Autor Wątek: Język Ysański  (Przeczytany 1317 razy)

Offline Vaylor

  • Pomożesze: 13
  • Wiadomości: 33
  • Country: it
Odp: Język Ysański
« Odpowiedź #30 dnia: 26 kwi 2018, 02:17:27 »
Caraig: Dobra więc oficjalnie niezliczona zostaje przemianowana na kolektywną :)

Post długi ale liczę że opisałem wszystkie albo chociaż większość głównych konstrukcji gramatycznych. Jak coś ważnego pominąłem lub znajdziecie jakieś błędy dawajcie znać :)

Co do szyku- jak mówiłem poprawność zależy od obecności orzeczenia na początku zdania, zatem głównie VSO lub rzadziej VOS. Zdanie jest zrozumiałe w dowolnym szyku, natomiast wszelkie inne poza wymienionymi używane są jedynie w poezji lub pieśniach.

FONETYKA

Eksperymentowałem z nią trochę zwłaszcza z samogłoskami z którymi był problem i poprawiłem co nieco. Daję całą fonetykę żeby zamknąć temat w jednym poście:
i- [ i/j ]  „j” tylko w dyftongach
y- [ Y ]
a- [ ɐ ]
o- [ ɔ ]
e- [ æ/ɛ ] 
u- [  ʊ/u ] 
c- [ s ]         s- [ z ]         k- [ k ]         g- [ g ]
t- [ t ]         d- [ d ]         f- [ f ]         v- [ v ]
z- [ ts ]         ż- [ dz ]!      x- [ ks ]         ẋ- [ gz ]
p- [ p ]         b- [ b ]         ćh- [ ʂ ]         ch- [ ʃ ]
m- [ m ]         n- [ n ]         l- [ l ]         r- [ r ]
ĥ- [ x ]         h- [ χ ]

Tu schemat. Nie wiem czy go dobrze zrobiłem czy nie bo jestem w fonetyce laikiem:
http://jezykotw.webd.pl/w/images/c/ca/Ysa1.png

CZASOWNIK

Końcówką czasownika jest  „x”. Czasowniki na ogół tworzone są bezpośrednio od rzeczowników. Bierzemy rzeczownik przykładowo- „Nahnu” (dłoń, I deklinacja) i  „Bĥuur” (złoto, II deklinacja), dodajemy końcówkę „x” w I deklinacji a w II „ax” i otrzymujemy coś co po polsku nazywamy rzeczownikiem odczasownikowym, który w ysańskim jest tożsamy z bezokolicznikiem. Odpowiednio  „Nahnux”- dotykanie/dotykać, „Bĥuurax”- pozłacanie/pozłacać, sprawiać coś wartościowym.
Do czasownika możemy dokleić kolejno: końcówkę trybu, końcówkę osobową określającą osobę i rodzaj (ale nie liczbę), końcówkę czasu, końcówkę aspektu (ciągły). Potem ewentualne pozostałe sufixy.

Tryb oznajmujący- wyraża stosunek neutralny do treści
Tryb rozkazujący- wyraża rozkaz/polecenie. Nigdy nie należy go używać w prośbach!
Tryb nieświadka- wyraża zdystansowanie się od wypowiadanych treści, odpowiednik polskiego „podobno”
Tryb potencjalny- wyraża możliwość zaistnienia jakiejś sytuacji, odpowiednik polskiego „może (…)”
Tryb łączący- Łączy zdania złożone zastępując polski spójnik „że”, „żeby”, „by” „mówię ci to, żebyś zrozumiał”, „wiem, że wiesz”, „zrobiłem to, byś mógł uciec”. Łączy zdanie w konstrukcji pfat-ies i żam-rak. Wyraża prośby „proszę, zrób to”, i życzenia „niech zabrzmi róg”.

Czasów jest 8. Zasada tworzenia ich jest banalna natomiast użycie ciut bardziej skomplikowane.

Czas teraźniejszy (brak końcówki): wyrażamy nim to co dzieje się w tym momencie „idę do szkoły” , opinie „nie zgadzam się z tobą”, „nie lubię malin”. Występuje w opowiadaniach „on wtedy powiedział że jej nie lubi
Czas teraźniejszy niedokonany/ciągły (końcówka  –rra): wyrażamy nim czynności, które dzieją się od jakiegoś czasu „pracuję wciąż w sądzie” , „siedzę tu od rana”, „wciąż nie zgadzam się z tobą”

Czas przyszły  (końcówka fi/vi): Wyrażamy nim czynności które wydarzą się w przyszłości i zostaną zakończone (najpewniej) „zrobię to”
Czas przyszły niedokonany (końcówka fi/vi+rra): Wyrażamy nim czynności które wydarzą się w przyszłości i nie wiadomo czy zostaną zakończone „będę to robił”, będą trwać przez jakiś czas „będę pracował jako strażak”

Czas przeszły (końcówka fa/va): Wyrażamy nim czynności które się zdarzyły i zostały zakończone „rzuciłem kamienie”
Czas przeszły niedokonany (końcówka fa/va+rra): Wyrażamy nim czynności które nie zostały zakończone  „pracowałem nad tym”, trwały przez określony czas „rzucałem kamieniami przez 3 godziny”

Czas historyczny (końcówka ha): Zastępuje czas przeszły w odniesieniu do bardzo dawnych wydarzeń
Czas historyczny niedokonany (końcówka ha+rra): Zastępuje czas przeszły niedokonany w odniesieniu do bardzo odległych wydarzeń.

(img)

Wybór końcówki fa/fi va/vi jest dobrowolny. Ważne by w jednej wypowiedzi/rozmowie/książce konsekwentnie używać fa i va albo fi i vi.
Wybór czasów pomiędzy przeszłymi a historycznymi nie jest jasno rozgraniczony bo „dawno” jest pojęciem względnym. Historycznych użyjemy bez wątpienia w kronikach czy opowieściach o odległych czasach.  Natomiast opowiadając o tym co nas spotkało zależy już nie od odgórnie nałożonych reguł tylko jak my to subiektywnie postrzegamy. 80 latek opowiadając o tym co go spotkało 8 lat temu raczej użyje przeszłego, 12 latek raczej historycznego.

CZASOWNIKI MODALNE

Czasowniki modalne odmieniają się tak jak zwykłe, czasownik "dopełniający go" występuje zaraz za nim w bezokoliczniku z dodaną końcówką dopełniającą

PRZYMIOTNIK

Przymiotnik tworzymy od rzeczownika przez dodanie końcówki „ch” do rzeczownika. Następnie odmieniamy do odpowiedniej osoby zgodnej z określanym rzeczownikiem dodając u/e/o w I deklinacji jako przyrostek za „ch”, w II jako wrostek pomiędzy rzeczownikiem, a „ch”. Przymiotnik odmienia się przez przypadki analogicznie do rzeczownika, zwyczajowo w zdaniu znajduje się za rzeczownikiem. Przykład:
Bĥuuruch- złoty (l. poj, rodzaj męski, mianownik)
Bĥuurechchis- we wszystkich złotych (l. kol, rodzaj żeński, inessyw)

Imiesłów przysłówkowy (pol.: czytanie – czytając): W ysańskim nie ma czegoś takiego. Formy analogiczne tworzymy przez odmianę rzeczownika odczasownikowego przez odpowiedni przypadek- „nauczył się tego czytając podręcznik” przetłumaczymy jako „nauczył się tego podczas czytania/dzięki czytaniu podręcznika”.

Imiesłów przymiotnikowy czynny (pol.: czytanie – czytający): Jest to przymiotnik tworzony od bezokolicznika (rzeczownika odczasownikowego). Bĥuurax -> Bhuuraxuch (l.poj. rodzaj męski, mianownik)


PRZYSŁÓWEK

Przysłówek tworzony jest podobnie do przymiotnika. Do rzeczownika dodajemy końcówkę w I deklinacji „ch” w II „ach”. Potem odmieniamy przez osoby i rodzaje zgodnie do określanego czasownika dodając końcówkę u/e/y + -/k/c.

ZAIMEK OSOBOWY

Ponieważ odmienia się przez liczby nieco inaczej niż rzeczownik (w 1 i 2 os zamiast udźwięcznienia lub zdwojenia spółgłoski na końcu, samogłoska zmienia się w dyftong). Podana odmiana w mianowniku.

(img)

ZAIMEK DZIERŻAWCZY

Jest po prostu zaimkiem osobowym odmienionym do posessesywu. Mechanizm odmiany jest jednak zgoła inny od tego znanego z języków indoeuropejskich. Dobra, ciężko mi wytłumaczyć ale spróbuję. Przykładowo w „moją książkę” wskazuje osobę osoby (masło maślane) posiadającej,  rodzaj rzeczownika, jego liczbę i przypadek. W ysańskim wskazuje osobę liczbę i rodzaj osoby do której dana rzecz przynależy natomiast nie zdradza nic na temat rzeczownika. Z tego powodu nawet w najbardziej luźnym szyku znajduje się bezpośrednio przed nim. Mam nadzieję że wytłumaczyłem to zrozumiale.

ZAIMEK ZWROTNY

Nie ma go. W ysańskim istnieją czasowniki zwrotne ze swojej natury- Dessuivax (walić się). W przypadku innych np. „myć” dodajemy zaimek osobowy odmieniony do odpowiedniego przypadka- „myję siebie”.

PYTANIA

Pytania tworzymy za pomocą zaimka pytającego „ion”. Odmieniamy przez przypadki dodając końcówkę l. mn/kol  z II deklinacji w zależności o co chcemy zapytać. Nieodmieniony znaczy „czy”.

KONSTRUKCJA PFAT-IES

Brzmi złowrogo, ale taka nie jest. Oznacza tyle co ten-kto lub to-co (ysański nie rozróżnia żywotności i nieżywotności) i służy budowaniu zdań współrzędnie złożonych. Schemat wygląda następująco: czasownik-podmiot-dopełnienie-pfat-czasownik-ies(podmiot)-dopełnienie. Oba zaimki odmieniają się przez osoby (u/e/o), liczby i przypadki analogicznie do rzeczownika. Muszą występować wspólnie.

KONSTRUKCJA ŻAM-RAK

Żam-rak oznacza tyle co „jeżeli-to” (dosłownie jeżeli-więc). Schemat wygląda następująco: Czasownik+końcówka żam-podmiot-dopełnienie-(rak)-czasownik w trybie łączącym-reszta zdania. „Rak” może być pominięte.

PARTYKUŁY

W ysańskim istnieje grupa nieodmiennych części mowy (nareszcie co?), które nazywam zbiorczo partykułami. „Tak”, „nie”, „też”, „wciąż”, „rzadko”, „często” etc. Częściowo pokrywa się to z polskimi przysłówkami.

SPÓJNIKI

„i”- ka (często pomijany)
„więc”- rak
„ale”- tak/uma
„albo”- dak
„lub”- xak
„czyli”- die


LICZEBNIKI


1- Feĥ      10- Feeĥ      100- Veĥ      1000- Veeĥ
2- Tat      20- Taat      200- Dat      2000- Daat
3- Cat      30- Caat      300- Sat      3000- Saat
4- Tal      40- Taal      400- Dal      4000- Daal
5- Mec       50- Meec      500- Nec      5000- Neec
6- Cal      60- Caal      600- Sal      6000- Saal
7- Faf      70- Faaf      700- Vaf      7000- Vaaf
8- Tar      80- Taar      800- Dar      8000- Daar
9- Caar      90- Caar      900- Sar      9000- Saar
0- Ẋad

I przykłady tworzenia tych bardziej złożonych:
30 000- Caat-veeĥ
128 336- Veĥ taat tar-veeĥ sat caat cal

Liczebnik porządkowy tworzymy przez zrobienie z niego przymiotnika. W przeciwieństwie do niego zwyczajowo stoi przed rzeczownikiem.

YSAŃSKA RODZINA JĘZYKOWA

Mam mniej więcej również obraz innych colangów (napewno powstanie 1) opartych na ysańskim. To co ogólnie będzie je łączyć to:
-Aglutynacyjność z naleciałościami fleksji, bądź pełna aglutynacyjność.
-Bogaty system przypadków
-Struktura nominatywno-akuzatywna
-Olbrzymie znaczenie iloczasu, duża ilość wydłużonych głosek.
-Szyk zdania "wyrzucający" czasownik na początek
-Brak rodzajników (tu nie jestem pewny czy w każdym przypadku)
« Ostatnia zmiana: 26 kwi 2018, 02:54:50 wysłana przez Vaylor »
Lingwistyka subjektywnym okiem:
1. Życie jest zbyt krótkie by marnować je na wymawianie długich samogłosek
2. Spółgłoski faryngalizowane to zło wcielone
3. Szyk SOV to najgorszy z możliwych wyborów
4. Nie pisze się od prawej do lewej. Nigdy.

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderator
  • Pomożesze: 854
  • Wiadomości: 4850
  • Country: ru
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Conlangi: Ziemli, Zapadni, Nešši, Nesdotir, Slawlangi
Odp: Język Ysański
« Odpowiedź #31 dnia: 26 kwi 2018, 06:46:09 »
Ortografia według mnie jeszcze trochę niezgrabna, ale yo się wytnir.
Czasownik fajnie regularny, choć jak dla mnie masz cztery czasy + kategorię aspektu, choć może ta różnica w czasie teraźniejszym nie jest kwestią aspektu, to powiedzmy pięć.

Zgodność przysłówka z czasownikiem, ciekawa sprawa.

Dziwi mię to, jak wygląda zaimek osobowy. Po co te nagłosowe r- jest w I i II osobie? To jest dla mnie bardzo nierealistyczne. Za duże podobieństwo. Ale za to, ze względu na końcówecxki dałoby się rozwinąć system zaimków reasumpcyjnych jak w elamickim, co rzadkie jest, rzadkie!

Offline Vaylor

  • Pomożesze: 13
  • Wiadomości: 33
  • Country: it
Odp: Język Ysański
« Odpowiedź #32 dnia: 27 kwi 2018, 02:05:37 »
Ortografia taka już jest. Nie do mnie reklamacje tylko do kapłanów którzy dokonali transkrypcji ysańskiego na alfabet łaciński czy jak go nazywam w moim świecie "cesarski" :)
Z tym zaimkiem osobowym to może faktycznie bardziej powinno być rozróżnione "ja" i "ty". Nie spojrzałem na to w ten sposób. Popracuję nad tym.

Z tymi aspektami sam nie wiedziałem i do tej pory nie wiem jak to ugryźć więc dla uproszczenia dałem "8 czasów" choć zdaję sobie sprawę z rozróżnienia czasy-aspekty. Jeszcze nie wiem jak to ujmę.

Rozwiń proszę jeśli możesz z tymi zaimkami i końcówkami co masz na myśli bo nie wiem. W ogóle wpisz w google "zaimek reasumpcyjny". Wynik może cię zaskoczyć :)
Lingwistyka subjektywnym okiem:
1. Życie jest zbyt krótkie by marnować je na wymawianie długich samogłosek
2. Spółgłoski faryngalizowane to zło wcielone
3. Szyk SOV to najgorszy z możliwych wyborów
4. Nie pisze się od prawej do lewej. Nigdy.