Autor Wątek: Norweski z bonusami  (Przeczytany 6933 razy)

Offline Widsið

  • Adgarios totias
  • Administrator
  • Pomożesze: 839
  • Wiadomości: 2401
  • Conlangi: burgundzki, drawski, nowantyjski
Odp: Norweski z bonusami
« Odpowiedź #15 dnia: 1 lut 2014, 01:14:05 »
Czy w nynorsk "r" zawsze wymawia się /ʀ/, czy istnieją też dialekty z przedniojęzykową wymową?
Nynorsk się nie wymawia, to tylko standard pisany, jeszcze raz uczulam - język norweski nie posiada standardu wymowy. Chociaż większość dialektów, pod które nynorsk lepiej "podjeżdża", posiada /ʀ/ lub /ʁ/, nic nie stoi na przeszkodzie, żeby wymawiać to wszystko z /ɾ/ i retrofleksami. O ile dobrze pamiętam, na wschód od Arendalu dialekt posiada wciąż cechy, które lepiej oddaje w pisowni nynorsk, niż bokmål, ale ro wymawia się jako [ɾu:], a norsk jako [nɔʃk~nʌʃk]. Nynorsk z wymową typu Oslo można posłuchać w Det Norske Teatret, który - mimo że położony w Oslo i z w większości oslowską obsadą - wystawia sztuki wyłącznie nynorskowe.

Offline Widsið

  • Adgarios totias
  • Administrator
  • Pomożesze: 839
  • Wiadomości: 2401
  • Conlangi: burgundzki, drawski, nowantyjski
Odp: Norweski z bonusami
« Odpowiedź #16 dnia: 1 mar 2014, 22:25:10 »
W przeciągu nadchodzącego tygodnia powinna się tu pojawić nowa lekcja, toteż wystosowuję pytanie, czy interesuje was coś konkretnego, o czym chcielibyście, żeby zostało powiedziane?

Offline Aureliusz Chmielewski

  • Pomożesze: 79
  • Wiadomości: 436
  • Country: no
  • BBNG ( ͡° ͜ʖ ͡°)
Odp: Norweski z bonusami
« Odpowiedź #17 dnia: 1 mar 2014, 22:52:27 »
Ja z chęcią poczytałbym coś o zróżnicowaniach dialektalnych, ale bardziej pod kątem słownictwa (o ile takie jest) niż pod względem wymowy. Większość źródeł (np. wiki) o dialektach norweskiego jest po norwesku, więc nie pogardziłbym informacjami po polsku. :)
The n-word

Offline Widsið

  • Adgarios totias
  • Administrator
  • Pomożesze: 839
  • Wiadomości: 2401
  • Conlangi: burgundzki, drawski, nowantyjski
Odp: Norweski z bonusami
« Odpowiedź #18 dnia: 19 mar 2014, 15:02:21 »
2a. Kor bur du?
2a. Hvor bor du?

O czym dzisiaj?
Różne zaimki, regionalne różnice w formie, wymowie i użyciu

Samtale

Liv: Johann, kor bur du i Oslo?
Johann: Eg bur hjå venar, på Sogn. Og du?
Liv: Eg bur like ved då, på Ullevål, so me kan gå dit saman. Det er litt farleg å gå rundt byen om natta åleine.
Johann: Det stemmer. Skal me dit til fots eller med t-bana?
Liv: Me kan til fots, veret er godt i dag. Eg må nok til butikken for å handle.
---
Liv: Der bur eg! Takk! Me sest!

Synne: Kalle, hvor bor du i Oslo?
Kalle: Jeg bor hos venner, på Storo. Og du?
Synne: Jeg bor like ved da, på Nydalen, så vi kan gå dit sammen. Det er litt farlig å gå rundt byen om natta aleine.
Kalle: Det stemmer. Skal vi dit til fots eller med t-banen?
Synne: Vi kan til fots, været er godt i dag. Jeg må nok til butikken for å handle.
----
Synne: Der bor jeg! Takk! Vi ses!

Słowniczek:

butikk m - sklep
by m - miasto
der - tam (statyczne)
dit - tam (kierunkowe)
eller - albo, lub, czy
farleg / farlig - niebezpieczny
handle - robić zakupy
hjå / hos - u
i dag - dzisiaj
kor / kvar / hvor - gdzie
like ved - tuż obok
litt - trochę [cf niżej]
me / vi - my
natt f / mf - noc; om natta / om natten - nocą
nok - tu: jeszcze, przecież
og - i
rundt - wokół (tutaj: po)
saman / sammen - razem
so / så - więc
stemme - zgadzać się
t-bane f / mf - metro; med t-bana / med t-banen - metrem
til fots - na pieszo
ven / venn m - przyjaciel
ver / vær n - pogoda
åleine / aleine / alene[/b] - sam, samemu, osobno, samodzielnie

Zaimki osobowe

Systemy zaimków osobowych w poszczególnych językach skandynawskich różnią się nieco szczególnie w liczbie mnogiej, chociaż i w pojedynczej bywa kłopotliwie. Rzućmy okiem najpierw na nynorsk:

(forma podmiotu - forma zależna)

1. os. poj. eg - meg
2. os. poj. du - deg
3. os. poj. m. han - han
3. os. poj. f. ho - ho / henne
3. os. poj. n. det - det

1. os. mn. me / vi - oss
2. os. mn. de / dokker - dykk / dokker
3. os. mn. dei - dei

Formy po ukośniku są wariantowe, ale nie można powiedzieć, że nie zalecane. Jedyne czego się wymaga to konsekwencja: jeśli używa się zaimka de, to zależną formą musi być dykk, a jeśli dokker - dokker.

W bokmålu sprawy mają się tak:

1. os. poj. jeg - meg
2. os. poj. du - deg
3. os. poj. m. "ludzki" han - ham / han
3. os. poj. f. "ludzki" hun - henne
3. os. poj. mf. "zwierzęcorzeczowy" den - den
3. os. poj. n. "zwierzęcorzeczowy" det - det

1. os. mn. vi - oss
2. os. mn. dere - dere
3. os. mn. de - dem / de

System nieco inny; bokmål stosuje w 3. os. poj. importowane ze wschodnioskandynawskich języków rozróżnienie na ludzi i rzeczy - i to bardzo konsekwentnie. W nynorsku rodzaj zaimka zgadza się natomiast zwykle z rodzajem gramatycznym, chyba że chodzi o ludzi i rodzaj naturalny odstaje.

W części dialektów system zaimków osobowych jest jeszcze inny. Dosyć powszechne jest zastępowanie zaimków me i vi zaimkiem oss, a także mieszanie form 2 i 3 os. l. mn. Forma grzecznościowa, oparta na wzór niemiecki na zaimku 3. os. l.mn. w praktyce wyszła już z użycia.

Spoiler for Hiden:
Jeśli chodzi o sąsiednie języki, w szwedzkim zestaw zaimków wygląda następująco:

1. os. poj. jag - mig (mej)
2. os. poj. du - dig (dej)
3. os. poj. m. "ludzki" han - honom
3. os. poj. f. "ludzki" hon - henne
3. os. poj. mf. "zwierzęcorzeczowy" den - den
3. os. poj. n. "zwierzęcorzeczowy" det - det

1. os. mn. vi - oss
2. os. mn. ni - er
3. os. mn. de (dom) - dem (dom)

Formy w nawiasach to coraz częstszy w potocznym szwedzkim eye-dialect. Forma ni powstała z niewłaściwego rozdziału słów; pierwotną formą zaimka jest i, n natomiast pochodzi z dawnych form fleksyjnych czasownika.

Dodatkowo pojawia się w szwedzkim sporadycznie neutralny płciowo, ale nacechowany politycznie i raczej ridiculised, nawet jeśli notowany w słownikach zaimek hen z formą zależną henom. Jego użycie jest niezalecane, jeśli dana osoba sama sobie tego nie zażyczy; większość Szwedów ma również w dupie, jeśli ktoś sobie tego życzy.

W duńskim wygląda to tak:

1. os. poj. jeg - mig
2. os. poj. du - dig
3. os. poj. m. "ludzki" han - ham
3. os. poj. f. "ludzki" hun - hende
3. os. poj. mf. "zwierzęcorzeczowy" den - den
3. os. poj. n. "zwierzęcorzeczowy" det - det

1. os. mn. vi - os
2. os. mn. I - jer
3. os. mn. de - dem

Zaimek I pisany jest często wielką literą dla odróżnienia od przyimka i "w".

We wszystkich językach skandynawskich zaimek zwrotny przybiera formę przypadka zależnego poza 3. os., gdzie ma on formę seg w norweskich i sig we wschodnich. W szwedzkim istnieje też forma eye dialect sej.

Zaimki pytajne

Najważniejsze zaimki pytające:

kor / kvar / hvor - gdzie
kor + przymiotnik / hvor + przymiotnik - jak (bardzo) (np. kor stor "jak duży")
kor lenge / hvor lenge - jak długo
kor ofte / hvor ofte - jak często
korleis / kåssen / hvordan / hvorledes / åssen - jak, w jaki sposób
kvifor / hvorfor - dlaczego
kven / hvem - kto
kva / hva - co
kva for ein / ei / ett / hva for en / ei / ett / hvilken / hvilket - który
når - kiedy

Norma pisana, i tak dosyć luźna, sobie, a uzus sobie. W wielu dialektach bliższych nynorskowi v ucieka, pozostawiając formy typu ka, ken. Do normy pisanej, póki co, weszły kor i kåssen. Jeśli chodzi o bokmål, h jest w formach zaimkowych zawsze nieme i pozostało jeszcze ze starych, dobrych czasów pisania po duńsku.

----
Sorry, że dziś tak skrótowo, ale to nie koniec lekcji 2. Musicie po prostu nieco poczekać :)

Offline Mścisław Bożydar

  • Πατριάρχης Γλώσσοποιίας
  • Batiuszka
  • Pomożesze: 74
  • Wiadomości: 1269
  • Country: pl
  • Conlangi: Mevu, Ariosłowiański, Hokmański, Natfariński
Odp: Norweski z bonusami
« Odpowiedź #19 dnia: 17 sie 2015, 20:16:03 »
Masz pdfa z samouczkiem bokmal czy coś?
Hvernig á að þjálfa Dragon þín?

Offline Widsið

  • Adgarios totias
  • Administrator
  • Pomożesze: 839
  • Wiadomości: 2401
  • Conlangi: burgundzki, drawski, nowantyjski
Odp: Norweski z bonusami
« Odpowiedź #20 dnia: 17 sie 2015, 20:51:24 »
Toż odpowiedziałem ci już w drugim temacie :P

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Pomożesze: 480
  • Wiadomości: 3075
  • Country: ru
  • Smrt židům!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Conlangi: Ziemli, Zapadni, Nešši, Nesdotir, Slawlangi
Odp: Norweski z bonusami
« Odpowiedź #21 dnia: 25 sie 2015, 15:22:12 »
Parę pytań jeszcze:
1. W jakim dialekcie śpiewa Vargu?
2. Masz jakieś materiały o dialektach zachowawszych datywoakuzatyw? Uczebnik najchętniej!

Offline Widsið

  • Adgarios totias
  • Administrator
  • Pomożesze: 839
  • Wiadomości: 2401
  • Conlangi: burgundzki, drawski, nowantyjski
Odp: Norweski z bonusami
« Odpowiedź #22 dnia: 26 sie 2015, 05:16:21 »
Dialekt zachodni, bergeńska gwara miejska, na ile się orientuję.
Żadnych podręczników tego typu nie ma, ale możesz skontaktować się z Valle Mållag, jeśli interesuje cię gwara z Setesdal.
No i żaden datywoakuzatyw. Zachowany jest celownik w swoich celownikowych funkcjach, biernik zawsze = mianownik. Specyfika germańskiej składni, rozróżniająca te przypadki we frazach przyimkowych.

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Pomożesze: 480
  • Wiadomości: 3075
  • Country: ru
  • Smrt židům!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Conlangi: Ziemli, Zapadni, Nešši, Nesdotir, Slawlangi
Odp: Norweski z bonusami
« Odpowiedź #23 dnia: 26 sie 2015, 14:52:44 »
Dzięki!