Autor Wątek: Narzecze wysokopolskie  (Przeczytany 95344 razy)

Offline poloniok

  • Polak z Polonii
  • Pomożesze: 16
  • Wiadomości: 394
  • Country: de
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1275 dnia: 10 maj 2017, 16:59:43 »
Cytuj
Poza tym polską wersję pewnie oparto na liczbie mnogiej, gdzie już jest tam litera "jo", ponieważ częściej się mówi o kilku wiorstach niż o jednej wiorście.

No ale też mamy po rosyjsku сестра a w polskim siostra, wszystko w liczbie pojedynczej. Przecież nawet jeżeli oparto na liczbie pojedynczej to dalej by to było wiorsta, czy nie?

Offline Obcy

  • Преводитель Истанбудскего Континенту
  • Pomożesze: 212
  • Wiadomości: 1258
  • Слава Семиену и Хордену!
  • Conlangi: astralogermański, szemierski, istanbudzki, senderoski, chatyński, haureński, szapiencki i jakiś inny :)
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1276 dnia: 10 maj 2017, 17:04:18 »
Cytuj
Poza tym polską wersję pewnie oparto na liczbie mnogiej, gdzie już jest tam litera "jo", ponieważ częściej się mówi o kilku wiorstach niż o jednej wiorście.

No ale też mamy po rosyjsku сестра a w polskim siostra, wszystko w liczbie pojedynczej. Przecież nawet jeżeli oparto na liczbie pojedynczej to dalej by to było wiorsta, czy nie?

Nie, bo wiorsta pochodzi z prasłowiańskiego *vьrsta (więc by była warsta, "na upartego" też wiersta). Rosyjski przegłos nie tylko powstaje z akcentowanego *e, ale też i *ь.

Offline Wedyowisz

  • Pomożesze: 737
  • Wiadomości: 2451
  • Country: pl
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1277 dnia: 10 maj 2017, 17:09:00 »
Maorycy pytał o polski kognat wiorsty (EDIT: w zasadzie wiersty, słuszna uwaga — nasza pożyczona wiorsta najwyraźniej nie pochodzi z l.poj.), dokładnym jest warsta (wyraz staropolski albo dialektalny), w języku literackim jest warstwa z trochę inną końcówką. Podobno wiorsta pierwotnie oznaczała „obrót pługiem” (po przeoraniu jakiejś odległości zawracano, potem zaczęto rozumieć wiorstę jako tą odległość i wreszcie stała się jednostką długości). Prasłowiański źródłosłów jest związany z czasownikami wiercić się, ros. вертеться.
Oczywiście znaczenie wyrazu u nas rozwinęło się inaczej, ale pod względem pochodzenia to ten sam wyraz.
« Ostatnia zmiana: 10 maj 2017, 17:16:02 wysłana przez Wedyowisz »
стань — обернися, глянь — задивися

Offline poloniok

  • Polak z Polonii
  • Pomożesze: 16
  • Wiadomości: 394
  • Country: de
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1278 dnia: 10 maj 2017, 17:42:24 »
A  w ogóle skąd te "w", jakie nie było w staropolskim?

Czy w staropolskim znaczyło "warsta" to samo co dziś "warstwa" czy coś innego?

A co z moją propozycją "ośmiostaje"? Są 1072 metry i w tym samym myśleniu stworzone jak "trójstopie"
« Ostatnia zmiana: 10 maj 2017, 17:46:05 wysłana przez poloniok »

Offline Wedyowisz

  • Pomożesze: 737
  • Wiadomości: 2451
  • Country: pl
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1279 dnia: 10 maj 2017, 18:21:47 »
A  w ogóle skąd te "w", jakie nie było w staropolskim?

Może było, tylko nikt nie zapisał w zachowanych tekstach. W innych słowiańskich są oba warianty (w czeskim i słowackim vrstva „warstwa”, po ukraińsku верства „wiorsta”, „warstwa”). Wg Małego atlasu gwar, typ warstwa jest charakterystyczny dla Śląska, Małopolski i wschodu, poza tym występuje typ warsta. Ciekawe, że Górnicki (Małopolanin) pisał warsta. Może w XVI wieku warstwa zalatywała jeszcze gwarowo? Ale też wcześniejszych poświadczeń nie wspomina Boryś, nie ma też tego wyrazu w Słowniku staropolskim. Małe sprostowanie — wygląda na to, że tak naprawdę wyraz pojawia się w tekstach dopiero w okresie średniopolskim.
Cytuj
Czy w staropolskim znaczyło "warsta" to samo co dziś "warstwa" czy coś innego?

Pewnie tak. W XVI w. warsta znaczyło „warstwa”.
« Ostatnia zmiana: 10 maj 2017, 18:23:41 wysłana przez Wedyowisz »
стань — обернися, глянь — задивися

Online Maorycy

  • Pomożesze: 47
  • Wiadomości: 272
  • Country: pl
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1280 dnia: 11 maj 2017, 11:59:43 »
Myślałem, że w czarnym i w czerni jest jać?

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Pomożesze: 1334
  • Wiadomości: 3250
  • Country: vi
  • Konserwatywny anarchista
  • Conlangi: Nevenlanch, Zimny, Wandyjski i inne
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1281 dnia: 11 maj 2017, 13:38:47 »
Nie, to tzw. "przegłos sonantów".

Aczkolwiek możliwe, że na jakimś etapie prapolskim (już post-prasłowiańskim) była tam samogłoska podobna do jaci, która uległa przegłosowi (przegłos musiał zajść już po rozpadnięciu się sonantu na dyftong samogłoska + sonorant).
(img)

Jeśli myślisz, że coś jest tak chujowe, że gorsze już być nie może, to pamiętaj, że Kirowograd zmienił nazwę na "Kropywnicki".

Offline Obcy

  • Преводитель Истанбудскего Континенту
  • Pomożesze: 212
  • Wiadomości: 1258
  • Слава Семиену и Хордену!
  • Conlangi: astralogermański, szemierski, istanbudzki, senderoski, chatyński, haureński, szapiencki i jakiś inny :)
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1282 dnia: 11 maj 2017, 13:58:07 »
Myślałem, że w czarnym i w czerni jest jać?

Tak jak wyżej wspomniane, taka sama sytuacja co w naparstku i pierścieniu - sonant  *ьr rozszedł się w polskim na dwa sposoby - inaczej przed spółgłoską przedniojęzykową twardą i inaczej w reszcie. Polecam poczytać tu

Za to szczególnie w słowie ziarno upatruję to, o czym wspominał Dynozaur, czyli upodobnienie do jaci.
« Ostatnia zmiana: 11 maj 2017, 14:05:40 wysłana przez Obcy »

Offline poloniok

  • Polak z Polonii
  • Pomożesze: 16
  • Wiadomości: 394
  • Country: de
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1283 dnia: 11 maj 2017, 18:47:15 »
informatyka - poczetnistwo

komputer - poczetnik (st. pl. słowo dla rachmistrza)

kalkulator - poczetniczek

klawiatura - przycisknica (wolałbym ale "tłoczywnica", synteza słowackiego "tlačidlo" (przycisk) i chorwackiego "tipkovnica" (klawiatura - jednak mam podejrzenie że "tip-" nie jest z rodzimego korzenia)

program - wydziałacz

browser - przeglądarka

pulpit - deska

system operacyjny - ? (mam propozycje z syntezy gornołużyckiego i chorwackiego słowa do tego, "dźěłowy sustav" ale nie wiem jak spolszczyć "sustav")

telewizor - wglądnik lub wejrznik (bo można się wpatrzyć w telewizor - nie chcę germanizmów formowych jak "dalglądnia" i inne wyrazy na "dal-")

telefon - rozmównik

teleskop - gwiazdogląd

radio - dźwiękołap
« Ostatnia zmiana: 11 maj 2017, 19:11:49 wysłana przez poloniok »

Online Maorycy

  • Pomożesze: 47
  • Wiadomości: 272
  • Country: pl
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #1284 dnia: 11 maj 2017, 20:43:06 »
Dlaczego to miała być w staropolskim głoska podobna do jaci, a nie sama jać? Te dwie się różniły wtedy?