Autor Wątek: Język istanbudzki  (Przeczytany 13347 razy)

Offline Obcy

  • Преводитель Истанбудскего Континенту
  • Pomożesze: 258
  • Wiadomości: 1433
  • Слава Семиену и Хордену!
  • Conlangi: astralogermański, szemierski, istanbudzki, senderoski, chatyński, haureński, szapiencki i jakiś inny :)
Odp: Język istanbudzki
« Odpowiedź #15 dnia: 2 kwi 2016, 00:48:30 »
Istanbu wreszcie posiada swoje godło!
(img)

Offline Obcy

  • Преводитель Истанбудскего Континенту
  • Pomożesze: 258
  • Wiadomości: 1433
  • Слава Семиену и Хордену!
  • Conlangi: astralogermański, szemierski, istanbudzki, senderoski, chatyński, haureński, szapiencki i jakiś inny :)
Odp: Język istanbudzki
« Odpowiedź #16 dnia: 23 sie 2016, 20:07:59 »
Po dłuższym namyśle postanawiam to co nieco kontynuować.

Wulgaryzmy istanbudzkie
W istanbudzkim jest bardzo dużo, jak na języki Kontynentu, wulgaryzmów, a zwłaszcza związanych z nimi związków frazeologicznych i derywatów.

pizda – pogardliwe określenie kobiety lub waginy
Derywaty i kolokacje: pizdec – pogardliwie zniewieściały mężczyzna lub homoseksualista; pizdectvo – homoseksualizm lub zniewieściałość albo promowanie homoseksualizmu lub zniewieściałości, też: ruchy skrajnie lewicowe; pizdit' sie – o kobiecie lub homoseksualiście: uprawiać seks, najczęściej przygodny; gorkaja/mokraja pizda – atrakcyjna kobieta; lizat' (glubka) pizdu – wyręczać kogoś w jakiejś robocie, być wykorzystany do roboty dla kogoś

stervo – bardzo pogardliwe określenie kobiety, najczęściej w kontekście rozpusty lub prostytucji, może też być mowa o nieprzydatnej lub denerwującej rzeczy
Derywaty i kolokacje: ruchat'/rušit' stervo – brać udział w niekorzystnych lub niepewnych interesach, narażać się na tego typu okoliczności; stervo jesi vesčas chlodno – powiedzenie mówiące o tym, że nadgorliwość nigdy nie popłaca; sbit' stervo – wymierzyć sprawiedliwość na własną rękę w formie przemocy fizycznej, często przy pomocy innych osób

chuj – pogardliwe określenie penisa, nie używa się tego w stosunku do osób
Derywaty i kolokacje: pochuj (nejaki) – bardzo, strasznie (opisuje przymiotnik lub przysłówek) dostajit' chujem (po ličese) – odnieść druzgocącą porażkę, ostudzić swój entuzjazm, zachuj – nigdy, vyrovnit' chuj (na nechto) – być gotowym na coś, przygotowywać się; chuj(e)c – pogardliwe określenie mężczyzny, najczęściej w kontekście rozpusty, przemocy rodzinnej lub pijaństwa; žit' jako s chujcem – żyć w nieszczęściu, cierpieć biedę

ruchat' (dialekty południowe i wschodnie rušit') – czasownik oznaczający współżycie płciowe z kimś (prawdopodobnie polonizm)
Derywaty i kolokacje: beri (nechto/neče) ruchavica – ktoś ma wysokie libido, ktoś chce współżycia delat' ruchajstvo – (regularnie) uprawiać seks (ze sobą), też: zajmować się prostytucją ruchat' kon(i)/byk(a) – być słabeuszem, nie mieć odwagi

jebat' – czasownik oznaczający głównie współżycie płciowe, ale często też wyrażający pogardę
Derywaty i kolokacje: pojeban – głupi, szalony (również w neutralnym lub pozytywnym sensie); jebadlo/jebište – łóżko (w każdym sensie, niekoniecznie seksualnym), też ogólniej: koc, leżak, hamak, a czasem nawet i sofa, kanapa; ujebat' … – psuć, niszczyć, marnotrawić coś (jeśli więc używamy tego np. z ubraniem, to chodzi o rozdarte lub zniszczone ubranie, nie ubrudzone)

obtiegnut' – czasownik oznaczający seks oralny (polonizm)
Derywaty i kolokacje: obtiegni mene – prośba mężczyzny o seks oralny, ale częściej chodzi o agresywną odpowiedź oznaczającą odmówienie komuś przysługi lub pomocy lub też obrażenie się na kogoś (≈ pol. wal się), też: prośba o odejście w sytuacji, gdy ktoś chce spokoju; obtieg! / izobtieg! – agresywne wezwanie, by ktoś sobie odszedł (≈ pol. spierdalaj)

šurat' (dialekty południowe šijurat') – oddawać mocz, czasem też: oddawać spermę
Derywaty i kolokacje: obšurujit' (nechto/neče) – o kimś lub o czymś: nie obchodzić kogoś; zašurat' sie – uspokoić się, odpocząć, najczęściej od denerwującej sytuacji; to jesi šuranije v noci – to nie ma sensu, to nie ma szans działać lub pracować, też: to jest prymitywne, to jest za proste

srat' – oddawać kał
Derywaty i kolokacje: srajim na tebe – nie obchodzi mnie to, też: radź sobie sam; nasrivat' (nekomu) na glovu – wbijać komuś do głowy zbędne rzeczy, męczyć kogoś zbędnymi rzeczami; srajstvo – zbędna, bezwartościowa rzecz

govno – stolec, też: zbędna rzecz
Derywaty i kolokacje: jdit' za govnem – niepotrzebnie wkładać w coś wysiłek, też: marnować swój czas; (alit')* izgovna – robić coś bez sensu, bez żadnego uzasadnienia; govnište – jakieś małe miasto, wieś lub dowolna okolica oddalona od ruchu komunikacyjnego; też: bardzo mały lokal

*alit' jest to tzw. zaimek czasownikowy nieokreślony – ma on mniej więcej znaczenie robić coś, być w jakimś stanie; prawdopodobnie ma on pochodzenie leńchszańskie


Kwestie przyimkowe
Kiedy używamy z miejscami przyimka v, a kiedy na? Pierwszego przyimka używamy głównie z nazwami miast, państw, urzędów, instytucji, a drugiego w pozostałych wypadkach, Przykłady: na targu (w sklepie), na teatru (w teatrze), na restauraceji (w restauracji), na meste (w mieście), na gorach (w górach), na jestbe/jistbe (w pokoju), jednak: v Varšave (w Warszawie), v Pol'sci (w Polsce), v pošte (na poczcie), v sudu (w sądzie), v škole (w szkole), v banci (w banku). Należy też pamiętać, że często się nie czyta przyimka v, chyba że prowadziłoby to do nieporozumień, a już obowiązkowo się nie czyta, jeśli następujący wyraz zaczyna się dwiema spółgłoskami lub głoską [v]. Są też takie nazwy miejsc, które łączymy z innymi przyimkami niż v, na: pri more (nad morzem), pri reci (nad rzeką), nad dolinu (w dolinie), nad višinu (na wyżynie).

Inne kierunki tworzymy dla v-miejsc tak: kierunek „od” – od, kierunek „do” – do. W przypadku na: kierunek „od” – iz, kierunek „do” – na + biernik. W przypadku pozostałych przyimków wystarczy dodać w przypadku kierunku „od” przyimek iz do przyimka i zmienić formę nazwy miejsca na dopełniaczową, np. iznad doliny (z doliny), a dla kierunku „do” zmienić formę nazwy miejsca na biernikową, np. nad dolinu (do doliny).
Wyjątki. Niektóre przyimki w kierunku „do” wymagają dodania przyimka na i zmiany formy miejsca na dopełniaczową, np. krajno domu – nakrajno domu (niedaleko domu, obok domu), a niektóre zamiany na inny przyimek, np. pri reci – v reku (nad rzeką – nad rzekę). Takich wyjątków nie ma dla kierunku „od”, np. izkrajno domu, izpri reki.

Małe odstępstwa od regularnej odmiany rzeczownika
1. Miejscownik rzeczowników nijakich na -e. Może wystąpić zamiast standardowej końcówki -e końcówka -i, jeśli mogłoby to powodować kolizję z biernikiem, np. na poli/poleji zamiast na pole/polije (w polu).
2. Żeby uniknąć zbitki -iji w rzeczownikach z tematem zakończonym na -ij-, dialekty północne stosują na końcu -eji, a południowe stosują -ije lub -eje.
3. Sporo rzeczowników zakończonych na -n waha się między tematami twardymi a miękkimi, w dialekcie centralnym np.: kone (konia), ogne (ognia), vone (zapachu), ale: penu (pnia), stupenu [stu:…] (stopnia), tenu [tæ:…] (cienia). Rzeczownik den (dzień) i na podstawie analogii też miesiące zakończone na -en w wielu dialektach odmieniają się jak rzeczownik twardotematowy żywotny, np. 25. studena (25 grudnia; zachód mówi 25. studene).
4. Potocznie ostatnio też coraz częściej odchodzi się od nieregularnej odmiany vol i med na rzecz przeniesienia vol do deklinacji twardej żywotnej, a med (singulare tantum poza językiem książkowym) do deklinacji twardej nieżywotnej. Jest to już nawet ujęte w standardzie literackim południowo-zachodnim i obocznie zachodnim i południowo-wschodnim. Syn akurat dobrze się „trzyma”. Podobnie rzeczowniki żeńskie zakończone na -ev (e nieruchome!) często przenoszą się do dawnej er-deklinacji, czyli zamiast markevach – ducerech mamy markevech – ducerech.
5. Mamy przesunięcie akcentu o jedną pozycję w lewo, jeśli przed niezerową końcówką mamy jakiś formant słowotwórczy, np. jiglište/jeglište, lišica, dubina, gostina, też: informacija. Są wyjątki, gdzie już zatarła się granica między rdzeniem a formantem słowotwórczym, np. ulica, dolina, robota, godina. Akcent w poszczególnych formach zawsze stały.
« Ostatnia zmiana: 23 sie 2016, 20:22:19 wysłana przez Obcy »

Offline Obcy

  • Преводитель Истанбудскего Континенту
  • Pomożesze: 258
  • Wiadomości: 1433
  • Слава Семиену и Хордену!
  • Conlangi: astralogermański, szemierski, istanbudzki, senderoski, chatyński, haureński, szapiencki i jakiś inny :)
Odp: Język istanbudzki
« Odpowiedź #17 dnia: 26 lut 2017, 21:35:13 »
Do jakiego języka podobny jest istanbudzki?

Polski!
szczęście - sučestije - sreća
droga - draga - put
wiedzieć - vedet' - znati
godzina - godina - sat
chuj - chuj - kurac
gorący - goruc - vruć
deszcz - dešt' - kiša
dom - dom - kuća
kot - kot - mačka
tańczyć - tancujit' - plesati
brzeg - breg - obala
mąka - muka -  brašno
mówić - molviti - kazati
rok (lata) - leto (leta) - godina
dziękuję - podiek tebe/vas - hvala
starczyć - stačit' - biti dovoljan
prąd - prud - struja
ksiądz - kniedz - svećenik

Chorwacki!
spragniony - žieden - žedan
podobny - sliječen - sličan
podróż - putovanije (też: routing), putovajstvo - putovanje
zgodny - sglosen - suglasan
Węgry - Madijarska - Mađarska
państwo - daržava - država
sukces - uspech - uspjeh
zapraszać - pozvat' - zvati
robić - sdelat' - delati
małżeństwo - brok - brak
rozmawiać - govorit' - govoriti
pogoda - vremeno - vreme
tęcza - duga - duga
zebranie - sbor - zbor
przyszłość - buduštije - budućnost
wesele - svat'ba - svadba
niebieski - modr - modar
łaska - milost' - milost
wściekły - lijut (zachód też: stekl) - ljut
przypadek - slučaj (zachód też: pripad) - slučaj
boisko - jegrište - igralište
dynia - tykva - tikva
ładny - lep - lijep
porada - suvet - savjet

Żaden z powyższych!
jedenaście - jedenacil - jedanaest
rozumieć - majit' (też: mieć) - razumjeti
zamek - grod, grodište - dvorac
szybki - pospešen - hitar
jutro - nastupnego dena - sutra
cierpienie - strast' - patnja
właśnie - izgodno - upravo
rzucać - metit' - baciti
Polak - Lech - Poljak
dusza - sila - duša
nie ma - nemoci - nema
tani - nedrog, poniži - jeftin
brudny - izbrukat - prljav
zło - chudost' - zlo
zadowolony - vesel - zadovoljan
ogłoszenie - vysvedčenije - oglas, objava
« Ostatnia zmiana: 26 mar 2017, 12:47:52 wysłana przez Obcy »

Offline Obcy

  • Преводитель Истанбудскего Континенту
  • Pomożesze: 258
  • Wiadomości: 1433
  • Слава Семиену и Хордену!
  • Conlangi: astralogermański, szemierski, istanbudzki, senderoski, chatyński, haureński, szapiencki i jakiś inny :)
Odp: Język istanbudzki
« Odpowiedź #18 dnia: 5 wrz 2017, 22:43:24 »
Kilka niedopowiedzianych rzeczy o istanbudzkim.
1. Spory wpływ języka serbochorwackiego na kształtowanie się istanbudczyzny. Istanbudzki posiada sporo zapożyczeń ze wspomnianego języka (choć nieraz znaczenie uległo zmianie) i szacuje się ich liczbę nawet na ok. 2,5 tysiąca. Język polski i czeski również sporo oddziaływały na istanbudzki, jednak wpływy te są nieco późniejsze i szacuje się je na ok. 1,5 tys. dla polskiego i 800 dla czeskiego. Przykłady zapożyczeń:
Serbochorwacki: putovanije (< putovánje; podróż), stanica (< stànica; przystanek/stacja), dolžnost' (< dúžnōst; powinność/obowiązek), učištije (< ùčilīšte; szkoła wyższa), targ (< trgòvina; sklep), brošno (< brȁšno; krupa), znameno (< znȁmēn; oznaka/symptom), god (< gȏd; imieniny), sbor (< zbȍr; zebranie/spotkanie)
Polski: vybery (< wybory; ts.), osveta (< oświata; edukacja/oświata), obtiegnut' (< obciągać; wiele znaczeń, m.in. spierdalać),

2. Kwestia zaprzeczonego dopełnienia w bierniku. Na ogół we współczesnym istanbudzkim przypadek takiego dopełnienia zostaje w bierniku, jednak tak się nie dzieje w przypadku wielu rzeczowników konkretnych (najczęściej niemających żadnych sufiksów), z narzędziami, nazwami miejsc i jedzeniem na czele. Wyjątkiem jest język książkowy, w którym niemal zawsze zaprzeczamy biernik za pomocą dopełniacza, a także sytuacja, gdy chcemy powiedzieć "ani trochę czegoś, w ogóle czegoś", tzw. dopełniacz emfatyczny. Przykłady:
Ze zmianą na dopełniacz: Vidim syr / ne vidim syru (ser), Vidim ogrod / ne vidim ogrodu (ogród, sad), Vidim pilu / ne vidim pili (piła).
Bez zmiany na dopełniacz: (Ne) vidim lekarniju (apteka), (Ne) vidim chudost' (zło), (Ne) vidim bog* (bóg).
*nie dotyczy standardu wschodniego i południowo-wschodniego, gdzie w żywotnych biernik = dopełniacz.

3. Liczebniki zbiorowe. Najczęściej używanymi są dvoje (2) i troje (3), natomiast pozostałych właściwie się nigdy nie używa w języku mówionym. Liczebników zbiorowych używamy ich z rzeczownikami żywotnymi i w przypadku dvoje też z rzeczownikami očese (oko) i ušese (ucho). Odmieniają się jak rzeczowniki twardotematowe w rodzaju nijakim (troja, troju...)*, choć w praktyce występują tylko w dopełniaczu i bierniku (a wręcz tylko te przypadki są dozwolone m.in. w standardzie zachodnim i południowo-wschodnim). Jeśli chodzi natomiast o łączliwość z rzeczownikiem, to w mianowniku, dopełniaczu i bierniku występuje łączliwość taka, jak jak z liczebnikami typu piet', šest'. W pozostałych przypadkach (jeśli to możliwe) standard każe łączyć za pomocą związku zgody, przy czym rzeczownik ma być w liczbie pojedynczej.
*standard zachodni i południowo-zachodni każą odmieniać wszystkie nijakie zakończone na -je według paradygmatu miękkotematowego, dlatego tam poza narzędnikiem (trojem) liczebniki zbiorowe są nieodmienne.

Przykład odmiany za pomocą form liczebnika 3 - formy zaznaczone na niebiesko są rzadkie i dozwolone tylko w niektórych standardach literackich:

M.=W. trije grody (trzy zamki) / tri zemije (trzy ziemie) / tri očesa (troje oczu) / troje byku (trzy byki) / troje ženu (trzy kobiety) / troje detietu (troje dzieci)
D. trech grodu / trech zemeji / trech očes / troja byku / troja ženu / troja detietu
C. trem grodem / trem zemijam / trem očesem / troju byku / troju žene / troju detieti (raczej: trem bykem / trem ženam / trem detietem)
B. tri grody / =M.=W.
N. tremi grodmi / tremi zemijami / tremi očesmi / trojem bykem / trojem ženu / trojem detietem (raczej: tremi bykmi / tremi ženami / tremi detietmi)
Ms. trech grodech / trech zemijach / trech očesech / troje byku / troje žene / troje detiete (raczej: trech bycech / trech ženach / trech detietech)

4. Podawanie dat. W mianowniku i bierniku formy wyglądają tak, jak w dopełniaczu, w pozostałych przypadkach związek zgody. Przykłady: Togodena jesi tretego tretmesiece (Dzisiaj jest trzeci marca), Sdelaj to pred tretim tretmesiecem (Zrób to przed trzecim marca).

5. Różnice w rekcji. Najłatwiej pomylić rząd dopełniaczowy i rząd biernikowy. Przykłady różnic:
Dopełniacz: zaberit' peniedzu (zabierać pieniądze), oddajit' duše (oddawać duszę), raniti detietu (ranić dzieci)
Biernik: slyšit' muziku (słuchać muzyki), naučit' matematiku (uczyć/nauczać matematyki), zabranit' šokoladu/slodze (zabraniać czekolady/słodyczy)

6. Należy też pamiętać, że we współczesnym istanbudzkim kategoria aspektu w wielu sytuacjach po prostu zniknęła. Jeżeli jednak kontekst koniecznie wymaga podkreślenia, że chodzi o czynność jednokrotną, która ma być zakończona, to w niektórych wypadkach możemy użyć przedrostka u-. Dlatego poniższe przykłady są całkiem naturalne dla istanbudzkiego ucha:
Skoro musim jedit' nejako snedanije. (Zaraz muszę zjeść jakieś śniadanie), Zaneč ne delalim bych to pojedinom (Nigdy nie zrobiłabym tego jeszcze raz), jednak: Jdiš do prace? Ne, ješte ne pilim togo čaje.* (Idziesz do pracy? Nie, jeszcze nie wypiłem tej herbaty).
*Możemy pominąć u-, ponieważ z kontekstu jednoznacznie wiadomo, że nie chodzi o nasze doświadczenie związane z piciem konkretnego gatunku herbaty, tylko o to, że nie skończyliśmy picia konkretnej herbaty obecnej przed nami.
« Ostatnia zmiana: 5 wrz 2017, 22:46:20 wysłana przez Obcy »