Autor Wątek: Semantyka polska  (Przeczytany 4881 razy)

Offline Toszczyk

  • Pomożesze: 39
  • Wiadomości: 96
Odp: Semantyka polska
« Odpowiedź #15 dnia: 10 sie 2016, 21:12:48 »
Uganiam się szybko za czymś, jeśli jestem ciekawy tego czegoś = zaciekawiony tym czymś. Tak to sobie wyobrażam. A później chyba wykształciło znaczenie ciekawy=interesujący dotyczące przedmiotu uwagi.
biotechnolog, chórzysta, miłośnik oper i muzyki baroku

Offline Siemoród

  • Слава Словѣномъ!
  • Pomożesze: 128
  • Wiadomości: 499
  • Country: cs
Odp: Semantyka polska
« Odpowiedź #16 dnia: 10 sie 2016, 21:21:55 »
Może to powinno było być napisane przy zmutowanem polskiem, ale napiszę to tu. Użyłem dzisiaj szybko w znaczeniu "bardzo", tj.:
Szybko nadużywasz tego słowa.
I naszła mnie refleksya, że bardzo (dokładniej: barzo) też kiedyś znaczyło szybko.

Podobnie ciekawy z "szybkiego" przeszedł w "interesujący".

A bystry z "szybkiego" w "mądry".

Czy staropolski miał jeszcze jakieś słowa na "szybki", które kompletnie zmieniły znaczenie? Bo to, nomen omen, ciekawe, że czwarte słowo na coś szybkiego przechodzi w coś kompletnie innego.

EDIT: Tak - skory, który przeszedł w "chętnego".
« Ostatnia zmiana: 11 sie 2016, 11:24:00 wysłana przez Siemoród »
Єи, Словѣнє, ѥщє наша
Словѣнъ мълва живєть
Пока нашє вѣрьноѥ сьрдьцє
За нашь народъ бьѥть!

Online Obcy

  • Преводитель Истанбудскего Континенту
  • Pomożesze: 274
  • Wiadomości: 1536
  • Слава Семиену и Хордену!
  • Conlangi: astralogermański, szemierski, istanbudzki, senderoski, chatyński, haureński, szapiencki i jakiś inny :)
Odp: Semantyka polska
« Odpowiedź #17 dnia: 9 lut 2017, 00:34:10 »
(Po)mimo. Polski posiada bardzo dziwaczne znaczenie tego przyimka. W "normalnych" słowiańskich oznacza on tyle, co "oprócz", "obok", "poza".

Offline Towarzysz Mauzer

  • Administrator
  • Pomożesze: 484
  • Wiadomości: 1968
  • Country: se
    • Tłumaczenia serbsko-polskie, chorwacko-polskie, bośniacko-polskie
Odp: Semantyka polska
« Odpowiedź #18 dnia: 9 lut 2017, 15:50:28 »
Formy przyimków i spójników przyzwolenia w ogóle mają dziwne źródłosłowy - ros. хотя i pol. chociaż od psł. *xotěti 'chcieć', słe. kljub 'mimo' od st.słe. k ljubu, co jest kalką niem. zuliebe, a co było dokładną odwrotnością znaczenia słoweńskiego!
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ

Online Obcy

  • Преводитель Истанбудскего Континенту
  • Pomożesze: 274
  • Wiadomości: 1536
  • Слава Семиену и Хордену!
  • Conlangi: astralogermański, szemierski, istanbudzki, senderoski, chatyński, haureński, szapiencki i jakiś inny :)
Odp: Semantyka polska
« Odpowiedź #19 dnia: 25 maj 2017, 21:15:53 »
Wątroba. Czemu to do cholery nie oznacza ogólnie wnętrzności, tylko akurat wątrobę (a serce w łużyckich, jeszcze dziwniej)? Nawet budowa semantyczna tego wyrazu (wątr- + -oba) logicznie wskazuje na jakiś ogólniejszy lub bardziej abstrakcyjny termin.

Offline Wedyowisz

  • Pomożesze: 788
  • Wiadomości: 2564
  • Country: pl
Odp: Semantyka polska
« Odpowiedź #20 dnia: 25 maj 2017, 23:41:45 »
Wątroba. Czemu to do cholery nie oznacza ogólnie wnętrzności, tylko akurat wątrobę (a serce w łużyckich, jeszcze dziwniej)? Nawet budowa semantyczna tego wyrazu (wątr- + -oba) logicznie wskazuje na jakiś ogólniejszy lub bardziej abstrakcyjny termin.

Po sch. oznacza.

EDIT: Notabene, identyczny rozwój znaczenia wnętrzności → wątroba przeszło dialektalnie niezachowane u nas prasł. *ętro.

EDIT2: Wydaje mi się, że wątrobę jako organ było w dawnych czasach ciężko jakoś wyraziście scharakteryzować, stąd ta tendencja do powstawania nazw drogą zawężenia znaczenia jakichś bardzo ogólnych określeń na organy wewnętrzne. A w innych językach przyjęły się określenia odkulinarne (w romańskich i rosyjskim).
« Ostatnia zmiana: 26 maj 2017, 00:07:45 wysłana przez Wedyowisz »
стань — обернися, глянь — задивися

Offline Anielka

  • Pomożesze: 2
  • Wiadomości: 4
    • colltra - tłumaczenia specjalistyczne
Odp: Semantyka polska
« Odpowiedź #21 dnia: 18 wrz 2017, 12:55:01 »
jeżeli chodzi o sklep i piwnice to wyraz piwnica w jęz. czeskim oznacza sklep

Online Kazimierz

  • Pomożesze: 105
  • Wiadomości: 491
  • Country: pl
  • Conlangi: kotsowiski, buański
Odp: Semantyka polska
« Odpowiedź #22 dnia: 18 wrz 2017, 15:37:34 »
jeżeli chodzi o sklep i piwnice to wyraz piwnica w jęz. czeskim oznacza sklep
No ale pytanie, co ma piwnica do sklepu?

Offline Pluur

  • Pomożesze: 230
  • Wiadomości: 1632
  • Country: pl
Odp: Semantyka polska
« Odpowiedź #23 dnia: 18 wrz 2017, 20:52:14 »
Cytuj
No ale pytanie, co ma piwnica do sklepu?
Wzięło się to z tego (ponoć), że sklepy kiedyś miały składy w piwnicy - bliska korelacja między miejscami. Myślę, że podobnie zadziało się z magazynem ;)

Offline Silmethúlë

  • Pomożesze: 454
  • Wiadomości: 1129
  • Country: pl
Odp: Semantyka polska
« Odpowiedź #24 dnia: 18 wrz 2017, 22:28:09 »
jeżeli chodzi o sklep i piwnice to wyraz piwnica w jęz. czeskim oznacza sklep

E, nie.

Pivnice to ‘pub, pijalnia piwa’. ‘Sklep’ po czesku zwany jest obchodem. Natomiast słowo sklep oznacza ‘piwnicę’ (takie miejsce pod ziemią ze sklepieniem, gdzie się przetwory albo nieużywane rowery trzyma), i to samo oznaczało niegdyś w polskim (jeśli wierzyć Wiktionary, to wciąż to oznacza w kaszubskim).

Przesuwka semantyczna w polskim wg WSJP: Współczesne znaczenie ‘punkt sprzedaży’ < ‘pomieszczenie ze sklepieniem, piwnica, gdzie dawniej m. in. sprzedawano towary'.
(img)

Online Obcy

  • Преводитель Истанбудскего Континенту
  • Pomożesze: 274
  • Wiadomości: 1536
  • Слава Семиену и Хордену!
  • Conlangi: astralogermański, szemierski, istanbudzki, senderoski, chatyński, haureński, szapiencki i jakiś inny :)
Odp: Semantyka polska
« Odpowiedź #25 dnia: 30 paź 2017, 21:33:09 »
Kolejne udziwnienie polskie. Plon jakimś cudem dziś oznacza wyłącznie "żniwo", a powinien oznaczać "łup" (czasem też "niewolę") jak u innych Słowian.

Offline Wedyowisz

  • Pomożesze: 788
  • Wiadomości: 2564
  • Country: pl
Odp: Semantyka polska
« Odpowiedź #26 dnia: 14 gru 2017, 14:54:27 »
Chyba doszedłem do tego, skąd się wziął samochód. Otóż podczas gdy obecnie oczywiste jest, że samochód jeździ, nie było to wcale oczywiste na początku poprzedniego wieku. Starsze pojazdy (które jechały) były napędzane przez zwierzęta (które szły). Automobil niejako połączył funkcje wozu i konia i początkowo nie było wcale oczywiste, którego czasownika użyć, a zatem pojazd ten mógł „iść” lub „jechać”. To wahanie przerzuciło się na purystyczne kalki, gdy postanowiono takie stworzyć: mówiono zarówno o samojazdach, jak i o samochodach. Następnie z jakiegoś niewiadomego powodu (tego nie umiem wyjaśnić) ustalił się czasownik jechać, ale rzeczownik samochód.

Przykłady z literatury:
„Z wielkim hałasem i dudnieniem szedł naprzeciw nas automobil ciężarowy i kasztanka, wychowanica wolnej wsi, protestowała przeciw takiemu monstrum.” (J. Piłsudski, 1925)
„Automobil szedł wolniutko, hucząc strasznie” (Z. Żurakowska, 1927)
стань — обернися, глянь — задивися