Autor Wątek: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok  (Przeczytany 7739 razy)

Offline Wedyowisz

  • Pomożesze: 788
  • Wiadomości: 2563
  • Country: pl
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #15 dnia: 28 cze 2013, 11:41:13 »
Brü zdaje się postulował także most — mieść/miotać z podobną derywacją. Obecnie jednak ten pierwszy jest uznany za pożyczkę germańską.

Semantycznie kłopotliwe, imo.

Właściwie nie jest to głupie. Wspólczesnie mosty są dosyć stabilne. Niegdyś były bardzo elastyczne i faktycznie wiatr mógł nimi miotać.

Chodziło mi o hipotezę zapożyczenia germańskiego. Wygląda na to, że w każdym jednym germańskim słowo mast bądź jego ekwiwalent oznacza „pionowy drąg”, w tym zwłaszcza „maszt”. Nie zetknąłem się natomiast wcale z tym znaczeniem na gruncie słowiańskim; jeśli gdzieś występuje, to na pewno  nie powszechnie (zaświadczone znaczenia podług Fasmera to: most; przejście, pomost z desek; pokład na statku; tama; nawierzchnia ulicy). Wsiowe kładki mogą niewiele różnić się od (poziomych) drągów, jednak niespecjalnie widzę potrzebę zapożyczania z germańszczyzny słowa o takim znaczeniu tylko po to, żeby zrobić sobie zeń słowo na most. Gdyby był Prasłowianinem, myślę, że wolałbym przejąć jakiś **brъžь w tym znaczeniu. Atrakcyjność semantyczna tej hipotezy wg mnie nie powala.

A i z tym miotaniem coś może być, w końcu mosty przerzuca się przez rzeki. Podobnie jak przeciera się drogi (tor).
« Ostatnia zmiana: 28 cze 2013, 11:48:05 wysłana przez Gubiert »
стань — обернися, глянь — задивися

Offline Ainigmos

  • Niepurystyczny purysta
  • Pomożesze: 56
  • Wiadomości: 184
  • Country: iq
  • Zagadkosz
  • Conlangi: narzecze wysokopolskie (czystopolszczyzna)
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #16 dnia: 1 sie 2015, 01:02:43 »
Czy to prawda, iż
miot, z którego pochodzą przedmiot, podmiot, przymiot i pomiot,urobił się od czas. mieć, a nie wbrew pozorowi derywacji zerowej - od miotać, skąd wymiot?
« Ostatnia zmiana: 1 sie 2015, 11:56:16 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Pomożesze: 1432
  • Wiadomości: 3349
  • Country: vi
  • Konserwatywny anarchista
  • Conlangi: Nevenlanch, Zimny, Wandyjski i inne
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #17 dnia: 1 sie 2015, 11:34:40 »
Chyba nie.
Mieć miało pierwotnie i- i samo w sobie pochodzi od "jąć".

Zresztą, to wszystko są kalki - przedmiot, podmiot = objekt, subjekt - od łac. jacere~jactare - rzucać, miotać.

Swoją drogą, jak w takim razie można by skalkować "projekt"? Domiot? Przemiot?
« Ostatnia zmiana: 1 sie 2015, 11:39:55 wysłana przez Dynozaur »
Wolę, żeby moim krajem rządziły połączone siły Hitlera, Stalina, Pol Pota, Kimów, Bandery, Mao, Palpatina, Saurona i Voldemorta aniżeli partja Razem!

Jeśli myślisz, że coś jest tak chujowe, że gorsze już być nie może, to pamiętaj, że Kirowograd zmienił nazwę na "Kropywnicki".

Offline Wedyowisz

  • Pomożesze: 788
  • Wiadomości: 2563
  • Country: pl
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #18 dnia: 1 sie 2015, 14:37:07 »
Poza tym mieć miało jać, musiałby być *miat.
стань — обернися, глянь — задивися

Offline Ainigmos

  • Niepurystyczny purysta
  • Pomożesze: 56
  • Wiadomości: 184
  • Country: iq
  • Zagadkosz
  • Conlangi: narzecze wysokopolskie (czystopolszczyzna)
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #19 dnia: 26 cze 2017, 15:02:45 »
Być może całkiem błądzę, ale może prąd? Czasownika nie ma, jest za to prędki. Czy może mieć coś wspólnego z pędzeniem, o ile samo to nie jest urobione od pędu.
prądowi mogłoby natomiast odpowiadać prząść, choć to wygląda co najmniej abstrakcyjnie. (A może jednak?)
Prąd wypłynął zapewne od pruć, a ten urobił się apofonią umlautową od *przyć (jak dzisiaj już tylko w rozkazie przyj), co wygląda o wiele konkretniej, więc prąd trudno skojarzyć z przędzeniem.


troska - trząść
« Ostatnia zmiana: 26 cze 2017, 15:08:02 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja

Offline Siemoród

  • Слава Словѣномъ!
  • Pomożesze: 128
  • Wiadomości: 499
  • Country: cs
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #20 dnia: 27 cze 2017, 00:36:48 »
kosa i czesać
-cząć i koniec
-źrzeć i wzrok

Poza tym mieć miało jać, musiałby być *miat.
Właśnie to jest o tyle ciekawe, że rosyjski ma предмѣтъ(sic!), a bułgarski прѣдмѣтъ. No a czeski předmět. Pytaniem powinno być, dlaczego nie ma jacia w polskim wyrazie.
« Ostatnia zmiana: 27 cze 2017, 17:52:05 wysłana przez Siemoród »
Єи, Словѣнє, ѥщє наша
Словѣнъ мълва живєть
Пока нашє вѣрьноѥ сьрдьцє
За нашь народъ бьѥть!

Offline Obcy

  • Преводитель Истанбудскего Континенту
  • Pomożesze: 274
  • Wiadomości: 1535
  • Слава Семиену и Хордену!
  • Conlangi: astralogermański, szemierski, istanbudzki, senderoski, chatyński, haureński, szapiencki i jakiś inny :)
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #21 dnia: 28 cze 2017, 18:17:46 »
Właśnie to jest o tyle ciekawe, że rosyjski ma предмѣтъ(sic!), a bułgarski прѣдмѣтъ. No a czeski předmět. Pytaniem powinno być, dlaczego nie ma jacia w polskim wyrazie.

Wg ESSJ-ki i kilku innych źródeł forma *mětati (1.os.lp. *mětajǫ) była iteratywem od formy *metati (1.os.lp. *meťǫ) i w rezultacie mieliśmy dwa podobne czasowniki, z których w językach potomnych przeważyła jakaś jedna forma. Dlatego uważam za historycznie poprawne wszystkie słowiańskie "przedmiotowe" kalki z łaciny.
« Ostatnia zmiana: 28 cze 2017, 18:24:51 wysłana przez Obcy »