Autor Wątek: Bracia bliźniacy  (Przeczytany 25272 razy)

Offline Noqa

  • Pomożesze: 672
  • Wiadomości: 2438
Bracia bliźniacy
« dnia: 25 sty 2013, 11:05:14 »
Przyszła mi do głowa trzecia klasa leksykalnych osobliwości. Zdarza się, że w języku funkcjonują dwa słowa o bardzo podobny brzmieniu, jak i znaczeniu, tak jakby język nie mógł się zdecydować na jedną z form, wbrew jakimś prawom czy uniwersałom. Nie chodzi mi tu o różne oczywiste zestawy, będące sobie zwykle momentatywami czy innym świństwem (np. mrugać, mrygać, migać, mrużyć czy gleam, glimmer, glow, glitter, glisten - czy ktoś jest w stanie nazwać takie klasy wyrazów, coś jakby analogicznego do onomatopeji? Z jakiegoś powodu chyba wszystkie języki mają pełno takich wieloraczków w takich obszarach semantyki), ale o bardziej zaskakujące formy. Choć to oczywiście kwestia własnego wyczucia, co jest ciekawe, a co mniej.
Jeśli ktoś zna wytłumaczenie dla istnienia danej pary (rozpodobnienie, zapożyczenie wewnętzne czy wręcz kognatu z innego języka) to też jest tu na to miejsce.

Pol. grdyka/krtań
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.

Offline Pingǐno

  • spierdolina
  • Pomożesze: 120
  • Wiadomości: 1514
  • nie rozumiem hermetycznych żartów PFJ-u ://///////
  • Conlangi: lariaski, razruhski ← te mniej żenujące
Odp: Bracia bliźniacy
« Odpowiedź #1 dnia: 25 sty 2013, 12:19:48 »
Cytuj
mrugać, mrygać

To akurat wydaje mi się być różnicą dialektalną, bo ja nigdy nie mówię "mrygać". :P
(img)
__

Offline tob ris tob

  • estas mi esperantisto
  • Pomożesze: 67
  • Wiadomości: 826
  • Country: pl
  • h [h], ch [χ]
  • Conlangi: niekończąca się seria porażek
Odp: Bracia bliźniacy
« Odpowiedź #2 dnia: 25 sty 2013, 12:37:39 »
Pingi, proszę Cię. Przeczytaj jeszcze raz.
Nie chodzi mi tu o różne oczywiste zestawy, [...] np. mrugać, mrygać, migać, mrużyć

A co do krtani/grdyki - czy to jest rzeczywiście to samo? Chociaż...
Dzień dobry :-)

Offline Wedyowisz

  • Pomożesze: 777
  • Wiadomości: 2521
  • Country: pl
Odp: Bracia bliźniacy
« Odpowiedź #3 dnia: 25 sty 2013, 14:44:36 »
Cytuj
czy ktoś jest w stanie nazwać takie klasy wyrazów, coś jakby analogicznego do onomatopeji?

Zjawisko to sound symbolism
стань — обернися, глянь — задивися

Offline Noqa

  • Pomożesze: 672
  • Wiadomości: 2438
Odp: Bracia bliźniacy
« Odpowiedź #4 dnia: 25 sty 2013, 21:40:36 »
Dzięki Gubiert, rzeczywiście o to chodziło.

tob, znaczenie jest co najmniej bardzo bliskie, a złożenie "grd" czy bezdźwięcznie "krt" występują tylko w tych konkretnych wyrazach, więc nie ma mowy o zbiegu okoliczności.
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.

Offline Jątrzeniot

  • Pomożesze: 94
  • Wiadomości: 549
  • Country: pl
Odp: Bracia bliźniacy
« Odpowiedź #5 dnia: 25 sty 2013, 21:52:45 »
krtań < grtań
grdyka < grtyka

Offline Noqa

  • Pomożesze: 672
  • Wiadomości: 2438
Odp: Bracia bliźniacy
« Odpowiedź #6 dnia: 23 maj 2013, 23:51:32 »
Mam kolejny dziwny przypadek: ang. brink, brim, rim.
Etymonline wprowadza tu tylko większe zamieszanie, twierdząc, że pochodzenie brim jest niepewne, ale wywodząc z PIE *bhrem-, jednocześnie dla brink podając formę z pra-germańskiego *brenkon, a to łącząc z PIE *bhreng-/*bhren, zdaje się, że to tylko różnica rekonstrukcji. Tymczasem o rim twierdzi, że kognaty ma tylko w Old Norse.

Czemu angielski potrzebował trzech, praktycznie identycznych określeń na brzeg, mając przy tym całkiem spory inwentarz jeszcze innych, tego nie mogę pojąć.
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.

Offline spitygniew

  • Pomożesze: 677
  • Wiadomości: 1926
  • Country: il
  • Uspołecznione zwierzę.
  • Conlangi: zachodniołużycki, nanga
Odp: Bracia bliźniacy
« Odpowiedź #7 dnia: 24 maj 2013, 16:53:15 »
Na zdrowy, chłopsko-robotniczy rozum stawiałbym, że środkowa forma jest kontaminacja dwóch poprzednich.
« Ostatnia zmiana: 27 maj 2013, 12:50:19 wysłana przez spitygniew »
P.S. To prawda.

Offline Noqa

  • Pomożesze: 672
  • Wiadomości: 2438
Odp: Bracia bliźniacy
« Odpowiedź #8 dnia: 24 maj 2013, 21:29:43 »
Za etymonline:
brink < brink (MLG)
brim < brymme (OE)
rim < rima (OE)
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.

Offline Wedyowisz

  • Pomożesze: 777
  • Wiadomości: 2521
  • Country: pl
Odp: Bracia bliźniacy
« Odpowiedź #9 dnia: 15 cze 2013, 23:47:01 »
Angielski wydaje się wypełniony takimi parami i grupkami podobnych rdzeni o kojarzącym się znaczeniu, ale niekoniecznie związanych etymologicznie.

taunt i daunt (oba to galicyzmy)
quench i quell
tack i tackle
yell i yelp
tight i taut
стань — обернися, глянь — задивися

Offline Noqa

  • Pomożesze: 672
  • Wiadomości: 2438
Odp: Bracia bliźniacy
« Odpowiedź #10 dnia: 8 lip 2013, 16:39:58 »
mud, muck i mire.
Żadne z nich nie spokrewnione.
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.

Offline Noqa

  • Pomożesze: 672
  • Wiadomości: 2438
Odp: Bracia bliźniacy
« Odpowiedź #11 dnia: 14 lip 2013, 21:42:15 »
Deptak i dreptak.
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.

Offline ArturJD

  • Piewca tabel
  • Pomożesze: 125
  • Wiadomości: 435
  • Country: pl
  • Baroque
  • Conlangi: Tjevango
Odp: Bracia bliźniacy
« Odpowiedź #12 dnia: 24 lis 2013, 17:56:50 »
Od razu mi się skojarzyło "fra" i "tra" po włosku...
(img)

Offline Wedyowisz

  • Pomożesze: 777
  • Wiadomości: 2521
  • Country: pl
Odp: Bracia bliźniacy
« Odpowiedź #13 dnia: 24 lis 2013, 18:31:54 »
cull i kill
maim i maul (?)
masakra i makabra

Cytuj
Od razu mi się skojarzyło "fra" i "tra" po włosku...

Komuś się kiedyś czcionka obróciła...
стань — обернися, глянь — задивися

Offline Noqa

  • Pomożesze: 672
  • Wiadomości: 2438
Odp: Bracia bliźniacy
« Odpowiedź #14 dnia: 30 lis 2013, 15:40:32 »
Pool, puddle i pond.
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.