Autor Wątek: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok  (Przeczytany 9519 razy)

Offline Wedyowisz

  • Pomożesze: 792
  • Wiadomości: 2573
  • Country: pl
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #15 dnia: 28 cze 2013, 11:41:13 »
Brü zdaje się postulował także most — mieść/miotać z podobną derywacją. Obecnie jednak ten pierwszy jest uznany za pożyczkę germańską.

Semantycznie kłopotliwe, imo.

Właściwie nie jest to głupie. Wspólczesnie mosty są dosyć stabilne. Niegdyś były bardzo elastyczne i faktycznie wiatr mógł nimi miotać.

Chodziło mi o hipotezę zapożyczenia germańskiego. Wygląda na to, że w każdym jednym germańskim słowo mast bądź jego ekwiwalent oznacza „pionowy drąg”, w tym zwłaszcza „maszt”. Nie zetknąłem się natomiast wcale z tym znaczeniem na gruncie słowiańskim; jeśli gdzieś występuje, to na pewno  nie powszechnie (zaświadczone znaczenia podług Fasmera to: most; przejście, pomost z desek; pokład na statku; tama; nawierzchnia ulicy). Wsiowe kładki mogą niewiele różnić się od (poziomych) drągów, jednak niespecjalnie widzę potrzebę zapożyczania z germańszczyzny słowa o takim znaczeniu tylko po to, żeby zrobić sobie zeń słowo na most. Gdyby był Prasłowianinem, myślę, że wolałbym przejąć jakiś **brъžь w tym znaczeniu. Atrakcyjność semantyczna tej hipotezy wg mnie nie powala.

A i z tym miotaniem coś może być, w końcu mosty przerzuca się przez rzeki. Podobnie jak przeciera się drogi (tor).
« Ostatnia zmiana: 28 cze 2013, 11:48:05 wysłana przez Gubiert »
стань — обернися, глянь — задивися

Online Ainigmos

  • Niepurystyczny purysta
  • Pomożesze: 58
  • Wiadomości: 200
  • Country: iq
  • Zagadkosz
  • Conlangi: narzecze wysokopolskie (czystopolszczyzna)
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #16 dnia: 1 sie 2015, 01:02:43 »
Czy to prawda, iż
miot, z którego pochodzą przedmiot, podmiot, przymiot i pomiot,urobił się od czas. mieć, a nie wbrew pozorowi derywacji zerowej - od miotać, skąd wymiot?
« Ostatnia zmiana: 1 sie 2015, 11:56:16 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Pomożesze: 1476
  • Wiadomości: 3412
  • Country: vi
  • Konserwatywny anarchista
  • Conlangi: Nevenlanch, Zimny, Wandyjski i inne
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #17 dnia: 1 sie 2015, 11:34:40 »
Chyba nie.
Mieć miało pierwotnie i- i samo w sobie pochodzi od "jąć".

Zresztą, to wszystko są kalki - przedmiot, podmiot = objekt, subjekt - od łac. jacere~jactare - rzucać, miotać.

Swoją drogą, jak w takim razie można by skalkować "projekt"? Domiot? Przemiot?
« Ostatnia zmiana: 1 sie 2015, 11:39:55 wysłana przez Dynozaur »
Za każdym razem, gdy używasz argumentu "ad PIE" czy innego "ad starożytność/średniowiecze/prehistorja" w dyskusji o sprawach ostatnich dwu wieków, jeden N҃wy Uż҃nik odwraca się od fora...

Jeśli myślisz, że coś jest tak chujowe, że gorsze już być nie może, to pamiętaj, że Kirowograd zmienił nazwę na "Kropywnicki".

Offline Wedyowisz

  • Pomożesze: 792
  • Wiadomości: 2573
  • Country: pl
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #18 dnia: 1 sie 2015, 14:37:07 »
Poza tym mieć miało jać, musiałby być *miat.
стань — обернися, глянь — задивися

Online Ainigmos

  • Niepurystyczny purysta
  • Pomożesze: 58
  • Wiadomości: 200
  • Country: iq
  • Zagadkosz
  • Conlangi: narzecze wysokopolskie (czystopolszczyzna)
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #19 dnia: 26 cze 2017, 15:02:45 »
Być może całkiem błądzę, ale może prąd? Czasownika nie ma, jest za to prędki. Czy może mieć coś wspólnego z pędzeniem, o ile samo to nie jest urobione od pędu.
prądowi mogłoby natomiast odpowiadać prząść, choć to wygląda co najmniej abstrakcyjnie. (A może jednak?)
Prąd wypłynął zapewne od pruć, a ten urobił się apofonią umlautową od *przyć (jak dzisiaj już tylko w rozkazie przyj), co wygląda o wiele konkretniej, więc prąd trudno skojarzyć z przędzeniem.


troska - trząść
« Ostatnia zmiana: 26 cze 2017, 15:08:02 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja

Offline Siemoród

  • Слава Словѣномъ!
  • Pomożesze: 132
  • Wiadomości: 509
  • Country: cs
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #20 dnia: 27 cze 2017, 00:36:48 »
kosa i czesać
-cząć i koniec
-źrzeć i wzrok

Poza tym mieć miało jać, musiałby być *miat.
Właśnie to jest o tyle ciekawe, że rosyjski ma предмѣтъ(sic!), a bułgarski прѣдмѣтъ. No a czeski předmět. Pytaniem powinno być, dlaczego nie ma jacia w polskim wyrazie.
« Ostatnia zmiana: 27 cze 2017, 17:52:05 wysłana przez Siemoród »
Єи, Словѣнє, ѥщє наша
Словѣнъ мълва живєть
Пока нашє вѣрьноѥ сьрдьцє
За нашь народъ бьѥть!

Online Obcy

  • Преводитель Истанбудскего Континенту
  • Pomożesze: 283
  • Wiadomości: 1598
  • Слава Семиену и Хордену!
  • Conlangi: astralogermański, szemierski, istanbudzki, senderoski, chatyński, haureński, szapiencki, nissidzki
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #21 dnia: 28 cze 2017, 18:17:46 »
Właśnie to jest o tyle ciekawe, że rosyjski ma предмѣтъ(sic!), a bułgarski прѣдмѣтъ. No a czeski předmět. Pytaniem powinno być, dlaczego nie ma jacia w polskim wyrazie.

Wg ESSJ-ki i kilku innych źródeł forma *mětati (1.os.lp. *mětajǫ) była iteratywem od formy *metati (1.os.lp. *meťǫ) i w rezultacie mieliśmy dwa podobne czasowniki, z których w językach potomnych przeważyła jakaś jedna forma. Dlatego uważam za historycznie poprawne wszystkie słowiańskie "przedmiotowe" kalki z łaciny.
« Ostatnia zmiana: 28 cze 2017, 18:24:51 wysłana przez Obcy »