Autor Wątek: Ujujuj... Paszto.  (Przeczytany 592 razy)

Offline Ghoster

  • لا إله إلا الله
  • Pomożesze: 1067
  • Wiadomości: 2702
  • Country: cn
  • 惹案
    • Wikipip
  • Conlangi: Padmarański, Szangryjski, Imfursyjski
Ujujuj... Paszto.
« dnia: 10 lis 2017, 22:56:10 »
Chodzi oczywiście o lekcje Paszto na Uniwersytecie Jagiellońskim. Inaczej zwany językiem diabła.

Ortografia pasztuńska:
Nie będę się tutaj rozpisywał na temat abdżadu samego w sobie – jeśli ktoś jest zainteresowany, to prowadziłem lekcje abdżadu (są nieskończone, ale jak ktoś przeszedł przez całość to na swoją już rękę może zdobyć resztę liter bez większego problemu), zatem skoncentruję się tutaj po prostu na różnicach względem arabskiego abdżadu (nie perskiego, jako że moje zainteresowanie perskim było dawno temu i nieprawdą).

A więc wpierw cztery wersje pisane, potem transkrypcja, potem fonetyka:
پپپ پp[p]
ټټټ ټ[ʈ]Tutaj widzimy pasztuńskie, retrofleksyjne
kółeczko habitujące literę "t".
چچچ چč[ʧ]
ځځځ ځʒ[ʣ]Nie wiem co ich podkusiło
do wymyślenia tej abominacji...
څڅڅ څc[ʦ]
ډـډـډ ډ[ɖ]A oto kolejny okaz
retrofleksyjnego kółeczka.
ړـړـړ ړ[ɽ~ɻ]Retrofleksyjne kółeczko.
O tutaj zaraz na lewo.
ژـژـژ ژž[ʒ]
ږـږـږ ږẓ̌[ʐ]
ښښښ ښṣ̌[ʂ]
ککک کk[k]Pasztuni nie lubią tego oryginalnego
zawijasu z kafu, więc go usunęli.
ګګګ ګg[g]...Za to dodali na górnej kresce kółko.
(Nie mylić z retrofleksyjnym kółeczkiem!)
ڼڼڼ ڼ[ɳ]Retrofleksyjne kółeczko
w swym naturalnym środowisku.
وـوـو وw/u/o[w/u/o]
ههه هh/a/ə[h/a/ə]Jeśli chodzi o tę literę, to może ona być
zapisywana tak jak po arabsku, ale Pasztuni
raczej uznają te wszelkie zawijasy za zbyteczne,
zatem znajdziecie też zapis هہہ ہ,
chociaż zdaje mi się, że unikod kłamie i tych
zawijasów na spodzie nie powinno tam  być.
ییی یy/ay[j/i]Pasztuni nie potrzebują zapisywać dwóch
kropek pod ya, jeśli wiadomo, że to ya
ېېې ېe[e]Pasztuni lubią masakrować arabskie kropki
ۍəy[əj]Pasztuni kochają szwę…
ئəy[əj]…tak bardzo, że mają dwa symbole
na zapisywanie końcowego z nią dyftongu

Jeszcze taka mała uwaga, iż retrofleksyjne [ʂ] i [ʐ] brzmią mi w ustach mego nauczyciela bardziej jak [ʟ̝̊] oraz [ʟ̝], ale by nie komplikować pozostanę przy tradycyjnej transkrypcji.
Wszelkie arabskie emfatyczne są realizowane nieemfatycznie. Nie mam pojęcia jeszcze co oznacza „ع” (przypuszczam, że oznacza jakąś samogłoskę albo dyftong prędzej), ale jak tylko rozpracuję użycie, to informacją się podzielę. Ponadto jeśli kogoś to obchodzi, Pasztuni dodali sobie obok fathy harakat na szwę, który, cóż, jest prostą kreską nad literą. W przeciwieństwie do, oczywiście, fathy, której skośność jest w takim wypadku zawsze eksponowana. Ale harakaty są dla początkujących studentów arabistyki, nie będziemy się zniżać w tych lekcjach do ich poziomu. Wszyscy, którzy chcą posiąść Paszto powinni już dawno wiedzieć, że nikt prócz Japończyków tak naprawdę samogłosek nie potrzebuje wszystkich zapisywać.

Co do akcentu, to jest zazwyczaj oksytoniczny. W słowach perskiego pochodzenia jest oksytoniczny zawsze. Czasem jest paroksytoniczny. Zazwyczaj rzeczowniki żeńskie kończące się na „ه” są oksytoniczne, a przymiotniki paroksytoniczne, ale zauważywszy to pytając się wykładowcy czy jest li to reguła, powiedział mi, że nie wie i nawet jeśli są jakieś zasady akcentuacji pasztuńskiej, to lepiej sobie nimi nie zawracać głowy. Tak też zrobimy.

Co warto wiedzieć na temat zapożyczeń do Paszto:
Zapożyczenia z perskiego są zapisywane jak po persku i akcentowane jak po persku.
Zapożyczenia z arabskiego są zapisywane jak po arabsku i czytane udając, że głosek faryngalizowanych tak naprawdę nie ma. (W końcu arabski to słowo boże, zatem język diabła musi je besztać)
Zapożyczenia z angielskiego są zapisywane ortografią pasztuńską i są czytane absurdalnie.

لومړى لوست
Lumṛay lwast
Lekcja pierwsza

Paszto rozróżnia trzy stopnie zaimków wskazujących:
دغه DəġaTen
دا Ten (ten dalej, także
ogólnie w zdaniu)
هغه HəġaTamten

A czasownik „być” w trzeciej osobie odmienia się przez rodzaj, zatem:
دئDəyJest (m.)
دهDaJest (f.)

Mając tę jakże rozbudowaną wiedzę możemy przystąpić do tworzenia najprostszych zdań:
دغه څوک دئ؟Dəġa cuk dəy?Kto to jest?
سوداګر دئSawdāgər dəy.To handlarz.
جاسوس دئĞasus dəy.To szpieg.
بېټک دئBeṭak dəy.To część domu przeznaczona
tylko dla mężczyzn.
دغه کاکا دئDəġa kākā dəy.To stryj.
ماما دئMāmā dəy.To wuj (tylko od strony matki).

دغه څوک ده؟Dəġa cuk da?Kto to jest? (f.)
آشپز دهĀšpaza da.To jest kucharka.
دغه نرسه دهDəġa nursa da.To pielęgniarka.
غاټول دهǦāṭol da.Oto tulipan.(Normalnie jest rodzaju męskiego,
ale jako imię jest żeńskie)

دغه څه شى دئ؟Dəġa cə šəy dəyCo to jest? (n.)
چورلکه دهČurlaka da.To jest śmigłowiec.
دغه خربزه دهDəġa xarbuza da.To jest melon(tak, wspólna etymologia z arbuzem)

Już niedługo lekcja druga języku diabła. Będzie trochę treściwsza.
« Ostatnia zmiana: 13 lis 2017, 20:05:27 wysłana przez Ghoster »
(img)

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderator
  • Pomożesze: 895
  • Wiadomości: 4990
  • Country: ru
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Conlangi: Ziemli, Zapadni, Nešši, Nesdotir, Slawlangi
Odp: Ujujuj... Paszto.
« Odpowiedź #1 dnia: 10 lis 2017, 23:23:23 »
Z mojej strony powiem, że się takiego kursu w ogóle nie spodziewałem. Skądże takie zainteresowanie nagłe? I skąd nazwa język diabła?

Co do języka, a jak jest zapisywany dyftong /aj/?

W ogóle co do sposobu przedstawienia lekcji - bardzo fajny. Czekam na więcej.
Tyle języków na świecie, tak mało czasu... Przeklinam Cię, Gosterze! Oby musiał wymawiać laryngały w miejscu samogłosek, i pokoju w szwie nie zaznał przy tym!

EDIT: Może Twój post skłoni Borlacha do lekcji perskiego? :]
« Ostatnia zmiana: 11 lis 2017, 09:52:56 wysłana przez Todsmer »

Offline Ghoster

  • لا إله إلا الله
  • Pomożesze: 1067
  • Wiadomości: 2702
  • Country: cn
  • 惹案
    • Wikipip
  • Conlangi: Padmarański, Szangryjski, Imfursyjski
Odp: Ujujuj... Paszto.
« Odpowiedź #2 dnia: 10 lis 2017, 23:57:45 »
Kogóżbyżeż nie interesował język taki jak Paszto?
Jest to język diabła, bo rzekomo Muhammad Rasulullah miał powiedzieć to według mogolskiego historyka Fariszty, jednak nie ma na to żadnego potwierdzenia i najpewniej zostało to powiedziane w celu propagandowym, jako że Mogołowie prowadzili z Pasztunami wojnę. Ale nic to, bo jak tylko wypowiesz sam do siebie nazwę "Paszto" (oczywiście przez to ich diabelskie, retrofleksyjne /ʂ/), to możesz usłyszeć cyrograf podpisywany w wyższym wymiarze na twoją duszę. Piekło aż wylewa się z tego języka, o czym przekonasz się w kolejnych lekcjach.

Dyftong /ay/ tak samo jak w arabskim, to jest poprzez ي, z tym że, jak już wspomniałem, kropki na dole są w końcowej wersji opuszczane (czyli w pozycji, w której chyba najczęściej występuje).
(img)

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderator
  • Pomożesze: 895
  • Wiadomości: 4990
  • Country: ru
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Conlangi: Ziemli, Zapadni, Nešši, Nesdotir, Slawlangi
Odp: Ujujuj... Paszto.
« Odpowiedź #3 dnia: 11 lis 2017, 01:20:19 »
Aha, tak to się przedstawia :)
Dziękuję za odpowiedź!

Offline Borlach

  • Moderator
  • Pomożesze: 155
  • Wiadomości: 521
  • Country: ir
  • Conlangi: ajdyniriański
Odp: Ujujuj... Paszto.
« Odpowiedź #4 dnia: 11 lis 2017, 14:48:32 »
Bardzo ciekawe, aż ciekaw jestem co dalej. A w ogóle to jak wygląda ich system samogłoskowy?

Pomyśleć, że paszto to krewniak perskiego. Szok
EDIT: Może Twój post skłoni Borlacha do lekcji perskiego? :]
Kiedyś na pewno XD
Chociaż jeśli mam być szczery, to mi to nawet przeszło przez myśl podczas czytania