Polskie Forum Językowe

Językoznawstwo => Języki naturalne => Wątek zaczęty przez: Feles w 26 sie 2011, 21:12:23

Tytuł: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 26 sie 2011, 21:12:23
Rozpocznę:

Jakie jest pochodzenie czeskiego i słowackiego avivaž?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: zavadzky w 27 sie 2011, 00:19:45
http://www.slovnicek.sk/de-sk/Avivage

google ain't no bitin' thing.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Henryk Pruthenia w 27 sie 2011, 00:23:15
Te "áž" to mi na francuski wygląda...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: zavadzky w 27 sie 2011, 00:26:47
Bo to jest z francuskiego; http://de.wiktionary.org/wiki/avivage
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 27 sie 2011, 01:54:24
Skąd jest serbskochorwackie morati, "musieć"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 27 sie 2011, 13:45:57
mreti = (ikavski) mříti (ŽK), vamrit (Ranjinin Kanconijer) = stcslav. тьгеіі, тьго (s istim sufiksom kao u inf. živjeti), ie., baltoslav., sveslav. i praslav. *mer-ti, »mori, sterben«
[...]
kauzativum u prijevoju o moriti, -im impf, (do-, po-, sa-, na- se, u-, za-) »1° ubijati, 2° sustajati, ermüden«; iterativ od kauzativuma u prijevoju duljenja o - ō > a -morati, -om, samo s prefiksima do-, od- se, u-, za-, »ermüden«.
--Za: http://www.kroraina.com/knigi/skok/skok.html (http://www.kroraina.com/knigi/skok/skok.html)

Nie wiem, czy to dobry traf, ale to przekonywające - «musieć coś» znaczy każdorazowo umierać jako «ja» :D.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: 愚蠢茶 w 27 sie 2011, 20:26:46
Słyszał ktoś, że niemieckie (albo ślůnskie? na jedno wychodzi…)  laub pochodzi od starochińskiego lab? Znalazłem to w książce o śląskim, ale wydaje mi się to MOCNO naciągane… Okej, nie naciągane, po prostu głupie i niemożliwe. Mylę się?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Toivo w 27 sie 2011, 21:33:43
Jaka jest etymologia węgierskiego "de" ("ale")? Brzmi mało ugrofińsko, za to przywodzi na myśl (staro)greckie δε, czy to przypadek?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: varpho :Ɔ(X)И4M: w 27 sie 2011, 21:38:07
Jaka jest etymologia węgierskiego "de" ("ale")?

onomatopeja, a dokładniej to spontanicznie utworzone słowo wyrażające zdziwienie, zaskoczenie ["aaale duży!"].
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 28 sie 2011, 13:37:18
Ja mam pytanie o japońską etymologję.

Jest w języku japońskim taki sufiks -emon (右衛門) w imionach takich jak Imaemon (今右衛門), Kakiemon (柿右衛門) it.p. Są to imiona bardzo przestarzałe, starożytne, dawno nie nadawane. Ale istnieją.

To, co mnie w tym sufiksie dziwi to jego budowa.
"e" to on-yomi znaku 衛
"mon" to on-yomi znaku 門

Więc co, do jasnej cholery, robi tu znak "右"? Nie ma on żadnej wartości fonetycznej w tym złożeniu, jest tylko "dla ozdoby". Pierwszy raz się z takim czymś w japońskim. Więc co on u licha tam robi? Skąd się wziął?

Wie ktoś coś na ten temat? Myślę, że nie jestem pierwszą osobą, która się nad morfologją tego emona zastanawiała.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 29 sie 2011, 13:21:27
Może pierwotnie w tym sufiksie było więcej głosek, ale zaszło uproszczenie nieodnotowane w pisowni?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 29 sie 2011, 16:18:10
To niewykluczone. Ciekawe tylko, że nie wywalili tego znaku z pisowni (w końcu to całkowity ewenement, nie wiem czy istnieje jakiś inny przypadek "niemego znaku"* w japońskim), chociaż zapewne chodziło o tradycję.

Znak 右 czyta się "u" w on-yomi, więc teoretycznie "powinno" się to złożenie czytać -uemon. Tak więc imię "Imaemon" brzmiałoby "Imauemon". Trzy samogłoski pod rząd - całkiem sporo, ale w przypadku japońskiego - nic niezwykłego.

*Nie licząc oczywiście gikunów, gdzie Kanji są nadane prowizorycznie i nie mają nic spólnego z czytaniem.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Vilén w 29 sie 2011, 22:16:54
To niewykluczone. Ciekawe tylko, że nie wywalili tego znaku z pisowni (w końcu to całkowity ewenement, nie wiem czy istnieje jakiś inny przypadek "niemego znaku"* w japońskim), chociaż zapewne chodziło o tradycję.

Znak 右 czyta się "u" w on-yomi, więc teoretycznie "powinno" się to złożenie czytać -uemon.
Hm…

http://en.wiktionary.org/wiki/右衛門 (http://en.wiktionary.org/wiki/右衛門)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 13 wrz 2011, 10:49:26
Poproszę o etymologię czeskiego unavený. Od nawii to czy od ven? :p
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 9 paź 2011, 20:14:44
Teraz z kolei zastanawia mię słoweńska morda  ???
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: lehoslav w 9 paź 2011, 21:03:57
rotacyzm
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 9 paź 2011, 21:10:31
Heh, zorientowałem się już przeglądając wikisłownik, że w sch. jest možda (jak krzyw-da, praw-da?).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: varpho :Ɔ(X)И4M: w 10 paź 2011, 00:18:10
"Zmęczenie" to "únava", więc "ven" tam żadnego raczej nie ma. Co znaczy "nav", nie wiem, ale "únava" jest też w słowackim. Może od Nawii, bo czeska Wikipedia ma Jav, Prav a Nav (http://cs.wikipedia.org/wiki/Nav) ;)

a po węgiersku jest czasownik "un" 'być znudzonym', o nieznanym pochodzeniu.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 10 paź 2011, 00:47:56
Może z nudów wymyślili?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Ghoster w 29 paź 2011, 15:35:51
Bo po arabsku jest to:
الشباب
...Czyli słowo zaczyna się od:
ال
...Co oznacza "al-".
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Marta Tejler w 29 paź 2011, 18:46:14
Dlaczego grupę terrorystów z Somalii określa się jako al-Szaba(a)b, a nie asz-Szaba(a)b?
Bo niektórzy transkrybują bez tego upodobnienia, a inni transkrybują z tym upodobnieniem.

Czy asymilacja rodzajnika zależy od morfologii/składni?
Od widzimisia transkrybującego.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Asgair w 29 paź 2011, 18:48:24
Oczywiście, że "al" się tutaj asymiluje, tyle że w zapisie arabskim laam wcale nie znika (żeby było wiadomo, że przed słowem stoi rodzajnik), za to w wokalizowanym tekście dodaje się shaddę nad shiin, aby podpowiedzieć prawidłową wymowę:

آلشَّبابِ

Niestety, dodawanie <l> w takich przypadkach jest typowe - ot, taka sobie transliteracja zamiast (wg mnie słuszniejszej) transkrypcji. Sztandarowy przykład to potworek Szarm el-Szejk, co lepiej byłoby zapisywać jako Szarm asz-Szajch, jeśli już (nie wiem co prawda, jak dokładmie wymawiają to Egipcjanie - ale na pewno bez żadnego /l/!). Zresztą, błędy takie nie są niczym nowym, o czym świadczy choćby nazwa Altair, od arabskiego

آلنَّسرُ ) آلطّائِرُ)

czyli "Lecący (Orzeł)"
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Marta Tejler w 29 paź 2011, 19:27:20
nie wiem co prawda, jak dokładmie wymawiają to Egipcjanie - ale na pewno bez żadnego /l/!
[ˈʃɑɾˤm eʃˈʃeːx]
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 27 lis 2011, 13:44:31
Zawsze wydawało mi się, że bojar pochodzi od bój, a tu zonk:

Cytat: Vasmer
Этим словом именовали старую родовую знать в отличие от нового служилого дворянства (дворяни́н). При рассмотрении этимологии необходимо считаться с тем фактом, что ст.-слав. болринъ представляет собой наиболее древнюю форму. Поэтому Ягич (AfslPh 13, 288 и сл.) объяснял из нее др.-русск. бояринъ как результат влияния слова бои; см. также Преобр. 1, стр. XXVII; Соболевский, РФВ 71, 440. Слово боляринъ произошло из дунайско-болгарского (тюрк.) языка, откуда пришло в ст.-слав.; встречается в Беседах папы Григория Великого, Легенде о св. Вячеславе и др.; см. также Брюкнер, KZ 43, 324; 48, 175, который связывает др.-тюрк. boila и ср.-греч. βοιλᾶς, βοηλᾶς (Феофан), βολιάδες (Конст. Багр.), -- это популярная точка зрения (см. еще Mi. TEI. 1, 266; аналогично Брандт, РФВ 21, 210). Однако такой путь сопряжен с фонетическими трудностями, о которых см. на быля и Бернекер 1, 72. Реконструируемая Марквартом (Kumanen 26) праформа *bojla äri (тюрк.) также не приводит к желаемому результату. Более удовлетворительно в фонетическом отношении объяснение Корша (AfslPh 9, 492; ИОРЯС 7, 1, 44; 8, 4, 32; 11, 1, 278; см. также Младенов, RES 1, 45 и сл.; Бернекер, там же) из кокандск., башк., тат., туркм., азерб. bajar "хозяин; русск. офицер; чиновник", но это слово, согласно Мелиоранскому (ИОРЯС 7, 2, 283; 10, 2, 82), Каннисто (FUF 17, 144 и сл.), Малову (ОЛЯ 5, 137 и сл.), заимств. из русск. Иначе, но неубедительно, см. Бернекер, там же. Возм., правы Малов (там же) и Младенов (40), указывая источник в д р.-тюрк. bai "знатный, богатый" +-är, т. е. "знатный человек", откуда боляринъ получено в результате влияния болии. Доказательство древности формы *бояринъ Корш (AfslPh 9, 492) усматривает -- отнюдь не убедительно -- в стяженном ба́рин, ба́рыня -- из *бояринъ, *боярыни. Несомненно, ошибочна, наконец, этимология Шахматова (AfslPh 33, 86 и сл.) из др.-ирл. bó-aire < bó "корова", aire "господин" (в таком случае было бы *буяринъ; см. против этого Фасмер, RS 6, 196 и сл.). Это мнимо кельтское заимств. отсутствует как раз у зап. славян, которые должны были бы усвоить его в первую очередь. Ср. также ба́рин.

OTOH, wyraz bój być może wpłynął tutaj przez etymologię ludową.

http://en.wikipedia.org/wiki/Boyar_caste < poza tym bojarzy to, jak Cyganie, prawdziwi Aryjczycy ;)

BTW, роза w bułgarskim to rusycyzm? I czemu sch. ma ружа?

Cytuj
trandafír (-ri), s.m. – 1. Roză. – 2. Cîrnat. – Mr. trandafir, trandaf(i)lă, megl. trindáfil. Ngr. τρ(ι)αντάφυλλο (Cihac, II, 707; Roesler 577; Sandfeld 18), cf. alb. trandafilj, bg. trandafil (Conev 49). Sensul al doilea nu este clar; după Scriban, datorită mirodeniilor pe care le conține. – Der. trandafiriu, adj. (roz).

(wytł. moje)

Cały wschód Bałkanów aż po Ukrainę ma poza tym formy odgreckie. Nie żebym wiedział, o co chodzi z tymi 30 liśćmi.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 28 gru 2011, 14:09:06
Miałem się pytać, czy łotewskie określenie Moskali i Białorusinów ma coś wspólnego z miejscowością Krewo, alem już znalazł na ichniej wikipedii 'No vārda "kriviči" latviešu valodā ir radušies vārdi "krievi" un "baltkrievi".' Czyli niby od Krywiczów.

Innym ciekawym bałtyjskim określeniem narodu słowiańskiego są po litewsku Gudai, 'Białorusini', czyli Goci :p



Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 28 gru 2011, 14:33:30
Cytuj
Innym ciekawym bałtyjskim określeniem narodu słowiańskiego są po litewsku Gudai, 'Białorusini', czyli Goci :p
Ale spotkałem się z tezą (http://www.kortlandt.nl/publications/art198e.pdf), że bałtyjski rdzeń *gud na Pomorzu - np. Gdańsk, Gdynia - nie odnosi się do Gotów, bo ich tam dawno nie było i jakże miał się utrzymać ten etnonim w warunkach pustki osadniczej? Jest on raczej spokrewniony z pruskim gudde, co oznaczało `lasy`. A zatem Białorusini byliby w oczach Litwinów nie tyle Gotami, co po prostu mieszkańcami lasów - to całkiem sensowne.

Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 28 gru 2011, 14:52:58
http://archiwum.wiz.pl/2001/01034300.asp

Na koniec zostawiłem najważniejszą, tytułową nazwę - Gdańsk. Pisze na s. 7 prof. Grzybkowska: "Nie ma jednoznacznej opinii co do pochodzenia tej nazwy. Etymologicznie łączy się ją z lasem, bagnem, wodą. W XIII w. ukształtowała się nazwa Danzk, ostatecznie Danzig". - Myślę, że o Gdańsku można się wypowiedzieć odważniej! Tkwi w nim niewątpliwie rdzeń -gd-, rozprzestrzeniony w nazwach miejscowych na całym terenie północnopolskim. To -gd- znaczy tyle co "mokrość, wilgoć" (tu zbieżność z prof. Grzybkowską!), a cała nazwa - "obszar błotnisty, rozlewisko morskie i rzeczne, zatoka morska wraz z uchodzącymi do niej rzekami". Ten rdzeń możemy skojarzyć od razu z Gdynią, nazwami czeskimi Kdyne, Kdanice, chorwacką Gdinj itp.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 28 gru 2011, 15:08:30
A Gothiscanza?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 28 gru 2011, 16:03:18
Cytuj
Innym ciekawym bałtyjskim określeniem narodu słowiańskiego są po litewsku Gudai, 'Białorusini', czyli Goci :p
Ale spotkałem się z tezą (http://www.kortlandt.nl/publications/art198e.pdf), że bałtyjski rdzeń *gud na Pomorzu - np. Gdańsk, Gdynia - nie odnosi się do Gotów, bo ich tam dawno nie było i jakże miał się utrzymać ten etnonim w warunkach pustki osadniczej? Jest on raczej spokrewniony z pruskim gudde, co oznaczało `lasy`. A zatem Białorusini byliby w oczach Litwinów nie tyle Gotami, co po prostu mieszkańcami lasów - to całkiem sensowne.


A czy Rusini aby byli rzeczywiście bardziej "leśni" od Bałtów? Nad tym d/t przyznam, że się zbytnio nie zastanawiałem - uznałem, że to jakaś oboczność wskutek prawa Vernera.

Ciekawe, czy to gudde może mieć coś wspólnego ze słowiańskim gvozd, czy to przypadkowa zbieżność.

Jak się miał utrzymać? Cóż, primo to egzonim, więc u Bałtów mógł kontynuować swój byt niezależnie od liczebności czy nawet pochodzenia etnicznego ich sąsiadów. Zresztą wydaje mi się, że bardziej związany był on z państwowością Gotów z centrum nad Morzem Czarnym, od której te obszary b-j na północy mogły przez jakiś czas być w pewnym stopniu uzależnione.

Co do Pomorza, myślę, że owa pustka osadnicza przed pierwszymi świadectwami bytności Słowian musiała być sprawą względną - inaczej wszystkie toponimy byłoby łatwo wyprowadzić z jęz. słowiańskich, a jak wiemy, z tym jest problem (np. taka Gwda).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 28 gru 2011, 18:14:34
A regjon, w którym mieszkam to Pogezanja, czyli Paguddi.  ;-)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 29 gru 2011, 13:17:19
A czy Rusini aby byli rzeczywiście bardziej "leśni" od Bałtów? Nad tym d/t przyznam, że się zbytnio nie zastanawiałem - uznałem, że to jakaś oboczność wskutek prawa Vernera.
No to może to pochodzi od tego rdzenia na wilgoć? W końcu na Białorusi trochę bagien jest.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Fanael w 8 sty 2012, 23:30:26
Czy ktokolwiek wie, skąd, do jasnej Anelki, mogło się wziąć imię "Tjaronn"? Taki jeden Holender ma tak na imię i mnie to zaciekawiło.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Toivo w 9 sty 2012, 21:29:55
Pytanie głównie do varpho, ale może i ktoś inny odpowie:

Jaka jest etymologia węgierskiej końcówki -s (http://en.wiktionary.org/wiki/-s#Hungarian) tworzącej przymiotniki? Czy ma ona jakieś kognaty w innych językach ugrofińskich?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: varpho :Ɔ(X)И4M: w 9 sty 2012, 23:59:24
Jaka jest etymologia węgierskiej końcówki -s (http://en.wiktionary.org/wiki/-s#Hungarian) tworzącej przymiotniki? Czy ma ona jakieś kognaty w innych językach ugrofińskich?

sprawdzę jutro, bo dziś akurat jestem daleko od mojej półki ze słownikami, ale nie wydaje mi się, żeby to miało jakieś znane kognaty...
a rodzina wyrazów "és" 'i' i "is" 'też', od których może jakoś by się to "-s" dało wywieść, ma pochodzenie nieznane.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Toivo w 10 sty 2012, 22:20:32
Przypomina mi trochę końcówki -ias, -kas w fińskim, np. utelias, vuotias siivekäs, värikäs, ale to raczej fałszywy trop, bo fińskie "s" /s/ nie ma nic wspólnego z węgierskim "s" /S/.

Chciałbym też mieć końcówki typu -es, -is w verńelmie i szukam dla nich jakiejś etymologii i wskazówek co do deklinacji, przy czym etymologia spógł. /s/ w tym języku jest podobna jak w fińskim.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: varpho :Ɔ(X)И4M: w 11 sty 2012, 00:16:48
Przypomina mi trochę końcówki -ias, -kas w fińskim, np. utelias, vuotias siivekäs, värikäs, ale to raczej fałszywy trop, bo fińskie "s" /s/ nie ma nic wspólnego z węgierskim "s" /S/.

tymczasem owszem. :D
tzn. może mieć coś wspólnego - oba mogą się wywodzić z prajęzykowego *ć, jak np. w "isä" / "ős", ale czy rzeczywiście pochodzenie tych dwóch formantów w dwóch językach jest tożsame, to trudno mi powiedzieć, bo słownik etymologiczny fińskiego, który mam na półce, niestety formantów nie obsługuje. :(

wg słownika Tinty to węgierskie "-s" ma pochodzenie aż uralskie, wywodzi się z prajęzykowego formantu *-ć, podobnie jak równobrzmiący węgierski formant czasownikowy oraz formant deminutywny "-cs".
wśród znaczeń "-s" wymienia:
- 'mający coś, dysponujący czymś' [najczęstsze]: "motoros" 'z silnikiem'
- 'nazwa zawodu': "űrhajós" 'kosmonauta'
- 'odpowiadający czemuś, charakterystyczny dla czegoś': "törvényes" 'legalny'
- 'powodujący coś': "káros" 'szkodliwy'
- 'w rodzaju czegoś, podobny do czegoś': "gyerekes" 'dziecinny'
- przymiotnik odczasownikowy [rzadko, nieproduktywne]: "tilos" 'zakazany'
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Toivo w 11 sty 2012, 00:33:04
Faktycznie, zapomniałem, że /S/ może pochodzić też z *ć, dzięki :) Moja gramatyka historyczna fińskiego przy rzeczonych końcówkach mówi tylko, że mają kognaty w językach fiń.-lap., ale nie podaje etymologii.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 25 sty 2012, 12:05:29
Czy węgierskie domb "wzgórze" jest od dębu?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: varpho :Ɔ(X)И4M: w 25 sty 2012, 14:00:55
Czy węgierskie domb "wzgórze" jest od dębu?

nie.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: hellas113 w 27 sty 2012, 03:35:13

A mnie śmieszy podawanie przykładu na etymologię ludową, czyli fantastyczną (Wiki) nazwy Częstochowa, od często chowa. A właśnie gdy dojeżdża się z północy - miasto się pojawia i znika. A o żadnym Częstochu nikt nie słyszał; tym mniej jego imie kojarzy się z częstować...


Polecam etymologie w "Słowniku Psycholingwistycznym"

http://pl-pl.facebook.com/SlownikPsycholingwistyczny
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: varpho :Ɔ(X)И4M: w 27 sty 2012, 04:39:30
A mnie śmieszy podawanie przykładu na etymologię ludową, czyli fantastyczną (Wiki) nazwy Częstochowa, od często chowa. A właśnie gdy dojeżdża się z północy - miasto się pojawia i znika. A o żadnym Częstochu nikt nie słyszał; tym mniej jego imie kojarzy się z częstować...

no rzeczywiście, zresztą podobnie jest ze Skoczowem - jak się doń jedzie, np. od strony Dębowca, to się skacze po wzgórzach, zwłaszcza jak ktoś szybko samochodem jedzie...

o_O
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 27 sty 2012, 11:23:53

A mnie śmieszy podawanie przykładu na etymologię ludową, czyli fantastyczną (Wiki) nazwy Częstochowa, od często chowa. A właśnie gdy dojeżdża się z północy - miasto się pojawia i znika. A o żadnym Częstochu nikt nie słyszał; tym mniej jego imie kojarzy się z częstować...

Z tym Częstochem to też jest ziarno kłamstwa.

Bo właściwie to był Czestoch i Czestochowa, dopiero później do nazwy miasta wsunął nosówkę. W "częstowaniu" nosówka też jest fałszywa zresztą.

A więc Częstochowa pochodzi od Czestocha, a nie "Częstocha" jak to uparcie twierdzą różne pozalingwistyczne (a czasami za nimi także i lingwistyczne, niestety) źródła. No cóż, niestety trzeba się przyzwyczaić do tego, że historjografja przeinacza imiona. Ale my, lingwiści powinniśmy to prostować.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: patka chorwatka w 27 sty 2012, 13:39:54


 czy ten Słownik Psycholingwistyczny to tylko ludowy jakiś? jak odebrać taką literature?
 
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: lehoslav w 27 sty 2012, 15:08:12


 czy ten Słownik Psycholingwistyczny to tylko ludowy jakiś? jak odebrać taką literature?
 

Jeżeli to jest żart, to spoko. Jeśli to na poważnie ktoś pisze - to jakiś koszmar.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 28 sty 2012, 20:24:54
Skąd cz. nádoba, nádobí?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: patka chorwatka w 30 sty 2012, 21:47:53
Skąd cz. nádoba, nádobí?

Od "doba", "nadobny", w znaczeniu, coś co jest na dobie, czego potrzebujemy.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: żuwaczky w 31 sty 2012, 22:54:34
Może tu pasuje:

dlaczego z niemieckiego Elbing zrobiono we Wrocławiu Ołbin, a w Elblągu... no, Elbląg?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Vilène w 1 lut 2012, 13:26:36
Może tu pasuje:

dlaczego z niemieckiego Elbing zrobiono we Wrocławiu Ołbin, a w Elblągu... no, Elbląg?
Pewnie wyciągnięto z jakichś pradawnych piastowskich zapisów™ te formy, i tak to nazwano…
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 1 lut 2012, 13:41:08
Elbing na Dolnym Ślązku? Ech, czyli wygląda na to, że nazwa Elbląg nie pochodzi ze staropruskiego...

Wg Miodka Elbing^W^Ołbin pochodzi od łabędzia (PS *olbǫdь), co do mnie jakoś nie przemawia. Gdyby tak było, to przecież w polskiej nazwie (zakładając, że jest ona autentyczna, a nie sztuczna, wymyślona w XX wieku) zaszłaby metateza.

Wyjątkowo mało wiem na temat staropolskiego nazewnictwa na zachodnich Ziemiach Uzyskanych. Lepiej znam się na Prusiech.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: lehoslav w 1 lut 2012, 14:12:25
Wg Miodka Elbing^W^Ołbin pochodzi od łabędzia (PS *olbǫdь), co do mnie jakoś nie przemawia. Gdyby tak było, to przecież w polskiej nazwie (zakładając, że jest ona autentyczna, a nie sztuczna, wymyślona w XX wieku) zaszłaby metateza.

To ten Miodek, obersturmbannführer grammarnazizmu? On w ogóle napisał jakąkolwiek pracę stricte językoznawczą?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 1 lut 2012, 14:18:07
To ten Miodek, obersturmbannführer grammarnazizmu? On w ogóle napisał jakąkolwiek pracę stricte językoznawczą?

Nie, po prostu w wikipedyjnym artykule o tym Ołbinie jest link do gazetki szkolnej (sic) jakiejś wrocławskiej szkoły, gdzie prof. Miodek się wypowiada na temat tej nazwy.

I nie, również nie wiem nic o żadnej językoznawczej pracy prof. Miodka, kojarzę go raczej z RJP i produkowaniem się w telewizji (jak wszyscy, zresztą).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: hellas113 w 5 lut 2012, 22:01:05
A mnie śmieszy podawanie przykładu na etymologię ludową, czyli fantastyczną (Wiki) nazwy Częstochowa, od często chowa. A właśnie gdy dojeżdża się z północy - miasto się pojawia i znika. A o żadnym Częstochu nikt nie słyszał; tym mniej jego imie kojarzy się z częstować...

no rzeczywiście, zresztą podobnie jest ze Skoczowem - jak się doń jedzie, np. od strony Dębowca, to się skacze po wzgórzach, zwłaszcza jak ktoś szybko samochodem jedzie...

o_O

Nie wiem, nie byłem w Skoczowie. Ale listopad (list opad) to też pewnie błędna etmylogia ludowa, długopis (długo pisze) również... Za śmiesznie brzmią, więc pewnie nie prawdziwe, podobnie jak analizowanie snów i pomyłek przez Freuda.... 
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 5 lut 2012, 22:34:47
Znów jesteś w błędzie - te akurat złożeniami.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: patka chorwatka w 5 lut 2012, 22:36:07

 co znaczy wyraz jarząbaty i jaka jest różnica między nim i jarzębaty?coś o ptakach?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 5 lut 2012, 22:42:15
Nie wiem, nie znam ani jednego, ani drugiego. :-S

Z tego, co znalazłem, to jarząbaty jest wariantem spoza normy, znaczy nakrapiany, w kropki.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 5 lut 2012, 23:24:53
Ja zawsze słyszałem jarzębaty, ew. jarzębiaty (ale ta druga forma jest mnie obca).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 6 lut 2012, 21:27:59
Perfidny dubel!

Czy Contador jest potomkiem Kunktatora?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 6 lut 2012, 22:28:54
http://buscon.rae.es/draeI/SrvltConsulta?TIPO_BUS=3&LEMA=Contador
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: hellas113 w 6 lut 2012, 23:57:05
Znów jesteś w błędzie - te akurat złożeniami.

I cóż z tego? Pytanie jaką mają etymologie..? A mają dość infantylną... mocno "ludową", podobnie jak złożenie "często chowa".
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 7 lut 2012, 00:27:55
Pomyśl, jaki kawał Polski zajmują tereny pagórkowate i ile miast się na nich znajduje. Dlaczego więc Częstochowa miałaby być jedynym miastem o nazwie pochodzącej od "częstego chowania"?

Bo temu, że nazwa np. Krakowa i Warszawy wywodzi się od innych legendarnych postaci, chyba nie zaprzeczysz?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 7 lut 2012, 00:35:39
Nie, nie, nazwa Warszawy wskazuje na złożenie war i szawa - regionalne przekręcenie od: szafa, a więc szafa, w której się warzy, gotuje: aneks kuchenny. Możliwe skojarzenie to wysokie ceny lokali i popularność małych mieszkań z aneksami kuchennymi w Warszawie.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: varpho :Ɔ(X)И4M: w 7 lut 2012, 00:38:29
Pomyśl, jaki kawał Polski zajmują tereny pagórkowate i ile miast się na nich znajduje. Dlaczego więc Częstochowa miałaby być jedynym miastem o nazwie pochodzącej od "częstego chowania"?

poza tym, idąc tropem myślenia hellas113, listopad powinien brzmieć "listopada", a długopis - "długopisze".


Bo temu, że nazwa np. Krakowa i Warszawy wywodzi się od innych legendarnych postaci, chyba nie zaprzeczysz?

od Kraka, Warsa, Sawy i Juniora. ;)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: hellas113 w 7 lut 2012, 00:41:29
Brawo.

Także wiele ludów mieszka na polach (Ukraincy, Białorusini), ale tylko my wzieliśmy nazwę od pola (Polska). Każda rzecz ma wiele cech, a którą "wybrał " ten pierwszy nazywający, na tą bęc; bo nie był to naukowiec, tylko członek pierwotnego plemienia. Co do Krakowa (i Kraka) to znów legenda. Może Kraków od kra (szukałem kiedyś czy Wisła jakoś bardzo zamarza na tym odcinku, ale nie znalazłem).

Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: varpho :Ɔ(X)И4M: w 7 lut 2012, 00:47:24
Może Kraków od kra (szukałem kiedyś czy Wisła jakoś bardzo zamarza na tym odcinku, ale nie znalazłem).

Kraków najprawdopodobniej jest od kruków [czy innych czarnych ptaków, nie rozróżniam].
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 7 lut 2012, 00:51:34
Nie, nie, to z arabskiego karak `forteca`, np. Krak des Chevaliers, i dlatego właśnie Kraków został odwiedzony przez kupca Ibrahima ibn Jakuba.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: tob ris tob w 7 lut 2012, 00:59:50
Wisła jakoś bardzo zamarza na tym odcinku
Zazwyczaj - nie. W tym roku - owszem. Taki mały offtop.
No to jak skończycie sprawy ze złożeniami, to wie ktoś może, czy zmarznąć i mróz pochodzą od wspólnego [mr̩z], tylko po zaniku sonantów dodano różne samogłoski w różnych miejscach?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: hellas113 w 7 lut 2012, 01:11:02
Och nie, Kraków pochodzi od Kraka, którego i imie i historia są poświadczone w 120-u kronikach, a jego drzewo genealogiczne można znaleźć na www.znajomi.pl. Pozdrawiam
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Fanael w 7 lut 2012, 01:15:00
To wy nie wiecie, że nazwa Krakowa pochodzi od tamtejszych sprzedawców cracku?

Inne źródła natomiast podają, że od krakpotyzmu tam uprawianego. Ale tym źródłom nikt nie wierzy.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Mścisław Bożydar w 7 lut 2012, 01:17:09
Lucek, Stadion X-lecia Narodowy się nazywa Kraków?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 7 lut 2012, 01:20:11
Cytuj
No to jak skończycie sprawy ze złożeniami, to wie ktoś może, czy zmarznąć i mróz pochodzą od wspólnego [mr̩z], tylko po zaniku sonantów dodano różne samogłoski w różnych miejscach?
Nie, wokalizm był różny już na etapie prasłowiańskim, stąd mamy w rosyjskim замёрзнуть właśnie od *mr̩z-, ale мороз, formę z pełnogłosem, wskazującym na przodka w postaci *morzŭ.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Fanael w 7 lut 2012, 01:24:38
Lucek, Stadion X-lecia Narodowy się nazywa Kraków?
Takie rzeczy sprzedaje się także w miejscach innych niż warszawskie stadiony.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 7 lut 2012, 13:16:39
Brawo.

Także wiele ludów mieszka na polach (Ukraincy, Białorusini), ale tylko my wzieliśmy nazwę od pola (Polska).
Ale przecież plemię mieszkające wokół Kijowa też zwało się Polanami, i biorąc pod uwagę rolę tego miasta, być może dzisiejsza Ruś zwała by się właśnie jakoś podobnie, gdyby Waregowie nie uprzedzili Słowian w stworzeniu państwowości.

Trzeba przyznać, że byłoby ciekawie, niedawno wyobrażałem sobie jak prawobrzeżna część Warszawy uzyskałaby większe znaczenie i stolice Polski i Czech nazywałyby się tak samo.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: varpho :Ɔ(X)И4M: w 7 lut 2012, 19:45:23
Trzeba przyznać, że byłoby ciekawie, niedawno wyobrażałem sobie jak prawobrzeżna część Warszawy uzyskałaby większe znaczenie i stolice Polski i Czech nazywałyby się tak samo.

heh, takie same flagi [obecna flaga Czeskiej Rep. jest nie fair], takie same stolice - nieźle. ;)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: BartekChom w 15 lut 2012, 15:32:15
Zastanawiam się, o co chodzi w o co chodzi. To znaczy, skąd się wzięło "chodzi o". Na razie przypuszczam, że to mogło być "gra idzie o" ("gra o" to zwykłe połączenie, a "idzie" to tutaj jakby "toczy się") > "idzie o" > "chodzi o". Czy ktoś wie, jak było naprawdę, albo ma lepszy pomysł?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: patka chorwatka w 13 mar 2012, 15:41:28
  Czy ch. krak i pol.krok to samo pochodzenie?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 18 mar 2012, 17:29:51
Właściwie, skąd to -ша, w słowie Польша? Nie ma chyba innej nazwy kraju z takim przyrostkiem.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 6 kwi 2012, 19:43:32
Właściwie, skąd to -ша, w słowie Польша? Nie ma chyba innej nazwy kraju z takim przyrostkiem.

Cytuj
WORD: По́льша
GENERAL: (в этой форме уже в Разор. Моск. госуд. 37; Котошихин 3 и др.). Восходит через укр. По́льща, блр. По́льша к др.-польск. местн. п. ед. ч. w Polszcze от Polska "Польша" из *Роlьskа(jа) zemi̯a "полевая, равнинная страна" -- названия земли полян (Соболевский, Лекции 137; Брандт, РФВ 74, 354; Преобр. II, 91). Относительно др.-польск. форм ср. Лось, Gram. hist. 3, 73.

Co prawda nie ma wyjaśnienia czemu w rosyjskim щ uprościło się do ш; może jest to w związku z twardością щ w dialektach ukraińskich, przez co Moskalom podobniejsze się zdało do ш?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 6 kwi 2012, 21:23:16
Jest jakiś związek, poza znaczeniem, między niemieckim aussiedeln i polskim wysiedlać?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Henryk Pruthenia w 6 kwi 2012, 21:47:41
Jest.
W tym, kogo wysiedlą.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 6 kwi 2012, 22:30:10
Teoretycznie niem. aus i pol. wy- mogłyby pochodzić od jakiegoś piejskiego *ūd.
Siedeln i siedlić też mają raczej wspólne pochodzenie.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Vilène w 6 kwi 2012, 22:42:12
Teoretycznie niem. aus i pol. wy- mogłyby pochodzić od jakiegoś piejskiego *ūd.
Wiesz, podobno wy- to faktycznie prawschodniozachodniosłowiańskie zapożyczenie od germańskiego ūt-
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 6 kwi 2012, 22:46:24
Też możliwe. Wprawdzie etymonline pisze za pochodzeniem indoeuropejskim (http://www.etymonline.com/index.php?term=out), ale też może się mylić.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 6 kwi 2012, 22:58:48
Ja zawsze myślałem, że *(v)ъ, *u, *(v)y to to samo, tylko z inną gradacją samogłoski.

Tak jak *po i *pa-.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: hellas113 w 4 maj 2012, 17:43:23
  Czy ch. krak i pol.krok to samo pochodzenie?

"Chodzi o" wzięło się od "chodzić" oczywiście. Ale pytanie dlaczego...
To w sumie jest chyba metafora.
Jeśli mówimy "chodzi o ten dom", to jakby w przenośni (metaforycznie) myślami go obchodzimy, czy chodzimy koło niego. Każda sprawa, którą się zajmujemy (o którą chodzi) ma jakieś rzeczywistą reprezentacje (a przynajmniej kiedyś wszystkie sprawy miały realny przedmiot, z ktorym obcowano w realu, czyli głównie chodzono koło niego, podchodzono doń...)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 17 maj 2012, 22:13:34
Zastanawiam się, o co chodzi w o co chodzi. To znaczy, skąd się wzięło "chodzi o". Na razie przypuszczam, że to mogło być "gra idzie o" ("gra o" to zwykłe połączenie, a "idzie" to tutaj jakby "toczy się") > "idzie o" > "chodzi o". Czy ktoś wie, jak było naprawdę, albo ma lepszy pomysł?

Także w niemieckim istnieje wyrażenie "jemandem geht um etwas".
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: BartekChom w 23 maj 2012, 22:41:15
No tak. Może w niemieckim "das Spiel geht um" przeszło w "es geht um", a "idzie o" i "chodzi o" to kalki.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 10 lip 2012, 12:52:44
Czy rumuńskie "iubire" miłość(?) i polskie "jebać" to kognaty?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 10 lip 2012, 13:05:26
Nie, kognaty to pol. lubić i rum. iubire :(.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 10 lip 2012, 15:50:31
Może będzie ze mnie nieco Komandor Oczywistość, ale sprzedam w temacie ciekawostkę.

Otóż, iubire, mimo zwodniczej formy, nie jest bezokolicznikiem, a rzeczownikiem odczasownikowym. Gramatycy rumuńscy zwykli to nazywać, przez etymologię, infinitiv lung, ale faktyczny bezokolicznik to a iubi, gdzie a wywodzi się z łac. ad. Skrócenie bezokolicznika wynikło z napływu slawizmów; kreatywni Rumuni stwierdzili, że nie będą latynizować slawizmów ani slawizować słów rodzimych i zrobili sobie apokopę ;)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 10 lip 2012, 15:52:03
Po mojemu lubić i a iubi to wyrazy powinowate. (http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=48.msg15568#msg15568)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 10 lip 2012, 16:59:04
Prawda, to szczególny przypadek kognatów, bo przyzwyczailiśmy się do pochodzących w prostej linii z jednego pnia. Tymczasem tutaj dziadek prasłowiański ljubiti wydał córkę swemu zięciowi, starorumuńskiemu, i z tego związku powstał rumuński wnuk iubire, ale miał też polskiego syna lubić. Więc wyrazy powinowate to klasyfikacja lepsza, dokładniejsza. Niemniej jednak rzecz spełnia definicję kognatu - wspólne pochodzenie etymologiczne.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 10 lip 2012, 19:31:21
Skrócenie bezokolicznika wynikło z napływu slawizmów; kreatywni Rumuni stwierdzili, że nie będą latynizować slawizmów ani slawizować słów rodzimych i zrobili sobie apokopę ;)

Eeee... gdzie w tym logika? Ich kreatywność widać przekroczyła zasady logiki.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 11 lip 2012, 00:35:37
Poniekąd tak, historia języka rumuńskiego pełna jest zagadek i tego typu dziwactw. Przypuszczam, że bezokolicznik na -re już wtedy stosowano w poszerzonym znaczeniu rzeczownikowym, ale nie mam chwilowo dostępu do magicznej biblioteki UAM, żeby zweryfikować :/
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 21 lip 2012, 14:18:39
Skąd u Gotów takie dziwne słowo na matkę (aiþei). Dlaczego nie coś na "m", jak w każdym normalnym germlangu i nie tylko w normalnym, w angielskim również i każdym normalnym indoeurolangu? poza głupim albańskim, gdzie "motër" to siostra, hahahaha kazirodcy!

Czy ta aiþei ma jakieś kognaty?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Vilène w 21 lip 2012, 14:21:37
Skąd u Gotów takie dziwne słowo na matkę (aiþei).
To słowo jest bardzo dziwne, bo wygląda, jakby to był kognat niektóro-germańskiego słowa oznaczającego… „ojca”.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 21 lip 2012, 14:22:32
Skąd u Gotów takie dziwne słowo na matkę (aiþei).
To słowo jest bardzo dziwne, bo wygląda, jakby to był kognat niektóro-germańskiego słowa oznaczającego… „ojca”.

Faktycznie... Może jakiś derywat?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Vilène w 21 lip 2012, 14:27:33
Faktycznie... Może jakiś derywat?
A być może…

A tak wugole, właśnie coś sobie teraz uświadomiłem. Zamenhoff był Gotem!

(chociaż niektórzy pewnie sądzą, że jedynym czym on był, to homarem (http://en.wikipedia.org/wiki/Homaranismo)…)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 21 lip 2012, 14:29:07
A być może…

A tak wugole, właśnie coś sobie teraz uświadomiłem. Zamenhoff był Gotem!

Hmmm, to może Poguś polubi Esperanto w takim razie.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: luk w 25 lip 2012, 10:07:10
A ja mam pytanie o słowo "ziemia" w językach germańskich i... arabskim.

Po arabsku ziemia to "ard", a w germańskich mamy bardzo podobnie - "earth", "Erde", "aarde" itp. Czysty przypadek czy ktoś od kogoś zapożyczył?

Ja obstawiam przypadek, bo niby gdzie i kiedy arabski i germańskie mogły od siebie zapożyczać, ale nurtuje mnie to, więc wolę zapytać :)

No chyba, że Wizygoci przejęli to od arabskich najeźdźców w Hiszpanii i w ramach odwrotu w dawne rodzinne strony przenieśli to słowo daleko na północ :)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 25 lip 2012, 10:17:36
Są różne teorje, ale na ogół naciągane. To chyba jednak zwykły przypadek.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 25 lip 2012, 11:53:35
A ja mam pytanie o słowo "ziemia" w językach germańskich i... arabskim.

Po arabsku ziemia to "ard", a w germańskich mamy bardzo podobnie - "earth", "Erde", "aarde" itp. Czysty przypadek czy ktoś od kogoś zapożyczył?

Ja obstawiam przypadek, bo niby gdzie i kiedy arabski i germańskie mogły od siebie zapożyczać, ale nurtuje mnie to, więc wolę zapytać :)

No chyba, że Wizygoci przejęli to od arabskich najeźdźców w Hiszpanii i w ramach odwrotu w dawne rodzinne strony przenieśli to słowo daleko na północ :)
Wszyscy oni zapożyczyli to od elfów (Arda).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: luk w 25 lip 2012, 13:02:28
A ja mam pytanie o słowo "ziemia" w językach germańskich i... arabskim.

Po arabsku ziemia to "ard", a w germańskich mamy bardzo podobnie - "earth", "Erde", "aarde" itp. Czysty przypadek czy ktoś od kogoś zapożyczył?

Ja obstawiam przypadek, bo niby gdzie i kiedy arabski i germańskie mogły od siebie zapożyczać, ale nurtuje mnie to, więc wolę zapytać :)

No chyba, że Wizygoci przejęli to od arabskich najeźdźców w Hiszpanii i w ramach odwrotu w dawne rodzinne strony przenieśli to słowo daleko na północ :)
Wszyscy oni zapożyczyli to od elfów (Arda).

Od tych paskudnych fałszywych gnomowatych stworzeń? To okropne!

 ;-)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Vilène w 25 lip 2012, 14:06:05
Po arabsku ziemia to "ard", a w germańskich mamy bardzo podobnie - "earth", "Erde", "aarde" itp. Czysty przypadek czy ktoś od kogoś zapożyczył?
Przypadek, prawdopodobieństwo jakiegokolwiek zapożyczenia jest mniej niż zerowe…
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: varpho :Ɔ(X)И4M: w 25 lip 2012, 14:43:28
fakt, nawet chyba zwolennicy nostratyckiego nie uważają tego za kognaty...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 27 lip 2012, 11:16:38
Skąd u Gotów takie dziwne słowo na matkę (aiþei). Dlaczego nie coś na "m", jak w każdym normalnym germlangu i nie tylko w normalnym, w angielskim również i każdym normalnym indoeurolangu? poza głupim albańskim, gdzie "motër" to siostra, hahahaha kazirodcy!

Czy ta aiþei ma jakieś kognaty?
Tutaj (http://tech.groups.yahoo.com/group/gothic-l/message/10215) jest dykusja na ten temat, ale nikt nie przedstawił konkretnej etymologii, choć kognaty jak widać są (nawet finowie to zapożczyli od Skandynawów). Ja myślę, że to słowo z dziecięcego gaworzenia jak atta, tylko starsze (sprzed I przesuwki), a jeśli ktoś ma wąty, że słowo z "t" pasuje bardziej na ojca, przypominam nazwy na matkę w językach turkijskich. Żeby jeszcze bardziej obronić swoją teorię, wiem, że w etruskim "matka" to właśnie ati.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Ghoster w 27 lip 2012, 20:11:54
Kiedyś pisałem coś o nazewnictwie matek zaczynających się na [m]; znalazłem, że w japońskim mówią [haha] a w mongolskim [deɮxʲij] (ale to jest już pewnie zwykłe słowo pokroju "rodzicielka", tak jak arabskie Wa'alida, czy jakoś tak). Ale podobno w nahuatlu nazywa się matkę [na].
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Vilène w 27 lip 2012, 20:18:30
Kiedyś pisałem coś o nazewnictwie matek zaczynających się na [m]; znalazłem, że w japońskim mówią [haha] a w mongolskim [deɮxʲij] (ale to jest już pewnie zwykłe słowo pokroju "rodzicielka", tak jak arabskie Wa'alida, czy jakoś tak). Ale podobno w nahuatlu nazywa się matkę [na].
A po gruzińsko, matka to deda, a ojciec to mama
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 27 lip 2012, 22:09:09
Kiedyś pisałem coś o nazewnictwie matek zaczynających się na [m]; znalazłem, że w japońskim mówią [haha] a w mongolskim [deɮxʲij] (ale to jest już pewnie zwykłe słowo pokroju "rodzicielka", tak jak arabskie Wa'alida, czy jakoś tak). Ale podobno w nahuatlu nazywa się matkę [na].
A po arabsku "matka" to nie umm?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Ghoster w 27 lip 2012, 22:14:11
Cytując asgaira z poprzedniego forum:
Cytat: asgair
Cytat: Ghoster
Jeśli ogólnie mówimy o tym słowie w różnych językach, to; w arabskim jest "وَالِدَة" (wa'alida) (jeżeli ufać translatorowi)
Nie ufać. والدة [wa:lida] oznacza dosłownie "rodzicielkę" (rodzaj żeński imiesłowu czynnego czasownika tematu I do rdzenia w-l-d, "rodzić"). Najbardziej podstawowe słowo to أمّ [umm] (rdzeń ʔ-m-m lub ʔ-m-h, ponieważ pl. brzmi أمهات [ummuha:t]).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 29 lip 2012, 14:47:37
Czy ang. "will" i "volunteer" to kognaty? (chyba jeszcze pol. "wola" by się nadawała?)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Noqa w 29 lip 2012, 15:48:02
Prawdopodobnie tak, wszystkie miałyby się wywodzić z *(e)welǝ-
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 14 sie 2012, 01:20:19
Skąd się wzięło w czeskim rozróżnienie na słabą i mocną deklinację przymiotnika?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: zabojad w 14 sie 2012, 11:59:27
Z niemieckiego...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 14 sie 2012, 12:09:13
Co? Jaka mocna i słaba? Chodzi ci o te resztki typu "ona sou mláda"? Przecież to z prasłowiańskiego... Chyba ze mówisz o czymś w mówionym języku, wtedy chętnie się dowiem o co chodzi.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Silmethúlë w 14 sie 2012, 12:39:58
Pewnie chodzi o odmianę krótką i długą, czyli z prasłowiańskiego (i tak samo w polskim), tyle że tam to się jeszcze w dzierżawczych mocno zachowało (Jakubův dům, k Jakubovu domu, Kateřinin dům, k Kateřininu domu).

Co do „Krásná, malá města“, to w czeskim tak po prostu nastąpiło ściągnięcie w odmianie długiej rodzaju nijakiego przymiotników.

(Cholera, font, którym widzę to forum ma skopany otwierający angielski cudzysłów – niestety Czesi wykorzystują go jako zamykający i w tym foncie wygląda to cokolwiek ohydnie).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 14 sie 2012, 12:56:26
W rańskim mam silną i słabą deklinację przymiotników zależną od określoności. Słabej używa się nie tylko we frazach rzeczownikowych nieokreślonych, ale też w orzeczeniu imiennym.

Np.

jen tung står koyn - bardzo stary koń (nieokr.)
tăn tung staroy koyn - bardzo stary koń (określ.)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 14 sie 2012, 15:18:00
Skoro już jesteśmy przy konlangach, w olżyckim i rańskim wyciągnąłem ów zaimek przed przymiotnik i zrobiłem z niego przedimek określony:

olż. én mange etar
pan. (enno) mođi staro
"stary mężczyzna", nieokr.

olż. eu mange etar
pan. ye mođi staro
"stary mężczyzna", okr.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 15 sie 2012, 03:01:26
Co? Jaka mocna i słaba? Chodzi ci o te resztki typu "ona sou mláda"? Przecież to z prasłowiańskiego... Chyba ze mówisz o czymś w mówionym języku, wtedy chętnie się dowiem o co chodzi.

Chodzi mi o to, co tu się nazywa hard i soft (http://en.wikipedia.org/wiki/Czech_declension#Adjective).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Henryk Pruthenia w 15 sie 2012, 09:14:05
A nie jest to odziedziczone z prasłowianskiego? Przecież w polszynie czy rosyjskiém téż mamy odziedziczonę odmianę miękkotematowę oraz twardotematowę...
Ew. chodzi Ci o coś innego.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Silmethúlë w 15 sie 2012, 11:34:26
No, dokładnie, to jest odmiana miękka i twarda (nie mocna i słaba), w polszczyźnie mamy rozróżnienie np. na „ładny” i „tani”, „były” i „diabli”. Przy czym w czeskim samogłoski po miękkich przeszły kilka zmian (szczególnie /e/ i /u/ przesunęły się w stronę /i/, a /a/ w /e/), przez co u nich odmiana miękka zdaje się mocno różnić od twardej.

Jak się dokładnie przyjrzeć, końcówki są praktycznie jednakowe z różnicą jedynie zmiany barwy pierwszej samogłoski końcówki.
To samo masz w rosyjskim, gdzie /o/ przechodzi w /e/ w miękkiej odmianie.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 15 sie 2012, 12:03:50
To rozróżnienie ostatecznie kontynuuje jakoś tam plackowe -os/-ios. A z ny/ni w polskim jest niezły burdel (letni, jesienny).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Mścisław Bożydar w 30 sie 2012, 19:30:35
Czy angielski "collar" i polska "koloratka" to kognaty? Albo raczej przyswojone przez oba języki zapożyczenia z łaciny?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Henryk Pruthenia w 30 sie 2012, 19:41:59
Collar:
collar (n.) c.1300, "neck armor, gorget," from O.Fr. coler "neck, collar" (12c., Mod.Fr. collier), from L. collare "necklace, band or chain for the neck," from collum "the neck," from PIE *kwol-o- "neck" (cf. O.N., M.Du. hals "neck").
Koloratka jest z fr. collerette «kołnierzyk»

Oba słowa więc mają coś wspólnego z francuzkiém «collier».
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 31 sie 2012, 15:16:13
A ostatecznie collum, collerette nie pochodzi od collier.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 3 wrz 2012, 13:54:27
Skąd g w hiszpańskim tengo "mam" (< łac. teneo)?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 3 wrz 2012, 14:01:08
Zdaje się, że to jakaś cecha lokalnego wariantu łaciny ludowej, cf. port. tenho, arag. teng(o), kat. tinc. Podobnie vengo < venio i pongo < pono.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 11 wrz 2012, 16:58:58
Skąd słoweńskie brati "czytać"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 11 wrz 2012, 18:09:03
Skąd słoweńskie brati "czytać"?

Podobno rozszerzone znaczenie pod wpływem niem. lesen, które także pierwotnie znaczyło "zbierać", a następnie nabrało znaczenia "czytać".

I odczuwano to jako germanizm na tyle, że w języku literackim wprowadzono chorwatyzm "čitati" w celu jego zastąpienia.

A w praktyce, co jest częstsze, brati czy čitati?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: patka chorwatka w 12 wrz 2012, 00:41:59
Skąd słoweńskie brati "czytać"?

Podobno rozszerzone znaczenie pod wpływem niem. lesen, które także pierwotnie znaczyło "zbierać", a następnie nabrało znaczenia "czytać".

I odczuwano to jako germanizm na tyle, że w języku literackim wprowadzono chorwatyzm "čitati" w celu jego zastąpienia.

A w praktyce, co jest częstsze, brati czy čitati?
w słoweńskim - brati.  zgadza się, że čitati oznacza liczyć - w czeskim oraz słowackim - počítač  - to komputer. ale w czakawskim są formy : dvizat, štit - čitati. niby štit to archaizm od čitati, stąd w sztokawskim štivo. A skąd dvizat? Od dźwignąć?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 16 wrz 2012, 01:04:29
Cytuj
Podobno rozszerzone znaczenie pod wpływem niem. lesen, które także pierwotnie znaczyło "zbierać", a następnie nabrało znaczenia "czytać".
To tak jak łac. lego, legere.

Cytuj
A skąd dvizat? Od dźwignąć?
Dvizat(i) to ponoć dublet dizati, które pojawia się w słowniku etymologicznym jako derywat od dignuti, a więc wygląda na to, że tak. To zresztą nie takie głupie.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 19 wrz 2012, 21:33:02
Istnieje li jakieś wyjaśnienie, czemu angielskie pluralne -es jest dźwięczne po samogłosce (a takież -s w house nie jest)? I to, i to jest historycznie wygłosowe.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 19 wrz 2012, 21:36:39
Przecież w houses jest dźwięczne /z/ na końcu, no i w każdej innej sytuacji, chyba że przed nim stoi bezdźwięczna spółgłoska, jak w cats /kæts/.

Edit: ojebałem isę przy czytaniu, sprawdzę to na dniach, jeśli nikt mnie tu nie ubiegnie.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 20 wrz 2012, 12:54:59
Istnieje li jakieś wyjaśnienie, czemu angielskie pluralne -es jest dźwięczne po samogłosce (a takież -s w house nie jest)? I to, i to jest historycznie wygłosowe.
Pewnie powód ten sam, co dźwięczne [v] w of - zmorfologizowany proces fonetczny dążący do udźwięcznienia spółgłosek interwokalicznych; a zaszedł akurat tam, bo końcówka l.m. i partykuła of są bardzo często używane.

Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Silmethúlë w 20 wrz 2012, 18:43:02
W jaki sposób w moskiewskim końcówka -ogo przeszła w -ovo? Czemu ulubiony język Pruthenii jest takim nooblangiem?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 20 wrz 2012, 19:49:55
W jaki sposób w moskiewskim końcówka -ogo przeszła w -ovo? Czemu ulubiony język Pruthenii jest takim nooblangiem?

Nie odpowiem na to pytanie, tylko dodam oliwy do ognia stwierdzając fakt, że coś analogicznego zaszło w pomorskim (słowińskim i części Kaszub) -ego > -ewo (wym. eŭo/eŭe).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 20 wrz 2012, 19:50:50
A gdyby jakaś labializacja?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 20 wrz 2012, 20:01:16
sprawdzę to na dniach, jeśli nikt mnie tu nie ubiegnie.

Był bim dźwięczen.

Cytuj
Pewnie powód ten sam, co dźwięczne [v] w of - zmorfologizowany proces fonetczny dążący do udźwięcznienia spółgłosek interwokalicznych; a zaszedł akurat tam, bo końcówka l.m. i partykuła of są bardzo często używane.

Bardzo możliwe, że jest to jakiś efekt częstotliwości użycia, ale czemu miałoby to faworyzować dźwięczność w tej pozycji? Of często stoi przed a(n)/the, może temu się udźwięczniło (z drugiej strony, dźwięczność /ð/ w the i paru innych krótkich wyrazach też jest nieco aberrantna).

Cytuj
W jaki sposób w moskiewskim końcówka -ogo przeszła w -ovo? Czemu ulubiony język Pruthenii jest takim nooblangiem?

Przez stadium [ɣ], z tego co słyszałem (zapewne: [ɣ] > [ɰ] > [w] > [v] albo jakaś wariacja na temat tegoż). W dialektach okolic Moskwy (i standartowym rosyjskim) jest trochę śladów lenicji /ɡ/.
W przypadku tego morfemu na pewno dodatkową predyspozycją była częstość występowania. Nawet polskim w nieszczególnie dbałej wymowie /ɡ/ często tu wylatuje, IME.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 20 wrz 2012, 22:16:21
Skąd pochodzi scs-owe "насѫщьиыи"? Rozumiem, że to złożenie, ale czego?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 21 wrz 2012, 19:07:46
Skąd pochodzi scs-owe "насѫщьиыи"? Rozumiem, że to złożenie, ale czego?

Wkradła się tu literówka, ja mam w słowniku насѫщьнъ (хлѣбъ нашъ насѫштънꙑ · даи намъ на вьсѣкъ дєнь). Pochodzenie - od сѫщиѥ "istota, esencja"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 21 wrz 2012, 19:28:43
Dzięki.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 2 paź 2012, 22:36:41
Czy polskie "-ski" ma coś wspólnego z łac. "-ensis" bądź innymi łacińskimi sufiksami tego typu (np. "-anus")? I jak się ma ten sam polski sufiks do ang "-ish" (które, o ile pamiętam, pochodzi z germańskiego "*-iskaz", co wskazywałoby na wspólną etymologię).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 2 paź 2012, 22:44:05
Najwięcej ma wspólnego z -iscus, które samo w sobie jest zapożyczone z germańskiego *-iskaz. Michel de Vaan milczy na temat etymologii -ensis, ale osobiście podejrzewam -icus o bycie najbliższym krewniakiem naszych -(s)kich.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 3 paź 2012, 21:37:27
Czy polskie "-ski" ma coś wspólnego z łac. "-ensis" bądź innymi łacińskimi sufiksami tego typu (np. "-anus")?

A ja się zastanawiam, jaka jest reguła użycia tych przyrostków w łacinie i potomnych językach (kiedy -ensis, kiedy -icus, kiedy Bóg wie co innego), bo żadnej nie dostrzegłem.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 3 paź 2012, 21:50:49
-ensis znaczyło w zasadzie to, co znaczy do tej pory w językach z łaciny wywiedzionych - pochodzenie. Kontynuują go fr. -ais, hiszp./port. -és, wł. -ese, kat. -ès, pojawia się też jako wtórne zapożyczenie w hiszp./port. -ense i rum. -ez (< fr. -ais)
-anus miało i ma szerszy zasięg znaczeniowy, bo poza pochodzeniem, oznaczało także kilka innych zależności, w rodzaju "typowy dla", "związany z" czy "położony w". Zachowany w każdym współczesnym romańskim.
-icus oznaczało przede wszystkim "mający cechę", ale także "wywodzący się od" i "należący do". Zachowany w hiszp. -igo, wł. -ico, rum. -ec, wtórnie we fr. -ique, hiszp./port. -ico, rum. -ic.
-iscus mogło zastąpić każdy z nich. Zachował się w kat./rum. -esc, fr. -esque, port./hiszp./wł. -esco.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 3 paź 2012, 21:58:15
Ale dlaczego, u licha jest, American, Nordic, Chinese (sorry za angielski, ale przecież w romańskich jest odpowiednio). Jak to się stało, że dana nazwa geograficzna otrzymała taki, a nie inny, sufiks? Czy jest jakaś reguła, która tym kierowała?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 3 paź 2012, 22:07:27
Nie bardzo, tzn., nie w każdym wypadku.

Łac. nordicus to germańska pożyczka. "American" to sztuczne słowo, za łaciny Ameryki nie znano, gdyby znano, pewnie by mówiono *americanensis, bo z tego co widzę w źródłach, -anus odnosiło się raczej do miast (cf. Romanus). Chiny natomiast mają w sumie różne sufiksy w każdym języku (hiszp. chino, rum. chinez, fr. chinois.

Łacina na nordicusa miała własne słowo septentronalis "północny", ew. barbarus, w nawiązaniu do ich obfitych, barbarzyńskich bród. Przymiotnik od Sinae to sinensis. Podejrzewam, że warianty przy "chińskim" to bardziej wpływ zewnętrzny, niż samodzielna derywacja.

Niemniej, to raczej taki sam nonsens jak -ny/-owy po polsku.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Serpentinius w 3 paź 2012, 22:55:41
a jak ma się -iscus do -ish, -isch, -sk, -ski??
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 3 paź 2012, 23:18:18
-iscus < germ *-iskaz, zapożyczenie.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 4 paź 2012, 12:54:56
Słowiańskie -an(-in) i łacińskie -anus są spokrewnione?

-ensis znaczyło w zasadzie to, co znaczy do tej pory w językach z łaciny wywiedzionych - pochodzenie. Kontynuują go fr. -ais, hiszp./port. -és, wł. -ese, kat. -ès, pojawia się też jako wtórne zapożyczenie w hiszp./port. -ense i rum. -ez (< fr. -ais)
-anus miało i ma szerszy zasięg znaczeniowy, bo poza pochodzeniem, oznaczało także kilka innych zależności, w rodzaju "typowy dla", "związany z" czy "położony w". Zachowany w każdym współczesnym romańskim.
-icus oznaczało przede wszystkim "mający cechę", ale także "wywodzący się od" i "należący do". Zachowany w hiszp. -igo, wł. -ico, rum. -ec, wtórnie we fr. -ique, hiszp./port. -ico, rum. -ic.
-iscus mogło zastąpić każdy z nich. Zachował się w kat./rum. -esc, fr. -esque, port./hiszp./wł. -esco.

A co z rum. -escu? W ogóle, to -esc pozostaje produktywne, czy współcześnie tylko -ez?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 4 paź 2012, 13:00:44
-escu to archaiczny wariant -esc zachowany w nazwiskach (-eşti też, w toponimach, to tylko liczba mnoga), pamiętający czasy, gdy każde rumuńskie słowo kończyło się na samogłoskę. Chociaż pochodzi z łaciny, pomogło mu bardzo fonetyczne podobieństwo do słowiańskich końcówek typu -ski. W nowych przymiotnikach raczej się nie pojawia, chyba że reprodukuje fr./ang. -esque i jest wypierany przez -an i -ez, chociaż czasami - i to też slawizm - służy do tworzenia przymiotników odtoponimicznych (românesc, ardelenesc, moldovenesc, braşovenesc itd.).

A słowiańskie -anin to nie jest pożyczka?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 4 paź 2012, 22:34:30
-escu to archaiczny wariant -esc zachowany w nazwiskach (-eşti też, w toponimach, to tylko liczba mnoga), pamiętający czasy, gdy każde rumuńskie słowo kończyło się na samogłoskę. Chociaż pochodzi z łaciny, pomogło mu bardzo fonetyczne podobieństwo do słowiańskich końcówek typu -ski. W nowych przymiotnikach raczej się nie pojawia, chyba że reprodukuje fr./ang. -esque i jest wypierany przez -an i -ez, chociaż czasami - i to też slawizm - służy do tworzenia przymiotników odtoponimicznych (românesc, ardelenesc, moldovenesc, braşovenesc itd.).

A słowiańskie -anin to nie jest pożyczka?

Obczaiłem u Sławskiego i wg niego to *-(j)an- w nazwach odmiejscowych jest popalatalną wersją sufiksu *-ěn- (por. scs bodajże словѣнинъ, словѣни), który odpowiada lit. -ėnas, -ionis, łot. -ȩ̄ns. „Z formantem -jan- zestawia się także gr. patronimica typu οὐρανίων ‚syn Uranosa, mieszkaniec nieba’ < οὐράνιος ‚niebieski’ i galijskie nazwy plemion typu Suessiones, Κουριωνες.” Z kolei jako o odpowiedniku łac. -ānus w īnsulānus, Silvānus pisze o sufiksie *-anъ w wyrazach typu *bratanъ, *sestranъ.

Nawiasem mówiąc, sądzę, że twój domysł jest o tyle słuszny, że później oddziaływało to częstokroć z podobnie brzmiącą końcówką łacińską, którą przekładano z automatu jako -anin np. w nazwach zakonów i określeniach wyznawców religii (np. arianin, poganin).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 11 paź 2012, 16:25:39
Jak hiszpańskie so dało soy? Jedyne co mi przychodzi do głowy, to fałszywa dekompozycja z so yo, ale jak często pytamy się o siebie?...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 11 paź 2012, 18:03:12
Perry pisze, że brakuje ostatecznych wyjaśnień i zwraca uwagę, że -y dostało się także estar, dar, ir (estoy, doy, voy) oraz, w trzeciej osobie, haber (hay). Wszystkie te końcówki mają pochodzić od IBĪ i miały służyć dodatkowemu odróżnieniu form teraźniejszych od form koniunktywu i perfectum, które w innych przypadkach mają akcent padający na inną sylabę. Estoy powstało w wyniku analogii do soy, którego formy koniunktywu w międzyczasie zostały zastąpione supletywnymi formami wywodzącymi się z SEDĒRE.

Swoją drogą, forma soy yo ma nie tylko znaczenie pytajne, ale także coś w rodzaju "to ja", w odpowiedzi na pytania o wykonawcę czynności: - ¿Quién lo hizó? "kto to zrobił?" - (Soy) Yo. "ja", ¿Quién es? "kto tam?" - Soy yo. "to ja".
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 11 paź 2012, 21:53:15
Jaka jest właściwie etymologja "Saszy"? W ogóle, skąd u Ruskich te zjebane zdrobnienia?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Jątrzeniot w 12 paź 2012, 05:54:52
Skąd się wzięło "e" w rosyjskim это? I jaka jest etymologia ukraińskiego це?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: tureczka w 12 paź 2012, 10:17:56


A skąd się wzięło słowo "modlitwa"?
 

przypomina mi to hetyckie - "multai"
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 12 paź 2012, 11:45:35
Zdaje się, że z PIE *meldh-, SCS молити - modlić, prosić. PSł chyba modliti.

EDIT: Tutaj jest coś (http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/ielex/X/P1268.html). Czyli "modlić" i "meldować" to kognaty :)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 13 paź 2012, 15:37:38
Coś mi się kojarzy, że w modle była w PS przestawka *ld > dl.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 16 paź 2012, 15:31:40
Skąd się wzięło "e" w rosyjskim это? I jaka jest etymologia ukraińskiego це?
Co do tego pierwszego, to doklejone wykrzyknienie (a one jak wiadomo leją na fonotaktykę), tak jak w polskim "oto". Na drugie nie znam odpowiedzi.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 16 paź 2012, 19:00:46
Znalazł jeśm:

Cytuj
ЦЕЙ, ця, це = /о/т + сей, /о/т + ся, /о/т + се

Por. ось i от (ros. вот). Ukraiński najwyraźniej lubi derywaty prasł. proksymalnego zaimka wskazującego.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 16 paź 2012, 19:03:47
Na Zakarpaciu ciągle mówią sej, sja, se. Chyba oni jedyni zachowali to do czasów dzisiejszych.

EDIT: Aaaa, chyba jeszcze w rezjańskim to było. Coś mi świta w każdym razie (a to możliwe, bo rezjański jest dziwny). No i Wendowie, gdyby żyli, to by pewnie tak mówili.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Jątrzeniot w 25 paź 2012, 12:47:31
Wie coś ktoś może o etymologii kaszubskich kôrbic, kôrba oraz brzôd?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 26 paź 2012, 23:26:49
Spróbuj dotrzeć do Etymologicznego słownika kaszubszczyzny Borysia, w Gdańsku powinno z tym być łatwiej niż gdziekolwiek indziej.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Jątrzeniot w 27 paź 2012, 14:15:21
Ok, poszukam, dzięki za trop.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 20 lis 2012, 23:18:12
Czy rosyjskie вещь `rzecz` mogło zdobyć swe znaczenie dzięki wpływowi Waregów, z nordyckiego «thing» `rzecz, wiec`?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 21 lis 2012, 00:32:25
A to nie jest ogólnosłowiańskie? Zwłaszcza, że to słowo w rosyjskim jest cerkwizmem (chociaż mogło zastąpić w skali 1:1 jakieś wcześniejsze вѣчь, nie mówię że nie).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 21 lis 2012, 01:22:05
Cytuj
A to nie jest ogólnosłowiańskie? Zwłaszcza, że to słowo w rosyjskim jest cerkwizmem (chociaż mogło zastąpić w skali 1:1 jakieś wcześniejsze вѣчь, nie mówię że nie).
Nie spotkałem się z tym znaczeniem na południu, ale muszę to dobadać. Ostatecznie południe też ma ciekawe archaizmy semantyczne, zbliżające nas do j. germańskich: sch. «stena» `kamień` ~ niem. Stein, «breg» `wzgórze (i brzeg też)` ~ niem. Berg.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 21 lis 2012, 01:43:30
Swoją drogą, słowo "wiec" pochodzi od czasownika *větati - mówić, ogłaszać. Więc chyba punktem wyjścia było tu "to, o czym się mówi". Prosty rozwój znaczeniowy - nie musiało tu być żadnego jermańskiego pośrednictwa.

Analogicznie nasza "rzecz" jest związana z "rzec".
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Piteris w 21 lis 2012, 01:45:32
Do steny dorzucę jeszcze skandynawskie "sten".

A do větati jeszcze pruskie waiţātwei.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 21 lis 2012, 01:48:18
A do větati jeszcze pruskie waiţātwei.

O, cedilla! Pierwszy raz ją widzę w użyciu w pruskim. To chyba coś bardzo rzadkiego, no nie?

Jeszcze się spotkałem z czymś takim jak grave accent (chyba nad literą è, już nie pamiętam w jakim to było wyrazie) w pruskim. Bardzo mię to zdziwiło. Kiedy się tego używa?

EDIT: O, mam - np. ertrèptun.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: patka chorwatka w 21 lis 2012, 10:16:19
Cytuj
A to nie jest ogólnosłowiańskie? Zwłaszcza, że to słowo w rosyjskim jest cerkwizmem (chociaż mogło zastąpić w skali 1:1 jakieś wcześniejsze вѣчь, nie mówię że nie).
Nie spotkałem się z tym znaczeniem na południu, ale muszę to dobadać. Ostatecznie południe też ma ciekawe archaizmy semantyczne, zbliżające nas do j. germańskich: sch. «stena» `kamień` ~ niem. Stein, «breg» `wzgórze (i brzeg też)` ~ niem. Berg.

A  skąd czakawskie grota na kamień (stijenu)?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Piteris w 22 lis 2012, 14:48:56
W 'ertreptun' chodzi tylko o to, że nie można zdublować "p" ze względu na charakter sylaby akcentowanej (gdyby była otwarta, można by podwoić, w zamkniętych nie). Tak przynajmniej pisał Mikkels we wstępie do słownika. Powodów takiego a nie innego zapisu nie znam.
Ważne: zapis ten występuje wyłącznie w słownikach, by pokazać akcent. W normalnych tekstach zapisujemy litery w normalnej formie.
Inne przykłady takiego zapisu: anzans (nad pierwszym 'n', a właściwie nieco obok 'n'; w słowniku internetowym już nawet taka forma nie występuje, jest tylko w papierowym), artajs (nad 'r').

A co do cedylek, można je zobaczyć tylko w sytuacji, gdy następująca po r,t,d,g,k,n samogłoska nie zmiękcza. Obrazowo: ŗţḑģķņ można spotkać po wszelkich długich samogłoskach, ale nigdy po krótkim 'e' oraz 'i'.
rekkens mozna by zapisać jako ŗakens (e czyta sie jak 'a), ale nie ma to większego sensu ze względu na naturę litery 'e'.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Noqa w 23 lis 2012, 02:18:04
Czy pol. bagno, wł. bagno i ang. bog mają coś wspólnego etymologicznie?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 23 lis 2012, 10:38:28
Polskie bagno jest raczej zapożyczeniem, nie kojarzę tego słowa z innych słowiańskim.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: patka chorwatka w 23 lis 2012, 10:51:14
Czy pol. bagno, wł. bagno i ang. bog mają coś wspólnego etymologicznie?

http://www.conlanger.fora.pl/lingwistyka,5/etymologiczne-false-friends,2395-15.html
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 23 lis 2012, 11:42:58
Nasze bagno jednak prasłowiańskie (http://etymologia.org/wiki/S%C5%82ownik+etymologiczny/bagno).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 23 lis 2012, 15:18:14
Czyli co, to łżeodmiękczenie łże-/ž/, które stworno z *ř i oprzyrostkowanie? Byłybyż Bagry kolejnym cudnym krakowskim miastonazwaniem - już obok Isepu?

Cytuj
A  skąd czakawskie grota na kamień (stijenu)?
Cóż, słownik HJP podaje etymologię zachodniosztokawskiego słowa «grota» następująco:
Cytuj
tal. grotta ← lat. crypta: podzemni prolaz, komora
w znaczeniach `1. pieczara, jama, 2. ciężkie, ostre skaliste kamienie na podłożu, 3. twarda sztuka czegoś, co nie jest rozdrabnialne ani roztapialne`. W polskim słowo «grota» jest, jak wiemy, znane, i to w takim samym znaczeniu, co w sztokawszczyźnie; niestety nie znajdziemy go u Brücknera. Aż zrobię książkowe badanie, jak będę w środę w czytelni instytutu. Jednakże «groty» nie znajdziemy i w Etymologicznym Słowniku Języków Słowiańskich (ESSJa), co podsuwałoby myśl, że i w polskim jest to włoskie zapożyczenie. Byłoby to dziwne. Tak czy siak, wytłumaczenie to wcale nie dziwi w przypadku czakawszczyzny, a wziąwszy pod uwagę znaczenia przedkładane przez słownik HJP - również i semantycznie umotywowane.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 23 lis 2012, 20:11:55
W polskim jest to bodajże zapożyczenie francuskie.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: patka chorwatka w 23 lis 2012, 20:30:00
Czyli co, to łżeodmiękczenie łże-/ž/, które stworno z *ř i oprzyrostkowanie? Byłybyż Bagry kolejnym cudnym krakowskim miastonazwaniem - już obok Isepu?

Cytuj
A  skąd czakawskie grota na kamień (stijenu)?
Cóż, słownik HJP podaje etymologię zachodniosztokawskiego słowa «grota» następująco:
Cytuj
tal. grotta ← lat. crypta: podzemni prolaz, komora
w znaczeniach `1. pieczara, jama, 2. ciężkie, ostre skaliste kamienie na podłożu, 3. twarda sztuka czegoś, co nie jest rozdrabnialne ani roztapialne`. W polskim słowo «grota» jest, jak wiemy, znane, i to w takim samym znaczeniu, co w sztokawszczyźnie; niestety nie znajdziemy go u Brücknera. Aż zrobię książkowe badanie, jak będę w środę w czytelni instytutu. Jednakże «groty» nie znajdziemy i w Etymologicznym Słowniku Języków Słowiańskich (ESSJa), co podsuwałoby myśl, że i w polskim jest to włoskie zapożyczenie. Byłoby to dziwne. Tak czy siak, wytłumaczenie to wcale nie dziwi w przypadku czakawszczyzny, a wziąwszy pod uwagę znaczenia przedkładane przez słownik HJP - również i semantycznie umotywowane.

Bardzo dziękuję, tylko chcę zwrócić uwagę na podane przez HJP objaśnienie.
Napisany tam został skrót  przez trzema definicjami reg co oznacza że to jest regionalny wyraz, nie dokładnie sztokawski. Problem w HJP, że notatki o pochodzeniu różnych słów nie są systematycznie poukładane, na niektórych miejscach jest normalnie napisane : to regionalizm, gdzieś indziej - nie. Ten korpus został opracowany według słownika Anića. Co do osób interesujących się chorwackim istnieje "jezična riznica" oraz  "bonito program". Gdyby ktoś zechciał, no wyślę na wiadomość linki.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 24 lis 2012, 00:52:59
Cytuj
Napisany tam został skrót  przez trzema definicjami reg co oznacza że to jest regionalny wyraz, nie dokładnie sztokawski. Problem w HJP, że notatki o pochodzeniu różnych słów nie są systematycznie poukładane, na niektórych miejscach jest normalnie napisane : to regionalizm, gdzieś indziej - nie.
Problem też, że tą samą sygnaturkę dostaną też serbizmy, czy raczej głównie - wschodnie turcyzmy. Niezależnie od tego, bardzo podoba mi się ten słownik.

Cytuj
Co do osób interesujących się chorwackim istnieje "jezična riznica" oraz  "bonito program". Gdyby ktoś zechciał, no wyślę na wiadomość linki.
Po cóż taka konspiracja, wrzuć w dział "Odnośniki przydatne językotwórcy" i wszyscy forowi slawiści będą radzi! ;)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 26 lis 2012, 19:21:02
Dlaczego wrzesień to po rusku сентябрь?

Utrwalona pomyłka skrybalna?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 26 lis 2012, 21:18:01
Albo zapis asymilacji, /n/ łatwiej powiedzieć w tym środowisku niż /m/.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 27 lis 2012, 19:38:27
Wg Vasmera w staroruskim i cerkiewnosłowiańskim istniały formy септѧбрь, семптѧмбрь, wreszcie сентябрь. Wygląda jak  skopiowanie spółgłoski z wygłosu 2 sylaby i następnie elizja /p/ i asymilacja. Takie upodobnienia na odległość się niekiedy zdarzają, rzadko bo rzadko (por. kondom → kondon, słoweńskie praprot „paproć” itp.).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 2 gru 2012, 23:50:11
Jaka jest etymologia ruskiego słowa "дерьмо" (gówno)?

Co ciekawe, u Vasmera się tego słowa nie doszukałem.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 3 gru 2012, 11:11:59
Próbowałeś w ESSJi znaleźć jakiś możliwy źródłosłów? Wygląda to staro.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 3 gru 2012, 11:19:05
Próbowałeś w ESSJi znaleźć jakiś możliwy źródłosłów? Wygląda to staro.

Hmmm, znalazłem. Twierdzą, że od "drzeć", jak "pismo" od "pisać". Rozwój znaczeniowy zdaje się: coś popsutego > chłam > gówno?

A najlepsze jest to, że w staroruskim to było imię (albo przynajmniej jakiś przydomek, przezwisko)...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: zabojad w 5 gru 2012, 18:03:37
Gówniany Paweł np.?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: patka chorwatka w 6 gru 2012, 03:07:47

Hmmm, znalazłem. Twierdzą, że od "drzeć", jak "pismo" od "pisać". Rozwój znaczeniowy zdaje się: coś popsutego > chłam > gówno?

A najlepsze jest to, że w staroruskim to było imię (albo przynajmniej jakiś przydomek, przezwisko)...

ch. ma też drek na gówno, od niemieckiego  dreck /(trash, rubbish,waste matter). Jeśli chodzi  o "govno" Skok pisze o guviti -czasownik oznacza zbierać oraz wymiotować.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 6 gru 2012, 12:09:24
Gówniany Paweł np.?
Czemu Paweł?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 14 gru 2012, 13:59:34
Od czego pochodzi słowiańska nazwa Klagenfurtu - Celovec?

Od całowania?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 14 gru 2012, 16:41:45
http://en.wikipedia.org/wiki/Klagenfurt#Name
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 14 gru 2012, 18:09:15
Dziwne to jakieś...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 17 gru 2012, 22:37:44
Skąd ten łużycki Rumpodich (czyli św. Mikołaj)?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 17 gru 2012, 22:59:01
How (!) śi Serby pišu! (http://hsb.wikipedia.org/wiki/Wikipedija:R%C4%9B%C4%8Dny_ku%C4%87ik/Mik%C5%82aw%C5%A1_a_rumpodich) Groni se, nic konkretnje, pak stawnje něco. Dla togo "how", tak cu byś dwa hundert a prědny muski, co serbsku reč znajo.

W ogóle, dupa ze mnie, przegapiłem wykład Lechosława o stanie gwar łużyckich u mnie na instytucie :///.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 18 gru 2012, 01:34:57
W ogóle, dupa ze mnie, przegapiłem wykład Lechosława o stanie gwar łużyckich u mnie na instytucie :///.

Znając Lechosława, pewnie nie był to długi wykład.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 18 gru 2012, 17:20:09
Nie rozumiem za bardzo łużyczczyzny bez pomocy słownika, ale te Wajnachcmany i Rumpodichy to taka zastępcza protestancka (względnie o takim pochodzeniu) mitologia wynikająca z wycofania się z kultu świętych. Zadziałała sprawdzona zasada — jakiś obiekt kultu stał się niepoprawny wg nowej dominującej (wersji) religii? Zmieńmy mu nazwę.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Toivo w 18 gru 2012, 21:20:57
taka zastępcza protestancka (względnie o takim pochodzeniu) mitologia wynikająca z wycofania się z kultu świętych
Dyć Sorbowie, przynajmniej górni, to twardzi katolicy.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 18 gru 2012, 23:10:06
Ale wszechotaczający ich niemiecki protestantyzm zdaje się odcisnął silne piętno na ich języku.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 22 gru 2012, 16:39:42
Czy "towarzysz" (jako zwrot, oczywiście) ma jakąś dłuższą historję, czy jest zupełnym wymysłem bolszewików? Pytam oczywiście o rosyjski, bo w polskim to wiadomo.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 22 gru 2012, 17:04:03
Czy "towarzysz" (jako zwrot, oczywiście) ma jakąś dłuższą historję, czy jest zupełnym wymysłem bolszewików? Pytam oczywiście o rosyjski, bo w polskim to wiadomo.

A brałeś pod uwagę możliwość, że u rosyjskich komunistów może to być kalka z języków zach.-eur.?

Cytat: fr.wikipedia.org/wiki/Camarade
Après la Révolution russe, il fut choisi par les communistes comme civilité plus égalitaire que Monsieur, Madame ou Mademoiselle. Ce choix s'inspire de la Révolution française qui, en abolissant les privilèges, voulut abolir également les titres de noblesse en utilisant le terme de citoyen(ne). Effectivement, l'emploi du mot camarade n'a pas commencé avec la Révolution russe. Le Dictionnaire d'étymologie de Larousse indique que le sens politique du mot est né en 1790 et il a été ensuite largement utilisé par les socialistes français.
Cytat: fr.wikipedia
Les militants du Parti communiste français emploient ce terme qu'ils employaient déjà au sein du Parti socialiste SFIO où les militants s'appelaient camarades et citoyens, tandis que les anarchistes se nommaient plutôt compagnons. Les sociaux-démocrates allemands emploient le terme correspondant, Genosse, depuis la fin du XIXe siècle.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 23 gru 2012, 11:43:10
Dlaczego Litwa to po łotewsku (!) "Lietuva"?

Podeźrzewam tu czynnik sztuczny, umotywowany jakimś panbałtyzmem. Nie sądzę, by Łotysze nie mieli własnej nazwy dla sąsiedniego kraju, a liet- przeczy łotewskim prawidłom rozwoju, musi być zapożyczeniem.

Słownik Karłowicza podaje jakieś "Lejszu zeme" jako łotewską nazwę Litwy (http://etymologia.org/wiki/Imiona+niekt%C3%B3rych+plemion+i+ziem+dawnej+Polski/Litwini).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Toivo w 23 gru 2012, 19:53:31
Za to Łotwa po litewsku, to Latvija, więc jest sprawiedliwie. A w ogóle, to nazwy Litwy i Łotwy nie wywodzą się przypadkiem ze wspólnego rdzenia? (to tylko takie moje przypuszczenie, bo są podobne) Gdyby tak było, to to by wyjaśniało, dlaczego używają na sąsiadów nazwy od nich zapożyczonej: bo własna brzmiała by tak samo, jak nazwa własnego kraju

W ogóle, Wiktionary podaje jako etymologię Lietuva < lietus "deszcz", prawda li to? Bo mi to jakoś zalatuje ludową etymologią (jeszcze bardziej niż Suomi od suo "bagno").
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 24 gru 2012, 13:40:31
Cytuj
Za to Łotwa po litewsku, to Latvija, więc jest sprawiedliwie.
Nie wiem wobec czego, ale wobec systemu języka nie bardzo :(.

Cytuj
Nie sądzę, by Łotysze nie mieli własnej nazwy dla sąsiedniego kraju
Dla sąsiedniego kraju wcale nie musieli mieć, to było przydatne klasom, które dużo podróżowały, a chłopi do nich się nie zaliczali. Natomiast - bo moja uwaga to zwykłe bicie piany - mieli pewno nazwę ludu.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: patka chorwatka w 31 gru 2012, 14:05:29
 Skąd predrostek sta we włoskim (stamattina, stasera). Już się przestraszyłam ,że to ma coś wspólnego z słowiańskim ista.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 31 gru 2012, 16:08:12
Od łacińskiego zaimka wskazującego iste, ista, istud.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: patka chorwatka w 12 lut 2013, 14:50:23

 chorwacki šišmiš to kalka z niemieckiego?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 12 lut 2013, 21:02:41
Niekoniecznie. Utożsamienie nietoperza z myszą to bardzo rozpowszechniony stereotyp ludowy, którego zasięg ciężko mi wskazać, ale występuje i na terenach Polski, no i w rosyjskim (летучая мышь). P. Skok kalkę z Fledermaus (którego kognat nb. znajdzie się i w angielskim: flittermouse, nie wspominając już o Skandynawii) wyklucza, ale od czego chce šišmiša wywodzić diabli go wiedzą - czy to od šišati, czy to od mutiti:
Cytuj
ŠIŠATI. (...) Miklošič stavlja ovamo i šišmiš "Fledermaus, slijepi miš, ljiljak". To nije vjerojatno jer je ta složenica obrazovana od "miš" prema tipu onomatopeje "šuć muć pa prolij", od "mutiti".

Jak widać, źródłosłowcy wszystkich krajów mają tendencję do wypowiadania się na pytyjską manierę.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 27 lut 2013, 00:10:49
Skąd u Farerów tak aberrantne słowo na śnieg? (http://en.wiktionary.org/wiki/kavi)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 27 lut 2013, 00:22:58
Kafi to jedno ze staronordyjskich słow na zimno, dalej nic nie mogę znaleźć.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 1 mar 2013, 21:43:40
Dlaczego po łużycku papież to Bamž?

Znowuż jakieś protestanckie przeinaczenie?

Półtoratysiączny post!
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: patka chorwatka w 4 mar 2013, 19:45:16
@Towarzysz Mauzer , czy może wiesz, czy jest w polskim taki odpowiednik chorwackiemu "usukati ", no taki czasownik z podobnym rdzeniem?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 4 mar 2013, 20:54:13
Jeśli wierzyć Vasmerowi, w polskim istnieje/istniał czasownik sukać „skręcać sznury a. nici”. Przypuszczam, że to jakiś dialektalizm albo słowo używane, gdy robiło się to tak:

(http://powrozy.pl/g/wgrane/1327946477.jpg)

Wygląda na to, że ten sam rdzeń występuje w słowach sukno i suknia.

Swoją drogą, dzięki za przypadkowe naprowadzenie na pewien trop. Niedawno czytałem, jakoby nazwa rzeki Skawy zawierała rdzeń prasł. czasownika *sъkati (~„kręcić się”, niby „kręta rzeka”). Zastanawiałem się potem, w jakich to językach pochodna tego czasownika występuje, a tu okazuje się, że w rosyjskim jest скать (z jakże piękną odmianą ску, скёшь).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 4 mar 2013, 22:34:41
Cytuj
@Towarzysz Mauzer , czy może wiesz, czy jest w polskim taki odpowiednik chorwackiemu "usukati ", no taki czasownik z podobnym rdzeniem?
To ja uzupełnię tylko to, co powiedział Gubiert. Po polsku normalnie nici się oczywiście przędzie, względnie kręci, zaś sukania w słownikach się nie uświadczy. Natomiast co do gwar, to wiadomość od Vasmera potwierdza sędziwy Słownik gwar polskich (http://www.pbi.edu.pl/site.php?s=MmZhMTMxYmQwOTY4&tyt=S%C5%82ownik+gwar+polskich) Karłowicza:
Cytuj
Sukać = "za pomocą kołowrotka przenosić (przesukiwać) nici wątku z przędzion umieszczonych na wijarkach, na cewki" List od Bystronia. Toż Rozpr. XII, 104 (Cieszyńskie - TM). "Sukać = kręcić nici. Nić, jakiej krawiec używa, jest sukana t. j. kilka nitek razem skręconych na kołowrotku" Pobł. 95. "Sukać = kręcić" (Litwa - TM) Petr. "Sukać = zwijać" (Kaszuby - TM) Rozpr. XVII, 64  (Cieszyńskie - TM).

Cytuj
Niedawno czytałem, jakoby nazwa rzeki Skawy zawierała rdzeń prasł. czasownika *sъkati (~„kręcić się”, niby „kręta rzeka”).
Ten rdzeń ze Skawy jest w ogóle bardzo podejrzany, bo w dolinie tej rzeki i okolicach szerzy się na potęgę - jest Skawa (wieś i rzeka), Skawica (wieś i rzeka), Skawina (miasto), Skawinka (rzeka), Skawce (wieś), Skawinki (wieś), Skawisko (wieś).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 5 mar 2013, 17:38:20
Ten rdzeń ze Skawy jest w ogóle bardzo podejrzany, bo w dolinie tej rzeki i okolicach szerzy się na potęgę - jest Skawa (wieś i rzeka), Skawica (wieś i rzeka), Skawina (miasto), Skawinka (rzeka), Skawce (wieś), Skawinki (wieś), Skawisko (wieś).
To nic nic podejrzanego, takie przeniesienia nazw większych rzek na okoliczne obiekty to zjawisko bardzo typowe, a ZTCP Babik w Najstarszej warstwie... optował za rodzimym i dość późnym rodowodem nazwy Skawy, uzasadniając to m.in. późnym początkiem osiadłośći na tamtych terenach.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 22 mar 2013, 00:18:44
Skąd właściwie wzięła się nazwa "Fronda"?

Bo mnie się to kojarzy z czymś skandynawskim. Brzmi jak islandzkie imię (Frónda Ragnarsdóttir, lol).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 22 mar 2013, 01:21:16
Stawiam, że z francuskiego fronde "proca", jako analogia do buntów przeciwko władzy królewskiej w XVII wieku. Etymologia dalej do łaciny ludowej fundula, zdrobnienie od funda "proca".
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 22 mar 2013, 11:16:00
Stawiam, że z francuskiego fronde "proca", jako analogia do buntów przeciwko władzy królewskiej w XVII wieku.

Czyli nazwa związana z Rewolucją Francuzką? Ciekawe...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 22 mar 2013, 12:13:40
Nie, w XVIIw Frondą nazywano opozycję czy też bunty, bodajże przeciwko Ludwikowi XIV. Rewolucja była ponad 100 lat później.

EDIT: Na wiki (http://en.wikipedia.org/wiki/Fronde).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 22 mar 2013, 16:32:10
Stawiam, że z francuskiego fronde "proca", jako analogia do buntów przeciwko władzy królewskiej w XVII wieku.

Czyli nazwa związana z Rewolucją Francuzką? Ciekawe...
Cicho, bo jeszcze Terliś zarobi kolejny butthurt...

A tak BTW, ciekawe czy redaktorzy pewnego babskiego pisemka (http://avanti24.pl/moda/0,0.html) wiedzą, że taką samą nazwę nosił organ prasowy Czarnych Koszul Mussoliniego...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 23 mar 2013, 14:36:49
Dlaczego przymiotnik od nazwy Ufa to "ufimski", a mieszkaniec - ufimiec?

Skąd to -im-?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 24 mar 2013, 12:36:59
A jak to jest po baszkirsku? Może to kwestia zapożyczenia.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 8 kwi 2013, 19:36:50
varphona znowu wcięło? Bo przeglądam se właśnie stare forum i znalazłem to (http://www.conlanger.fora.pl/lingwistyka,5/dwuznacznosci-w-jezyku-polskim-i-nie-tylko,1926.html#38888). Zaciekawiło mnie, czy tę dziwnostkę da się wytłumaczyć w ten sposób, że słowo na setkę jest pożyczką z narzeczy irańskich? Nie jest to takie niemożliwe, bo, jakkolwiek dziwnie to brzmi, ludy ugrofińskie sąsiadowały niegdyś z irańskimi, i nawet pozapożyczały co nieco (choć problem tu taki, że akurat siedziby Mansów wydają się leżeć w pewnej odległości od największego zasięgu Ariów).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 20 kwi 2013, 16:11:28
Czy języki słowiańskie mają jakiś derywat z pie *ph₂tḗr? Jeśli nie, jak by on wyglądał w PS-ie?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 20 kwi 2013, 16:22:47
Istnieją hipotezy, że mają - mianowicie jest nim *stryjь.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 20 kwi 2013, 16:41:17
Miałem napisać to samo ale Mauzer był szybszy. Wg owej hipotezy w prasł. pHtr → str i stryj ← ph2truio- „ojcowski” (potencjalne kognaty to m.in.: łac. patruus, gr. πάτρως, awest. tūiryō „stryj”).  Wg innych, słowo to wywodzi się od rdzenia *stru- „stary” (np. staroirl. sruith „stary”).

Analogicznie bywa objaśniany Strzybóg/Стрибогъ, jakoby „bóg-ojciec” czy „ojcowski bóg”, ale tu rywalizujących hipotez jest wiele. O żadnych innych możliwych śladach nie słyszałem.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 20 kwi 2013, 18:04:25
A skąd pochodzi bałtycki taws/tevas?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Serpentinius w 20 kwi 2013, 18:38:43
A skąd pochodzi bałtycki taws/tevas?

Znalazłem tylko to (http://etimologija.baltnexus.lt/?w=tevas).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 20 kwi 2013, 18:39:31
Smoczyński pisze tylko, że tėvas/tevs/tāws niejasne. „Porównuje się z familiarnymi wyrazami” jak tė̃tė „tatuś”, tēte„ojciec”, thetis „dziadek”. Tēvu tēvi — przodkowie.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 28 kwi 2013, 16:30:10
Jak wiadomo, łacińskie paganus pierwotnie oznaczało mieszkańca wsi, a zmiana znaczenia wiązała się ze zwykłym zjawiskiem oporniejszego trwania starszych wierzeń wśród ludzi z prowincji. Stąd mam takie pytanie, które od dawna mnie dręczy - skąd zatem rosyjski kriestianin?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 20 maj 2013, 23:10:14
Czy ja dobrze rozumiem, że ang. while i pol. chwila to kognaty (zapożyczenie z jakiegoś germańskiego)?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Noqa w 20 maj 2013, 23:30:15
Dobrze.
Tyle mówi Bruckner:
Cytuj
   chwila, chwilowy (w XV wieku i fila),  ‘czas’; »bo była zimna chwila« (w kolędzie z XVI wieku; stąd chwila po narzeczach biało- i małoruskich o ‘niepogodzie’, ‘burzy’), »już tu chcę cirzpieć mękę i wszytki złe file imieć«, w legendzie o św. Aleksym ok. r. 1450, »ciężka moja chwila«, w pieśni z XV w. Zachodni Słowianie jedyni pożyczyli to słowo od Niemców, dziś Weile,  niegdyś kwil, kwilą, ‘czas’, ‘godzina’. Wedle niem. złożenia Kurzweil urobili Czesi kratochwile,  a my za nimi krotochwila i krotofila, krotofilny ; częste u Reja: »kr oto file stroić«, »za krotofilę«, ‘dla uciechy’.

PIEowe *qwi niezwykle silnie się zachowało.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 20 maj 2013, 23:35:54
*hwīlō jest pragermańskim rdzeniem.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 30 maj 2013, 17:55:42
http://en.wiktionary.org/wiki/zinzala

Skunto słowo?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 30 maj 2013, 18:02:23
Pono dźwiękonaśladowcze.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 30 maj 2013, 19:29:55
Łacina miała "z"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 30 maj 2013, 19:39:16
Fonologicznie pojawiło się już w epoce klasycznej z pożyczkami greckimi, a to słowo jest późne i ludowe - zaś w ludowej bywało też rodzime /z/, z udźwięcznień międzysamogłoskowych. Choć nie lubię wyjaśnień przez onomatopeję, bo i onomatopeje można pożyczać.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 31 maj 2013, 12:29:39
Poza tym onomatopeje najwyraźniej nie przejmują się całkiem fonotaktyką, bo w końcu w polskim mamy jedną kończącą się na [ɛ̃] ;p
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 31 maj 2013, 12:41:46
Ee, jaką?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 31 maj 2013, 12:58:10
Hę?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 31 maj 2013, 13:03:16
Hę?
He, ktoś to wymawia przez nosówkę?

Nie, chodziło mi o "gę gę".
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Henryk Pruthenia w 31 maj 2013, 14:54:07
Я.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 5 cze 2013, 13:38:42
Skąd u licha to "р" w ruskim słowie "зарплата"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 5 cze 2013, 14:40:45
Hę?
He, ktoś to wymawia przez nosówkę?

Ja.

[hə̃] (nie *[hɛɰ̃]/*[xɛɰ̃])
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Ghoster w 5 cze 2013, 14:42:36
Skąd u licha to "р" w ruskim słowie "зарплата"?
To proste; tam płacą рублями.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 5 cze 2013, 14:47:08
Cytat: ru.wiktionary.org
Происходит от словосочетания заработная плата. Встречается с 1923 г.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 5 cze 2013, 15:39:43
Aha, czyli to nowe, sztuczne słowo... Aż dziwne, że się przyjęło.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Serpentinius w 5 cze 2013, 15:56:25
Swoją drogą, czy funkcjonuje coś takiego jak słownik rosyjskich potworków? Miedsjestra, zarplata itd.?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Jątrzeniot w 5 cze 2013, 16:40:13
Hę?
He, ktoś to wymawia przez nosówkę?

Nie, chodziło mi o "gę gę".

Ja i w jednym i drugim mam [ɛ̃w̃]
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 14 cze 2013, 16:57:58
Swoją drogą, czy funkcjonuje coś takiego jak słownik rosyjskich potworków? Miedsjestra, zarplata itd.?

Gensek-półgęsek. Ja wiem czy to takie potworne? Są zalety w por. ze zwykłymi akronimami.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 14 cze 2013, 19:00:25
Ba, nawet w porównaniu z pożyczkami.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 18 cze 2013, 17:29:44
Jak się ma morfologia czasu przeszłego w językach bałtyckich do innych IE?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 9 lip 2013, 11:44:29
Nikt? Tajemnicze te bałtyjskie. Stwierdziłem, że trzeba góglić „preterit”.

Cytuj
The consistency and synchronic regularity of the (East) Baltic preterit system makes it difficult to relate its facts to those of the other Indo-European languages (apart from the identity of the Baltic preterit with the Slavic second stem in -a-, everything else is insecure)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Spodnie w 15 lip 2013, 14:27:43
Czy węgierskie "ábrázol" (reprezentować, przedstawiać) nie pochodzi od polskiego "obraz", "obrazować"? Czytałem artykuł na jednym z węgierskich portali informacyjnych i to słowo natychmiast zwróciło moją uwagę. W Internecie trudno o etymologię.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 8 sie 2013, 17:39:50
Skąd jest niem. weil?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Aureliusz Chmielewski w 8 sie 2013, 20:09:59
Skąd jest niem. weil?
Nie przepisuję, tylko wkleję screena ze słownika Friedricha Kluge'a. Mam nadzieję, że jakoś pomogłem.
(http://i.imgur.com/b7PZYtk.png)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 8 sie 2013, 20:26:05
Dzięki. :P
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 18 sie 2013, 19:00:00
Ukraińskie роздягати — skunto? Od дяга „rzemień”?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 24 sie 2013, 03:48:10
Ktoś by mi chciał przybliżyć etymologicznie szwedzkie hur?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: zabojad w 29 sie 2013, 11:02:46
A może ktoś wie skąd jest gocka "razda" ?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 29 sie 2013, 11:21:15
@up: a próbowali góglić gothic etymological dictionary?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: zabojad w 29 sie 2013, 11:47:28
Dobra, dzięki mam, nie wpadłem na to. Myślałem że takiego cusia nie ma.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 29 sie 2013, 18:59:54
Biorąc pod uwagę, że głównie na gockim oparto w zasadzie wszystkie założenia dla protogermańskiego, na pewno istnieje więcej niż jedno takie opracowanie :)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: 1krokodil w 21 wrz 2013, 02:50:20
czy mi się tylko wydaje czy "pierdzieć" i angielskie "fart" są spokrewnione?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 21 wrz 2013, 04:08:51
Nie, faktycznie są.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 29 wrz 2013, 14:37:20
Skąd niem. trotz?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 29 wrz 2013, 15:08:32
Od rzeczownika Trotz "opór, przekora", dalsza etymologia nieznana, ostatecznie podobno PIE *der(ə)- (wg słownika Pfeifera). Zapożyczone dalej do wschodniopółnocnogermańskich i norweskiego ze zmienioną rekcją.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 15 paź 2013, 20:49:15
Romańska nazwa Walijczyków (Gallois itp.) jest związana z Galami czy to jakaś adaptacja fonetyczna nazwy germańskiej?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 15 paź 2013, 20:56:19
Najpierw była nazwa kraju, która jest adaptacją nazwy strang. derywowanej od rzeczownika wealh "obcy, obcy mówiący językiem celtyckim". Tym samym jest kognatem do fr. nazwy Gaule, derywowanej od frankijskiego *walha w mniej więcej tym samym znaczeniu. Odpowiadając więc na twoje pytanie, jest ona związana z Galami, ale nieco na około :)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Vistamo w 15 paź 2013, 22:09:18
Swoją drogą, czy funkcjonuje coś takiego jak słownik rosyjskich potworków? Miedsjestra, zarplata itd.?

Dlaczego od razu potworkami? Dla mnie jest to specyfika języka rosyjskiego, a nie jakieś potworki.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 16 paź 2013, 17:54:44
Najwyraźniej Gaulois nie jest związane etymologicznie z Galia... Hm, dziwne. Zwłaszcza to, że określenie to (przecież względnie późne) zaczęło oznaczać Galów, a nie całą zromanizowaną już populację. Adideacja wywołana niewątpliwą zbieżnością brzmienia?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 16 paź 2013, 18:06:26
Dlaczego od razu potworkami? Dla mnie jest to specyfika języka rosyjskiego, a nie jakieś potworki.

Tylko, że tę "specyfikę" stworzył wujek Stalin...

Poza tym, w językach słowiańskich się takich złożeń nie robi. To wbrew ich naturze.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 27 paź 2013, 14:05:17
Skąd pochodzi słowiański ū-temat? (np kry)

Chodzi mi o temat prabałtosłowiański albo/i praindoeuropejski, a jeśli nie ma dokładnego odpowiednika, to skąd się wziął.

Znalazłem taki (http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Proto-Indo-European/%C7%B5%C3%B3nu) i taki (http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Proto-Indo-European/p%C3%A9rtus) możliwy przykład, ale żaden z nich nie jest rodzaju żeńskiego…
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 27 paź 2013, 20:20:49
To chyba nie ma takiego znaczenia; łacińskie i celtyckie u-tematy mają różne rodzaje.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 1 lis 2013, 17:15:12
Litewskie imię Šventaragis — etymologicznie „świętorogi”, czy mamy tu echo jakiegoś „świętego króla”? Wiem, że regularnie byłoby w stopniu o *raž-, ale rozwoje kentumowe bywają i w sanskrycie.

Swoją drogą, podoba mi się wywód litewskiego czasownika ragauti „kosztować, smakować” od ragas „róg” (jako że w czasach, gdy ten czasownik powstał, trunków kosztowano z rogu).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 18 lis 2013, 22:30:20
Jak niemieckie tauen może odpowiadać ang. thaw? Przecie ang. th normalnie odpowiada niemieckiemu d.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 19 lis 2013, 06:28:44
Słownik etymologiczny mówi, że to przez konfuzję z Tau. (http://www.dwds.de/?qu=tauen)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 19 lis 2013, 15:40:19
Taoistyczna etymologia? :P
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 19 lis 2013, 16:53:08
Znalazłem taki (http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Proto-Indo-European/%C7%B5%C3%B3nu) i taki (http://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Proto-Indo-European/p%C3%A9rtus) możliwy przykład, ale żaden z nich nie jest rodzaju żeńskiego…

W słowiańskim ū-tematy innych rodzai istniały, tylko działy się z nimi różne rzeczy - przechodziły do rodzaju żeńskiego albo do innego typu odmiany. Na przykład język - to stare zdrobnienie (tak jak kamyk z dawnego "kamy"), wcześniej musiał istnieć rzeczownik *języ ū-tematowy rodzaju męzkiego. Niestety, nie przechował się w zaświadczonych językach słowiańskich.

Podobnie z nijakimi u-tematami - istniały w PBSie (i przetrwały w pruskim, mianowniki na -u), ale prasłowiański nie mógł ich zdzierżyć i albo przyprawił im jaja (np. miód - prus. neut. meddu) albo jeszcze co insze im zrobił.

Jeneralnie, w PIE rodzaj rzeczowników był całkowicie niezależny od typu odmiany - rzeczownik któregokolwiek typu odmiany mógł być dowolnego rodzaju. Mówi się, że to dlatego, że rozróżnienie rodzajów powstało stosunkowo późno w rozwoju tego języka, kiedy już deklinacja była w pełni rozwinięta (co bardzo cieszy wyznawców nostratyzmu, jako że tureckie i uralskie rodzajów nie mają).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 21 lis 2013, 20:43:49
Ǫgierskie kemény ma coś wspólnego z kamień, czy to szujodruh?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 21 lis 2013, 22:36:19
Niet:
Cytuj
A ~ kem- töve ősi finnugor vagy épp uráli örökség: mordvin keme (‘kemény, szilárd’), finn kämeä (‘vastag, erős’), szelkup koom (‘kemény’).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Spodnie w 21 lis 2013, 23:03:30
Ǫgierskie kemény ma coś wspólnego z kamień, czy to szujodruh?

Ciekawostka:

Ma!

Oba pochodzą z nostratycznego o ile ów istniał *ḳVmV, oznaczającego coś twardego. U nas przekształciło się to w kamień.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 21 lis 2013, 23:40:56
Z tym nostratycznym, to bym uważał. Rekonstruowanie na podstawie rekonstrukcji to już wyższa szkoła jazdy, w której prawdopodobieństwo błędu jest bardzo wysokie.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Vilène w 22 lis 2013, 00:04:51
Ba, powiem więcej. One się wywodzą z praadamickiego *CVCḿCVV oznaczającego jakieś ciało stałe.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 22 lis 2013, 00:18:38
Cytuj
Ba, powiem więcej. One się wywodzą z praadamickiego *CVCḿCVV oznaczającego jakieś ciało stałe.
Co jest złożeniem *CVC- oznaczającego dźwięk uderzenia w coś i *ḿCVV- oznaczającego okrzyk bólu po uderzeniu w to coś.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 22 lis 2013, 00:43:28
Cytuj
Z tym nostratycznym, to bym uważał. Rekonstruowanie na podstawie rekonstrukcji to już wyższa szkoła jazdy, w której prawdopodobieństwo błędu jest bardzo wysokie.

Poza tym słowiańskie słowo wydaje się zmetatezowane z pierwotnego *ak'-men-. W dodatku -m- uznaje się już za część przyrostka.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 22 lis 2013, 00:57:08
Tak, i zdaje się, "osełka" jest kamienia bratem, wywodzącym się z formy bez przyrostka.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 22 lis 2013, 21:01:41
Jak i hammer :)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 12 gru 2013, 17:20:00
Skun jest ang. Crimbo?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 12 gru 2013, 22:03:47
od < Crimble, podobno wymyślonego przez któregoś z Beatlesów.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 12 sty 2014, 16:17:16
Czy za i w czeskim jih i í w klíč odpowiada ten sam proces? Jeśli tak/nie, ktoś bardziej obeznany mógłby mi to przybliżyć?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Silmethúlë w 12 sty 2014, 16:28:24
Proszę: Cʲu → Cʲi

Stąd też lid (lud), dělají (← dělajú, robią) itd.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 12 sty 2014, 16:31:19
Tak zwany "czeski umlaut".
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Pluur w 12 sty 2014, 16:33:03
A czy ten proces zaszedł na całym czeskim obszarze językowym? Czy jakieś dialekty odrzuciły owe przemiany:

C'a (na końcu lub przed C') → e
C'u → i
C'ē → í?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Silmethúlë w 12 sty 2014, 17:14:29
Zależy co rozumiesz przez „czeski”. Na Morawach te przemiany nie zaszły (dlatego morawski wygląda trochę jak słowacki z <ř>). Nie jestem pewien jak to wygląda na ichnim Śląsku i na południu…
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Pluur w 12 sty 2014, 17:32:44
Zależy co rozumiesz przez „czeski”.

Przez czeski rozumiem obszar historycznych Czech, Moraw, Śląska (tego Ostrawskiego)

Cytuj
Na Morawach te przemiany nie zaszły (dlatego morawski wygląda trochę jak słowacki z <ř>). Nie jestem pewien jak to wygląda na ichnim Śląsku i na południu…

Rozumiem, rozumiem :D
Edit:
 
Cytuj
Niemal w żadnej gwarze czeskiej nie przeprowadzono przegłosów 'ě > a i 'e > o, w czeskim więc występują postaci sestra, bříza, viděl (siostra, brzoza, widział). W gwarze branickiej jest przegłos e > o po š, č, ž, ř, ć, dź, ň, l, j, na przykład ňobudźoćo, sklop, pijo (nie będziecie, sklep, pije). Wzdłużenie zastępcze istnieje nadal zwłaszcza w dialektach wschodniomorawskich (na przykład kopál zamiast kopal), w gwarach laskich są refleksem wzdłużenia zastępczego samogłoski pochylone (na przykład kopoł zamiast kopáł).
(...)
Gwary wschodniomorawskie nie przeprowadziły przegłosu u > i oraz a > e
(...)
Ogólnoczeski powstał na podstawie gwary środkowoczeskiej (praskiej). (...) W dodatku miał miejsce przegłos 'u > i oraz 'a > e, na przykład našú > naší, naša > naše.

~wikipedia

Czyli, że ten przegłos jest tylko literacki?
A i jak Czesi w róznych pracach etc. zaznaczają np. te laskie /ł/ czy /dz/? A no i, to laskie /ł/ jest jak polskie, czy jak kresowe?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Silmethúlë w 12 sty 2014, 17:46:12
https://en.wikipedia.org/wiki/Moravian_dialects#Linguistic_features – tu jest ładne porównanie morawszczyzny z innymi słowiańskimi. Artykuł też wspomina dialekty laskie (włączając śląskie).

Čechomor często śpiewa we wschodniomorawskim, więc można sobie posłuchać u nich, jak to brzmi.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Silmethúlë w 12 sty 2014, 17:51:32
Ten przegłos nie jest tylko literacki, ale jest tylko czeski (Praga i okolice).

Przy czym w dialekcie czeskim istnieje kilka zmian nie uwzględnianych w standardzie literackim (np. ý → ej, stąd bejt i dobrej na być i dobry). Ich język literacki to takie pomieszanie części zmian czeskich (część nowości fonologicznych: przegłos, archaizmów gramatycznych: deklinacja) i z innych dialektów (jak pozostawienie długiego ý). Czeski standard niestety jest tworem sztucznym, którym nikt w domu nie mówi.

Co do dialektów laskich – nie mam pojęcia, nigdy się w nie nie zagłębiałem.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Pluur w 12 sty 2014, 22:35:47
Cytuj
Czeski standard niestety jest tworem sztucznym, którym nikt w domu nie mówi.

Jesteś pewien, że nikt nie mówi. Z tego co wiem to dialekty też już wymierają, a zastępuje je standard, Dynozaur coś o tym kiedyś wspominał.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 12 sty 2014, 22:52:24
Tak, ale ten standard różni się od standardu literackiego w wielu aspektach. Można by to nazwać "ogólną gwarą".
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Pluur w 12 sty 2014, 23:10:01
Czyli ten standart ogólnoczeski różni się od standartu literackiego tym co wypisał Silmethule?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 12 sty 2014, 23:20:23
Między innymi.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 25 sty 2014, 01:45:20
Skąd czeskie-słowackie -sko (Česko, Slovensko) zamiast -ska (Polska, kasz. Pòmòrskô < Pòmòrská, łuż. Sakska itd.) w nazwach krain?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 25 sty 2014, 18:27:23
Pewnie z jakiegoś *češьsko kъnęžьstvo (lub podobnego zestawienia), jak Polska z ziemia polska. Są to rzeczowniki odprzymiotnikowe.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 25 sty 2014, 20:16:22
Cytuj
Skąd czeskie-słowackie -sko (Česko, Slovensko) zamiast -ska (Polska, kasz. Pòmòrskô < Pòmòrská, łuż. Sakska itd.) w nazwach krain?
Nie jestem pewien, co do tego *knęžstva, sporo słowiańskich krain było rodzaju nijakiego: Mazowsze, Polesie, Podlasie, Pomoravlje, Zahumlje, itp.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 25 sty 2014, 20:19:34
Ale one nie są dawnymi przymiotnikami - chyba ze sądzisz, iż Česko to analogia.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Silmethúlë w 25 sty 2014, 20:28:02
Na pewno Rusko, Německo, Rakousko itd. to analogia.

EDIT: Z tym Czińskiem, to przesadziłem, jednak mają „Čínę”.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 25 sty 2014, 21:57:55
Wg tej (http://prirucka.ujc.cas.cz/?id=%C4%8Cesko&dotaz=%C4%8Desko) strony firmowanej przez czeską Akademię Nauk, na ile jestem w stanie zrozumieć, pierwsze poświadczenie Czeska jest z 1777 r., a zatem nie tak dawno. Tak więc może być, że słowo to jest wzorowane w czeskim na jakichś starszych tego typu tworach. Tak owak jest to pod względem budowy rzeczownik odprzymiotnikowy (nb. w czeskim formy krótkie przymiotników na -o wciąż istnieją qua przymiotniki).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Silmethúlë w 25 sty 2014, 22:52:26
Slovensko powinno być wcześniejsze (i Česko raczej jest kalką od tegoż). Do dziś bardzo mało Czechów faktycznie na swój kraj mówi „Česko”. Jeśli mieszkają w Czechach-Czechach, to mówią, że są „v Čechách”, a jak chcą powiedzieć o kraju jako całości, to „v České Republice”. O „Slovensku” mówi się po prostu „Slovensko”.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 26 sty 2014, 13:38:18
A cóż by oznaczało to Slovensko przed XIX wiekiem, krainę w obrębie habsburskich Węgier? Słowacy tradycje państwowości mają w porównaniu z Czechami mizerne.



Jaka jest etymologia słc. švárny i pol. dial. śwarny? Kurde, przydałby się jakiś słownik etymologiczny słowackiego.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Silmethúlë w 26 sty 2014, 14:43:50
Krainę. Tak samo jak na ten przykład Morava.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 23 lut 2014, 18:56:11
Prysiudy — to słowo jest jakieś histfonetycznie niemożliwe. To na pewno z ukraińszczyzny?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: patka chorwatka w 23 lut 2014, 19:45:35
 Republika Srpska
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 23 lut 2014, 19:47:17
Republika Srpska
Standardowa derywacja od rdzenia Srb, na tej samej zasadzie jak Hrvatska, czy poza serbochorwackim obszarem językowym, Polska.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 28 lut 2014, 15:15:49
Chyba że chorwatce idzie o to, skąd rdzeń srb-.

Prysiudy — to słowo jest jakieś histfonetycznie niemożliwe. To na pewno z ukraińszczyzny?

Widzę, że nikt się nie podjął wytłumaczenia tej osobliwości. Zupełnie przypadkiem znalazłem coś takiego, przeglądając pracę Z. Stiebera o fonetyce etnolektu łemkowskiego:

„Znacznie bardziej skomplikowany jest rozwój ogólnoruskiego e. Dawne e wzdłużone (powstałe przede wszystkim skutkiem ukraińskiego wzdłużenia zastępczego w związku z zanikiem jerów) brzmi przed spółgłoską miękką i przed twardą, ale w zgłosce zamkniętej jak i.
(...)
Przed tautosylabiczną spółgłoską twardą zaszła na całym opisywanym obszarze, choć w różnym nasileniu w różnych miejscach, zmiana ’ē > ’u.”

Może owe prysiudy są z jakiejś gwary, w której zaszła tego typu zmiana (nie mam pojęcia, czy jest to poświadczone też w dialektach z terytorium Ukraina). W każdym razie jeśli to to, wyraz miałby prasłowiańską projekcję *pri-sedъ, nie *pri-sědъ jak polski przysiad.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 10 mar 2014, 17:01:46
Skąd czeskie słowo na renifera - sob?

Takie krótkie i "pierwotne", a opisuje zwierzę, którego przecież Słowianie nie mieli prawa znać.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 10 mar 2014, 17:05:15
Oba etymologiczne słowniki czeskie, do których mam dostęp, podają na temat tego słowa jedynie, że pojawiło się w dobie średniej i że pochodzenie jest "niejasne".
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 10 mar 2014, 17:59:12
I od początku oznaczało renifera?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 10 mar 2014, 20:47:22
Jeden słownik twierdzi, że tak, a drugi nie podaje takiej informacji.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 15 mar 2014, 23:31:46
A hipopotam to hroch. Japieprzę... skąd oni to biorą.

Jakieś teorje spiskowe enyłan?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Vilène w 15 mar 2014, 23:46:25
A hipopotam to hroch. Japieprzę... skąd oni to biorą.

Jakieś teorje spiskowe enyłan?
Jeszcze mamy klokan jako określenie na kangura.

Co do hrocha, czeska wikipedia podaje:

Etymologie tohoto slova není zcela jasná, zřejmě souvisí se staročeským slovem hrochot ve významu rachot, rámus, řev. Slovo hroch je v češtině doloženo již ve 14. stol. jako vlastní jméno, které se zvířetem - hrochem nesouvisí.

Jeszcze kiedyś na tym forum pojawiła się teoria, jakoby hroch było związane z perskim roch, oznaczającego wieżę w szachach – a to dlatego, że w jednym z poprzedników szachów, odpowiednikiem wieży miał być słoń niosący na grzbiecie wieżyczkę. Co prawda słoń z hipopotamem nie ma nic wspólnego, ale takie mylenie egzotycznych zwierząt było w Europie kiedyś na porządku dziennym – w końcu sam słoń pochodzi od słowa oznaczającego lwa…

Co do reszty – cholera wie. Mi one śmierdzą estońskimi formacjami typu ex culo nihilo (http://en.wikipedia.org/wiki/Estonian_vocabulary#Ex_nihilo_lexical_enrichment).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 16 mar 2014, 00:13:16
Sob widzę, że zainfekował też serbskochorwacki i oczywiście słowacki; w sch. jest jeszcze określenie irvas.

Renifer to rozumiem że wykolejenie określenia staronordyjskiego, ale kiedy i jak?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 16 mar 2014, 21:47:35
Skąd czeskie słowo na renifera - sob?

Takie krótkie i "pierwotne", a opisuje zwierzę, którego przecież Słowianie nie mieli prawa znać.
A może to to samo co soból lub sobaka, tylko skrócone, ew. z trochę innego acz pokrewnego źródła? Zwłaszcza ten pierwszy ma podobny teren występowania, a jak już zostało powiedziane dawniej wszystkie nieznane zwierzęta się Jełopejczykom mieszały.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 22 kwi 2014, 00:22:04
Od czego pochodzi czeski "draslík" czyli potas?

W ogóle, wielu starym czeskim nazwom pierwiastków należy się wyjaśnienie (http://canov.jergym.cz/objevite/objevite/tabulka_2.html).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Noqa w 22 kwi 2014, 00:25:12
Coś z draską albo drażliwością może? Bardzo to reaktywny pierwiastek, płonie w kontakcie z wodą.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 7 cze 2014, 16:35:21
Jaka jest etymologja czeskiej nazwy imbiru - zázvor?

Czy to jakaś maksymalna mutacja łac. zingiber?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 7 cze 2014, 16:56:59
Poniekąd; wł. zen(zav)ero.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 7 cze 2014, 18:39:29
Ach, czyli to mniejsza zagadka, niż się wydawało.

Chociaż zastanawia mnie wciąż ta mutacja en/in > a w pierwszej sylabie. Czyżby zapożyczenie to było na tyle stare, że mogła tam być nosówka (która potem dała "a")?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 29 cze 2014, 14:16:46
Skąd czeskie městys?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 29 cze 2014, 18:49:03
Podług Machka, z fonetycznej redukcji zdrobniałego *městíce; pierwotnie była to forma nieodmienna i używana niemal zawsze z nazwą własną w zestawieniach w rodzaju v městis Mnichovicích. -y- w miejsce -i- to jak się zdaje tylko ortograficzny quirk współczesnego czeskiego.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 29 cze 2014, 21:19:23
Na jakich zasadach przymiotniki wchodziły do miękkiej deklinacji w czeskim? Skąd hlavní, nadražní, barokní, a nie np. *hlavný, *nadražná, *barokné?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 29 cze 2014, 21:56:54
Można by się pytać równie dobrze, czemu polski ma: wierzchni, letni, przedni, przyrodni, spodni, wschodni, zachodni, sąsiedni, odpowiedni, średni, powszedni, przechodni, dożywotni, sobotni, żytni, zadni, bratni, a nie *wierzchny, letny, przedny, przyrodny, spodny, wschodny, zachodny, sąsiedny, odpowiedny, średny, powszedny, przechodny, dożywotny, sobotny, żytny, zadny, bratny.

Co ciekawe, rosyjski zwykle jest zgodny z powyższymi polskimi przykładami, o ile semantyczno-formalny ekwiwalent istnieje:

вѐрхний, лѐтний, перѐдний,  [приро̀дный], испо̀дний, —, —, сосѐдний,  —, (срѐдний), —, перехо̀дный,  —, суббо̀тний, жѝтный, задний, arch. братний.

[] - podobieństwo jedynie formalne; () - jawny dla mnie cerkiewizm

W drugą stronę nie sprawdzałem, nie chce mi się szukać słownika rosyjskiego a tergo.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 29 cze 2014, 22:13:48
Ale idzie o to, że kategoria ta w czeskim jest dużo obszerniejsza też niż np. w słowackim (gdzie mamy hlavný, nadražný) - a więc w czeszczyźnie na pewnym etapie musiała zagarnąć jakąś część przymiotników. No i właśnie: czy one czymś specjalnym się charakteryzowały?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 29 cze 2014, 22:25:02
Czy w słowackim w ogóle jest ta kategoria? Jak dla mnie, w czeskim po prostu owe -ny i -ni się zlały w jeden sufiks, którego "słaba" odmiana przecież widoczna jest w zasadzie tylko w mianowniku.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 29 cze 2014, 22:33:53
Ale idzie o to, że kategoria ta w czeskim jest dużo obszerniejsza też niż np. w słowackim (gdzie mamy hlavný, nadražný) - a więc w czeszczyźnie na pewnym etapie musiała zagarnąć jakąś część przymiotników. No i właśnie: czy one czymś specjalnym się charakteryzowały?

Zrób spis i przeanalizuj... W czeskim ten sufiks jest dalej produktywny? Wśród przykładów polskich można by wydzielić jakieś kategorie znaczeniowe (acz będą one „parafiletyczne”; sufiks jest dość szczątkowy w naszym jezyku): przymiotniki przestrzenne, temporalne i resztka ni-przypiął-ni-przyłatał.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 19 lip 2014, 16:14:22
Z serii dziwne czeskie nazwy zwierzą: skąd štír?

Związane pytanie: czy łacina miała jakieś rodzime określenie skorpiona?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 19 lip 2014, 16:54:10
Z serii dziwne czeskie nazwy zwierzą: skąd štír?

Szczur.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 19 lip 2014, 18:28:59
Wg Borysia w jakimś dialekcie to znaczy „salamandra”. Cóż:

Cytuj
Vycházel jsem z toho principu, že například slon, tygr, lev, opice, krtek, kůň, čuně atd. jsou dávno již každému čtenáři Světa zvířat úplně známými tvory. Že třeba čtenáře rozrušit něčím novým. Novými objevy, a proto jsem to zkusil s velrybou sírobřichou. Tento nový druh mé velryby byl velikostí tresky a opatřen měchýřem naplněným mravenčí kyselinou a zvláštní kloakou, kterou má velryba sírobřichá s výbuchy vypouštěla na malé rybky, které chtěla pozřít, omamnou jedovatou kyselinu, které později dal anglický učenec... teď se již nepamatuji, jak jsem ho nazval, pojmenování kyseliny velrybí. Velrybí tuk byl již všem známý, ale nová kyselina vzbudila pozornost několika čtenářů, kteří se ptali na firmu vyrábějící tuto kyselinu. [...] Krátce za sebou objevil jsem po velrybě sírobřiché celou řadu jiných zvířat. Jmenuji mezi nimi blahníka prohnaného, savce z rodu klokanů, vola jedlého, pratypa to krávy, nálevníka sépiového, kterého jsem označil za druh potkana.

...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 21 lip 2014, 13:18:33
Skąd połabskie toblac "czarodziej"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 21 lip 2014, 17:06:47
Z mocno rozpodobnionego dolnoniemieckiego töverer, täuverer (v > b, r > l), pokrewnego górnoniemieckiemu Zauberer, z dodaniem słowiańskiego sufiksu -ăc < *-ьcь. Sporo etymologii połabskich jest już w internecie (http://brugia.ayz.pl/esjp): mimo że jakość OCR nie zachwyca, coś tam da się odczytać.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Mścisław Bożydar w 24 lip 2014, 16:26:44
Czy chorwackie "kuć" i jermańskie "haus" są spokrewnione?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 24 lip 2014, 16:38:13
Nie, ale jermańskie Haus i słoweńskie hiša (i polskie chyża, skąd Chyżne) - owszem.

Serbsko-chorwacka kuća (trochę bardziej serbska nawet, bo w Chorwacji leksem dom jest nieco powszechniejszy) wywodzi się natomiast ze rdzenia *kǫt-, pokrewna jest bułgarskiej къща, no i własnemu kątowi ;).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Mścisław Bożydar w 24 lip 2014, 16:48:43
danke
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 24 lip 2014, 21:47:23
Dialekty prasłowiańskie zapożyczały germański źródłosłów niem. Haus co najmniej 2 razy, co dało postacie *xysъ, *xyzъ i zderywowane od nich *xyša, *xyžina. Następnie wskutek ścierania się ze słownictwem rodzimym niejednokrotnie specjalizowały one swoje znaczenia w różnych słowiańskich odmiankach.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 26 lip 2014, 12:40:20
bo w Chorwacji leksem dom jest nieco powszechniejszy)
Nie może być, mnie nigdy go nie uczyli, a raczej kładliby nacisk na różnice.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 27 lip 2014, 17:51:55
Skąd ruskie „gromowierżec”? Mam kłopot ze zidentyfikowaniem czasownika, od którego to jest urobione.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 27 lip 2014, 18:00:34
W słoweńskim jest vrči, vržem, vrgel `rzucać`.

ЭДИТ: А по-русски вот тут. (http://feb-web.ru/feb/sl18/slov-abc/03/sl303801.htm)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 27 lip 2014, 18:05:08
Aha, no tak, czyli wierzgać w pierwotnej postaci spółgłoskowej. Jakieś zaćmienie miałem. Dzięki.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Drukarz w 2 sie 2014, 17:17:02
Wiadomo jaka jest etymologia śląskiego słowa „rzadny” / „żadny” (źródła są podzielone co do pisowni, mi lepiej wygląda przez „rz”) (pol. brzydki)?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 2 sie 2014, 17:21:57
Wiadomo jaka jest etymologia śląskiego słowa „rzadny” / „żadny” (źródła są podzielone co do pisowni, mi lepiej wygląda przez „rz”) (pol. brzydki)?

Kojarzy mi się łużyckie rjadny/rjany, ale to oznacza... "piękny".
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 2 sie 2014, 18:02:11
Może wewnątrzsłowiańska inwersja, jak урод/uroda, błogi/благі, gizd/gizdav. Albo i rozwój żaden > brzydki (por. naughty).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 4 sie 2014, 20:53:04
Para żadny / żádny występuje w propozycji reformy pisowni Kochanowskiego.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 5 sie 2014, 23:02:57
Dlaczego w językach chińskiej strefy wpływów Równik nazywa się "Czerwoną Drogą"?

Odpowiedź zapewne leży w ich pradawnej astronomji...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 5 sie 2014, 23:05:44
Bo symbolika czerwieni i łączenie stron świata z kolorami?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Mahtlactli Omome Tochtli w 6 sie 2014, 01:15:26
O, właśnie. Komuś się obiła o uszy jakaś teoria, skąd to? Czemu nazwy świata mają odpowiadać kolorom? I jakim, u diabła, cudem, na ten sam (dla mnie całkiem nieoczywisty) pomysł wpadli i Chińczycy, i Aztekowie (a coś tam mi świta, że i Celtowie)?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Noqa w 6 sie 2014, 10:36:26
Może na zasadzie, że na południu jest cieplej, a ciepło kojarzy się z czerwienią?
Choć myślę, że ciężko by to ustalić. Chińczycy lubują się w takich przypisaniach (np. nazwy zwierząt dla 3-godzinnych okresów dnia) i często opiera się to tylko na tym, że w jakiejś starożytnej księdze jest to napisane.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 6 sie 2014, 11:19:23
A to nie ma jakiegoś związku z tymi ich niebiańskimi pniami/ziemskimi gałęźmi?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 6 sie 2014, 16:10:12
O, właśnie. Komuś się obiła o uszy jakaś teoria, skąd to? Czemu nazwy świata mają odpowiadać kolorom? I jakim, u diabła, cudem, na ten sam (dla mnie całkiem nieoczywisty) pomysł wpadli i Chińczycy, i Aztekowie (a coś tam mi świta, że i Celtowie)?

Skoro są niby języki dene-jenisejskie... Może to być pradawny wzorzec kulturowy rozniesiony po części drogą migracji, a po części naśladownictwa samego pomysłu a nie konkretnego upostaciowienia (podobnie było często z pismem, najstarsze pisma Bliskiego Wschodu nie są podobne jeśli chodzi o kształt konkretnych znaków, a tylko jeśli chodzi o ogólną zasadę). Poszczególne ludy powybierały zupełnie kolory dla tych samych kierunków, może to odzwierciedla jakieś dawne migracje? (typu Chajchajowie mieszkali na wschód od Wielkiego Jeziora Zielonego, po czym przeprowadzili się na jego zachodni brzeg i nastąpiła rotacja czy odbicie lustrzane związków kolor-strona świata).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Spiritus w 6 sie 2014, 16:42:08
Jaka etymologia "sejmu"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Ghoster w 6 sie 2014, 16:54:47
Może fakt, że istnieją podobieństwa w symbolice niezwiązanych ze sobą kultur bierze się po prostu stąd, że ludzie to w końcu nadal ludzie? Aztekowie i Egipcjanie budowali piramidy; wątpię, żeby ktoś komuś ukradł ten pomysł.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 6 sie 2014, 16:55:59
Od czas *sъn-ęti w sensie „zbierania się”. Por. najem.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Noqa w 6 sie 2014, 17:06:46
A jak to ewoluowało? Które literki sejmu czemu odpowiadają?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 6 sie 2014, 17:23:19
Wg Borysia owo /j/ pojawiło się wskutek rozpodobnienia ńm > jm w formach przypadków zależnych (czyli najpierw sъnьmъ, sъnьmu > *sniem, seńmu > *sniem, sejmu > sejm, sejmu). Ja myślę, że można by je swobodnie tłumaczyć analogią do czasownika i paralelnych rzeczowników jak ów najem, tak jak wejść, zejść zastąpiły etymologicznie regularniejsze wnijść, znijść czy zgoła wnić, znić. Zwłaszcza, że był i mianownik sjem.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 6 sie 2014, 17:50:32
Boryś pierdoli. To sъn- po prostu przestało być produktywne (zwłaszcza, że już pod koniec ery prasłowiańskiej już zanikało), przez co stara formacja *sъnьmъ ustąpiła nowszej, bardziej zrozumiałej *sъjьmъ, podobnie jak odpowiadający czasownik "sniąć" (*sъnęti) został zastąpiony przez uregularnione "zjąć" (**sъ-jęti), które później uległo fonetycznej mutacji w "zdjąć". To stała tendencja, jak zresztą słusznie zauważyłeś przy wejść/wn(ij)ść, zejść/zni(jś)ć, zjeść/śnieść it.p. (a trafiały się i przegięcia w drugą stronę - np. nieetymologiczne "wynidź", po prostu reguła używania tego -n- w słowotwórstwie przestała być rozumiana i dlatego też z czasem ustąpiło to z języka).

To jakaś choroba dzisiejszej lingwistyki historycznej - za dużo rzeczy zwala się na fonetykę, nawet wtedy gdy wyraźnym winowajcą jest morfologja.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 6 sie 2014, 20:45:34
(…) odpowiadający czasownik "sniąć" (*sъnęti) został zastąpiony przez uregularnione "zjąć" (**sъ-jęti), które później uległo fonetycznej mutacji w "zdjąć". (…)
Po śląsku (chyba, ojciec tak mówi) jest symnąć „zdjąć”, to z tego?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 6 sie 2014, 21:21:29
(…) odpowiadający czasownik "sniąć" (*sъnęti) został zastąpiony przez uregularnione "zjąć" (**sъ-jęti), które później uległo fonetycznej mutacji w "zdjąć". (…)
Po śląsku (chyba, ojciec tak mówi) jest symnąć „zdjąć”, to z tego?

Ja bym raczej stawiał, że to jest stwardniałe s + imać, tak jak stpol. zyścić = ziścić, zyskać = z+iskać (bez udźwięcznienia s >z, ale u Ślązaków to chyba norma). Derywacja stara, ale i już bez tego -n- (podobnie jak "zyskać" jest już wtórne w stosunku do "sniskać", które zna SCS). Ale to tylko moja teorja ad hoc, być może ma to jakieś inne pochodzenie (moja teorja zakłada starość tego złożenia, więc może być błędna).

W ogóle, kiedyś może wyjaśnię, jak się sprawa z przedrostkami/przyimkami ma się w moim zimnym, który jest w tym względzie szalenie konserwatywny (ale ma też swoje własne zmiany, które nieraz utrudniają sprawę i dziwne rozwiązania ortograficzne).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 6 sie 2014, 22:46:46
Cytuj
To sъn- po prostu przestało być produktywne (zwłaszcza, że już pod koniec ery prasłowiańskiej już zanikało), przez co stara formacja *sъnьmъ ustąpiła nowszej, bardziej zrozumiałej *sъjьmъ
To prawda - jest przecież serbochorwacki kognat sajam.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 8 sie 2014, 16:38:20
To jakaś choroba dzisiejszej lingwistyki historycznej - za dużo rzeczy zwala się na fonetykę, nawet wtedy gdy wyraźnym winowajcą jest morfologja.

E, a to nie od czasów neogramatyków są takie tendencje? Chodzi o to, żeby jakiekolwiek większoskalowe reguły możliwe maksymalnie wykorzystać, podczas gdy przywoływanie jednostkowego procesu (powiedzmy, morfologicznego) w każdym przypadku łatwo mogłoby zrodzić astrukturalny chaos. Zresztą zagłąb się w jakąś pozycję na temat morfologii PIE, tam jest jedna wielka analogia i kontaminacja.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 13 sie 2014, 10:26:32
Źródłosłowowo, dyszel = Diesel?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 28 sie 2014, 10:20:01
irlandzkie, szkockie de i łacińskie de: pszypadeg?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Noqa w 28 sie 2014, 11:44:39
I jeszcze chińskie de.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Mścisław Bożydar w 18 wrz 2014, 23:01:08
Znajomy twierdzi, że sclavus pochodzi od słowianin i mówi, że słowianie to niewolnicy europy. Potrzebuję poważnego źródła, które to obala (etymologię)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Henryk Pruthenia w 18 wrz 2014, 23:06:27
Jest na odwrót, choć niepewne:
Słowianie byli ważni w handlu niewolnikami, i część też oczywiście była nimi.

Tylko te "c" nie wiadomo skąd.

Ale fakt faktem, to tylko żydoamerykańska propaganda.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Mścisław Bożydar w 18 wrz 2014, 23:09:19
No wiem, że propaganda (bodaj trzeciorzeszna) ale potrzebuję przekonującego źródła.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Vilène w 19 wrz 2014, 00:04:18
Znajomy twierdzi, że sclavus pochodzi od słowianin i mówi, że słowianie to niewolnicy europy. Potrzebuję poważnego źródła, które to obala (etymologię)
Medieval Latin sclāvus (masculine), sclāva (feminine) slave, special use of Sclāvus Slavic, so called because Slavs were commonly enslaved in the early Middle Ages
http://dictionary.reference.com/browse/slave (http://dictionary.reference.com/browse/slave)

Medieval Latin sclavus, from Sclavus Slavic; from the frequent enslavement of Slavs in central Europe during the early Middle Ages
http://www.merriam-webster.com/dictionary/slave (http://www.merriam-webster.com/dictionary/slave)

Medieval Latin Sclavus "slave" (source also of Italian schiavo, French esclave, Spanish esclavo), originally "Slav" (see Slav); so used in this secondary sense because of the many Slavs sold into slavery by conquering peoples.
http://www.etymonline.com/index.php?term=slave (http://www.etymonline.com/index.php?term=slave)

Starczy?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 19 wrz 2014, 11:38:12
Znajomy twierdzi, że sclavus pochodzi od słowianin i mówi, że słowianie to niewolnicy europy. Potrzebuję poważnego źródła, które to obala (etymologię)
Czyli przyznajesz, że nie zależy ci na naukowej prawdzie, a tylko chcesz udowodnić a priori założoną tezę?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Mścisław Bożydar w 19 wrz 2014, 22:26:30
Nie, nie o to chodzi.

A jak już o etymologiach mowa.
Oglądam "Ogniem i mieczem" z chorwackimi napisami, co jest bardzo stymulujące. Na przykład odkryłem, że po chorwacku "wychodzić na zewnątrz" to "ići napolje", więc nasze galicyjskie "Iść na pole" się broni.
A po drugie "hajde da je pidamo" jako "zapytajmy ją" dawałoby plecy wyrażeniu "chodź [coś zrobić]" jako przynagleniu... no i "hajda", "hajże na Soplicę" ;)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Vilène w 20 wrz 2014, 00:56:00
Oglądam "Ogniem i mieczem" z chorwackimi napisami, co jest bardzo stymulujące. Na przykład odkryłem, że po chorwacku "wychodzić na zewnątrz" to "ići napolje", więc nasze galicyjskie "Iść na pole" się broni.
[OT]Nie wiem dlaczego, ale teraz bardzo mam nadzieję że serbskim odpowiednikiem tego jest ići nadvor.[/OT]

Choć w zasadzie (http://en.wiktionary.org/wiki/надвор#Macedonian)… czyli wychodzi na to że te dwie różne formy mają pochodzenie jeszcze z czasów prasłowiańskich.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Mścisław Bożydar w 20 wrz 2014, 10:46:53
Zaiste. Jest jeszcze opcja, ze to jakaś biało- i czerwonochorwacka specjalność.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 20 wrz 2014, 15:32:24
Czyli nie mam już powodu do chwalenia się szlachecką progeniturą przed cebulakami? Ech...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Mścisław Bożydar w 20 wrz 2014, 17:44:53
Zaiste.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Mścisław Bożydar w 24 wrz 2014, 09:25:11
Dobra, kolejna myśl mi przyszła.
Jak to jest, że mnogo języków ma podobny schemat przywitania? Tzn. "dobrze, że przyszliście", np.: benvenuti, welcome, willkommen, dobrodošli.

A w związku z tym- skąd nasze "witaj"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Silmethúlë w 24 wrz 2014, 12:04:54
Wygląda na to, że od rozmowy lub rady. Choć etymologia niepewna.

Cytat: Vasmer (http://starling.rinet.ru/cgi-bin/response.cgi?root=config&morpho=0&basename=\data\ie\vasmer&first=1&off=&text_word=%D0%B2%D0%B5%D1%82,&method_word=equal)
Word: вет,
Near etymology: только др.-русск. вѣтъ "совет, договор" (Срезн. I, 498), ст.-слав. вѣтъ βουλή (Супр.). Сюда же отве́т, приве́т, обе́т, сове́т, ве́че, отве́тить, отвеча́ть, завеща́ть и т. д.; др. ступень корневого вокализма в вити́я.
Further etymology: Родственно лит. vaitenù "сужу, обсуждаю, полагаю", др.-прусск. waitiāmai "мы говорим", waitiāt "говорить", авест. vaēɵ- "установить судебным следствием", vaēɵa ж. "судебное заключение" (см. Розвадовский, RO 1, 104; Бартоломэ, Air. Wb. 1322; Буга, РФВ 75, 153; Траутман, BSW 339; Apr. Sprd. 455 и сл.). Маретич (AfslPh 10, 134 и сл.) относит сюда же польск. witać, в.-луж. witać, н.-луж. witaś "приветствовать". Менее вероятно предположение Вайана (RES 23, 154) о про- исхождении из *vě- (см. ве́ять), от которого якобы образовано *věto "веялка" (ср. си́то от се́ять), а отсюда *větiti "веять", фигурально "дискутировать, спорить", причем в качестве семантической параллели указывается на лат. ventilāre.

Cytat: http://en.m.wiktionary.org/wiki/soviet (http://en.m.wiktionary.org/wiki/soviet)
From Russian совет (sovet, “council”), from Old Russian and Old Church Slavonic съвѣтъ (sŭvětŭ, “advice”). Compounded from со- (so-) + Old Church Slavonic вѣтъ (větŭ, “agreement”), from Proto-Slavic *větъ (“council, talk”). Related words include навет, извет, ответ, привет, обет, вече, отвечать, ответить, завещать, and совещаться. Probably cognate with Polish witać (“to welcome”).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Vilène w 24 wrz 2014, 14:26:59
Jak to jest, że mnogo języków ma podobny schemat przywitania? Tzn. "dobrze, że przyszliście", np.: benvenuti, welcome, willkommen, dobrodošli.
Bo mnogo języków skalkowało sobie to z germańskich.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 24 wrz 2014, 14:45:15
Co do witać, to jest też odmienny możliwy źródłosłów, który przedkładają Brückner, ale również i Boryś. Mianowicie rzecz mogła pierwotnie oznaczać `iść, przybywać`, czego śladem byłby czasownik zawitać. Boryś wiąże to z pie. rdzeniem *uei- `iść`.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 4 paź 2014, 21:42:34
Jest też dawne obitać (ob-witać) = przebywać, zamieszkiwać. Wygląda na to, że rdzeń wit- był blizkoznaczny do bąd-. A panuje wśród niektórych (domorosłych) slawistów dziwne przekonanie, jakoby człon -wit w imionach miał oznaczać "pana" (niby Ludowit = "wódz ludu" it.p.), co jest jakąś absolutną bzdurą wyssaną z palca, zupełnie niepopartą jakimkolwiek materjałem językowem.

A teraz pozwólcie, że o coś zapytam.

Czy istnieje jakaś ogólnie przyjęta teorja (albo nie ogólnie przyjęta, ale sensownie brzmiąca), jak mogłaby brzmieć pierwotna słowiańska nazwa Uznamu? Bo jak rozumiem, jej obecna polska nazwa (i warjanta typu Uzdom, Orzna it.p.) są dziewiętnastowiecznymi rekonstrukcjami, a do danych ze starych dokument średnio mam dostęp (interneta nie pomagają).

Pytanie kieruję przedewszystkiem do tow. Mauzera, bo wiem, że on się takimi rzeczami zajmował dogłębniej niż ja.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 5 paź 2014, 14:22:31
Cytuj
Czy istnieje jakaś ogólnie przyjęta teorja (albo nie ogólnie przyjęta, ale sensownie brzmiąca), jak mogłaby brzmieć pierwotna słowiańska nazwa Uznamu? Bo jak rozumiem, jej obecna polska nazwa (i warjanta typu Uzdom, Orzna it.p.) są dziewiętnastowiecznymi rekonstrukcjami, a do danych ze starych dokument średnio mam dostęp (interneta nie pomagają).
Pewnie zbadam to w książkach wkrótce, bo mam lepszy dostęp do źródeł niemeckojęzycznych teraz, a tak na szybko to brzydko rzucę za niemiecką Wikipedią (która za: Ernst Eichler und Werner Mühlmer: Die Namen der Städte in Mecklenburg-Vorpommern, więc OK): Uznoimia civitas [1125], Uznoimi, Uznoim [1175], Uznam, Uznom, Uzdem, Usedum [1420]. I nie wiem, czy to Eichler i Mühlmer, czy jakiś wikipedysta nieszczęsny podaje już od siebie, że to od słowa *znojь, które miałoby znaczyć umströmt (czyli `opływany`), ale niestety znaczyło chyba zawsze ino `ukrop; pot`. Tak czy owak, obecność samego rdzenia *znojь to wiarygodna hipoteza (rozpodobnenia nosowa zwarta > nienosowa zwarta w niemieckim to rzecz nieobca, np. Czermna > Tscherbenei), co można porównać np. z nazwą Znojmo w Czechach. Odtwarzałbym wtedy coś w rodzaju Uzno(j)im, ale jeszcze pogrzebię w źródłach papierowych.

DODANO: Aha, jest jeszcze zapis Urbs Osna z XII wieku. Sprawa jest trudna.
DODANO 2: Zapisy w rodzaju Osna pojawiają się - widzę - u Saxo Gramatyka (1185), który ma też postaci w rodzaju Osni, Osno, a więc odmienia to z łacińska - znaczyłoby to, że z Urbs Osna można przejść do porządku dziennego jako z reanalizą słowotwórczego przyrostka -oim/om/am jako łacińskiej końcówki -um.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 6 paź 2014, 22:34:00
Poddaję w wątpliwość to o znoju. Zajrzałem dziś do Rosponda Słowiańskich nazw miejscowych na -jь i tłumaczy on nazwę tę tak:
Cytuj
pomor. Uznam-jь = Uznam, niem. Usedom: TrE II 15, czyli niesłusznie intepretuje topograficznie: dok. Uznomensis, territorium - por. TrM 1279 164; de Uzenam, Uznam. Por. SO XV (M. Rudnicki). Formacje participialne na -mъ były jeszcze bardziej archaiczne aniżeli spójkowe na -imъ, -omъ. Por. czes. Přibram oraz pol. Czesram.

A SO XV (klik) (http://rcin.org.pl/dlibra/doccontent?id=30944&from=FBC) jest całe szczęście w internecie, i tylko tu napiszę, że formy typu Uznoim- to mogła być wg Rudnickiego próba oznaczenia palatalności /m'/ - przekonywające, w Polskim miękkie było jeszcze za Kochanowskiego - zaś ich powszechność wynika z tego, że pojawiły się późno stosunkowo w jakimś dokumencie papieskim, skąd przepisywane były do antedatowanych fałszerstw.

Wydaje się więc, że Rudnicki i Rospond tu też zrobili dobrą robotę - Uznam chyba zostaje. Owszem, była dyskusja o Uznoimiu i pojawiały się argumenty o oboczności, o starszej i nowszej, czy też o dłuższej i ściągniętej postaci - niestety, jak dotąd trafiłem tylko na strzępy w indeksowaniu Google Books.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 6 paź 2014, 22:41:35
Tylko co w takim razie rdzeń Uznam- miałby oznaczać? Jakieś imię/przezwisko osobowe?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 6 paź 2014, 22:42:34
Nienotowane w innych dokumentach. Brzmi kretyńsko, ale Poznan też bym nie chciał mieć na imię, a jednak.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 6 paź 2014, 22:58:08
Niby tak, ale trudno też zaprzeczyć, że onomaści słowiańscy, jeśli nie wiedzą jak objaśnić nazwę, to objaśniają ją imieniem osobowym (taki Rymut nawet głupi Torzym próbował objaśnić od imienia - mimo, że to twór absolutnie sztuczny, KUNMowski. Duża wpadka jak na tak uznanego lingwistę). Z drugiej strony... tutaj brzmi to nadzwyczaj sensownie.

A tak z innej beczki, skoro już wzpomniałem, Saga o Torzymiu to jedna z najbardziej interesujących historyj związanych z KUNMowym nazewnictwem. Ta nazwa to chyba największy WTF na powojennej mapie RP.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 7 paź 2014, 16:08:59
Będę to ogarniał dokładnie potem, ale patrzcie co znalazłem w jakichś chyba niemieckich XIX-wiecznych bajaniach (http://books.google.pl/books?id=nzACAAAAcAAJ&pg=PA46&lpg=PA46&dq=Sternberg+Thorim&source=bl&ots=f7szLNFfLX&sig=upToBrRzfVm4bbCiRNu7Va_A50o&hl=pl&sa=X&ei=DvMzVPylBOmd7gbovoGoBA&ved=0CCMQ6AEwAA#v=onepage&q=Sternberg%20Thorim&f=false):
Cytat: S. Wohlbrück, Geschichte des ehemaligen Bistum Lebus, etc., 1829
Die ganz unbekannten Rahmen der Festen Thorim und Ruckowe sind vielleicht von den Deutschen in Sternberg und Falkenhagen verwandelt worden.

Ponieważ KUNM raczej nie mogła sfałszować niemieckiej książki, ponieważ nią, jej źródłem lub czymś od niej pochodnym się kierowała - to czemu Rospond o tym nie ma pojęcia?!


Tak czy owak, Słońsk czy nawet Myślibórz wydaje mi się gorszą zrzytnią. Choć jeśli chodzi o Myślibórz, to też nie jest całkiem bezmyślna nazwa. Soldin leżał nad rzeką Mizle i był swego czasu komandorią templariuszy, zaś tymże samym przekazano wcześniej jakąś dorf Mitzlibore (tu np. urywki tego wywodu (http://books.google.pl/books?id=g_RJAQAAIAAJ&q=soldin+my%C5%9Blib%C3%B3rz&dq=soldin+my%C5%9Blib%C3%B3rz&hl=pl&sa=X&ei=yvczVK_MFpPKaNSugpAF&ved=0CE0Q6AEwBzgK)). Rospond nie wie, co o tym myśleć, ale wysuwa hipotezę, że Soldin mogło być pierwotną nazwą jeziora, Solno.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 8 paź 2014, 14:03:03
O, czyli jednak są jakieś zapiski wzkazujące na "Torzym"! To by wyjaśniało, dlaczego już na pierwszych mapach wydanych po wojnie Sternberg nosi nazwę "Toruń Lubuski". Pomyślałem jednak, że to po prostu takie "przesiedleńcze nazewnictwo" - że może jakaś część pierwszych osadników pochodziła z Torunia i okolic (w końcu najwcześniejsza fala osadnictwa na Ziemiach Uzyskanych była dziką zbieraniną z całego kraju - transporty z "repatrjantami" przyjechały ciut później) i po prostu tak osadnicy ochrzcili to miasto jako "Toruń", a następnie KUNMiści "dla niepoznaki" legko zmodyfikowali tę nazwę do postaci "Torzym".

Ale skoro jednak istnieją zapiski wymieniające Thorim - to jestem pewien, że ktoś z przedwojennych badaczy (może Kozierowski albo ktoś z tej beczki) musiał wiedzieć o tych zapiskach i zrekonstruować tę nazwę jako "Toruń" i przypisać ją Sternbergowi. Musi tak być, skoro już na tej mapie (http://www.mapywig.org/m/Polish_maps/various/Small_scale_maps/RZECZPOSPOLITA_POLSKA_1945.jpg) Sternberg widnieje jako "Toruń". A na tej mapie nie ma absolutnie żadnej kreatywności ani żadnych przesiedleńczych aprjoryzmów - praktycznie wszystkie (poza nielicznymi dziwnymi tworami typu "Zemno", które jest chyba błędem zam. Żemrz/Żemsz) naniesione tu nazwy pochodzą z jakiejś tradycji przedwojennej i z prac przedwojennych badaczy (np. nazwy na Pomorzu są takie, jakimi je zrekonstruował Kozierowski). Co więcej, nawet niektóre miejscowości potencjalnie posiadające przedwojenne nazwy polskie (m.in. przechrzczone za Hitlera miejscowości w Prusiech) na tej mapie widnieją pod nazwami niemieckimi. Tak więc nie ma mowy, że ten "Toruń" wziął się tam znikąd.

A co do Rosponda, to nie pierwszy raz, jak daje ciała. Nawet Zawidów uważa on za chrzest KUNMowski, mimo że jest to nazwa wywodząca się z tradycji łużyckiej, zresztą figurująca też w źródłach polskich (np. u Mycielskiego czy Zarańskiego [chociaż ten drugi to źródło o bardzo złej sławie] - nie wierzę, że Rospond nie znał prac tych dwóch panów), pisze on natomiast o jakimś Zagoździe, który wygrzebał z jakichś dziwnych zapisków. Jest też parę innych przykładów, gdzie Rospond w podobny sposób daje ciała. No i konsekwentnie ignoruje on nazewnictwo przedwojenne, takie jak Żemrz dla obecnego "Lubska" (co jest nazwą łużycką, kompletnie niewyjaśnioną), albo np. kompletnie olewa fakt, że takie Kowary (Schmiedeberg) były na wielu polskich mapach przed wojną jakąś "Kryżatką" (a bardzo chciałbym wiedzieć skąd ta nazwa pochodzi, bo jest to jedno z najbardziej enigmatycznych przedwojenych spolszczeń na Ślązku - mam powody twierdzić, że Czesi mieli z tą nazwą coś do czynienia). Jeneralnie, za mało uwagi poświęca się przedwojennym egzonimom - wielu badaczy traktuje sprawę, jakby istniały tylko nazwy niemieckie, "przejściowe" po wojnie i KUNMowskie. U Rosponda ten błąd pokutuje bardzo mocno.

A co do Myśliborza/Soldina - dysponuję kilkoma mapami sprzed 1945 roku, gdzie właśnie taka nazwa dla tego miasta widnieje - tak więc pomysł, że pierwotną nazwą Soldina miałby być właśnie "Myślibórz" jest starszy niż KUNM - z tego, co wiem, stoi za tem (jak zwykle na Pomorzu) Kozierowski. A że kilku kartografów ten pomysł podchwyciło, można tu nawet mówić o jakiejś tradycji. Rospondowa teorja z **Solnem do mnie w ogóle nie przemawia, zresztą on sam podaje ją z niewielkim przekonaniem.

Nie mogę też odżałować faktu, że III i IV tom Atlasu Kozierowskiego się nigdy nie ukazały. Jego dokładność w umieszczaniu na mapie wszelkich uroczysk i innych rzeczy rzuciłaby światło na wiele rzeczy i na pewno wszelkie ciekawostki jak ten Thorim byłyby tam umieszczone. No ale cóż, zmarło się chłopu i co zrobisz? Nic nie zrobisz...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 9 paź 2014, 18:27:47
Wiadomo jaka jest etymologia śląskiego słowa „rzadny” / „żadny” (źródła są podzielone co do pisowni, mi lepiej wygląda przez „rz”) (pol. brzydki)?
Przy okazji przeglądania słownika etymologicznego (szukając innej rzeczy) chyba znalazłem. To od stp. żadać się (brzydzić się) < *žadati sę (ts.). Notabene od tego samego czasownika pochodzi gad.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 11 paź 2014, 18:00:05
Ciekawa parka z serbochorwackim gadan `obrzydliwy`. *gād- : *gēd-?

A, Dynozaurze, masz może znalezionego Kozierowskiego gdzieś w Internecie? EDIT: Mam! 1 (http://www.mapywig.org/m_documents/PL/ATLAS_NAZW_GEOGRAFICZNYCH_SLOWIANSZCZYZNY_ZACHODNIEJ_ZESZYT_I.pdf), 2 (http://www.mapywig.org/m_documents/PL/ATLAS_NAZW_GEOGRAFICZNYCH_SLOWIANSZCZYZNY_ZACHODNIEJ_ZESZYT_IIA.pdf), 3 (http://www.mapywig.org/m_documents/PL/ATLAS_NAZW_GEOGRAFICZNYCH_SLOWIANSZCZYZNY_ZACHODNIEJ_ZESZYT_IIB.pdf).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 11 paź 2014, 18:34:20
To, co wyszło jest na Mapachwig.

http://www.mapywig.org/m_documents/PL/ATLAS_NAZW_GEOGRAFICZNYCH_SLOWIANSZCZYZNY_ZACHODNIEJ_ZESZYT_I.pdf (http://www.mapywig.org/m_documents/PL/ATLAS_NAZW_GEOGRAFICZNYCH_SLOWIANSZCZYZNY_ZACHODNIEJ_ZESZYT_I.pdf)

http://www.mapywig.org/m_documents/PL/ATLAS_NAZW_GEOGRAFICZNYCH_SLOWIANSZCZYZNY_ZACHODNIEJ_ZESZYT_IIA.pdf (http://www.mapywig.org/m_documents/PL/ATLAS_NAZW_GEOGRAFICZNYCH_SLOWIANSZCZYZNY_ZACHODNIEJ_ZESZYT_IIA.pdf)

http://www.mapywig.org/m_documents/PL/ATLAS_NAZW_GEOGRAFICZNYCH_SLOWIANSZCZYZNY_ZACHODNIEJ_ZESZYT_IIB.pdf (http://www.mapywig.org/m_documents/PL/ATLAS_NAZW_GEOGRAFICZNYCH_SLOWIANSZCZYZNY_ZACHODNIEJ_ZESZYT_IIB.pdf)

Wybacz, że walę bezpośrednimi linkami do PDFów, ale linkującą stroną nie dysponuję.

Jeneralnie dość powiedzieć, że Kozierowski na Pomorzu odwalił na dobrą sprawę całą robotę za KUNM (zresztą, on chyba brał czynny udział w działalności KUNMu, przynajmniej na początku? Chyba zmarło mu się jakoś po wojnie). Gdyby nie on, nigdy nie wymyślono by czegoś takiego jak Chociwel czy Trzebież. Oczywiście, w jego pracach też znajdują się potworki i dziwne rekonstrukcje (zresztą, "Chociwel" to jedna z nich), ale najczęściej kiedy KUNM podważała rekonstrukcje Kozierowskiego, wychodziły z tego rzeczy jeszcze gorsze (n.p. Stepnica [że niby od stepu? A może od stepowania...] albo Przybiernów [że co, proszę?!]).

W ogóle, zapraszam do tematu Nazwy miejscowe na Ziemiach Odzyskanych (http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=891.30), jakby miał ktoś jakieś pytania, uwagi, spostrzeżenia, odkrycia... Bo na razie walę tam tylko multiposty i nic z tego nie wynika...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 12 paź 2014, 19:34:20
Ciekawa parka z serbochorwackim gadan `obrzydliwy`. *gād- : *gēd-?
Tak, Boryś wywodzi žadati < *žědati < *gēd-. I porównuje alternację *ě > *a do tej w raz i sad.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 14 paź 2014, 19:11:20
Mam książkę Die Ortsnamen der Länder Brandenburg und Berlin, która jest na bieżąco ze stanem badań nad nazwami, tylko ma tę wadę, że nie podaje brzmienia rekonstrukcji, zadowalając się czymś w rodzaju der Ort des Wyschomir. Problem w tym, że nie wiem, co z nią zrobić, bo tu skanowanie jest piekielnie drogie. Może jak wpadnę do kraju to wezmę i uczyślę.

Ale jak macie jakieś pytania do miastonazewnictwa Brandenburgii to proszę. Np. na zachętę: obecna nauka przychyla się do Postąpimia, a nie Poddębina.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 13 lis 2014, 00:40:52
Ktoś wie coś na temat pochodzenia/historii zaskakującej dla Polaka serbskiej i węgierskiej nazwy Wiednia? Kojarzy się to na pierwszy rzut oka z naszym Bieczem, ale to pozorne podobieństwo bo polski Biecz wydaje się dawniej był Biejeczem czy czymś podobnym.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Silmethúlë w 17 lis 2014, 19:12:49
Jak to jest z bizonem? Jagodziński sugeruje związek ze słowiańskim *zǫbrъ~*izǫbrъ (http://grzegorj.w.interia.pl/lingwen/germannieindo.html), a to dalej z pie. *ǵómbʰ- (co również dawałoby kognat zęba). Etymonline podtrzymuje tę możliwość bez żadnych konkretów (http://www.etymonline.com/index.php?term=bison), natomiast Wiktionary w ogóle takiej możliwości nie wspomina (http://en.wiktionary.org/wiki/bison#Etymology), wywodząc to od pie. *wisAn-, *weys-, Wikipedia z kolei sięga jedynie do pragerm. *wisund (http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=European_bison&oldid=508935112#Etymology) i dalej nic nie sugeruje.

Ktoś ma jakieś dokładniejsze źródła, które by bliżej wyjaśniły skąd takie hipotezy, i którym bardziej ufać?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Spodnie w 17 lis 2014, 21:58:18
Ktoś wie coś na temat pochodzenia/historii zaskakującej dla Polaka serbskiej i węgierskiej nazwy Wiednia?

Nazwa rzekomo słowiańskiego pochodzenia; od piec.

Źródło: http://www.gyakorikerdesek.hu/tudomanyok__egyeb-kerdesek__164570-honnan-ered-becs-neve (http://www.gyakorikerdesek.hu/tudomanyok__egyeb-kerdesek__164570-honnan-ered-becs-neve)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 18 lis 2014, 12:51:29
O, czyli Pest i Bécs to szczerzodruhowie?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 18 lis 2014, 16:42:33
Trzeba by obadać, czy słowiańskie p > węgierskie b to coś ponadjednostkowego jest. We wczesnej fazie kontaktu myślę, że mogła taka odpowiedniość funkcjonować, ponieważ najwyraźniej węgierski sobie zespirantyzował w nagłosie prauralskie *p do /f/ (http://en.wikipedia.org/wiki/Regular_sound_correspondences_between_Hungarian_and_other_Uralic_languages), więc pewnie w tej pozycji /p/ jest z zapożyczeń.

Poza tym, Bécs miałby zachodni kontynuant prasł. *ktь (w późnej fazie raczej coś a la [ʨʨ], sądząc po kontynuantach), a Peszt już bułgarski? Zaskakujące tuż pod Słowacją. Warto zauważyć, że niemiecka nazwa Budy to Ofen. Słowiańskie postacie to Budim i Budin (Będzin?  :-P).





Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 18 lis 2014, 21:22:09
Cytuj
Poza tym, Bécs miałby zachodni kontynuant prasł. *ktь (w późnej fazie raczej coś a la [ʨʨ], sądząc po kontynuantach), a Peszt już bułgarski? Zaskakujące tuż pod Słowacją. Warto zauważyć, że niemiecka nazwa Budy to Ofen. Słowiańskie postacie to Budim i Budin (Będzin?  :-P).
W Beču to raczej zachodniopołudniowy. Ale są ponoć jakieś cechy językowe, łączące gwary prekmurskie z grupą bułgarską. Ogólnie to rzecz wygląda dziwnie, ale może faktycznie w tych okolicach panowało szczególne zamieszanie w grupach *tj, *dj. Słabo się w tym orientuję, ale generalnie zachodniopołudniowosłowiańskie są tu wyjątkowo twórcze, a okolice kajkawskie to już w ogóle.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 18 lis 2014, 23:27:51
Cytuj
Poza tym, Bécs miałby zachodni kontynuant prasł. *ktь (w późnej fazie raczej coś a la [ʨʨ], sądząc po kontynuantach), a Peszt już bułgarski? Zaskakujące tuż pod Słowacją. Warto zauważyć, że niemiecka nazwa Budy to Ofen. Słowiańskie postacie to Budim i Budin (Będzin?  :-P).
W Beču to raczej zachodniopołudniowy.

Miałem na myśli znaczenie geograficzne. Poza tym, w czasie inwazji Madziarów zach.-sł. c raczej było miękkie, więc czort wie jak mogli oni je potraktować.

EDIT: z tego co widzę w zapożyczeniach, w rzeczy samej prasł. *c przejmowano jako /č/ (<cs>): csép, cséve. Musiało być w chwili kontaktu miękkie albo nawet „nieskaszubizowane”. Przypuszczalnie kontynuant *tj typu zach.-sł. zachowałby się podobnie.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 19 lis 2014, 18:03:16
Pytanie kieruję przedewszystkiem do Mauzera:

Czy wiadomo, skąd u licha wytrzasnął Zarański nazwę Beleziem dla Stendala?

I czy faktycznie Weimar to Wojmir (Wojmierz) czy może to po prostu kolejny undewigintysekulizm?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 19 lis 2014, 19:01:51
Cytuj
I czy faktycznie Weimar to Wojmir (Wojmierz) czy może to po prostu kolejny undewigintysekulizm?
Nawet jeśli undewigintysekulizm, to wywodzący się z tradycji łużyckiej (http://dsb.wikipedia.org/wiki/Nimsko-serbska_lis%C4%87ina_m%C4%9Bstnych_mjenjow)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 19 lis 2014, 19:34:54
Cytuj
I czy faktycznie Weimar to Wojmir (Wojmierz) czy może to po prostu kolejny undewigintysekulizm?
Nawet jeśli undewigintysekulizm, to wywodzący się z tradycji łużyckiej (http://dsb.wikipedia.org/wiki/Nimsko-serbska_lis%C4%87ina_m%C4%9Bstnych_mjenjow)

Ładne. Nawet nie wiedziałem, że coś takiego na Wikipedji łużyckiej istnieje. Brakuje tylko miejscowości, które należą obecnie do RP...

Chociaż czy tej liście można tak znowu wierzyć? Są tam np. takie twory, jak Jarobród (chociaż w sumie, Jarobród też może być tworem łużyckim, dlatego uważam, że Kohlfurt trzeba było po wojnie spolszczyć jako Kałobród/Kołobród, a nie jakiś "Węgliniec").
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 27 lis 2014, 15:29:45
https://web.archive.org/web/20100513182243/http://helimski.com/Helimski_Thematic_Index.html#Hungaro

No ja pierniczę, musiał tą stronę szlag trafić? Oczywiście te odnośniki, co mię najbardziej interesują, nie zostały zarchiwizowane. ‚„Reconstructive Description: The Slavic dialect (language) of Pannonia as evidenced in its substrate influence on Hungarian.” „2.205. Bécs und Pécs vor dem Hintergrund der ungarischen Vertretung der slawischen Nasalvokale”
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 27 lis 2014, 20:47:54
404 na archive.org - bezcenne. Wszystko inne znajdziesz w rosyjskim internecie.
E. Helimski, Reconstructive Description: The Slavic dialect (language) of Pannonia as evidenced in its substrate influence on Hungarian w: http://nkslav.ru/library/files/ssl-x-1988-jazykoznanije.pdf (s. 347 i dalej, po rosyjsku: Венгерский язык как источник для праславянской реконструкции и реконструкции славянского языка Паннонии).
A to drugie to niestety jakaś węgierska publikacja okolicznościowa pamięci pewnego profesora, więc będzie trudniej. Ale i tak było po węgiersku.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Ghoster w 27 lis 2014, 22:12:10
Cytat: Towarzysz Mauzer
404 na archive.org - bezcenne. Wszystko inne znajdziesz w rosyjskim internecie.
[offtop]Nie wiem dokładnie jak ta strona selekcjonuje zapisywanie stron, ale co jak co, Wayback Machine prawie zawsze mnie zawodzi. Bodajże chyba dwa razy do tej pory znalazłem tam czego szukałem i działało to.[/offtop]
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 28 lis 2014, 16:56:35
To po rusku to owszem znalazłem wczoraj i sobie czytam. Najbardziej irytujące, że to wszystko z rok temu było na necie.

Cytat: Towarzysz Mauzer
A to drugie to niestety jakaś węgierska publikacja okolicznościowa pamięci pewnego profesora, więc będzie trudniej. Ale i tak było po węgiersku.

Od czego się ma forumowych uralistów.

ЭDIT:
W chwili obecnej z mojego riserczu wyłania się obraz taki, że do pewnego momentu zapewne bułgarskopodobne narzecza* były rozpowszechnione na terytorium obecnej Rumunii oraz we wsch. części Niziny Panońskiej. Potwierdzają to toponimy, zapożyczenia i analiza dawnych źródeł pisanych. Podejrzewam, że należy je traktować jako pozostałość po migracji słowiańskich przodków ob. Bułgarów na południe, po ich dialektalnym wyodrębnieniu się już w jakimś wcześniejszym punkcie. Jako że ów obszar położony na płn. od Dunaju była skąpo zaludniony (czyżby w wyniku wtargnięć ludów stepowych takich jak Połowcy, które destabilizowały ciągle region?), w przeciągu średniowiecza mówiący tymi bułgarskopodobnymi gwarami zostali tam stopniowo wchłonięci przez przybyłych Madziarów i przez Wołochów, pozostawiając znaczący substrat w rumuńskim i węgierskim. Na terenie Wołoszczyzny ta asymilacja była prawdopodobnie dość późna, wydaje się że rodzima slawofonia przetrwała do końcówki średniowiecza. Nie wydaje się, żeby sporą część slawizmów w rumuńskim można było przypisać językowi literackiemu (CS) czy zapożyczeniom z zewnątrz, choć oczywiście takich też nie brakuje. Ciekawe, że dawne gramoty wołoskie wykazują pewne specyficzne cechy zależne od regionu, na które mogły mieć wpływ lokalne żywe słowiańskie gwary.

*bułgarskopodobne, w sensie wykazujące cechy takie jak płd.-sł. typ metatezy i *kt(ь)/tj, dj > šť, žď / št, žd
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 29 lis 2014, 18:49:31
Skąd łużycka nazwa Frankfurtu - Rankorjecy? (taką nazwę podaje słownik Pfuhla z 1866, w nowszych słownikach i na Wikipedji jest nudny Frankobrod)

Zgaduję, że Rank- to jakaś mutacja "Franka", ale skąd taka forma? Ma-li ona jakąś historję i czy oby na pewno nie jest jakimś romantycznym wymysłem?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 5 sty 2015, 23:33:45
Odebrałem dzisiaj z poczty Słownik niemieckich nazwisk Hansa Bahlow, jak macie jakieś pytania odnośnie etymologii owych, walcie śmiało. Na przykład okazuje się, że o Wackernagelu nie powinno się wspominać w kulturalnym towarzystwie. A Schiller to Zyzol i basta.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 11 sty 2015, 17:38:24
Czy Santa Claus to po prostu angloidalne niezrozumienie zasad fleksji, czy ma to jakieś uzasadnienie?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 11 sty 2015, 17:46:54
Podeźrzewam, że to twór na wzór nazw miejscowych typu Santa Monica czy Santa Barbara; próbuję sobie przypomnieć czy jest jakaś znana ogółowi Amerykanów tego typu nazwa z Santo, ale nic mi nie przychodzi do głowy, więc widać uznali to za poprawny hispanizm w ramach specyficznego żartu.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 11 sty 2015, 17:58:41
If you're going to San Fracisco?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Mahtlactli Omome Tochtli w 11 sty 2015, 19:24:10
Czy Santa Claus to po prostu angloidalne niezrozumienie zasad fleksji, czy ma to jakieś uzasadnienie?

Ymmm, a to nie z niderlandzkiego Sinterklaas na podobnej zasadzie, co madafaka?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 12 sty 2015, 10:38:08
Ymmm, a to nie z niderlandzkiego Sinterklaas na podobnej zasadzie, co madafaka?
Dokładnie. Zastąpił starego Fathera Christmas.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 12 sty 2015, 22:05:05
Skąd małoruskie "материк" (kontynent)?

Zakładam, że od maci~macierzy, ale jaka jest historja tego słowa - skąd się wzięło, czy jest jakąś kalką it.p.

Bo dziwi mnie bardzo taki "purystyczny" wyraz w języku, w którym wielkich tendencyj purystycznych raczej nigdy nie było (w przeciwieństwie do np. czeskiego, chorwackiego czy słoweńskiego).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 14 sty 2015, 13:08:36
Skąd pochodzi ukraińska nazwa Armenii - Вірменія? Tego inicjalnego w nie ma w żadnej innej formie tej nazwy, nawet rosyjskiej. WTF?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Mahtlactli Omome Tochtli w 14 sty 2015, 13:59:23
Skąd pochodzi ukraińska nazwa Armenii - Вірменія? Tego inicjalnego w nie ma w żadnej innej formie tej nazwy, nawet rosyjskiej. WTF?

Protetyczne w- przed -o- (że bardziej jak Ormianie, niż Armenia), a potem regularne przejście o => i w sylabie zamkniętej? Ormianie we Lwowie mieszkają na Wirmeńskiej, więc obstawiam, że po ukraińsku nie ma różnicy w nazwie jak po polsku. BTW, mają tam najlepszą kawę na świecie, jakby ktoś się wybierał.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 14 sty 2015, 21:05:50
Cytat: Dynozaur
Skąd małoruskie "материк" (kontynent)?

W rosyjskim też ten wyraz istnieje i nawet figuruje u Vasmera. Ale szczegółów źródłowo-historycznych tam tyle co kot napłakał.

Cytuj
Zakładam, że od maci~macierzy, ale jaka jest historja tego słowa - skąd się wzięło, czy jest jakąś kalką it.p.

Ww. sugeruje związek z prasł. *materъ~matorъ (ros. матерой), który być może kognaci z łac. mane i maturus.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 6 mar 2015, 11:33:40
Skąd jest czeskie zkoumat?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: ShookTea w 17 mar 2015, 21:53:30
Prawdziwe jest źródło angielskiego "spruce" - świerk od polskiego "[drzewo] z Prus"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 25 mar 2015, 19:23:40
Faktycznie chodzi o toponim Prusy, w średnioangielskim mający formę Pruce, Prusse. Co do tego s, mam wątpliwości co do tego, czy faktycznie ma jakiś związek z naszym z. Hanza, która handlowała drewnem świerkowym, była organizacją niemiecką, niemieckim kulturowo miastem był także Gdańsk, z którego być może owe drewno było do Anglii wyprawiane. Moje słowniki i Wiktionary podają tylko, że jest to "alternation of Pruce, Middle English name for Prussia".
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 25 mar 2015, 19:51:13
Może to s- to jakiś rodzajnik a la holenderskie 's?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 25 mar 2015, 22:03:01
Jeśli tak, to na pewno też zaimportowany, bo angielski już żadnego rodzajnika z -s wtedy nie posiadał. W sumie plattdeutsch mógłby być źródłem, a kto wie, czy przypadkiem nawet nie sam niderlandzki.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 26 mar 2015, 16:26:24
Językiem hanzy był właśnie ś.-d.-n., więc pasuje. Kwejkowicze pewnie smutną, bo kiedyś tam (czy na demotach) była podana ciekawostka o pochodzeniu tego z polskiego w tonie powiększenia narodowego członka.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 31 mar 2015, 12:10:59
Co to za pierwszy człon w ruskim imieniu Izjasław?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 31 mar 2015, 12:25:51
Zdjęsław? Spodziewałby się człowiek raczej *Izmisław, ale cóż. Poza tym wg WP (http://pl.wikipedia.org/wiki/Nacz%C4%99s%C5%82aw)

Por. u Vasmera:  стар. русск. изящный "ловкий", также "знатный"
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 31 mar 2015, 12:40:37
Prasłowiański zna formacje takie jak ne-ję-sytь (pelikan), ne-vě-glasъ (głupiec), więc i Iz-ę-slavъ jest całkiem możliwy. Nie wpadłem na to.

Jak rozumiem Perejasław to to samo, tylko z przyimkiem prze-?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 10 kwi 2015, 13:27:21
Dwuznaczność rosyjskiego мир jest kalką podobnego podwójnego znaczenia greckiego κόσμος?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: ArturJD w 19 kwi 2015, 15:47:14
Skąd nazwa "Wąkrota" dla rośliny o łacińskiej nazwie "centella"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 19 kwi 2015, 18:59:08
Skąd nazwa "Wąkrota" dla rośliny o łacińskiej nazwie "centella"?

Derywat od przymiotnika *wąkry? :p Z nieprzejrzystymi etymologicznie nazwami taksonomicznymi jest ten szkopuł, że mniej popularnych słowniki etymo nie notują (już pomijając to, że zawsze autorzy zagadkowo i tajemniczo umierają przed pojawieniem się tomu z W), a w przypadku polskich nazw jakiejś dokumentacji może chyba w ogóle nie być.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 20 kwi 2015, 18:57:44
Za-uł-ek. Gdzieś jeszcze w Słowiańszczyźnie spotykamy rdzeń ul-icy na wolności?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 19 maj 2015, 19:23:13
ang. game (gra) i game (zwierzyna łowna) - szczerze czy szujo?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Asgair w 19 maj 2015, 19:44:39
Etymonline mówi, że szczerze:

Cytuj
Meaning "contest for success or superiority played according to rules" is first attested c. 1200 (of athletic contests, chess, backgammon). Especially "the sport of hunting, fishing, hawking, or fowling" (c. 1300), thus "wild animals caught for sport" (c. 1300), which is the game in fair game
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 19 maj 2015, 19:52:46
Tak się domyślałem, w końcu polowanie to najpierwotniejszy ze sportów. Ale wolałem się upewnić.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 23 maj 2015, 23:57:19
Z cyklu "dziwne nazwy egzotycznych zwierząt":

Skąd serbochorwackie noj "struś"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 24 maj 2015, 12:44:28
Znaszedł jeśm tylko:

Osim što po uzoru na njega guramo glavu u pijesak kad nastupi »frka«, noj je pandan slonu — najveća ptica trkačica na svijetu. Njegovo je puno ime i prezime Struthio camelus, pa upravo iz prvoga dijela lat. imena (od grč. struthion) neki jezici izvlače svoje ime za tu ptičicu (češ. pštros, njem. Strauss, tal. struzzo, engl. ostrich). Odakle u hrvatskom noj? Nije jasno (ali smo, eto, i mi nešto izvezli Slovencima; i oni kažu noj). Misli se da to neprozirno ime potječe iz narodnih pripovijedaka, gdje je noj značio veliku stranu pticu koja ne živi na slav. terenu (još nije bila domaća životinja, a danas u Hrvatskoj živi na farmama). Nagađa se da je možda u vezi s cslav. Inog#, (krilati lav), što je izvedeno iz *in# (jedan) i prvotno znači »koji je sam«.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 24 maj 2015, 13:23:43
Ach, czyli za bardzo nie wiedzą...

Czyli trzeba to zaliczyć do jednej grupy z sobem, hrochem, kłokanem i paroma innymi...

W ogóle, Czechosłowacy chyba skojarzyli strusia z pstrością, bo po ichniemu jest psztros.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 28 maj 2015, 16:29:33
Skąd -ys w czeskim městys (https://cs.wikipedia.org/wiki/Městys)?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 28 maj 2015, 16:36:46
Cytat: https://cs.wiktionary.org/wiki/m%C4%9Bstys
Pochází ze staročeštiny, jak dokládá Gebauerův Staročeský slovník, který uvádí i verzi městis a to, že ve starších dokladech slovo není skloňováno; nejstarší citace je z roku 1605, nejstarší citace pravopisné verze „městys“ pak z roku 1700.[1] Odvozeno pravděpodobně ze slov městice, městce, zdrobnělin od město, redukcí koncovky a přeměnou -c na -s.[2] Starší etymologické slovníky vidí jako původní zdrobnělinu *městíce, která byla zredukována přes městíc do městis.[3][4]

V Jungmannově česko-německém slovníku uvedeno jako nesklonné slovo rodu mužského (jako příklad cituje z Pěčky ze Smržic akcj.: „v každém městys“) s hlavní pravopisnou variantou městis.[5]

Na konci 20. století došlo k posunu původního významu „obec větší než ves, menší než město, s právem výročních trhů“[6][7] a pozdější slovníky už slova „s právem výročních trhů“ z definice vypouštějí.[8] Zákon č. 234/2006 Sb., který opětně zavedl status městys, jej užívá právě v tomto novém významu.
Bardzo dziwny rozwój, z tą nieodmiennością...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 29 maj 2015, 10:39:27
Bardzo dziwny rozwój, z tą nieodmiennością...

W górnołużyckim też takie jaja są, jeno z przymiotnikami. Widać jak po polonium wypadają włosy, tak po germanium szwankują przypadki.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: elslovako w 29 maj 2015, 22:42:23
Ale w czeskim jest to samo - przymiotniki zakończone na í, np. Celní služba. Miałem się kiedyś pytać, skąd one się wzięły.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 29 maj 2015, 23:02:01
No tak, tylko że tu pomogły zmiany fonetyczne, ten „czeski umlaut” po miękkich. Dziwniej jest jak takie rzeczy się pojawiają bez regularnej fonetycznej motywacji.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: ShookTea w 14 lip 2015, 12:50:20
Ponoć przy składaniu przysiąg korzystało się niegdyś z miecza.
Czy daje to jakiś związek między angielskim swear - przysięgać (a konkretnie z czasem przeszłym "swore") i angielskim "sword" - miecz?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Spiritus w 14 lip 2015, 14:17:16
Angielski Wikisłownik mówi, że tak, upatrując się etymologii zarówno PG *swarjaną jak i *swerdą w PIE rdzeniu *swer-.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Noqa w 14 lip 2015, 14:33:15
Ale Etymonline mówi, że to dwa różne rdzenie, tylko brzmią tak samo. Nie ma żadnej ciągłości semantycznej.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Spiritus w 14 lip 2015, 14:37:55
No, właśnie chciałem dopisać, że właściwie jest on trochę niejasny.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 10 sie 2015, 22:10:55
Niech mi to ktoś wyjaśni... (https://en.wiktionary.org/wiki/pravd%C3%A3)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 10 sie 2015, 23:16:16
Być może fałszywe podobieństwo. Arumuński sporadycznie dyftongizuje a < e do au, może to po prostu wpływ jakiejś zgrecczonej tradycji piśmienniczej. A ewolucja od preda "zdobycz, ofiara" jest już bardziej prawdopodobna. Chociaż w sumie chuj ich tam wie, nawet zwykli Tumuni czasem poczęstują takimi kwiatkami.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 22 sie 2015, 14:23:07
Skąd pochodzą nazwiska na -ejko (n.p. Szynejko, Parejko)? Bo są dziwne...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Pluur w 23 sie 2015, 00:16:16
A nie jest to pochodzenie ukraińskie? Czy wahanie e do i mogłoby dać w polskim ej?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 23 sie 2015, 14:06:36
Stawiam jednak na jakieś pochodzenie niesłowiańskie - trudno w tego typu nazwiskach odnaleźć jakikolwiek znajomy rdzeń.

Chociaż fakt, że są one popularne na wzchodzie (ale tam też mają -ej-). Zapewne od wzchodu one przyszły, tylko ciekawe jak daleki to wzchód.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 23 sie 2015, 15:14:38
A to nie końcówka -ej plus zdrobnienie -ko?

Matej-ko. Chyba najbardziej czytelne :)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 23 sie 2015, 15:31:54
To inny wypadek, z innych stron (Czechy). Tutaj -ej- nie jest podejrzewane o formantność, po prostu derywat deminutywny -ko od Macieja. Równie przejrzyste jest moje rodzinne, ruskie Biłko. Natomiast wschodnie -ej-kowie są podejrzani - może to coś bałtyckiego?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 23 sie 2015, 15:36:06
Bałtyckiego... hmmm. Aż się zacząłem zastanawiać czy Hardkorowy Koksu Burnejka (z'akane -o z białoruskiego?) tu należy.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Mahtlactli Omome Tochtli w 23 sie 2015, 18:00:18
A kapłan Lizdejko co z Giedyminem Wilno zakładał?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 29 sie 2015, 13:17:45
Jaka jest etymologja imienia Uwe?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 29 sie 2015, 13:28:56
Duń. Ove < strwschnord. aghi "włócznia" albo niezw. aghi "przodek".
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 29 sie 2015, 13:58:04
Ciekawe.
Tak podeźrzewałem, że to ze Skandynawji przyszło, ale spodziewałem się jakiegoś skrócenia z czegoś dwuczłonowego.

(swoją drogą, niezw. = niezwiązane, tak?)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 29 sie 2015, 16:54:17
Tak.

Jednoczłonowe imiona germańskie są dosyć powszechne przecież, żeby przypomnieć Bjørna, Ulfa, Bjørk czy Liv, wszystkie przejrzyste znaczeniowo i popularne do dziś.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 29 sie 2015, 18:25:55
Nigdzie nie napisałem, że takich imion nie ma...

Aczkolwiek czy germańskie imiona (poza anglosaskimi) są jeszcze gdziekolwiek popularne? Może śród Amiszy...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 29 sie 2015, 18:39:02
W Skandynawii :P Ale poza germańskim obszarem w sumie chyba nigdy się szczególnie nigdzie nie przyjęły, może poza arystokratycznymi kręgami zachodniej Europy.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 29 sie 2015, 18:54:31
Skandynawowie się nie rozmnażają...

Ale tak na serjo, z tego co zauważyłem, to już nawet na Islandji zaczyna się z imionami "źle dziać" (i co ciekawe, za precedens tam posłużyło imię, które bynajmniej wcale nie jest obce, po prostu "niestandardowe", a mimo to ludzie używają tego precedensu, aby przeforsować w imionach obce litery czy nieislandzkie formy), a Szwedzi, odnoszę takie wrażenie, że mają imiona jak Holendrzy (czyli dziwne), mimo całej tej restrykcyjności ich prawa w tym względzie.

Zresztą, podeźrzewam, że ciapatusy i "globalizacja" niedługo sprawią, że i tam zwyczaje nazewnicze obrócą się o 180 stopni.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 29 sie 2015, 19:02:14
Nie rozmnażają się? Skandynawska rodzina to najczęściej 2+2 albo więcej! W Norwegii imiona germańskie są niesłabnącymi hitami, w Szwecji mimo wszystko też, no i "pomagają" w dyskryminacji na rynku pracy, efektywnie przyczyniając się do uszczelnienia szklanego sufitu na rynku pracy. Żeby podać parę z listy osób, które ostatnio uczę: Synne, Sølvi, Liv, Geir, Bjørnar, Sigurd x3, Kjeld i Astrid. Na piętnastoosobową grupę 10 to dobry wynik (zwłaszcza że reszta to też nie jakieś dziwaki, tylko European standard). Statystyki imion są oczywiście przekrzywione przez imigrantów, którzy albo bardzo chcą pokazać, skąd są, albo bardzo starają się to ukryć z marnym skutkiem.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: elslovako w 29 sie 2015, 21:50:55
Skąd litewskie gira, skoro nawet Łotysze mają kvass?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 29 sie 2015, 22:16:06
Łotysze akurat mają od cholery zapożyczeń (a to głównie dlatego, że nie "czyścili" swojego języka z taką pieczołowitością jak Żmudzini, chociaż co wyczyścili, to wyczyścili [a pewne rzeczy też planowo zanieczyścili - n.p. wprowadzili "f" bo "cała Jewropa je ma", mimo że jeszcze pod koniec XIX w. standardem było mówienie n.p. "pabrika"]).

A "gira" to po prostu derywat od "gerti" (pić), coś jak nasze "piwo".
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Noqa w 29 sie 2015, 23:22:40
Cytuj
"pomagają" w dyskryminacji na rynku pracy, efektywnie przyczyniając się do uszczelnienia szklanego sufitu na rynku pracy.

Hmm? Dlaczego?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: elslovako w 30 sie 2015, 00:39:14
Sądzę, że sytuacja podobna jak w USA, gdzie przeprowadzono eksperyment - pisano dokładnie takie same CV, tylko że pierwsze podpisywano imieniem kojarzonym z białą populacją (typu Steve, Jenny i wszystkie inne casualowe amerykańskie imiona), zaś drugie imieniem kojarzonym z czarną populacją (Lamar, Taquisha i inne twory xD), te pierwsze były postrzegane znacznie lepiej mimo tego, że treść obu była taka sama - z tym że zamiast "białych" imion mamy imiona typowo germańskie, a zamiast "czarnych" te kojarzone z imigrantami. Oczywiście mogę się mylić.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 30 sie 2015, 00:43:46
Hmm? Dlaczego?
Cóż, dokładnie tak jak mówi elslovako, imigranci z reguły nie dostają dobrych stanowisk i nie awansują za wysoko. Nie bez powodu pani w biurze obsługi klienta oslowskiego odpowiednika ZTM-u nazywa się Nawwel Maghrabi, a szef całej spółki - Bernt Jenssen. Przykłady na to są wszędzie, od drobnych supermarketów spożywczych, gdzie Norweg pracuje ewentualnie jako kierownik sklepu, do dużych spółek typu Statoil, gdzie na platformach pracują wszyscy, ale najwięcej zarabia norweska załoga administracyjna w Stavanger.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 22 wrz 2015, 23:33:57
Lól, dlaczego germańskie słowo na jaszczurkę to "jaszczuroborsuk" (https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Proto-Germanic/agi%C3%BEahsij%C7%AD)?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Obcy w 23 wrz 2015, 08:53:29
Łotysze akurat mają od cholery zapożyczeń (a to głównie dlatego, że nie "czyścili" swojego języka z taką pieczołowitością jak Żmudzini, chociaż co wyczyścili, to wyczyścili [a pewne rzeczy też planowo zanieczyścili - n.p. wprowadzili "f" bo "cała Jewropa je ma", mimo że jeszcze pod koniec XIX w. standardem było mówienie n.p. "pabrika"]).

Dobrze, że Litwini choć trochę zachowali ślady dawnego "p" w nazwie np. Prancūzija. Swoją drogą, dlaczego u Litwinów jest to przymiotnikowe -ūz- w formie rzeczownikowej? No i skąd mogła się wziąć ta Vokietija i Vācija, bo w łotewskim wikisłowniku są przeróżne teorie.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 23 wrz 2015, 11:21:56
Dobrze, że Litwini choć trochę zachowali ślady dawnego "p" w nazwie np. Prancūzija. Swoją drogą, dlaczego u Litwinów jest to przymiotnikowe -ūz- w formie rzeczownikowej? No i skąd mogła się wziąć ta Vokietija i Vācija, bo w łotewskim wikisłowniku są przeróżne teorie.

Pewnie zatrzymali -ūz-, bo utworzyli nazwę kraju od nazwy mieszkańca, a nie zapożyczyli ją. W żmudzkim sufiks kolektywny -ija ma pochodzenie rodzime (jest tem samem, co słowiańskie kolektywne -ьje, -ьja jak w "bracia"), a więc ichnie nazwy krajów są poniekąd rodzimem słowotwórstwem, a nie latynizmami (chociaż wiadomo, że są łaciną "inspirowane").

A co do Vokietiji/Vāciji to są przeróżne teorje, bo za bardzo nie wiadomo xP

Niektórzy też się niepotrzebnie głowią nad pochodzeniem pruskiego Miksis "Niemiec", ale istnienie u Żmudzinów czasownika miksėti ("jąkać się", zapewne też "bełkotać"), sugeruje że jest to kalka ze słowiańskich.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 23 wrz 2015, 13:34:50
Cytuj
A co do Vokietiji/Vāciji to są przeróżne teorje, bo za bardzo nie wiadomo xP
Z ciekawostek, które w bardziej dziwacznych teoriach z nimi wiążą, to jest est. nazwa Gotlandii, Ojamaa.

DODANO:
Cytuj
W żmudzkim sufiks kolektywny -ija ma pochodzenie rodzime (jest tem samem, co słowiańskie kolektywne -ьje, -ьja jak w "bracia")
Jakie są jeszcze przykłady derywatów z tym przyrostkiem? Czyli pierwotnie on jest nie-żeński? Czy lit. perkunija `burza` jest taką formacją? Bo są atrakcyjne teorie, które próbują ją łączyć ze słowiańską przeginią, no a z drugiej strony są inne, które mówią, jakoby miało to być zapożyczenie germańskie.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 23 wrz 2015, 18:40:05
Jakie są jeszcze przykłady derywatów z tym przyrostkiem? Czyli pierwotnie on jest nie-żeński? Czy lit. perkunija `burza` jest taką formacją? Bo są atrakcyjne teorie, które próbują ją łączyć ze słowiańską przeginią, no a z drugiej strony są inne, które mówią, jakoby miało to być zapożyczenie germańskie.

Jest tego dużo, wszak przyrostek jest produktywny.

Że tak wymienię parę pierwszych, które wyszperałem u Smoczyńskiego:
akmenija "kamieni kupa"
augalija "roślinność"
ążůlija "dąbrowa"
bendrija "spólnota"
bernija "chłopcy"
brolija "rodzeństwo"

i te pe.

A co do pierwotnej nieżeńskości, to niekoniecznie. Zarówno w słowiańskich jak i bałtyckich, istnieje zarówno forma żeńska jak i nijaka forma tego przyrostka (-ijā, -ijan, wtórnie -i̯an). Z tem, że przez zanik rodzaju nijakiego w językach wzchodniobałtyckich i przejście neutr do maskulina, brzmi ona dość niepozornie -is, przez co nie rzuca się w oczy jako przyrostek (ale por. słow. Za-rěč-ьje vs. żm. Uż-up-is).

Przy czem, forma żeńska jest chyba pierwotniejsza dla kolektyw (i w bałtyckich chyba tylko ona je tworzy - to, co podałem wyżej to żadne kolektywum), chociaż moim zdaniem owa wielofunkcyjność tego przyrostka to raczej polisemja niż homonimja.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 17 lis 2015, 22:01:32
Skąd łużycki Bamž - papież?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 17 lis 2015, 22:05:08
Podejrzewałbym gwałt na średnioniem. babes(t).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Toivo w 20 lis 2015, 01:00:44
Ja co prawda nie wiem, ale mi to brzmi podobnie do ros. bumaga. Nawiasem mówiąc, skąd jest to?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 20 lis 2015, 01:39:48
Podobno ostatecznie z jakiegoś indyjskiego czy perskiego pambak/g „bawełna”, może przez włoskie bombagio~bambagia.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 30 gru 2015, 23:48:43
Skąd niemiecka nazwa Żywca - Saybusch?

Brzmi zdecydowanie nieniemiecko, ale też niezbyt polsko...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: ArturJD w 15 sty 2016, 00:22:23
https://www.molitvoslov.com/sites/default/files/pdfc/748.pdf (https://www.molitvoslov.com/sites/default/files/pdfc/748.pdf)

To jest SCS (chyba nie) czy już CS?
I co oznaczają te diaktryki? Rozumiem, że to akcenty, gdzie mógłbym o tym więcej poczytać? (Chyba, że ktoś mi to tu ładnie wytłumaczy ^^)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 15 sty 2016, 00:43:50
Toż to rasowy rus-CS i to już w tej "spółczesnej", ustandardyzowanej formie.

A djakrytyki (poza krechą oznaczającą akcent - przy czym w którą stronę jest to krecha nie ma znaczenia - zależy to jedynie od tego, czy samogłoska, na której stoi akcent jest ostatnią literą w wyrazie, czy nie) to w gruncie rzeczy ozdobniki. Stawia się je po prostu w określonych miejscach (n.p. nad pierwszą literą wyrazu, jeśli zaczyna się samogłoską), ale nie przekazują one żadnych informacyj fonetycznych - są ozdobnikiem, mającym upodobnić wizualnie pisany CS do politonicznej greki. Czasami też, zdaje się, jakoś tam służą rozróżnianiu homofonów.

No i tytła oraz te "nadpisane" litery oczywiście oznaczają wszelakie skrócenia (a skraca się wszelkie nomina sacra i terminy związane z religją).

Ogulnie (sic, muszę się odzwyczaić od nieetymologicznego "ogółu") mówiąc, nie jest to aż takie ciekawe, na jakie wygląda... Aczkolwiek ja tam ten "nowy" CS nawet lubię, ma swój urok (i mojem zdaniem, gdyby nie te wszystkie pisowniane chwyty, byłby lepszym panslawikiem niż te wszystkie internetowe twory [w ogule, temat jakoś ucichł ostatniemi czasy...]).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 15 sty 2016, 01:01:33
Cytuj
Skąd niemiecka nazwa Żywca - Saybusch? Brzmi zdecydowanie nieniemiecko, ale też niezbyt polsko...
Dlaczego nieniemiecko? Teoretycznie mógłby to być ortograficzny wariant Sei-busch, gdzie oba rdzenie byłyby germańskie. Jednak niemiecka wiki - niestety nieuźródłowienie - podaje starszy wariant nazwy Saubusch (przejście au > ei jest znane dialektom niemieckim), gdzie Sau to 'świnia, wieprz, dzik', a Busch to 'gaj, las'. To może być więc interpretacja czy luźne tłumaczenie polskiej nazwy.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Obcy w 15 sty 2016, 09:37:18
(sic, muszę się odzwyczaić od nieetymologicznego "ogółu")

Może zmienili pisownię po to, by pasowało do szczegółu  :-D
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 15 sty 2016, 19:21:01
Skąd niemiecka nazwa Żywca - Saybusch?

Brzmi zdecydowanie nieniemiecko, ale też niezbyt polsko...

A po angielsku Zyewick...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 15 sty 2016, 21:09:23
Do trwających obecnie Mistrzowstw Świata w lotach narciarskich:

Tauplitz to oczywiście nazwa słowiańska (niemieckie raczej nie kończą się na -itz)? Jak właściwie powinna brzmieć?

A nazwa skoczni - Kulm (jak mniemam, pochodna od nazwy góry?) = Chełm?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Vilène w 15 sty 2016, 21:20:41
Tauplitz to oczywiście nazwa słowiańska (niemieckie raczej nie kończą się na -itz)? Jak właściwie powinna brzmieć?
de.wiki twierdzi że:

> Der Name der Gemeinde lässt sich aus verschiedenen Schreibweisen ableiten und bedeutet so viel wie „Warmer Ort“.

Więc zgaduję że najbliższym jej słowiańskim odpowiednikiem będą południowosłowiańskie Toplice czy Toplica (z pierwszą samogłoską przemaglowaną przez lokalny dialekt słowiańszczyzny i potem niemiecki).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 15 sty 2016, 23:52:44
Cieplice?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: SchwarzVogel w 20 sty 2016, 11:52:12
W powracającym ponoć temacie kolorów :D

 Skąd Czesi wydarli to:

https://en.wiktionary.org/wiki/nachový (https://en.wiktionary.org/wiki/nachový)

https://cs.wiktionary.org/wiki/nach (https://cs.wiktionary.org/wiki/nach)

Może moje goglowanie jest słabe, ale nic nie mogę znaleźć.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 20 sty 2016, 12:41:34
Machek wywodzi z naccus~nachus, które w średniowiecznej łacinie oznaczało rodzaj czapraka (jeśli dobrze tłumaczę), który funkcjonował jako wyróżnienie. Nie samym googlem człowiek żyje.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: SchwarzVogel w 21 sty 2016, 10:43:56
Machek wywodzi z naccus~nachus, które w średniowiecznej łacinie oznaczało rodzaj czapraka (jeśli dobrze tłumaczę), który funkcjonował jako wyróżnienie. Nie samym googlem człowiek żyje.

Dzięki.

Bardzo obskurne (XD) jednak, bałem się że mi umyka coś bardziej oczywistego.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 24 lut 2016, 22:50:04
Pragermańskie apo-, chyba najbardziej tajemnicze słowo jakie przychodzi mi do głowy. Zna ktoś inne teorie co do jego etymologii niż te przedstawione na Wikisłowniku (zapożyczenie przez Pragermanów z języków Afryki i "wodotrysk", jestem poważnym etymologiem). Co ciekawe, a o czym Wiki nie wspomina, w gockim "apo" znaczyło człowieka, to może być trop, aczkolwiek i tak nie umiem wyobrazić sobie drigi semantycznej w żadną ze stron (mimo oczywistej nawet dla predarwińczyków bliskości fizjonomicznej psychologiczna bariera między ludźmi a zwierzętami jest chyba nie do przekroczenia, chyba że?... może żartobliwie przeniesiono przestarzałą nazwę człowieka na istotę wyglądającą jak jego parodia?).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Hector w 24 lut 2016, 23:11:34
https://www.molitvoslov.com/sites/default/files/pdfc/748.pdf (https://www.molitvoslov.com/sites/default/files/pdfc/748.pdf)

To jest SCS (chyba nie) czy już CS?
I co oznaczają te diaktryki? Rozumiem, że to akcenty, gdzie mógłbym o tym więcej poczytać? (Chyba, że ktoś mi to tu ładnie wytłumaczy ^^)
Te diakrytyki zaznaczają tzw. nomina sacra, czyli skrócone słowa lub nazwy własne w jakiś sposób uświęcone, tytuły Boga, świętych itp. To kontynuacja obyczaju z bizantyjskiej greki: https://en.wikipedia.org/wiki/Nomina_sacra Bywa czasem to zwodnicze przy czytaniu, bo np. skróty słów prečistej i prečestnyj są łudząco podobne.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 25 lut 2016, 00:48:55
Pragermańskie apo-, chyba najbardziej tajemnicze słowo jakie przychodzi mi do głowy. Zna ktoś inne teorie co do jego etymologii niż te przedstawione na Wikisłowniku (zapożyczenie przez Pragermanów z języków Afryki i "wodotrysk", jestem poważnym etymologiem). Co ciekawe, a o czym Wiki nie wspomina, w gockim "apo" znaczyło człowieka, to może być trop, aczkolwiek i tak nie umiem wyobrazić sobie drigi semantycznej w żadną ze stron (mimo oczywistej nawet dla predarwińczyków bliskości fizjonomicznej psychologiczna bariera między ludźmi a zwierzętami jest chyba nie do przekroczenia, chyba że?... może żartobliwie przeniesiono przestarzałą nazwę człowieka na istotę wyglądającą jak jego parodia?).

Chyba chodziło ci o to: https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Proto-Germanic/ab%C3%B4

Przejście człowiek > małpa może przejść przez jakieś stadium pośrednie typu leśny człowiek, a po zniknięciu słowa podstawowego stracić niepotrzebne dookreślenie.

Przez chwilę podejrzewałem nawet słowo *buskaz, które przecież wygląda jak przymiotnik od czegoś krótszego. Również przez chwilę podejrzewałem prafińskie *puu - drzewo.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 25 lut 2016, 11:22:21
W ogóle, Co ten Wikisłownik pierdoli (https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Proto-Slavic/op%D1%8A)?

Nie ma w słowiańskich żadnego dowodu na istnienie takiej formy, jest tylko "opica". I nie wiem, czy słowo to można zaliczyć do prasłowiańskich...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 25 lut 2016, 12:01:44
(zapożyczenie przez Pragermanów z języków Afryki i "wodotrysk", jestem poważnym etymologiem).

Chyba „wodny duszek” (water sprite). Nie wiem jak u Jermanów, ale w polskim folklorze postać małpy miała związki z wyobrażeniami demonów. U Pełki: „[mamuny] (...) I wreszcie 6 % informatorów (wyłącznie z regionu lubelskiego) opowiedziało się za postacią zoomorficzną — małpy. Przy czym osoby wyrażające dany pogląd powoływały się na bardzo odległe źródła swoich wiadomości, np: «Jeszcze z opowiadań matki pamiętam, jak mówiła, że w lasach żyją potworne małpy, które porywają ludziom dzieci, a matkom podrzucają swoje małe». (...) K. Moszyński wskazywał, iż uwłosienie stanowi niezmiernie ważną cechę istot demonicznych (...) «Także według wierzeń panujących wśród chłopów zachodnioeuropejskich, dalej greckich oraz wśród Ugrofinów w Europie i Azji wiele demonów (leśnych, wodnych i innych) posiada tę cechę»” etc.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 25 lut 2016, 23:00:15
Skąd ukr. "застібати"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 24 mar 2016, 21:55:28
W starej literaturze (zwłaszcza XIX-wiecznej) niejednokrotnie spotykałem nazwę "Lacha" dla Olimpu. Na przykład tutaj (https://books.google.pl/books?id=nXY_AQAAMAAJ&pg=PA868&dq=Olympos+Lacha&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjm3Jbfi9rLAhXL83IKHU0zDK4Q6AEIcjAK#v=onepage&q=Olympos%20Lacha&f=false). Skąd się ona wzięła i z jakiego języka pochodzi?

inb4 od Lachów - "panów"...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 24 mar 2016, 22:31:24
A skąd się wziął „Olympos” i z jakiego języka pochodzi?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 24 mar 2016, 23:13:53
Dobra, źle zadałem pytanie.

Chodziło mi o to, z jakiej tradycji się ta "Lacha" wywodzi. Skoro Grecy mówili "Olympos", a Turcy - "Semavatevi", to w takim razie, kto używał (używa?) tej nazwy "Lacha"? Czy to nazwa starożytna czy nowożytna?

Bo żadne znane mi spółczesne opracowanie o tej nazwie w ogóle nie wzpomina. To jakiś obscure stuff.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 25 mar 2016, 22:15:24
Pojebały Ci się Olimpy :D

klik (https://books.google.pl/books?id=KdxfAAAAcAAJ&pg=PA294&lpg=PA294&dq=%CE%8C%CE%BB%CF%85%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%82+(%CE%9B%CE%B1%CF%87%CE%AC)&source=bl&ots=LxgaCkqgh1&sig=bULatCVwcD08vQaYnAWU3mXLij8&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiKocGc09zLAhUlvHIKHXyfBMMQ6AEIHzAA#v=onepage&q=%CE%8C%CE%BB%CF%85%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%82%20(%CE%9B%CE%B1%CF%87%CE%AC)&f=false)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 26 mar 2016, 10:42:04
Nie mnie, tylko dziewiętnastowiecznym autorom...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: SchwarzVogel w 27 mar 2016, 16:24:18
Wasze zdanie o zachodnioeuropejskim/ogólnoświatowym "horde"?

http://www.dictionary.com/browse/horde?s=t (http://www.dictionary.com/browse/horde?s=t)

Gdzie i kiedy pojawiło się 'h'?

Zgadywałbym, że to dorzucono gdzieś na zachodniej Rusi, choć dzisiaj w ukraińskim najwyraźniej ciągle jest 'орда'.

W Czechach?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 27 mar 2016, 20:48:43
Etymonline twierdzi, że protetyczne h- dostawiono w polskim. Wg Kurczabowej protetyczne h- („γ-”) było w staropolskim b. częste.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: SchwarzVogel w 27 mar 2016, 21:59:42
Też napotkałem informacje, że w polskim, na przykład w moim linku, ale nie wiedziałem co o tym sądzić.

Z tego co kojarzyłem, 'h' jednak w dawnym polskim często również dejmowano : 'alabarda', 'arfa'.

Jeśli chodzi o zapis, to jak rozumiem każda głoska, która nie była szczelinową miękką bezdzwięczną zostawała 'samym h'?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 27 mar 2016, 22:38:03
Ano, czasem ustaliła się w literackim polskim forma z wtórnym h- (horda, herszt, herb), czasem z jego wtórnym brakiem (arbuz, antaba, ochmistrz). Mogą być też potoczne/regionalne ślady tej labilności (arbatka). Szczegółów jak to przebiegało w różnych regionach niestety nie znam, poza tym że kontrastywne „dźwięczne h” (czymkolwiek jest w nietaoistycznej fonetyce) przetrwało w gwarach mających styczność ze wsch.-sł. i czeskim.

Cytuj
Jeśli chodzi o zapis, to jak rozumiem każda głoska, która nie była szczelinową miękką bezdzwięczną zostawała 'samym h'?

Szczelinową miękką bezdźwięczną? Nie rozumiem. „Samym h” zostawało np. /ɦ/ czy /ɣ/ z czeskiego, ukraińskiego i białoruskiego, /h/ z niemieckiego i węgierskiego oraz h protetyczne.

EDIT: sądząc po rozpowszechnionym gubieniu (ołd, ardy, asło, usarz, uf, urt) w dawnym języku (i gwarach), wątpię, żeby /ɦ/ było kiedykolwiek normalnym fonemem na terytorium rdzennie polskim. Raczej była to do końca tylko głoska wstawiana mechanicznie w pewnych kontekstach fonetycznych, a alternatywnie wymawiano tam [x]. Potem pewnie formy bez nagłosu zostały wyparte (w znacznym stopniu) p/w pisowni, która siliła się na etymologię.

EDIT2: znalazłem ciekawą pracę nt. fonologii kaszubskiej (http://strona.kaszebsko.nazwa.pl/uploads/publikacje/SPOLGLOSKI%20kaszubskie.pdf) (używa IPy!). Porusza ona kwestię ew. rozróżnienia „samego ha” i „ceha” w kaszubszczyźnie i pokrótce pisze też o sytuacji w dialektach polskich (str. 16).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 2 kwi 2016, 21:34:58
Skąd h w czeskim hříbě - źrebię?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 2 kwi 2016, 21:49:29
Ot, specyficzny rozwój „trudnej” zbitki — w innym wypadku oczekiwałoby się *žř (podobnie w stcz. hřeb „los”, por. pol. źr(z)eb, ros. żerebiej). Machek postuluje przejście : žř → žhř → hř (ale prawdopodobniejsze IMO wstawne /g/ jeszcze przed spirantyzacją).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: SchwarzVogel w 21 kwi 2016, 21:36:29
Jeśli śłuszność ma chociażby Boryś, że nowołacińskie naukowe 'humulus' pochodzi ze słowiańskiego, to jak myślicie, z którego?

I co w ogóle sądzicie o etymologii chmielu, bo nikt chyba jasno nie stwierdził?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Siemoród w 13 sie 2016, 23:20:03
Czy serbskochorwacka cura (dziewucha) może pochodzić od polskiej dcóry jak twierdzi hrvatski rečnik?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Feles w 14 sie 2016, 17:01:35
Jeśli śłuszność ma chociażby Boryś, że nowołacińskie naukowe 'humulus' pochodzi ze słowiańskiego, to jak myślicie, z którego?
Pewnie z prasłowiańskiego. Choć pewnie prędzej za pośrednictwem słowiańskiego z turkijskich (https://en.wikipedia.org/wiki/Proto-Slavic_borrowings#Loanwords_from_non-Indo-European_languages).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 14 sie 2016, 18:50:46
Łacina klasyczna nie miała słowa na chmiel?

A co do samego nowołacińskiego humulus - ja bym mimo wszystko raczej wywodził to z któregoś germańskiego (może szwed. humle?). Albo twórca tego terminu zauważył "wanderwortowość" tego słowa (obecnego w wielu europejskich językach) i celowo stworzył taką "neutralną" formę.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 16 sie 2016, 12:46:19
Lol, według hasła które zalinkował Kotek książka wbrew B. pochodzi ostatecznie z chińskiego :o
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: SchwarzVogel w 17 sie 2016, 00:37:53
Ale wbrew któremu B.?  :-P

Bo się jakoś tak udało że wszyscy nasi Etymologowie Najprzednieysi są B.

Boryś się  przychyla do tego chińskiego kcüen.

Albo asyryjskie  'kunnukku'
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Siemoród w 23 sie 2016, 20:55:10
Czy pol. bęc  i ros. бац mają wspólną etymologię? Jeśli tak to jaką? Bo to wygląda trochę jak dziwne niepalatalizujące ę jak w strus. дєкѧбрь
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 23 sie 2016, 21:35:31
To typowe dźwiękonaśladownictwo, ja bym się tu żadnych regularności nie doszukiwał...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Spodnie w 25 sie 2016, 17:58:07
Jaka jest etymologia niem. "auweia!"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Obcy w 25 sie 2016, 19:46:12
Na pewno związane z żydowskim "aj waj", a dalej mi się kojarzy z "Au, weh!"
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: elslovako w 7 paź 2016, 15:10:45
Wiadomo może, skąd czeskie i słowackie Kodaň na Kopenhagę?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 7 paź 2016, 15:29:24
Cytuj
v češtině má tento název původ v jednom z latinských pojmenování města – Codania. Po přeměně tohoto názvu do českého vznikly dva termíny – Kodan (rod mužský) a právě Kodaň (rod ženský). Kvůli rodu původní latinské formy se uchytil druhý jmenovaný název města
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 7 paź 2016, 18:59:21
Zawsze lubiłem ten egzonim.

Może zaimportuję jako Kodani do zimnego, bo obecnie obowiązująca Kunava to zupełny zdupizm. Mocno chciałem wymyślić coś swojego, ale chyba jednak trzeba będzie zasięgnąć starego dobrego gotowca z natlangu.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Obcy w 7 paź 2016, 19:57:54
Uwielbiam takie odmienne nazwy geograficzne! To do kolekcji takiej jak słoweń. "Dunaj", łot. "Igaunija" czy węg. "olaszország" mam już kolejne słówko. Jakby jeszcze coś doszło (czego prawdopodobnie nie znam, rzecz jasna), to od razu gdzieś to zapiszcie :)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: elslovako w 7 paź 2016, 20:35:22
Do głowy mi przychodzi w sumie Vokietija/Vācija i Shqipëri.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 7 paź 2016, 20:43:37
No ale Shqipëri to endonim xDDD

Podoba mi się jeszcze łotewska Zviedrija (u Żmudzinów również istniało podobne słowo na Szweda - Żuwėdas, dziś zapomniane).

Bardzo ubolewam, że Serbja to po węgiersku nie Racorszag. Nie postarali się.

Dużo fajnych nazw państw mają Turcy - nieśmiertelny Yunanistan, a także Arnavutluk, Portekiz, Fas. Szkoda tylko, że wyzbyli się "Lechistanu" i tego osmańskiego Nemse (czy jakoś tak, od Niemiec) na Austrję (ale chyba u Arabów wciąż funkcjonuje).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: elslovako w 7 paź 2016, 21:01:22
No oczywiście musiałem zjebać xD a props Austrii jest jeszcze przecież Rakousko/Rakúsko.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 7 paź 2016, 23:04:59
Nie do końca zjebałeś, w końcu casus jest dość ciekawy.
Są kraje, które same siebie nazywają inaczej niż cała reszta świata. Oprócz Albanji przychodzi mi do głowy jeszcze Finlandja, Grecja, Indje, Chiny (chociaż na te jest akurat parę nazw), Korea (jedna i druga), z nie-państw Szkocja.

A, i jeszcze piękne słowo mają Żmudzini na Białoruś - Gudija. Niestety, w dużej mierze wyrugowane na rzecz sztucznego Baltarusija... Można przy okazji też wzpomnieć o łotewskiej Krieviji (chociaż na Rosję też jest parę określeń).

Zaś w odrodzonym pruskim Rosja to Mackālija (urobione rzecz jasna od Moskala). Dlaczego wybrano taką nazwę? Ano dlatego, że tak samo Rosjan nazywali użytkownicy djalektu Mierzei Kurońskiej, a także istniał w Prusiech toponim Matzkallen, czy jakoś tak. Dla Białorusi wybrano nazwę Krēiwa, ale to już zupełnie arbitralne.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Obcy w 8 paź 2016, 15:49:51
Ponad połowę z wymienionych przypadków znałem. Ciekawe są również przypadki z nagłosowym "j-" przy Adriatyku (czeski, serbsko-chorwacki, słoweński). Co do Finlandii, to Bałtowie również mają Somija i Suomija, a sami Finowie derywują nazwę Niemiec od Saksonii (Saksa), co jest dość wyjątkowe (+ nasz zwrot jechać na saksy). Co do tych dziwnych endonimów, to nie sposób wspomnieć też o Walii (Cymru), Bhutanie (druk yul), Armenii (Hayastan) i Gruzji (sakartvelo).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 8 paź 2016, 16:48:13
Co do Finlandii, to Bałtowie również mają Somija i Suomija, a sami Finowie derywują nazwę Niemiec od Saksonii (Saksa), co jest dość wyjątkowe (+ nasz zwrot jechać na saksy).
Co ciekawsze, Irlandczycy z kolei Sasami nazywają Anglików (Sasanach, Anglia = Sasana).

Warto tu też wspomnieć o powszechnym na Bliskim Wschodzie nazywaniu Grecji od Jonów (np. tureckie Yunanistan), którzy założyli greckie kolonie w Azji Mniejszej.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 9 paź 2016, 11:55:17
To ja dorzucę serbochorwacką Wenecją (Mleci < Bьneci < Veneti), Friulijczyków (Furlani), Czarnych Wołochów (Morlaci < gr. mawri Wlachi 'czarni Wołosi') i tureckie Eflak ('Wołoszczyzna'), wraz ze starymi osmańskimi okresleniami Kara Iflak 'Mołdawia = Czarna Wołoszczyzna' i Ak Iflak '(Biała) Wołoszczyzna'.

Spoza regionu fajna jest też turecka nazwa Şam 'Damaszek'.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 9 paź 2016, 12:10:42
Co do Finlandii, to Bałtowie również mają Somija i Suomija

No mają, ale to chyba sztuczność... W dawnym łotewskim (zanim ustandardyzowano te wszystkie nazwy na -ija) mówiono "Pinu zeme" (czy jakoś tak).

Chociaż, w staroruskim istniała Сумь...

Ciekawie też Łotysze nazywają Ozylję (Saaremaa) - Sāmsala, gdzie Sām- rzeczywiście ma związek z Saami, Suomi.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 18 paź 2016, 23:06:48
Czy dobrze kombinuję, że żmudzki "brat" to:
*brotris > *brotlis (dysymilacja) > brolis?

Czy może naukowcy znaleźli jakieś inne wytłumaczenie tej formy?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 18 paź 2016, 23:18:58
https://en.m.wiktionary.org/wiki/brolis
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 19 paź 2016, 18:19:42
No właśnie ta wikisłownikowa etymologia jest najpopularniejsza, ale gdzieś słyszałem, że jednak fałszywa, bo rzeczywiście rację ma Dynozaur. Chociaż nie wiem, czy za tym kryje się coś więcej niż "ja sądzę inaczej", tym bardziej że nie pamiętam nawet gdzie się z tym spotkałem.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Obcy w 20 paź 2016, 22:14:09
Tym bardziej mnie nie przekonuje etymologia Wikisłownikowa, bo w łotewskim formacje ze zdrabniającym -l- są bardzo rzadkie, a przede wszystkim w łotewskich formach na brata nigdy nie było żadnego -l-.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 25 paź 2016, 00:06:14
Jak rozwinęło się znaczenie ros. за бугром?

Bo бугор to pagórek, wzniesienie (a także guz, gula). Natomiast за бугром znaczy za granicą.

Mogłoby to być od praktyki sypania jakichś kopczyków do oznaczania granic pól. Z tym, że Wikisłownik określa to wyrażenie jako „żargonowe”, a w moich papierowych słownikach w ogóle go nie ma, więc może to od czegoś mało dla nas oczywistego...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Spodnie w 25 lis 2016, 19:28:01
Jakie są teorie nt. pochodzenia fińskiego Lappi ("Lapończyk")?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Maorycy w 3 gru 2016, 01:02:22
Skąd Nassau? Jak by to brzmiało po spolszczeniu? Obecna nazwa brzmi strasznie niezręcznie
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Pluur w 3 gru 2016, 14:09:40
Skąd Nassau? Jak by to brzmiało po spolszczeniu? Obecna nazwa brzmi strasznie niezręcznie

Nasawa?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 3 gru 2016, 14:20:28
Nasawa Bahamska?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Pluur w 4 gru 2016, 15:53:06
https://pl.wikipedia.org/wiki/Nassau_(Niemcy)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 22 gru 2016, 13:49:58
Czeskie útok PSM-i atak czy jest to coś starszego?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 31 sty 2017, 13:29:30
Są jakieś sensowne hipotezy odnośnie rumuńskiego ban?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 4 lut 2017, 14:32:06
Skąd ukr. та "i"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 4 lut 2017, 15:04:48
Zdaje się, stary narz. od zaimka *tъ, jak *vьčera od *večerъ (por. lit. tas — tuo „tamten : tamtym”). Spójnik znany nie tylko ukraińszczyźnie, ale tam wszedł do jęz. literackiego. Por. ros. da „i” (o odcieniu ludowym). Sławski o *da: „kontynuuje ie. dō „do tego, tu” (może pierwotny instr. czy abl. od rdzenia zaimkowego de-, do-).”
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: SchwarzVogel w 23 kwi 2017, 23:11:11
Jaka jest etymologia średnio-wysoko-niemieckiego buode z którego wywodzi się budować i w resztę tych zachodnio i wchodnio słowiańskich słów?

Jedyne co znalazłem na szybko w Sieci, to że niby jakoś związane z bauen, ale jakoś tego nie widzę....
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 24 kwi 2017, 09:54:54
A budować to przypadkiem nie rodzima formacja od zapożyczonej budy?

Tak chyba twierdził Brü...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 26 kwi 2017, 19:49:48
Są jakieś sensowne hipotezy odnośnie rumuńskiego ban?

W sensie „pieniądz” może od tytułu ban? Czy jacyś banowie bili monety (ze swoim wizerunkiem), nie wiem, ale to wygląda zachęcająco:

Cytat: wikipedia
In Croatian Littoral banica or banić signified "small silver coins", in Vodice banica signified "unknown, old coins".[63] The Banovac was a coin struck between 1235 and 1384. In the sense of money it also meant in Romania, Bulgaria (bronze coins), and Old Polish (shilling).[63]
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Obcy w 26 kwi 2017, 20:53:14
Jedyne co znalazłem na szybko w Sieci, to że niby jakoś związane z bauen, ale jakoś tego nie widzę....
Liczba mnoga od Bau (budowla) we współczesnej niemczyźnie to Bauten, co pochodzi z dolnoniemieckiego būte (< bûwete). I związek z buode już bardziej oczywisty, uwzględniając jeszcze częste w germańskich przegłosy.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w 25 cze 2017, 18:35:06
Jako że to internacjonalizm pytam tu: jaka historia stoi za nazwą tandem? Zgaduję, że ciekawa.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 1 lip 2017, 11:32:21
Jak powstał sch. wyraz nemoj (~nie śmiej, nie wolno)? Piszą (http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search), że to imperatyw od ne moći, ale chyba nie współczesny i jakoś dziwnie utworzony.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w 1 lip 2017, 13:40:34
No tak, regularnie byłoby *ne mozi, tak jak od pomoći jest pomozi. Forma imperatywu moj od moći notowana jest od XVI wieku i powstała z mozi > moz > moj. Znaczenie nemoj to w zasadzie po prostu negacja imperatywu, np. samo se nemoj smijat 'tylko się nie śmiej'.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: poloniok w 12 lip 2017, 21:32:08
A czy staropolskie słowo pultynek ma rodzimą korzeń?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Henryk Pruthenia w 12 lip 2017, 21:42:18
A czy staropolskie słowo pultynek ma rodzimą korzeń?
Czy staropolskie słowo pultynek ma pochodzenie rodzime? jest rodzime?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Kazimierz w 13 lip 2017, 12:40:20
A czy staropolskie słowo pultynek ma rodzimą korzeń?
Nie, pochodzi od niemieckiego Pult
http://sxvii.pl/index.php?strona=haslo&id_hasla=13087 (http://sxvii.pl/index.php?strona=haslo&id_hasla=13087)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: poloniok w 13 lip 2017, 12:44:22
Dzięki

A co z płaza?

https://pl.wikisource.org/wiki/M._Arcta_S%C5%82ownik_Staropolski/P%C5%82aza (https://pl.wikisource.org/wiki/M._Arcta_S%C5%82ownik_Staropolski/P%C5%82aza)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Kazimierz w 13 lip 2017, 12:47:06
Wydaje mi się, że ma wspólną etymologię z płazem.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: poloniok w 13 lip 2017, 12:51:23
Znaczy że jest rodzime czy nie? Bo nie wiem dokładnie o co ci teraz chodzi
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Kazimierz w 13 lip 2017, 13:02:53
Chodziło mi o to, że prawdopodobnie ma etymologię wspólną ze słowem płaz, które według angielskiego wikisłownika pochodzi z czeskiego
https://en.wiktionary.org/wiki/p%C5%82az (https://en.wiktionary.org/wiki/p%C5%82az)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: poloniok w 13 lip 2017, 13:15:11
Aha, dzięki

Ale płaza znaczy coś takiego jak płyta według słownika staropolskiego (https://pl.wikisource.org/wiki/M._Arcta_S%C5%82ownik_Staropolski/P%C5%82aza (https://pl.wikisource.org/wiki/M._Arcta_S%C5%82ownik_Staropolski/P%C5%82aza)). To nie chyba pochodzi ze słowa "płaski" niż "płaz"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Kazimierz w 13 lip 2017, 13:23:40
Według Wikisłownika płaz również mógł mieć kiedyś takie znaczenie, a poza tym słowo płaski wygląda jakby było zmienione pod wpływem słowa płaz. W staropolskim było płoski.
https://pl.wiktionary.org/wiki/p%C5%82az (https://pl.wiktionary.org/wiki/p%C5%82az)
https://en.wiktionary.org/wiki/p%C5%82aski (https://en.wiktionary.org/wiki/p%C5%82aski)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: poloniok w 13 lip 2017, 13:27:49
To jeszcze jedno pytanie: Czy końcówka "-za" jest w ogóle rodzima? Bo może być że to taka mikstura, niech powiem, z rodzimego słowa i nie rodzimego slowa
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Kazimierz w 13 lip 2017, 13:32:56
Jeśli masz na myśli to -za ze słowa płaza, to wydaje mi się, że z pochodzi z tematu, a -a to końcówka fleksyjna, ale nie jestem  językoznawcą, więc mogę się mylić.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: poloniok w 13 lip 2017, 13:34:49
Za bardzo mnie przypomina "plaza", dlatego takie wątpienia
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: poloniok w 13 lip 2017, 21:01:56
A klepać jest rodzime czy pochodzi z niemieckiego "klopfen"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Obcy w 13 lip 2017, 23:16:33
A klepać jest rodzime czy pochodzi z niemieckiego "klopfen"?

Słowiański wyraz, dźwiękonaśladowcze pochodzenie. Nasi kuzyni Bałtowie też posiadają podobny rdzeń.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Kazimierz w 15 lip 2017, 11:56:45
Czy sioło to rusycyzm?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Silmethúlë w 15 lip 2017, 12:13:40
Tak. (https://en.wiktionary.org/wiki/sio%C5%82o#Etymology) (Choć sam raczej obstawiałbym ogólny rutenizm niż specyficznie rusycyzm…)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Kazimierz w 15 lip 2017, 12:19:40
Tak też myślałem. To uproszczenie do ł jakoś mi nie pasowało w polskim słowie.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 15 lip 2017, 12:44:13
Ale rozpowszechnione jest też mniemanie, że istniało prasł. *selo (tak Vasmer i Derksen), kognat pragerm. *saliz „sala, dom” i lit. sala „wyspa” (a także „działka, zagon”). Co mówi chronologia polskiego wyrazu?

EDIT: ponadto *sedlo jest nieoczekiwane ze względu na prawo Wintera (powinno być raczej *sědlo, por. czeskie sídlo, które musi kontynuować jaćkę, bo długie í). Mogła taka forma powstać drogą kontaminacji, ale jeżeliby nie było wyrazu *selo, to pytanie: z czym?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Obcy w 15 lip 2017, 15:40:42
czeskie sídlo, które musi kontynuować jaćkę, bo długie í

Sedlo też jest w czeskim, ale to od *sedъlo. Sídlo z pewnością musi być jakąś nową, analogiczną formacją od czasownika sídlit ze względu na powiązanie znaczeniowe (kognaci z naszymi "osiedlać, osiadły").
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Siemoród w 15 lip 2017, 21:23:04
EDIT: ponadto *sedlo jest nieoczekiwane ze względu na prawo Wintera (powinno być raczej *sědlo, por. czeskie sídlo, które musi kontynuować jaćkę, bo długie í). Mogła taka forma powstać drogą kontaminacji, ale jeżeliby nie było wyrazu *selo, to pytanie: z czym?
To skąd siodło (na konia), strus. сєдьло? Absolutnie bez jacia a przecie od siedzenia toto.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Obcy w 16 lip 2017, 13:12:11
To skąd siodło (na konia), strus. сєдьло? Absolutnie bez jacia a przecie od siedzenia toto.

Kortlandt twierdzi, że prasłowiańskie *sedъlo/*sedьlo jest pożyczką germańską.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 16 lip 2017, 21:35:43
czeskie sídlo, które musi kontynuować jaćkę, bo długie í

Sedlo też jest w czeskim, ale to od *sedъlo. Sídlo z pewnością musi być jakąś nową, analogiczną formacją od czasownika sídlit ze względu na powiązanie znaczeniowe (kognaci z naszymi "osiedlać, osiadły").

Siadło jest u nas poświadczone później niż sioło (XVI wiek kontra XV wiek, por. wieś: XIII wiek) i derywaty *siodła w tym sensie i dlatego Boryś uznaje je za wtórne, ale *sědlo łatwiej uzasadnić bez konieczności przyjmowania egzotycznej wersji prawa Wintera.

Ponoć selo było też w staroczeskim (Derksen).

Cytat: Siemoród
To skąd siodło (na konia), strus. сєдьло? Absolutnie bez jacia a przecie od siedzenia toto.

Było *sěděti i *sěsti, zatem *sedъlo na pierwszy rzut oka się odróżnia. Są dwa wyjścia: uznać *sedъlo za pożyczkę (swoją drogą, nie jest to megapopularny sufiks w słow.) bądź przeformułować prawo Wintera tak, żeby nie omijało ten wyraz — i inne wyjątki (np. uzależnić od położenia akcentu albo typu sylaby). Pewne uznanie zyskała wersja, że dotyczyło ono tylko sylab zamkniętych, ale dyskusja chyba nie jest dotąd zakończona.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Obcy w 16 lip 2017, 22:14:42
Było *sěděti i *sěsti, zatem *sedъlo na pierwszy rzut oka się odróżnia. Są dwa wyjścia: uznać *sedъlo za pożyczkę (swoją drogą, nie jest to megapopularny sufiks w słow.) bądź przeformułować prawo Wintera tak, żeby nie omijało ten wyraz — i inne wyjątki (np. uzależnić od położenia akcentu albo typu sylaby). Pewne uznanie zyskała wersja, że dotyczyło ono tylko sylab zamkniętych, ale dyskusja chyba nie jest dotąd zakończona.

Kroonen uważa, że większość wyjątków wynika z tego, że to indoeuropejskie konstrukcje są błędne, bo są oparte wyłącznie na pragermańskim prawie Grimma, a nie uwzględnia się rzekomego prawa Kluge'a (https://en.wikipedia.org/wiki/Kluge%27s_law).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Toyatl w 28 lip 2017, 13:22:39
Skąd się wzięło brandzlować się?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Siemoród w 28 lip 2017, 13:58:05
Skąd się wzięło brandzlować się?
Od brandzla? Żadnego innego spokrewnionego słowa nie znam.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Obcy w 28 lip 2017, 17:23:24
Skąd się wzięło brandzlować się?

Oczywiście, że jerrrrmańskie pochodzenie... Brandsohle --> brandzel --> brandzlować się.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Spiritus w 2 sie 2017, 21:07:22
Jaka jest etymologia staronordyjskiego sufiksu negacji obecnego np. w islandzkim "ekki" czy duńskim "ikke"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Obcy w 2 sie 2017, 21:34:49
Jaka jest etymologia staronordyjskiego sufiksu negacji obecnego np. w islandzkim "ekki" czy duńskim "ikke"?

Podobno ma to związek z indoeuropejskim sufiksem nieokreślonym *kʷid, który samodzielnie oczywiście tworzy słynne słówka pytające.
EDIT: związek z kein czy geen bardzo prawdopodobny (< *ne-kʷe).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: poloniok w 2 wrz 2017, 20:49:06
Trochę zbyt dziwne pytanie, ale co dokładnie jest etymologią kofoly (tej czeskiej coca-coli)? Wiem że pochodzi ze syropu "KOFO", ale na co staje to właśnie? Od czego "KOFO" jest skrótem?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Siemoród w 2 wrz 2017, 21:08:57
kofeina?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: poloniok w 2 wrz 2017, 21:12:49
kofeina?

Też myślałem, ale dwa punkty mówią przeciw temu

1. KOFO

2. Pisanie w dużych literach wzkazuje na jakiś skrót
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 2 wrz 2017, 22:12:01
1. -o- jest z cola.
2. Nazwę tego napoju zapisuje się po prostu "Kofola". Zapis w formie loga na etykiecie nie jest tu istotny.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: poloniok w 2 wrz 2017, 22:15:57
1. -o- jest z cola.
2. Nazwę tego napoju zapisuje się po prostu "Kofola". Zapis w formie loga na etykiecie nie jest tu istotny.

Znaczy że kofeina + kola = kofola?

No ale co z ty syropem KOFO? Przecież istniał przed kofolą? To musi mieć jakieś znaczenie ten skrót?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Silmethúlë w 2 wrz 2017, 22:24:54
1. Czeska Wikipedia (https://cs.wikipedia.org/wiki/Kofola) używa również pisowni „Kofo” (obok „KOFO”).
2. Syrop powstał wyłącznie dla napoju – w ramach zadania stworzenia kolo-podobnego napoju, wykorzystującego lokalnie dostępną kofeinę.

Ergo: syrop Kofo i napój Kofola powstały razem, zgadywać możemy, że Kofola nazwę wzięła od złączenia kofeiny i Coli, a syrop Kofo od Kofoli, do której stworzenia powstał.

Bez sensu uparłeś się na ten skrót, bo ewidentnie nie jest to żaden skrótowiec od pierwszych znaków czegokolwiek.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: poloniok w 2 wrz 2017, 22:26:56
1. Czeska Wikipedia (https://cs.wikipedia.org/wiki/Kofola) używa pisowni „Kofo”.
2. Syrop powstał wyłącznie dla napoju – w ramach zadania stworzenia kolo-podobnego napoju, wykorzystującego lokalnie dostępną kofeinę.

Ergo: syrop Kofo i napój Kofola powstały razem, zgadywać możemy, że Kofola nazwę wzięła od złączenia kofeiny i Coli, a syrop Kofo od Kofoli, do której stworzenia powstał.

Bez sensu uparłeś się na ten skrót, bo ewidentnie nie jest to żaden skrótowiec od pierwszych znaków czegokolwiek.

Dzięki za wyjaśnienie sprawy

Właśnie czytałem w internecie nazwę tego syropu w dużych literach, dlatego myślałem że to może jakiś skrót
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: poloniok w 3 wrz 2017, 14:22:21
A skąd czeskie słowo skořice (= cynamon) pochodzi?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Siemoród w 3 wrz 2017, 14:36:06
A skąd czeskie słowo skořice (= cynamon) pochodzi?
Bo cynamon jest z kory, więc ztąd skorzyca. Podobnie rosyjska корица (również cynamon).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Caraig w 24 paź 2017, 19:32:14
Czy fińskie eli ("lub") nie jest czasem pożyczką słowiańską?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Obcy w 25 paź 2017, 12:18:53
Czy fińskie eli ("lub") nie jest czasem pożyczką słowiańską?

A nie skandynawską? (vide eller)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Caraig w 25 paź 2017, 22:57:29
No, może być i tak. No to pytanie czy słowiańską, skandynawską czy może jest to przypadkowa zbieżność?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 25 paź 2017, 23:10:48
No, może być i tak. No to pytanie czy słowiańską, skandynawską czy może jest to przypadkowa zbieżność?
Skandynawską, konkretnie staroszwedzką (aella(r), aelli(r) > szw. eller).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: poloniok w 4 gru 2017, 13:33:40
Czym jest etymologia czeskiego słowa kterak (https://en.m.wiktionary.org/wiki/kterak)?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Silmethúlë w 4 gru 2017, 13:47:08
To tylko moje strzelanie, nie mam żadnych źródeł na poparcie mojego zgadywania, ale:

Wygląda, że sobie uogólnili parę jaký – jak na zaimek který, tworząc trochę dziwnie to kterak. Podejrzewam, że to -ak zerżnęli z jak, bo taka forma brzmi trochę jak żart, wiesz, takie „ha ha, zamiast jak, związane z jaký, powiem kterak, bo který ma podobne znaczenie, co jaký”.

Przydałoby się sprawdzić, gdzie to słowo najwcześniej wystąpiło – nie zdziwiłoby mnie, gdyby rzeczywiście pochodziło z jakiejś komediowej sztuki teatralnej czy innej książki – ale w sumie też by mnie nie zdziwiło, gdyby było całkiem stare z oryginalnym użyciem nieznanym.

EDIT: dodatkowo – nie „czym jest etymologia czeskiego słowa … ?” – bo jak to czym jest? Etymologią tego słowa. Powinieneś po polsku zapytać „jaka jest etymologia słowa … ?”, jeśli chciałeś, by ktoś ci ją opisał.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: poloniok w 4 gru 2017, 14:00:43
EDIT: dodatkowo – nie „czym jest etymologia czeskiego słowa … ?” – bo jak to czym jest? Etymologią tego słowa. Powinieneś po polsku zapytać „jaka jest etymologia słowa … ?”, jeśli chciałeś, by ktoś ci ją opisał.

Szczerzo mówiąc sam się zastanawiałem jak zdawać pytanie. Sądziłem, że analogicznie do "Kim jest ..." mogę również zdawać pytanie "Czym jest etymologia..." ("czym", bo to rzecz, a nie osoba).

To tylko moje strzelanie, nie mam żadnych źródeł na poparcie mojego zgadywania, ale:

Wygląda, że sobie uogólnili parę jaký – jak na zaimek který, tworząc trochę dziwnie to kterak. Podejrzewam, że to -ak zerżnęli z jak, bo taka forma brzmi trochę jak żart, wiesz, takie „ha ha, zamiast jak, związane z jaký, powiem kterak, bo který ma podobne znaczenie, co jaký”.

Przydałoby się sprawdzić, gdzie to słowo najwcześniej wystąpiło – nie zdziwiłoby mnie, gdyby rzeczywiście pochodziło z jakiejś komediowej sztuki teatralnej czy innej książki – ale w sumie też by mnie nie zdziwiło, gdyby było całkiem stare z oryginalnym użyciem nieznanym.

Akurat to słowo jest słowem literackim, a nie potocznym. A więc nie wiem za bardzo czy tak rzeczywiście jest
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 4 gru 2017, 14:44:39
Skoro mówimy którędy zamiast dawnego kędy, to mogło równie dobrze powstać *którak(i) zamiast jak(i) / kak(i).

Widzę tu pełną analogję.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: poloniok w 4 gru 2017, 14:51:45
Skoro mówimy którędy zamiast dawnego kędy, to mogło równie dobrze powstać *którak(i) zamiast jak(i) / kak(i).

Widzę tu pełną analogję.

W staropolszczyźnie istniało takie słowo nawet (http://spjs.ijp.pan.pl/haslo/index/4890/34649)

Ciekawe czy z innymi słowami takie coś istniało/istnieje (któr- + (g)dzie, +(g)dy, etc.)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Silmethúlë w 4 gru 2017, 14:52:25
Rzeczywiście. To wahanie między k- vs któr- tłumaczyłoby literackość słowa. Jestem ciekaw, czy w takim razie gdziekolwiek zachowało się to hipotetyczne *któraki
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 7 gru 2017, 22:36:51
Jaka jest etymologja PCelt. *gezdā (> szkoc. gèadh, irl. , wal. gŵydd), czyli "gęś"?

Czy to szczerzedruch z naszą "gęsią", czy jednak szujodruch? Bo z tego co widzę, to bezpośrednim kognatem "gęsi" w celt. jest (archaiczne?) irlandzkie określenie łabędzia - géis. Ale być może ta "gęś" też z tego samego PIErdzenia, tylko wkradł się jakiś dziwny sufiks?

Robię mapę etymologiczną z tym związaną (w Paincie ofkoz xD), więc przydałaby mi się ta wiedza.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 7 gru 2017, 22:55:39
Tak naprawdę to pcelt. *gexdos, *gexda. Matasović sugeruje onomatopeję, bo poza pierwszym dźwiękiem nic się pod sg. *ǵʰh₂éns nie da podciągnąć. Inna sprawa, że samo *ǵʰh₂éns najpewniej też ma dźwiękonaśladowczy wywód. Regularnym kontynuatem w pcelt. jest *gansis "łabędź", odziedziczony tylko przez staroirlandzki.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 7 gru 2017, 23:36:01
"Onomatopeja" w gwarze etymologów oznacza "nie udało nam się ustalić sensownej etymologji"...

Niemniej, dzięki za info. Leci okejka.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 7 gru 2017, 23:57:34
Ja wiem? Akurat w nazwach zwierząt widzę tu sens i potencjał. Nie widzę natomiast sensu w postulowaniu praindoeuropejskiej rekonstrukcji dla słowa, które w praceltyckiej rekonstrukcji już ma wahania rodzaju i dla którego poza tą rodziną nie znaleziono kognatu na podstawie regularnych przemian fonetycznych. Potem powstają potworki w rodzaju *ab(x)hw17ȱ/e2(xyz), których prawododobieństwo jest raczej nikłe.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Pluur w 8 gru 2017, 18:10:03
Ja wiem? Akurat w nazwach zwierząt widzę tu sens i potencjał. Nie widzę natomiast sensu w postulowaniu praindoeuropejskiej rekonstrukcji dla słowa, które w praceltyckiej rekonstrukcji już ma wahania rodzaju i dla którego poza tą rodziną nie znaleziono kognatu na podstawie regularnych przemian fonetycznych. Potem powstają potworki w rodzaju *ab(x)hw17ȱ/e2(xyz), których prawododobieństwo jest raczej nikłe.

To wygląda jak zapis jakiejś funkcji xD
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 8 gru 2017, 18:18:17
Jak wiele tych praindoeuropejskich rekonstrukcji, niewymawialnych dla osoby z normalnym aparatem mowy :P
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Pluur w 8 gru 2017, 19:26:18
Jak wiele tych praindoeuropejskich rekonstrukcji, niewymawialnych dla osoby z normalnym aparatem mowy :P
No dyć!
Znaczy się
*ſno4dy-1x(xyz)
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 15 gru 2017, 21:53:05
Jaka jest właściwie etymologja nazwiska Mengele?

Bo w sumie brzmi tak jakoś nieniemiecko...
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 15 gru 2017, 22:30:56
Mogę jutro sczaić czy jest u Bahlow.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 18 gru 2017, 22:28:26
Mengele nie ma, jest Mengel, Mengeler~Mengler i w jakimś dawnym zapisie Mengelo; wszystkie mają znaczyć „handlarz” (por. ang. monger).
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 30 sty 2018, 22:17:49
Co etymolodzy sądzą na temat czeremiskiego тӱжем "tysiąc", mordwińskiego тёжа/тёжянь "t.s."?

Dobrze się domyślam, że jest to bałtoslawizm (lub inny indoeuropeizm, ale nie widzę zbytnio innej możliwości [przecież nie germanizm]) na bardzo wczesnym etapie (sądząc po fonetyce)? Czy może to zupełnie co innego?

Ciekawi mnie też wogulskie сōтыр "1000" - czy to iranizm z tego samego źródła, co wotjackie сюрс, ostjackie сюрас (< pers. sa-hazra)?

Enyłan? Varpho?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 2 mar 2018, 00:56:01
Jaka jest etymologja tego "HOMMMMMMMMMM", które mówią jogini podczas medytacji?

Czy to w ogóle ma jakieś znaczenie? Bo skoro to co krzyczą karatecy na ogół ma jakiś sens, to może to jogińskie "HOMMMMMM" również?

A może to w ogóle jakiś mit wykreowany przez popkulturę i jogini wcale nie mówią "HOMMMMMMMMMM"?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 2 mar 2018, 01:12:16
"Aum", nie "hom". Uważa się, że to podstawowy dźwięk wszechświata, który symbolizuje stworzenie, trwanie i wyzwolenie. Sam zaśpiew ma symbolizować jedność medytującego z tym właśnie wszechświatem, a wibracyjny efekt, który wtedy powstaje, działa uspokajająco, stąd jego zastosowanie w medytacji i jodze.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Ghoster w 2 mar 2018, 09:36:49
To "Om" z mantry "Om mani padme hum", resztę na pewno znajdziesz już sam.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 22 kwi 2018, 23:30:55
Jakie jest znaczenie etymologicznego islandzkiego munu (czasownik modalny tworzący konstrukcję czasu przyszłego)?

A to dlatego, że badam semantykę konstrukcyj futura w różnych językach IE (pod mapę).

Widsith?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Pluur w 23 kwi 2018, 15:56:23
Cytuj
A to dlatego, że badam semantykę konstrukcyj futura w różnych językach IE (pod mapę).
Ciekawe, podzieliłbyś się później?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 23 kwi 2018, 21:31:45
No, jak do czegoś dotrę to wrzucę.

Generalnie mam zagwozdkę, jak traktować konstrukcje futuropodobne w germańskich... W germańskich brak czasu przyszłego z prawdziwego zdarzenia to standard.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Борівой w 24 kwi 2018, 17:39:37
Pragermański nie miał w ogóle czasu przyszłego.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Dynozaur w 24 kwi 2018, 18:50:45
Prasłowiański i SCS w sumie też (ale miał futurum exactum, żeby było śmieszniej xD).

Ale mimo wszystko większość spółczesnych języków Europy wytworzyła konstrukcje, które można nazwać "futurum". A germańskie niekoniecznie.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Widsið w 24 kwi 2018, 21:47:16
"Pamiętać o czymś, mieć zaplanowane". W kontynentalnych zachowały się tylko zatarte derywaty (duń. mon "być może", monstro "kto wie", mon ske "być może", nor. mon(n) "możliwe, kto wie").
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w 21 maj 2018, 21:42:25
Czemu po ros. jest восстание, ale повстанец? Częściowy wpływ polskiego?
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Henryk Pruthenia w 21 maj 2018, 21:45:25
Nie wykluczyłbym.
Tytuł: Odp: Pytania o etymologie w językach różnych
Wiadomość wysłana przez: Ainigmos w 21 maj 2018, 23:41:19
Ciekawe, skąd się wziął w hebrajskim wyznacznik biernika et אֶת, który wyparł biernik w paleohebrajskim z końcówką -a dla r. męskiego i -ata dla r. żeńskiego?