Autor Wątek: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok  (Przeczytany 12114 razy)

Offline Wedyowisz

  • Pomożesze: 817
  • Wiadomości: 2636
  • Country: pl
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #15 dnia: 28 cze 2013, 11:41:13 »
Brü zdaje się postulował także most — mieść/miotać z podobną derywacją. Obecnie jednak ten pierwszy jest uznany za pożyczkę germańską.

Semantycznie kłopotliwe, imo.

Właściwie nie jest to głupie. Wspólczesnie mosty są dosyć stabilne. Niegdyś były bardzo elastyczne i faktycznie wiatr mógł nimi miotać.

Chodziło mi o hipotezę zapożyczenia germańskiego. Wygląda na to, że w każdym jednym germańskim słowo mast bądź jego ekwiwalent oznacza „pionowy drąg”, w tym zwłaszcza „maszt”. Nie zetknąłem się natomiast wcale z tym znaczeniem na gruncie słowiańskim; jeśli gdzieś występuje, to na pewno  nie powszechnie (zaświadczone znaczenia podług Fasmera to: most; przejście, pomost z desek; pokład na statku; tama; nawierzchnia ulicy). Wsiowe kładki mogą niewiele różnić się od (poziomych) drągów, jednak niespecjalnie widzę potrzebę zapożyczania z germańszczyzny słowa o takim znaczeniu tylko po to, żeby zrobić sobie zeń słowo na most. Gdyby był Prasłowianinem, myślę, że wolałbym przejąć jakiś **brъžь w tym znaczeniu. Atrakcyjność semantyczna tej hipotezy wg mnie nie powala.

A i z tym miotaniem coś może być, w końcu mosty przerzuca się przez rzeki. Podobnie jak przeciera się drogi (tor).
« Ostatnia zmiana: 28 cze 2013, 11:48:05 wysłana przez Gubiert »
стань — обернися, глянь — задивися

Offline Ainigmos

  • Niepurystyczny purysta
  • Pomożesze: 61
  • Wiadomości: 221
  • Country: iq
  • Zagadkosz
  • Conlangi: narzecze wysokopolskie (czystopolszczyzna)
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #16 dnia: 1 sie 2015, 01:02:43 »
Czy to prawda, iż
miot, z którego pochodzą przedmiot, podmiot, przymiot i pomiot,urobił się od czas. mieć, a nie wbrew pozorowi derywacji zerowej - od miotać, skąd wymiot?
« Ostatnia zmiana: 1 sie 2015, 11:56:16 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Pomożesze: 1556
  • Wiadomości: 3515
  • Country: ck
  • Wiecznie obserwowany
  • Conlangi: Nevenlanch, Zimny, Wandyjski i inne
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #17 dnia: 1 sie 2015, 11:34:40 »
Chyba nie.
Mieć miało pierwotnie i- i samo w sobie pochodzi od "jąć".

Zresztą, to wszystko są kalki - przedmiot, podmiot = objekt, subjekt - od łac. jacere~jactare - rzucać, miotać.

Swoją drogą, jak w takim razie można by skalkować "projekt"? Domiot? Przemiot?
« Ostatnia zmiana: 1 sie 2015, 11:39:55 wysłana przez Dynozaur »
Cytat: Widsið
Dynozaur zbanowany na 30 dni.
Jeśli ban nie spowoduje poprawy, będziemy ograniczać dostęp. Jeśli ograniczenie dostępu nie pomoże, skasujemy konto razem z pełną historią wiadomości i wątków.

Tutaj Widsith pokazał o co mu chodzi naprawdę. Zbanowanie mnie to pestka, jemu zależy na usunięciu wszystkich moich postów. Dlaczego? Bo gardzi mojemi inicjatywami, zwłaszcza tem, co związane ze zmianami nazw miejscowych, bo uważa to za "szuryzm", oszołomstwo. Chcecie, aby cała moja wieloletnia praca, związana z odkłamywaniem toponimji obróciła się w gówno? NO TO POPIERAJCIE SOBIE DALEJ WIDSITHA!

Offline Wedyowisz

  • Pomożesze: 817
  • Wiadomości: 2636
  • Country: pl
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #18 dnia: 1 sie 2015, 14:37:07 »
Poza tym mieć miało jać, musiałby być *miat.
стань — обернися, глянь — задивися

Offline Ainigmos

  • Niepurystyczny purysta
  • Pomożesze: 61
  • Wiadomości: 221
  • Country: iq
  • Zagadkosz
  • Conlangi: narzecze wysokopolskie (czystopolszczyzna)
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #19 dnia: 26 cze 2017, 15:02:45 »
Być może całkiem błądzę, ale może prąd? Czasownika nie ma, jest za to prędki. Czy może mieć coś wspólnego z pędzeniem, o ile samo to nie jest urobione od pędu.
prądowi mogłoby natomiast odpowiadać prząść, choć to wygląda co najmniej abstrakcyjnie. (A może jednak?)
Prąd wypłynął zapewne od pruć, a ten urobił się apofonią umlautową od *przyć (jak dzisiaj już tylko w rozkazie przyj), co wygląda o wiele konkretniej, więc prąd trudno skojarzyć z przędzeniem.


troska - trząść
« Ostatnia zmiana: 26 cze 2017, 15:08:02 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja

Offline Siemoród

  • Слава Словѣномъ!
  • Pomożesze: 137
  • Wiadomości: 522
  • Country: cs
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #20 dnia: 27 cze 2017, 00:36:48 »
kosa i czesać
-cząć i koniec
-źrzeć i wzrok

Poza tym mieć miało jać, musiałby być *miat.
Właśnie to jest o tyle ciekawe, że rosyjski ma предмѣтъ(sic!), a bułgarski прѣдмѣтъ. No a czeski předmět. Pytaniem powinno być, dlaczego nie ma jacia w polskim wyrazie.
« Ostatnia zmiana: 27 cze 2017, 17:52:05 wysłana przez Siemoród »
Єи, Словѣнє, ѥщє наша
Словѣнъ мълва живєть
Пока нашє вѣрьноѥ сьрдьцє
За нашь народъ бьѥть!

Offline Obcy

  • Loof þän Semien onn þän Horden!
  • Pomożesze: 290
  • Wiadomości: 1676
  • Vourfäirer ƨ̆ermaneslands
  • Conlangi: astralogermański, szemierski, istanbudzki, senderoski, chatyński, haureński, szapiencki, nissidzki
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #21 dnia: 28 cze 2017, 18:17:46 »
Właśnie to jest o tyle ciekawe, że rosyjski ma предмѣтъ(sic!), a bułgarski прѣдмѣтъ. No a czeski předmět. Pytaniem powinno być, dlaczego nie ma jacia w polskim wyrazie.

Wg ESSJ-ki i kilku innych źródeł forma *mětati (1.os.lp. *mětajǫ) była iteratywem od formy *metati (1.os.lp. *meťǫ) i w rezultacie mieliśmy dwa podobne czasowniki, z których w językach potomnych przeważyła jakaś jedna forma. Dlatego uważam za historycznie poprawne wszystkie słowiańskie "przedmiotowe" kalki z łaciny.
« Ostatnia zmiana: 28 cze 2017, 18:24:51 wysłana przez Obcy »

Offline Ainigmos

  • Niepurystyczny purysta
  • Pomożesze: 61
  • Wiadomości: 221
  • Country: iq
  • Zagadkosz
  • Conlangi: narzecze wysokopolskie (czystopolszczyzna)
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #22 dnia: 1 cze 2018, 17:48:31 »
Czy znacie jeszcze jakieś rzeczowniki odczasownikowe typu tor (trzeć):

Dawniej polszczyzna znała wiele rzeczowników alternacyjnych, kiedy jej słowotwórstwo po części rządziło się różnymi przegłosami i obocznościami, oto niektóre z nich:
skucha - skusić
[prze]zrocze - zierać
sprzęt - sprząc
« Ostatnia zmiana: 1 cze 2018, 17:56:50 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Pomożesze: 1556
  • Wiadomości: 3515
  • Country: ck
  • Wiecznie obserwowany
  • Conlangi: Nevenlanch, Zimny, Wandyjski i inne
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #23 dnia: 2 cze 2018, 09:29:47 »
"Skucha" to typowa wsteczformacja z -ch-, nic starego.

Wydaje mi się wręcz, że to neologizm ostatnich dziesięcioleci.
Cytat: Widsið
Dynozaur zbanowany na 30 dni.
Jeśli ban nie spowoduje poprawy, będziemy ograniczać dostęp. Jeśli ograniczenie dostępu nie pomoże, skasujemy konto razem z pełną historią wiadomości i wątków.

Tutaj Widsith pokazał o co mu chodzi naprawdę. Zbanowanie mnie to pestka, jemu zależy na usunięciu wszystkich moich postów. Dlaczego? Bo gardzi mojemi inicjatywami, zwłaszcza tem, co związane ze zmianami nazw miejscowych, bo uważa to za "szuryzm", oszołomstwo. Chcecie, aby cała moja wieloletnia praca, związana z odkłamywaniem toponimji obróciła się w gówno? NO TO POPIERAJCIE SOBIE DALEJ WIDSITHA!

Offline Ainigmos

  • Niepurystyczny purysta
  • Pomożesze: 61
  • Wiadomości: 221
  • Country: iq
  • Zagadkosz
  • Conlangi: narzecze wysokopolskie (czystopolszczyzna)
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #24 dnia: 3 cze 2018, 09:15:16 »
"Skucha" to typowa wsteczformacja z -ch-, nic starego.

Wydaje mi się wręcz, że to neologizm ostatnich dziesięcioleci.
Bez wsteczformacji, która zalicza się do alternacji, zgrubienie skucha brzmiała zapewne w staropolszczyźnie jako skusa (analogicznie do pokusa) czyli też rzeczownik alternacyjny, więc zdaje się, że to potoczny archaizm sprzed wielu wieków z gier dziecięcych, choć nigdzie poświadczony słownikowo.
« Ostatnia zmiana: 3 cze 2018, 10:44:38 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja

Offline Wedyowisz

  • Pomożesze: 817
  • Wiadomości: 2636
  • Country: pl
Odp: Rzeczowniki odczasownikowe. Tor, tok, sok
« Odpowiedź #25 dnia: 3 cze 2018, 21:10:56 »
Przecież to od skuć się.
стань — обернися, глянь — задивися