Autor Wątek: Język Bretański [Świat Zapadki]  (Przeczytany 3498 razy)

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 077
  • Pieśń Arjów!
    • Zobacz profil
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Język Bretański [Świat Zapadki]
« dnia: Marzec 23, 2015, 23:19:17 »
Język bretański (bret. lecha bretánnareka [ˈʎɛχa brʲɛˈtanʲarʲɛka]) jest tak na wpół wymierającym językiem używanym nie wiem gdzie dokładnie, ale w Bretanii (bret. Bretanna [brʲɛˈtanʲa]). Charakteryzuje się pewnymi wpływami celtyckimi, a potem już też i angielskimi.

Procesa:
wstawka [w] w rozziewach
VnT > VT
-t > -0
qu, gu > χw > χ
ct, ps, pt > χt, χs, χt
ks > χ
ē, ī > i
ĕ, ĭ > e
ă, ā > a
ō > o
ŏ > ou
au > ou
ū > u
o < ŭ > u
{e, i}_To > {e, i}_Tey zapis 'y'
st_{i, e} > ʃ
sk > ʃ
l_{i, e, n, m, k, g} > [ʎ] ll
k_{i, e} > s
g_{i, e} > j
dd, tt, gd, d_{n, l, m} > [ð] Đđ
_d > đđ
f, m, b, p > {i, e, l, n} > fʲ, mʲ, bʲ, pʲ {wypadnięcie l, n}
-e > -0

ZAPIS
  • A a [a]
  • Á á [a]
  • B b [b ]; przed {e,i} [bʲ]
  • BB bb [bʲ]
  • C c [ʃ] w wyrazach rodzimych; w zapożyczonych przed {e,i} [s ], w reszcie pozycyj [k]
  • CH ch [χ]
  • D d [d]; przed {e,i} [dʲ]
  • Đ đ [ð]
  • ĐT đđ [ð]~[ðʲ]~[zʲ]
  • E e [ɛ]
  • É é [ɛ]
  • F f [f]; przed {e,i} [fʲ]
  • FF ff [fʲ]
  • G g [g], w końcu wyrazu [gʲ]
  • H h [h]/0
  • I i [i ]
  • Í í [i ]
  • J j [j]
  • K k [k], w końcu wyrazu [kʲ]
  • L l [l]; przed {e,i} [ʎ]
  • LL ll [ʎ]
  • M m [m]; przed {e,i} [mʲ]
  • MM mm [mʲ]
  • N n [n]; przed {e,i} [nʲ]
  • NN nn [nʲ]
  • O o [ɔ]
  • Ó ó [ɔ]
  • P p [p]; przed {e,i} [pʲ]
  • PP pp [p]]
  • R r [r]; przed {e,i} [rʲ]
  • S s [s ]; przed {e,i} [sʲ]. Między samogłoskami wersja dźwięczna [z]/[zʲ]
  • T t [t]; przed {e,i} [tʲ]
  • U u [ou]
  • Ú ú [ou]
  • V v [v]
  • W w [u ]
  • Ẃ ẃ [u ]
  • Y y [ey]
  • Ý ý [ey]

Akut oznacza akcent, o ile nie pada na drugą przed końcem.
Przed {m, n} dochodzi do zmiany barwy części samogłosek:
ɪ /i/ ʉ /w/
e /e/ o /o/
Przed {e,i} nie zaznaczamy nigdy miękkości. Jest ona domyślna.

GRAMATYKA
Istnieją dwa rodzaje: męski i żeński. Czasy bardzo zubożały, ale za to przypadki trochę mają się lepiej, niż w reszcie romańskich.

CZASOWNIK
Cz. Teraźniejszy
Czas teraźniejszy jest prosty w tworzeniu. Tworzy się de facto wszędzie w następujący sposób:
[th]Osoba[/th][th]sg[/th][th]pl[/th][/tr][tr][td]1[/td][td]-o[/td][td]-mo[/td][/tr][tr][td]2[/td][td]-s[/td][td]-te[/td][/tr][tr][td]3[/td][td]-0[/td][td]-0[/td][/tr][/table]
Tak, trzecia osoba w czasowniku jest taka sama. Przyzwyczajajcie się do tego :)
Istnieją dwa czasowniki nieregularne:
  • esre 'być'
[th]Osoba[/th][th]sg[/th][th]pl[/th][/tr][tr][td]1[/td][td]su[/td][td]esmý[/td][/tr][tr][td]2[/td][td]es[/td][td]este[/td][/tr][tr][td]3[/td][td]est[/td][td]su[/td][/tr][/table]
  • abre 'mieć'
[th]Osoba[/th][th]sg[/th][th]pl[/th][/tr][tr][td]1[/td][td]abbo[/td][td]abbme[/td][/tr][tr][td]2[/td][td]abis[/td][td]abbte[/td][/tr][tr][td]3[/td][td]abb[/td][td]abb[/td][/tr][/table]

Cz. Przeszły Dokonany 'Perfekt'
Tworzymy czas przeszły dokonany poprzez odmianę czasownika 'abre' w czasie teraźniejszym i postawieniem później czasownika w formie perfektu:
ludar > ludát
munre > munét
leger > legét
udir > udít

Cz. Przeszły Niedokonany 'Imperfekt'
Większość czasowników tworzy czas przeszły niedokonany z czasownikiem pomocniczym. Z wyjątkiem dwóch wcześniejszych, nieregularnych, które mają formę czasu przeszłego następującą:
Esre 'być'
[th]Osoba[/th]
   [th]sg[/th]
   [th]pl[/th]
[/tr]
[tr]
   [td]1[/td]
   [td]ero[/td]
   [td]ermo[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]2[/td]
   [td]eras[/td]
   [td]erte[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]3[/td]
   [td]er[/td]
   [td]er[/td]
[/tr]
[/table]

Abre 'mieć'
[th]Osoba[/th]
   [th]sg[/th]
   [th]pl[/th]
[/tr]
[tr]
   [td]1[/td]
   [td]abiv[/td]
   [td]abiv[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]2[/td]
   [td]abiv[/td]
   [td]abivte[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]3[/td]
   [td]abiva[/td]
   [td]abiva[/td]
[/tr]
[/table]

Tworzy się go poprzez odmianę czasownika 'być' w czasie teraźniejszym i dodaniu:
ludar > lúdare
munre > munre
leger > légere
udir > údire
Dochodzi do przeniesienia akcentu na początek wyrazu.

ZAIMEK
[th]Osoba[/th]
   [th]sg[/th]
   [th]pl[/th]
[/tr]
[tr]
   [td]1[/td]
   [td]ju[/td]
   [td]mo[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]2[/td]
   [td]tu[/td]
   [td]jy[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]3[/td]
   [td]es {m} ika {f}[/td]
   [td]ci[/td]
[/tr]
[/table]

Odmiana N D A

SG
1. ju me mi
2. tu te ti
3. {m} es seff si
3. {f} ika se sim

PL
1. mo moff mos
2. jy joff jos
3. ci cis cis

Zaimki dzierżawcze
SG
1. mos
2. tos
3. {m} sos
3. {f} isos
PL.
1. nuchtos
2. vuchtos
3. echtos

RODZAJNIK
[th]Przypadek[/th]
   [th]m[/th]
   [th]f[/th]
   [th]pl m[/th]
   [th]pl f[/th]
[/tr]
[tr]
   [td]Nom.[/td]
   [td]ell[/td]
   [td]llá[/td]
   [td]le[/td]
   [td]lé[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Gen.[/td]
   [td]liuo[/td]
   [td]líuo[/td]
   [td]llor[/td]
   [td]llór[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Dat.[/td]
   [td]li[/td]
   [td]lí[/td]
   [td]lis[/td]
   [td]lís[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Acc[/td]
   [td]llo[/td]
   [td]llá[/td]
   [td]les[/td]
   [td]lés[/td]
[/tr]
[/table]
Tak, dobrze widzicie :) Rodzaj żeński zawsze ma akut nad sobą. Ot tak. Nie ma rodzajników nieokreślonych, jest tylko określony.

Rzeczownik
Są cztery przypadki. Mianownik, dopełniacz, celownik, biernik. Wiele form jest wspólnych. Są trzy wzory deklinacyjne
Wzór I
[th]Przypadek[/th]
   [th]sg[/th]
   [th]pl[/th]
[/tr]
[tr]
   [td]Nom.[/td]
   [td]rosa[/td]
   [td]rosas[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Gen.[/td]
   [td]rose[/td]
   [td]rosar[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Dat.[/td]
   [td]rose[/td]
   [td]roses[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Acc[/td]
   [td]rosa(m)[/td]
   [td]roses[/td]
[/tr]
[/table]
Wzór II
[th]Przypadek[/th]
   [th]sg[/th]
   [th]pl[/th]
[/tr]
[tr]
   [td]Nom.[/td]
   [td]muros[/td]
   [td]mure[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Gen.[/td]
   [td]muri[/td]
   [td]muror[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Dat.[/td]
   [td]muro[/td]
   [td]mures[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Acc[/td]
   [td]muro[/td]
   [td]mures[/td]
[/tr]
[/table]
Wzór III
[th]Przypadek[/th]
   [th]sg[/th]
   [th]pl[/th]
[/tr]
[tr]
   [td]Nom.[/td]
   [td]bar[/td]
   [td]bare[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Gen.[/td]
   [td]bari[/td]
   [td]baror[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Dat.[/td]
   [td]baro[/td]
   [td]bares[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Acc[/td]
   [td]baro(m)[/td]
   [td]bares[/td]
[/tr]
[/table]

Te (m) w akkuzatywie to ponowny wpływ łaciny w czasach późniejszych, obu form używa się dość swobodnie.

PRZYMIOTNIK
Są dwa wzoru odmiany przymiotnika. Swój, odziedziczony i tak zwany zewnętrzny, przymiotniki pochodzenia obcego.

Przymiotniki odziedziczone
[th]Przypadek[/th]
   [th]m[/th]
   [th]f[/th]
   [th]pl[/th]
[/tr]
[tr]
   [td]Nom.[/td]
   [td]abbos[/td]
   [td]abba[/td]
   [td]abe[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Gen.[/td]
   [td]abi[/td]
   [td]abe[/td]
   [td]abbor[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Dat.[/td]
   [td]abbo[/td]
   [td]abe[/td]
   [td]abes[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Acc[/td]
   [td]abbo[/td]
   [td]abba(m)[/td]
   [td]abes[/td]
[/tr]
[/table]

Przymiotniki zapożyczone
[th]Przypadek[/th]
   [th]sg[/th]
   [th]pl[/th]
[/tr]
[tr]
   [td]Nom.[/td]
   [td]ny[/td]
   [td]nys[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Gen.[/td]
   [td]nys[/td]
   [td]nyr[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Dat.[/td]
   [td]ny[/td]
   [td]nys[/td]
[/tr]
[tr]
   [td]Acc[/td]
   [td]ny(m)[/td]
   [td]nys[/td]
[/tr]
[/table]

Ktoś, jakieś pytania?
« Ostatnia zmiana: Marzec 30, 2015, 22:11:28 wysłana przez Henryk Pruthenia »

Offline Lukas

  • Wiadomości: 162
    • Zobacz profil
Odp: Język Bretański [Świat Zapadki]
« Odpowiedź #1 dnia: Marzec 24, 2015, 14:08:15 »
Z jakiego języka ten jazyk się wywodzi? Chyba z pra-celtyckiego, a może z łaciny?

Offline Widsið

  • Adgarios totias
  • Wiadomości: 2 744
    • Zobacz profil
Odp: Język Bretański [Świat Zapadki]
« Odpowiedź #2 dnia: Marzec 24, 2015, 16:19:44 »
Z łaciny, wpływy celtyckie są, póki co, minimalnie widoczne.

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 077
  • Pieśń Arjów!
    • Zobacz profil
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Język Bretański [Świat Zapadki]
« Odpowiedź #3 dnia: Marzec 24, 2015, 16:28:46 »
Tak, mają się wyróżniać przy leksyce.

Offline Mahtlactli Omome Tochtli

  • Wiadomości: 377
    • Zobacz profil
Odp: Język Bretański [Świat Zapadki]
« Odpowiedź #4 dnia: Marzec 24, 2015, 20:45:50 »
Heh, zabawne, na dniach miałem zacząć publikować swój nowy romceltnóblang, teraz nikt mi nie uwierzy, że nie zrzynam z Ciebie, Pruthenio.
A konlang się podoba, chociaż paru rzeczy nie rozumiem. Zawsze w takiej sytuacji chciałbym zobaczyć podręcznik gramatyki historycznej danego języka  :-P