Język rodzki/Brudnopis

Z Conlanger
< Język rodzki
Wersja Vilén (dyskusja | edycje) z dnia 01:32, 3 sty 2013

(różn.) ← poprzednia wersja | przejdź do aktualnej wersji (różn.) | następna wersja → (różn.)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Rzeczownik

W języku rodzkim, rzeczowniki odmieniają się przez liczby oraz przypadki, i mają przyporządkowany jeden z trzech rodzajów (męski, żeński, nijaki), oraz jeden z sześciu wzorców deklinacji (I, II, III, IV, V, VI). W niektórych rzeczownikach, po dodaniu końcówki niezerowej, zanika ostatnie e bądź å, najczęściej w wyrazach zakończonych na -åk, -åv i -ec, np. ditenåkditenki. Wyrazy takie są odpowiednio oznaczone w słowniku.

Odmiana

określ. I II III IV V VI
l. poj. l. mn. l. poj. l. mn. l. poj. l. mn. l. poj. l. mn. l. poj. l. mn. l. poj. l. mn.
nom. -Ø, -u -i -o, -e -a -a -i -i -a -i
gen. -a -u -a -u -i -u -i -ej -i -u -i -u
dat. -u -om -u -om -i * -am -i -em -i -em -i -em
acc. -Ø, -u -i -o, -e -a -o -i -i -a -i
nieokr. I II III IV V VI
l. poj. l. mn. l. poj. l. mn. l. poj. l. mn. l. poj. l. mn. l. poj. l. mn. l. poj. l. mn.
nom. -åt, -ut -iti -oto, -eto -ata -ata -iti -åta -iti -åto -ata -åta -iti
gen. -atoj -utich -atoj -ytich -iti -utich -iti -etich -itoj -ytich -iti -utich
dat. -utom -otim -utom -ötim -itö * -atim -itö -etim -itom -etim -itö -etim
acc. -åt, -ut -iti -oto, -eto -ata -öte -iti -åte -iti -åto -ata -åte -iti

W kilku utartych wyrażeniach znajdują się pozostałości dawnych narzędnika i wołacza, np. Böše! „Boże!” czy såbogöm „żegnaj”.

Użycie

Formy określonej używamy, gdy:

  • Wspomniano przedmiot po raz kolejny w tekście lub rozmowie.
  • Z sytuacji lub kontekstu wiadomo o jaki przedmiot chodzi.
  • Przedmiot jest jedyny w swoim rodzaju.
  • Przedmiot wysuwa się na plan pierwszy jako przedstawiciel grupy pokrewnych przedmiotów, jest uważany za przedstawiciela rodzaju.
  • Mówiący sygnalizuje, że chodzi mu o wszystkie elementy pewnego zbioru skończonego i wymiernego.

Mianownik używany jest:

  • Jako podmiot zarówno zdań przechodnich, jak i nieprzechodnich.
  • Jako forma słownikowa.

Dopełniacz używany jest:

  • W funkcji posesywnej w relacjach przynależności.
  • W funkcji partytywnej.
  • Jako dopełnienie bliższe, gdy mowa jest o części.
  • Przy uczestnictwie w czynności, zarówno jako agens, jak i pacjens.
  • W funkcji opisowej, np. den pöbidi „dzień zwycięstwa”.

Celownik używany jest:

  • Jako dopełnienie dalsze.
  • Po przyimkach oznaczających znajdowanie się w danym miejscu, np. vå domu „w domu”.

Biernik używany jest:

  • Jako dopełnienie bliższe zdań przechodnich.
  • Po przyimkach oznaczających ruch do danego miejsca, np. vå dom „do domu”.
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Języki i światy
Obsługa
Narzędzia