Język bałaszaski

Z Conlanger
Skocz do: nawigacja, szukaj

Język bałaszaski - język używany przez Bałaszasków. Jest to język aglutynacyjny, którego cechą charakterystyczną jest harmonia wokaliczna.

Dźwięki

Samogłoski

  • i y ɯ u (и ү ы у)
  • e ø o (е ө ѡ)
  • æ ɔ (э о)
  • a (а)

Spółgłoski

  • m n ɲ (м н нь)
  • p b t d k ɡ q ɢ (п б т д к г ҁ ӷ)
  • s z ʃ ʒ ɕ ʑ x ɣ χ ʁ (с з ш ж ҫ ҙ x ғ ӄ ҕ)
  • w ɫ r j (ҩ л р й)

Akcent

Akcent pada na drugą sylabę od końca.

Budowa sylaby

Ogólna struktura sylaby to ((S)C)V(R), gdzie:

  • C - dowolna spółgłoska;
  • V - dowolna samogłoska;
  • S - samogłoski szczelinowe /s/ i /z/
  • R - spółgłoska л lub р.

Osłabienie spółgłosek

Dźwięczne spółgłoski zwarte po spółgłoskach л i р przechodzą w swój szczelinowy odpowiednik.

Harmonia Wokaliczna

Zjawiskiem typowym dla języka bałaszaskiego jest harmonia wokaliczna. Objawia się ona tym, że niektóre samogłoski nie mogą występować w tym samym wyrazie. Samogłoskę, nadającą barwę nazywamy "dominantą".

Samogłoski
Przednie Centralne Tylne
Niezaokr. Zaokr. Niezaokr. Zaokr
Przymknięte и ү ы у
Półprzymknięte е ө ѡ
Półotwarte э о
Otwarte а

W języku bałaszaskim samogłoski dzielą się ze względu na:

  • zaokrąglenie
    • niezaokrąglone: и, е, э, ы
    • neutralne: а
    • zaokrąglone: ү, ө, у, ѡ, о
  • miejsce artykulacji:
    • przednie: и, ү, е, ө, э
    • neutralne: а
    • tylne: ы, у, ѡ, о

W wyniku takiego podziału, dominanta zabarwia samogłoski w dwójnasób:

  • zaokrągla/spłaszcza
  • uprzednia/utylnia.
Wymiany Samogłoskowe
Dominanta Przednia Tylnia
Niezaokr. Zaokr. Niezaokr. Zaokr
и/ү/ы/у и ү ы у
е/ө/ѡ е ө ы/а ѡ
э/о э а а о

Gramatyka

Rzeczownik

Rzeczownik odmienia się przez przypadki i liczby. Odmiana ma charakter aglutynacyjny.

Przypadek

Rzeczownik w języku bałaszaskim odmienia się przez następujące przypadki:

  • mianownik - za jego pomocą opisujemy wykonawcę czynności, a także używamy go, zwracając się do kogoś;
  • celownik - odbiorca czynności, używany także w konstrukcjach biernych;
  • biernik - dopełnienie bliższe, używany jest także w konstrukcjach przyimkowych;
  • partytyw - używany z liczebnikami, nazwami jednostek i miar, a także jako dopełnienie bliższe, gdy podkreślamy, że potrzebujemy tylko część jakiejś ogólnej całości;
  • narzędnik - używany dla wyrażenia narzędzia używanego do wykonania jakiejś czynności lub przy określaniu sposobu wykonywania czynności;
  • komitatyw - używany jest dla określenia osób, zjawisk lub wydarzeń towarzyszących czemuś;
  • komparatyw - używany jest w porównaniach (w tym też przy pomocą przymiotników, tak samo dla stopnia równego, wyższego, jak i najwyższego), a także, gdy opisuje się sposób wykonywania czynności, jeżeli wykonawcą jest człowiek;
  • ablatyw - używany jest samodzielnie dla określenia pochodzenia, opisania z czego coś zostało stworzone, opisania ruchu odbywającego się skądś, przyczyny czegoś, a także używany jest z przyimkami.
Deklinacja
Przypadek Po Spółgłosce Po Samogłosce
NOM. -∅, -а, -и, -э -∅
DAT. -дэ
ACC. -ҩѡ
PAR. -агы -гы
INS. -иди -ди
COM. -ар -ғар
CMP. -аба -ба
ABL. -нэр -нэр

Liczba

W języku bałaszaskim występują trzy cztery liczby:

  • pojedyncza - używana dla opisania pojedynczych obiektów, abstrakcyj i rzadziej też pewnych zbiorów;
  • mnoga - używana jest dla podkreślenia mnogości występowania danych przedmiotów, zwierząt czy ludzi;
  • zbiorowa - używana jest dla opisania jakiegoś zbioru składającego się z określonych przedmiotów;
  • podwójna - używana jest dla opisania przedmiotów występujących w parach;
Deklinacja
Przypadek Po Spółgłosce Po Samogłosce
POJ. -∅ -∅
MN. -ала, -алла -ла, -лла
ZB. -ар -ҁар
PDW. -аҁа -ҁа

Wyrazy jednosylabowe przyjmują w liczbie mnogiej sufiksy -алла, лла, a wielosylabowe -ала, -ла.