Język mattitu

Z Conlanger
Skocz do: nawigacja, szukaj

Język mattitu, lub matycki (mat. māttitu rêsu ['ma:tʼitu 'reisu] - język używany w świecie Ziemli. Charakteryzuje się obecnością odmiany przedmiotowej i podmiotowej u czasowników, ograniczoną fleksją rzeczowną i posiadaniem trzech liczb: pojedynczej, mnogiej i podwójnej.

Dźwięki i zapis

Język charakteryzuje się osiemnastoma spółgłoskami (w czym występują spółgłoski ejektywne i faryngalizowane) i ośmioma samogłoskami (trzy pary długa - krótka oraz dwa dyftongi). W nawiasach obok dźwięków podany jest ich zapis.

Spółgłoski

  • m n ɴ ( m n ň )
  • p pʼ t tʼ tˤ ( p pp t tt ț )
  • s sˤ z zˤ χ ( s ś z ź ħ )
  • ts tsˤ dz dzˤ ( c ć ʒ ʒ́ )
  • ɾ ( r )

Samogłoski

  • i i: u u: ( i ī u ū )
  • ei oi ( ê ô )
  • a a: ( a ā )

Akcent

Akcent pada zawsze na pierwszą sylabę wyrazu.

Czasownik

Występują dwa czasy: przeszły i teraźniejszy-przyszły, dodatkowo czasowniki odmieniane są przez osoby (koniugacja podmiotowa i przedmiotowa).

Odmiana podmiotowa

Czasowniki w odmianie podmiotowej przyjmują następujące końcówki:

Liczba pojedyncza

  • -ar
  • -aț
  • -aț

Liczba podwójna

  • -êm
  • -êm
  • -êm

Liczba mnoga

  • -īr
  • -īm
  • -īm

Czwarta osoba Poprzez czwartą osobę rozumie się zależną formę czasownika, która sama nie podaje ani liczby ani osoby, tylko domyślnie zgadza się co do osoby i liczby z podmiotem i orzeczeniem w zdaniach złożonych. W wyrażeniach modalnych po odmienionym czasowniku używa się także właśnie tej formy. Przyjmuje ona końcówkę:

  • -is

Odmiana przedmiotowa

Czasowniki w odmianie przedmiotowej przyjmują następujące końcówki:

Liczba pojedyncza

  • -ri
  • -ti
  • -ti

Liczba podwójna

  • -mi
  • -mi
  • -mi

Liczba mnoga

  • -mi
  • -mi
  • -mi

Czwarta osoba

  • -si

Konstrukcje modalne

Konstrukcje modalne tworzymy z ograniczoną grupą czasowników, które opisują nasze emocje, stany, wątpliwości, pragnienia i wymagają jednocześnie dookreślenia w postaci innego czasownika. Są to czasowniki:

  • chcieć ttānu
  • mieć zamiar ħumu
  • lubić ʒ́īru
  • nienawidzić cômu
  • powtarzać āțu
  • umieć, potrafić ôňu
  • mieć możliwość iśțu
  • musieć īmu

Czasowniki modalne łączą się z wymaganym czasownikiem, który stoi tuż po nim, zgadza się z nim czasem, ale występuje w czwartej osobie. Jeżeli drugi czasownik jest czasownikiem przechodnim, odmianie podmiotowej ulega tylko on.

Rzeczownik

Rzeczownik posiada tylko dwa przypadki: mianownik i prepozycjonał. Mianownik wyraża podmiot i orzecznik, prepozycjonał łączy się z przyimkami. Istnieją trzy liczby: pojedyncza, mnoga, podwójna.

Deklinacja

Istnieje tylko jeden uniwersalny wzór odmiany dla wszystkich rzeczowników:

Przypadek Singularis Dualis Pluralis
Mianownik -u -um -īm
Prepozycjonał -i -im -īm

Przymiotnik

Matycki przymiotnik pełni dwie funkcje:

  • przydawki (zawsze stoi przed opisywanym rzeczownikiem), wtedy zgadza się liczbą i przypadkiem z rzeczownikiem
  • orzecznika (stoi po orzeczeniu), przyjmuje tylko formę Nom. sg, nawet jeżeli określany rzeczownik jest w innej liczbie.

Przymiotnik przyjmuje te same końcówki fleksyjne, co rzeczownik.

Przyimek

Przyimki zawsze łączą się z prepozycjonałem. Występują następujące przyimki:

  • ān - wyrażenie akuzatywne,
  • ês - wyrażenie datywne,
  • ru - położenie w środku czegoś, wewnątrz, na czymś (powierzchnia, budynek, miejsce),
  • śu - położenie obok czegoś,
  • uț - pochodzenie skądś, zrobiony z materiału, o jakiejś cesze,
  • īn - wyrażenie własności, czyj?
  • ôć - wyrażenie celowości, aby, w celu,