Język miriszki

Z Conlanger
Skocz do: nawigacja, szukaj

Język miriszki - język ludu Miriszków używany w świecie Ziemi.

System dźwiękowy

Spółgłoski

  • m n ɲ (m n ņ)
  • p b t d c ɟ k ɡ (p b t d ķ ģ k g)
  • ʋ s ʃ ç x (v s š ḩ h)
  • r ɹ (r ṙ)
  • l j (l j)

Samogłoski

  • ɪ iː ʊ uː (i ī u ū)
  • ɛ eː ɔ oː (e ē o ō)
  • ə (ə)
  • a ɑː (a ā)

Akcent

Akcent jest stały i pada zawsze na pierwszą sylabę słowa.

Zaimek

Zaimek osobowy

Osoba Sg Pl
1. mīš šīmi
2.
3. ṙu¹, ōd² oṙūš¹, ōdəd²
  • ¹dla żywotnych;
  • ²dla nieżywotnych;

Deklinacja

Przypadek Sg Pl
1. 2. 3. 1. 2. 3.
Absolutyw mīš ṙu¹, ōd² šīmi oṙūš¹, ōdəd²
Dopełniacz miša ṙa¹, oda² šīma vāna oṙuša¹, odda²
Ergatyw miši ṙi¹, odi² šimī vāni oṙuši¹, oddi²
  • ¹dla żywotnych;
  • ²dla nieżywotnych;

Rzeczownik

Rzeczownik w języku miriszki odmienia się przez trzy przypadki:

  • absolutyw
  • dopełniacz
  • ergatyw

Dodatkowo rzeczownik może występować w formie określonej i nieokreślonej.

Deklinacja

Istnieją dwa podtypy deklinacyjne:

  • spółgłoskowy;
  • samogłoskowy.

Deklinacja Nieokreślona

Dla rzeczowników ēpon - "pies"; ūmikka - "mysz"; āggon - "pole"; - "woda":

Przypadek Sg Pl
Żywotne Nieżywotne Żywotne Nieżywotne
Absolutyw ēpon ūmikkam āggon m ēponim ūmikkaim āggonpim pim
Dopełniacz ēponam ūmikkap āggonam p ēponami ūmikkaami āggona(p)pa (p)pa
Ergatyw ēponiṙ ūmikka āggonim m ēponiṙi ūmikkaṙi āggonpim pim

Deklinacja Określona

Dla rzeczowników ēpon - "pies"; ūmikka - "mysz"; āggon - "pole"; - "woda":

Przypadek Sg Pl
Żywotne Nieżywotne Żywotne Nieżywotne
Absolutyw¹ aēpon aūmikka dāggon od šuēponi šuūmikkai dāggonpi odpi
Dopełniacz¹ aēpona aūmikkap dāggona odp šuēponami šuūmikkaami dāggona(p)pa od(p)pa
Ergatyw² ēponi ūmikka dāggon od ēponi ūmikkai dāggonpi odpi
  • ¹dla dopełniacza i absolutywu używa się poprzedzających form trzeciej osoby w formie przedmiotowej
  • ²dla ergatywu używa się poprzedzających form trzeciej osoby w formie podmiotowej.

Czasownik

W języku miriszki występują trzy "czasy":

  • teraźniejszy neutralny;
  • przeszły aktywny - opisuje czynności wyrażane przez czasowniki przechodnie;
  • przeszły bierny - opisuje stany, czynności wyrażane przez czasowniki nieprzechodnie oraz stanowi formę bierną dla czasowników przechodnich.

Koniugacja

Czasownik odmienia się przez:

  • trzy czasy (teraźniejszy neutralny : przeszły aktywny : przeszły bierny)
  • dwie formy tryby rozkazującego (tryb rozkazujący aktywny : tryb rozkazujący bierny)
  • formę tryby życzącego (tryb życzący aktywny : tryb życzący bierny)

Klasy koniugacyjne

W języku miriszki istnieją dwie klasy koniugacyjne:

  • spółgłoskowa (temat czasownika kończy się spółgłoską) - należą do niej zarówno czasowniki przechodnie jak i nieprzechodnie;
  • samogłoskowa (temat czasownika kończy się samogłoską -a) - należą do niej tylko czasowniki przechodnie oraz tzw. czasowniki zwrotne.

Tablice odmian

Dla czasowników šišūm - "jem" oraz šadda - "biję"

Czas teraźniejszy neutralny

Klasa Sg Pl
Spółgłoskowa šišūm

"jem"

mišūmu

"jemy"

Samogłoskowa šadda

"biję"

madda

"bijemy"

Czas przeszły

Aktywny

Klasa Sg Pl
Spółgłoskowa šišūma

"jadłem"

mišūma

"jedliśmy"

Samogłoskowa šaddad

"biłem"

maddad

"biliśmy"

Bierny

Klasa Sg Pl
Spółgłoskowa šūmid

"byłem jedzony"

šīšūmid

"byliśmy jedzeni"

Samogłoskowa addad

"byłem bity"

šīaddad

"byliśmy bici"

Tryb rozkazujący

Aktywny

Klasa Sg Pl
Spółgłoskowa (li)šūm!

"jedz"

(u)šūm!

"jedzcie"

Samogłoskowa (l)adda!

"bij"

(v)adda!

"bijcie"

Bierny

Klasa Sg Pl
Spółgłoskowa (li)šūməd!

"bądź jedzony"

(u)šūməd!

"bądźcie jedzeni"

Samogłoskowa (l)addad!

"bądź bity"

(v)addad!

"bądźcie bici"

Tryb życzący

Aktywny

Klasa Sg Pl
Spółgłoskowa šišūmir

"abym jadł"

mišūmur

"abyśmy jedli"

Samogłoskowa šaddar

"abym bił"

maddar

"abyśmy bili"

Bierny

Klasa Sg Pl
Spółgłoskowa šūm

"abym był jedzony"

šīšūmu

"abyśmy byli jedzeni"

Samogłoskowa adda

"abym był bity"

šīadda

"abyśmy byli byici"

Odmiana osobowa

Istnieją dwa rodzaje odmiany osobowej:

  • podmiotowa;
  • przedmiotowa.

Tworzy się je poprzez dodanie prefiksów przed czasownik.

Podmiotowa

Używana jest dla wyrażania podmiotu w czasie teraźniejszym neutralnym (dla czasowników przechodnich) oraz w formach czasu przeszłego aktywnego i w wszystkich formach trybów o aktywnym charakterze.

Osoba Sg Pl
1. š-

ši-

m-

mi-

2. l-

li-

v-

u-

3. ṙ-¹, d-²

a-¹, od-²

uš ... -i¹, d- ... -pi²

uš ... -i¹, od- ... -pi²

  • ¹dla żywotnych;
  • ²dla nieżywotnych.

Przedmiotowa

Używana jest dla wyrażania podmiotu w czasie teraźniejszym neutralnym (dla czasowników nieprzechodnich) oraz w formach czasu przeszłego biernego i w wszystkich formach trybów o biernym charakterze. Wyraża także dopełnienie w czasie teraźniejszym neutralnym (dla czasowników przechodnich) oraz w formach czasu przeszłego aktywnego i w wszystkich formach trybów o aktywnym charakterze.

Osoba Sg Pl
1. mī- šī-
2. lā- vā-
3. a-¹, od-² šu- ... -i¹, od- ... -pi²
  • ¹dla żywotnych;
  • ²dla nieżywotnych.

Czasowniki zwrotne

Przez czasowniki zwrotne wyraża się klasę czasowników przechodnich, których dopełnieniem jest podmiot. Należą do nich także czasowniki określające nabywanie jakiejś cechy.