Język proto-miteński

Z Conlanger
Skocz do: nawigacja, szukaj

Język proto-miteńsko - wspólny prajęzyk przodków Mitengów. Język ten wyłonił się z języka proto-miteńsko-kadońskiego. Z języka proto-miteńskiego wyłoniły się następujące języki:

Zmiany językowe

Zmiany dźwiękowe

  • ň > n
  • iw > y
  • akcent na pierwszą sylabę
  • i > e _C (nieakcentowane)
  • o² > e
  • o¹, o > o
  • s, ś > w u_C, o_C
  • ej, aj > e
  • ś > h
  • s š V_V > z ž
  • c č > s š
  • C¹C² > C² (+ ubezdźwięcznienie)
  • ä > e
  • Vl, Vr > lV, rV
  • v > w {o, u}
  • ur, er, ir > ar
  • v > f > h (w nagłosie)
  • v > w
  • k, t, p > ' _C
  • e > 0 (w wygłosie)

Zmiany w gramatyce

  • rozwinięcie aglutynacyjności, poprzez dołączenie poimków do słów.
  • rozwinięcie systemu określoności
  • rozwinięcie systemu czasownikowego.

Dźwięki

Samogłoski

  • i y u
  • e ö
  • a

Spółgłoski

  • m n
  • p t k
  • b d g
  • s z š ž h
  • w r l j

Akcent

Akcent pada na pierwszą sylabę.

Gramatyka

Zaimek

Osoba Sg Pl
1. ni heji
2. šu šehi
3. ki kehi

Rzeczownik

Sg
Nom. -'(e) -(u) -a
Acc./Dat. -'ar -yz -ez
Gen. -'ed -ud -ed
Instr. -'eš
Pl
Nom. -'et -un -et
Acc./Dat. -'art -ösan -est
Gen. -'est -odun -est
Instr. -'ešt -öšan -ešt

Jako forma podstawowa dla przyimków ruchu występuje mianownik (statecznych) oraz dopełniacz (ruchu)

Przedimek

Rzeczownik

Sg
Nom. ty
Acc./Dat. tyr
Gen. tyd
Instr. tyš
Pl
Nom. tyn
Acc./Dat. tysan
Gen. tyst
Instr. tyšt

Czasownik

Odmiana osobowa

Końcówki osobowe
Osoba Sg Pl
1. -u -eš
2. -yr -yd
3. -(e) -et

Odmiana czasowa

Czas Dok Ndok
Ter -0-
Prz. -žda- -da-

Słownik

  • ni - ja
  • šu - ty, pan/pani
  • ki - on
  • heji - my
  • šehi - wy, państwo
  • kehi - oni
  • tyja - to
  • tyjety - tamto
  • šyzi - tu
  • šöse - tam
  • wuši - kto
  • dezi - co
  • myzi - gdzie
  • šeyzi - kiedy
  • ku - jak
  • iwa (te - ) - nie
  • - wszystko
  • - dużo
  • - mało
  • kuna - jeden
  • šuja - dwa
  • kiwa - trzy
  • esi - cztery
  • uwi - pięć
  • hebi - wielki
  • - mały
  • heha - kobieta
  • tu - mężczyzna
  • nyji - człowiek
  • šiju - dziecko
  • biku - żona
  • owunu - mąż
  • bebi - matka
  • eša - ojciec
  • mari - zwierzę
  • laa - ryba
  • hegi - ptak
  • ga - drzewo
  • renabu - las
  • radu - owoc
  • apa - ziarno, nasiono, siemię
  • lutesi - liść
  • ana - trawa
  • dega - skóra
  • karu - mięso
  • sawuga - krew
  • tebepu - kość
  • enedi - jajko, jajo
  • utu - róg
  • sepi - ogon
  • lunyhi - pióro
  • sesu - włos
  • pesa - głowa
  • šawa - ucho
  • enu - oko
  • ega - nos
  • kešaka - usta (plural only)
  • hašawa - ząb
  • apa - język
  • glaa - stopa
  • hegi - noga
  • nlulua - ręka
  • jegu - serce
  • ena (en - ) - być
  • kuzi - mieć
  • taka - robić
  • šahi - pić
  • sugesi - jeść
  • šu - widzieć
  • azi - słyszeć
  • šušu - wiedzieć, znać
  • ena - myśleć
  • ša - bać się
  • yu - spać
  • guda - żyć
  • ebi - umierać, umrzeć
  • ubi - zabijać, zabić
  • böliwa - ciąć, kroić
  • nuni - pływać
  • tumu - latać, lecieć
  • rari - iść, chodzić
  • epa - leżeć
  • udi - siedzieć
  • enema - stać
  • ena - padać, paść
  • sa - dawać, dać
  • domuki - trzymać, dzierżyć
  • kleu - myć, prać (clothes)
  • hatu - szyć
  • sötega - mówić
  • taga - śpiewać
  • aša - słońce
  • nugi - księżyc
  • ada - gwiazda
  • etu - woda
  • emawa - deszcz
  • rezlau - rzeka
  • wupu - jezioro
  • ozymi - morze
  • jawlaa - sól
  • - kamień
  • šaku - ziemia
  • badubu - chmura, obłok
  • ranegi - mgła
  • negemu - niebo
  • nanahu - wiatr
  • jagama - śnieg
  • - lód
  • lanagu - dym
  • da - ogień
  • hija - popiół
  • neša - palić się
  • husi - droga
  • henena - góra
  • šemi - czerwony
  • eplei - zielony
  • usu - żółty
  • hušaši - biały
  • naha - czarny
  • atuna - noc
  • tehata - dzień
  • ešika - rok
  • sara - ciepły
  • ja - zimny, chłodny
  • hana - pełny
  • lara - nowy
  • nleapa - stary
  • suhu - dobry
  • suka - zły
  • hleapa - bliski
  • jašu - daleki
  • sehani - prawy
  • uwaba - lewy
  • ku - przy, u, na
  • ezu - w
  • du - z
  • a - i
  • beusi - jeśli, jeżeli
  • emu - bo, ponieważ
  • mahazi - imię