Język proto-miteńsko-kadońsko-zireski

Z Conlanger
Skocz do: nawigacja, szukaj

Język proto-miteńsko-kadońsko-zireski (w skrócie PMKZ) - język, używany przez praprzodków Mitengów, Kadończyków i Ziregów. Z języka PMKZ powstały dwa następujące prajęzyki:

Dźwięki

Samogłoski

  • i u
  • a
  • ī ū
  • ā

Spółgłoski

  • m n ň
  • p t k '
  • b d g
  • v s š ś
  • r l j
  • c č

Akcent

Akcent na przedostatniej sylabie

Struktura sylaby

Ogólna struktura sylaby to (C)V

Gramatyka

Zaimek

Osoba Sg Pl
1. ňi vaji
2. šu šaji
3. ki kaji

Rzeczownik

Sg
Nom. -i -u
Acc./Dat. -iri -usi/-uši¹ -āsi
Gen. -idi -udu -ādi
Instr. -iši -uši -āši
Pl
Nom. -iti -unu -āti
Acc./Dat. -iriti -usinu/-ušinu¹ -āsiti
Gen. -iditi -udunu -āditi
Instr. -išiti -ušinu -āšiti
  • ¹ - nieożywione

Czasownik

Końcówki osobowe
Osoba Sg Pl
1. -u -aši
2. -uri -udi
3. -i -ati

Czasy

Kategoria czasu wyznaczona jest za pomocą sufiksów doklejanych do czasownika:

  • teraźniejszy: -0-
  • prze: -di-

Aspekt

Aspekt wyraża się za pomocą prefiksów:

  • ču-
  • ši-

Słownik

  • Polski - Pra - X
  • ja - ňi
  • ty, pan/pani - šu
  • on - ki
  • my - vaji
  • wy, państwo - šaji
  • oni - kaji
  • to - tiā
  • tamto - tiā - tiā
  • tu - šusi
  • tam - šusi - šusi
  • kto - vūši
  • co - disi
  • gdzie - musi
  • kiedy - čājusi
  • jak - kū
  • nie - īva~īja~ti -
  • wszystko - duri
  • dużo, wiele - āviri
  • kilka, trochę - ňiā
  • mało - ubā
  • inny - ini
  • jeden - kuňā
  • dwa - čujā
  • trzy - kivā
  • cztery - īci
  • pięć - ūvi
  • wielki - vabi
  • długi - ilā'u
  • szeroki - mara
  • gęsty - cābu
  • ciężki - vīcu
  • mały - āru
  • krótki - āčā
  • wąski - āniru
  • cienki - gisu
  • kobieta - śīśā
  • mężczyzna - tu
  • człowiek - nuji
  • dziecko - čiju
  • żona - bīku
  • mąż - uvuňu
  • matka - bibi
  • ojciec - ičā
  • zwierzę - mīri
  • ryba - ālā
  • ptak - śīgi
  • pies - imīmi
  • wesz - čuku
  • wąż - īki
  • robak, czerw - ūbusi
  • drzewo - gā
  • las - riňābu
  • kij - īmu
  • owoc - rādu
  • ziarno, nasiono, siemię - apā
  • liść - lutici
  • korzeń - pu'u
  • kora - ňīcā
  • kwiat - kiňāsu
  • trawa - ānā
  • sznur - gīvīdi
  • skóra - dīgā
  • mięso - kāru
  • krew - sā'ūgā
  • kość - tibipu
  • tłuszcz - učā
  • jajko, jajo - īňādi
  • róg - ūtu
  • ogon - sipi
  • pióro - luňuśi
  • włos - sīcu
  • głowa - picā
  • ucho - ča'ā
  • oko - īňu
  • nos - īgā
  • usta (plural only) - kičākā
  • ząb - vāšavā
  • język - āpa
  • paznokieć - ciśā
  • stopa - gala
  • noga - vagi
  • kolano - nūrā
  • ręka - nūlulā
  • skrzydło - dāvamā
  • brzuch - kūju
  • wnętrzności (plural only) - abīdu
  • szyja, kark - ūrūdi
  • plecy (plural only) - lūcapi
  • pierś - iňu
  • serce - jīgu
  • wątroba - ūšidu
  • pić - šaśi
  • jeść - sūgici
  • gryźć, kąsać - kiji
  • ssać - ūru
  • pluć - ivā
  • wymiotować - aňā
  • dmuchać, dąć, wiać - pimū
  • oddychać - ūpaňu
  • śmiać się - sūbu
  • widzieć - šu
  • słyszeć - asī
  • wiedzieć, znać - šušu
  • myśleć - iňa
  • czuć, wąchać - mulā
  • bać się - ča
  • spać - ī'u
  • żyć - gūdā
  • umierać, umrzeć - ibi
  • zabijać, zabić - ūbī
  • walczyć - pāvā
  • polować - ňīčāpā
  • uderzać - unāšā
  • ciąć, kroić - bulīvā
  • rąbać - duvūsu
  • dźgać, kłuć, bóść - vāda
  • drapać, skrobać - upiśā
  • kopać, ryć - dīrā
  • pływać - ňūňi
  • latać, lecieć - pagūpu
  • iść, chodzić - riri
  • przychodzić, przyjść - śāmušā
  • leżeć - ipā
  • siedzieć - ūdi
  • stać - īnīmā
  • obracać się - āsā
  • padać, paść - inā
  • dawać, dać - cā
  • trzymać, dzierżyć - dumūki
  • ściskać - āsu
  • trzeć - aja
  • myć, prać (clothes) - śulu
  • wycierać - ičari
  • ciągnąć - suranā
  • pchać - ākušā
  • rzucać - ūdunu
  • wiązać - gīšālā
  • szyć - śātu
  • liczyć - vu'ū
  • mówić - sutigā
  • śpiewać - tāgā
  • grać - ibā
  • pływać - ubudi
  • płynąć, ciec - juňā
  • marznąć - asū'ā
  • pęcznieć, puchnąć - gaji
  • słońce - āšā
  • księżyc - nūgi
  • gwiazda - adā
  • woda - ītu
  • deszcz - īmā'ā
  • rzeka - rīsālu
  • jezioro - vupu
  • morze - usumi
  • sól - ja'ālā
  • kamień - ānatu
  • piasek - rāgu
  • kurz, pył - ībačā
  • ziemia - čaku
  • chmura, obłok - badubu
  • mgła - rānīgi
  • niebo - ňagimu
  • wiatr - nāňaśu
  • śnieg - jagamā
  • lód - matū
  • dym - lanagu
  • ogień - dā
  • popiół - śijā
  • palić się - ňišā
  • droga - śūci
  • góra - viniňā
  • czerwony - šami
  • zielony - īpili
  • żółty - ūcu
  • biały - śūčāši
  • czarny - ňāśā
  • noc - ātūňā
  • dzień - tiśatā
  • rok - ašikā
  • ciepły - sārā
  • zimny, chłodny - jā
  • pełny - śānā
  • nowy - pūburā
  • stary - nilapā
  • dobry - cūśu
  • zły - cuka
  • zgniły - jāmu
  • brudny - īšinā
  • prosty - puśu
  • okrągły - ňūnu
  • ostry - lidī'ā
  • tępy - ā'uvā
  • gładki - aśi
  • mokry - ňūpu
  • suchy - dapī
  • poprawny, prawidłowy - aśīdā
  • bliski - vīlapā
  • daleki - jaču
  • prawy - sīśaňi
  • lewy - ūvābā
  • przy, u, na - kū
  • w - īsu
  • z - dū
  • i - ā
  • jeśli, jeżeli - bijūci
  • bo, ponieważ - rūna
  • imię - māśāsi