Język wagryjski

Z Conlanger
Skocz do: nawigacja, szukaj

Język wagryjski

System fonologiczny

Samogłoski

Ustne:

  • i iː ʉ ʉː u uː
  • e eː o oː
  • ɛ ə ʌ ɔ
  • a ɑː

Nosowe:

  • ũ
  • ɛ̃
  • ɑ̃ː

Spółgłoski sylabotwórcze:

  • l̥ r̥

Spółgłoski

  • m n
  • p b t d k g ʔ
  • v s z ɕ ʑ ç ʝ x h
  • l r j

Akcent

Akcent pada na pierwszą sylabę wyrazu (z wyjątkiem słów złożonych). Istnieją dwa rodzaje akcentu:

  • akcent wznoszący - zapisywany znakiem akutu,
  • akcent opadająco-wznoszący - zapisywany znakiem tyldy.

Alfabet

A a Ą ą Ă ă B b C c
D d E e Ĕ ĕ Ę ę G g
H h I i K k L l M m
N n O o P p R r S s
T t U u Ų ų V v

Pisownia

Ortografia języka wagryjskiego jest w dużym stopniu etymologiczna. Ważnym czynnikiem wpływającym na piśmiennictwo w języku wagryjskim jest fakt, że stara się ono nie używać znaków diakrytycznych. Dodatkowo, te same dźwięki mogą być zapisywane na różne sposoby, tak samo jak ten sam znak może wyrażać różne dźwięki. Długość samogłosek jest rozróżniona tylko dla sylab otwartych: po samogłosce długiej stoi pojedyncza spółgłoska, po samogłosce krótkiej podwojona. Akcentu na piśmie nie wyraża się. Wygłosowe /d/, lub /dd/ wymawiane jest jak zwarcie krtaniowe (ale nie we wszystkich wyrazach). Dźwięki [s] i [z] zapisuje się za pomocą znaku /s/ przed spółgłoskami, lub kolejno /ss/ i /s/ między samogłoskami. Dźwięki [ɕ] i [ʑ] zapisuje się za pomocą połączenia /sc/ przed spółgłoskami, lub kolejno /ssc/ i /sc/ między spółgłoskami. Dźwięk [j] zapisywany jest za pomocą znaku [i], a między samogłoskami jest całkowicie opuszczany. Tak samo dźwięk [ʝ], który dodatkowo może być oddany przez znak /g/ przed samogłoskami przednimi lub przed /t/, czy /d/. Dźwięk [x] zapisywany jest za pomocą dwuznaku /ch/. Dwuznak /ch/ może w pewnych warunkach (przede wszystkim przed samogłoskami przednimi i w wielu przypadkach przed /t/ i /d/) dźwięk [ç]. Dźwięk [ʉ] jest zapisywany w większości wypadków przez znak /u/, choć przed pewnymi spółgłoskami (/k/, /g/, palatalnymi) także za pomocą znaku /o/.

Zmiany fonetyczne

  • dz > d
  • tj, dj > t, d
  • tl, dl > kl, gl
  • jь- > ja
  • r, l > ьr, ъr, ьl, ъl
  • Przegłos (do samogłosek, nie miękkości, przede wszystkim samogłoski akcentowane do następnej, i samogłoska przed akcentem do akcentowanej):
    • ь, e, ę <-> ъ, o, ǫ
    • u > i
    • TorT, TolT, TerT, TelT > ā, ě
  • ě > ā
  • mj, bj, pj > ml, bl, pl
  • ě > ē
  • ъ, ь > a, e (w pozycji silnej)
  • k, g, x (przed e, i, ę) > ç, ʝ
  • Redukcja samogłosek (po sylabie akcentowanej):
    • w sylabie zamkniętej: i, e, ę, u, o, ǫ, y > ĕ
    • w sylabie otwartej: i, e, ę > ĕ
    • w sylabie otwartej: u, o, ǫ, y > ă
  • Skrócenie samogłoski długiej przed akcentowaną
  • c, č, š, ž, šč > s, ɕ, ʑ, çt
  • I Labializacja:
    • y, e (przed o, u, ǫ) > ʉ
  • e > e~i (przed y)
  • y > i
  • ę̄, ǭ > ą̄
  • Zmiany akcentuacyjne:
    • przejście akcentu na pierwszą sylabę tematu,
    • skrócenie długich samogłosek poza samogłoską akcentowaną i rozwój akcentu opadająco-wznoszącego,
    • jeżeli akcent przechodził z ostatniej otwartej sylaby wyrazu, to akcent także był opadająco-wznoszący (z pewnymi wyjątkami)
    • cyrkumfleks > akcent opadająco-wznoszący
  • wygłosowe a, u > o
  • e > i (w sylabie zamkniętej)
  • ę, ǫ > ę, ų
  • b, d, g (w wygłosie, często też w wygłosie sylab) > v/0, ʔ/0, x/ç
  • e (przed s, z, t, d l, r, n) > a
  • o (przed k, g, ɕ, ʑ, j, ʝ) > ʉ
  • wygłosowe i > e

Gramatyka

Rzeczownik

Deklinacja I

Przyp. Sg. Pl.
Nom. - / -ă, -i /-ă, -o
Gen. -ă, -o
Dat. -ă, -o -ăm, -om
Acc. ACC = GEN/NOM -ă, -i
Ins. -ăm, -om -ă, -i /-ămă, -omă
Loc. -ĕ, -e -ĕch, -ich