Narzecze wysokopolskie

[dziablonk]

wstępień - debiutant

[dziablonk]

postrzegalnia - obserwatorium

[Ainigmos]

Z gwary poznańskiej:
papieros - ćmik (od ćmić)

[Ainigmos]

Wskrzeszając:
teleskop - dalowid (od dalo- + widać [który odnosi się do urządzeń])

[dziablonk]

Nigdzie tego nie znalazłem.
U Arcta - dalekowidz.
W Słowniku podręcznym wyrazów obcych i rzadkich w języku polskim używanych Xaw. F. A. E. Łukaszewskiego z 1847 r. ciekawe propozycje przy haśle "perspektywa" na str.236:
- na szkło, przez które widać przedmioty w dalekiej odległości: dalowidnik (Ciupak zużył to na 'telewizor', ale dla mnie lepszy w tym sensie światowid ), dalowidzka (ta może na 'lornetkę'?)
- widok daleko przed sobą, widok przestronny i otwarty: dalowidnia

[Ainigmos]

Nigdzie tego nie znalazłem.

Wzmiankę o dalowidzie udało mi się znaleść w dwóch źródłach literackich z xix wieku:
polskim przekładzie Dickensa powieści "Oliwer Twist"
i
Józefa Pelczara kazaniu o św. Janie Kantym (w drugim akapicie).

[dziablonk]

Masz rację: poszukałem tego wyrazu właśnie w miejscowniku (tj. dalowidzie) i znalazłem takie 2 pierwsze propozycje:
O WPŁYWIE JAKOŚCI POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO na zdrowie i życie człowieka dr Wojciecha Urbańskiego z 1883 (str. 46-47):

Po takim dżdżu, gdy chmury się usuną, śpieszy czemprędzej astronom do teleskopu dla robienia na niebie obserwacyj w oczyszczonej atmosferze, zanim parowanie wody deszczowej tak dalece postąpi, iż dla ciągłego ruchu cząstek powietrza, obrazy ciał niebieskich w dalowidzie utracą znowu wyraźne swe kontury.

Też Kurjer Warszawski z kwietnia 1836 (str. 3):

Dziennik filozoficzny Edymburski zawiera wykaz narzędzi astronomicznych, które Herszel zabrał z sobą na przylądek Dobrej Nadziei, ale nic nie wspomina o dalowidzie, którego soczewka miała mieć 24 stóp w przecięciu, iakto znajduiemy w piśmie niemieckim w Hamburgu wydanem.

[Ainigmos]

Mój:
polonizm - polizna (od rdzenia pol + -izna)

[Świętopełk Kowalski]

Mój:
polonizm - polizna (od rdzenia pol + -izna)

Nie może polskosłów? Analogicznie bohemizm - czechosłów, germanizm - niemcosłów, itp.

[Ainigmos]

Mój:
polonizm - polizna (od rdzenia pol + -izna)

Nie może polskosłów?  Analogicznie bohemizm - czechosłów, germanizm - niemcosłów, itp.

Nie za bardzo, ponieważ chodzi mi o polonizm (poliznę) w szerokim znaczeniu, które obejmuje nie tylko polskie słowa, ale i również przedmioty, dzieła, zwyczaje i rozwiązania czyli wszelkie pochodne polskiej kultury; podobnie: czechizna i niemczyzna, itp.

[dziablonk]

Skoro w podstawie Polonia, czyli Polska, to może polszcz-ak (jak w s-polszcz-enie) albo, ja wiem, polsk-oń. Polizna trochę za krótka, kojarzyć się może z czymś zostawionym na polu, albo w ogóle... z czymkolwiek. 

[CookieMonster93]

Mój:
polonizm - polizna (od rdzenia pol + -izna)

Nie może polskosłów?  Analogicznie bohemizm - czechosłów, germanizm - niemcosłów, itp.

Nie za bardzo, ponieważ chodzi mi o polonizm (poliznę) w szerokim znaczeniu, które obejmuje nie tylko polskie słowa, ale i również przedmioty, dzieła, zwyczaje i rozwiązania czyli wszelkie pochodne polskiej kultury; podobnie: czechizna i niemczyzna, itp.

Można też pokombinować coś ze swój, własny, nasz, rodzimy, ale mam brak weny

[Ainigmos]

Tak sobie myślę: a gdyby ukuć obocznik wyrazu polszczyzna, który nadal dla polskiego słuchu tchnąłby eufonią, taki jak polskizna (od Polska + -izna), jako że, przeciwnie do polizny, zachowuje oczywisty związek z Polską i wszystkim, co do niej przynależne, a nie z jakimś polem, aby nie uwieloznaczniać polszczyzny o znaczeniu ,,polski system językowy", która stałaby się hiponimem (podmianem) polskizny?

[dziablonk]

wihajster - jakmutam

[Świętopełk Kowalski]

Mój:
polonizm - polizna (od rdzenia pol + -izna)

Nie może polskosłów?  Analogicznie bohemizm - czechosłów, germanizm - niemcosłów, itp.

Nie za bardzo, ponieważ chodzi mi o polonizm (poliznę) w szerokim znaczeniu, które obejmuje nie tylko polskie słowa, ale i również przedmioty, dzieła, zwyczaje i rozwiązania czyli wszelkie pochodne polskiej kultury; podobnie: czechizna i niemczyzna, itp.

Można też pokombinować coś ze swój, własny, nasz, rodzimy, ale mam brak weny

polskorodzimy? polskorodny? polskoswojski?

aronoł