Autor Wątek: Etymologie dialektyzmów  (Przeczytany 5119 razy)

Offline Борівой

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 153
  • Thanked: 35 times
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Etymologie dialektyzmów
« dnia: Sierpień 31, 2014, 21:11:28 »
Jako, że tu jest trudniej (bo dialektyzmy w większości nie występują w słownikach etymologicznych), nowy temat. Na początek:

Skąd śląskie:
- ciul, ciulać (chuj, uderzać)
- piznąć (uderzać)
 

Offline Wedyowisz

Odp: Etymologie dialektyzmów
« Odpowiedź #1 dnia: Sierpień 31, 2014, 23:24:22 »
- ciul, ciulać (chuj, uderzać)

A to jest używane też w sensie „członek męski”? Bo jako wyzwisko i łagodniejszy substytut chuja w wyrażeniach typu w chuj to funkcjonuje i w innych regionach. Nie uderza mię jako prastary wyraz rodzimy (trudno nawet zapostulować jakąkolwiek postać prasłowiańską). Istnieje w polskim grupa wyrazów na ciu-, które nie mają pewnej, regularnej etymologii i pisze się, że są pochodzenia „dźwiękonaśladowczego” bądź uznaje się je za „ekspresywne” przeróbki. Należą tu ciułać (por. tulić, tułać), ciupać (por. ciepać, tupać), ciurkać (w innych słow. postacie na c-, č-), chyba też zaciukać.
« Ostatnia zmiana: Sierpień 31, 2014, 23:26:40 wysłana przez Wedyowisz »
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline Quester

  • Wiadomości: 26
Odp: Etymologie dialektyzmów
« Odpowiedź #2 dnia: Wrzesień 01, 2014, 07:12:24 »
- piznąć (uderzać)
A to nie jest przypadkiem pizgnąć/pizgać? Przynajmniej tak sie u nas w wielkopolsce mówi.
 

Offline Wedyowisz

Odp: Etymologie dialektyzmów
« Odpowiedź #3 dnia: Wrzesień 01, 2014, 10:45:39 »
Niestety w słowniku gwar Karłowicza nie figuruje ciul, a jedynie ciulać ‘mingere’ (kwalifikowane jako dziecięce). Bardzo prawdopodobna wydaje mi się ewolucja od onomatopeicznego ciu(r)lać, z rzeczownikiem urobionym od czasownika tak jak siusiak od siusiać.

A propos piznąć, słownik ów wymienia następujące bliskoznaczne warianty: pizdnąć ‘uderzyć, wybić; rzucić’, pizgnąć ‘cisnąć, rzucić, uderzyć’, piznąć ‘uderzyć, rzucić’. Jest jeszcze piździć ‘zrzędzić, narzekać’ ‘nalegać, nudzić, przypominać’ ‘mitrężyć czas’ ‘dąć (o wietrze)’ p. się ‘żartować, bawić się’ ‘broić, dokazywać’. Wg mnie, można przypuszczać, że najpierw było odrzeczownikowe piznąć~pizdnąć (spółgłoska powszechnie zanikała w słowiańskich przed sufiksem -nąć, ale wielu przypadkach — późniejszych czy dotkniętych przez analogię — jednak się pojawia), a pizgnąć powstało drogą rozpodobnienia, zupełnie jak stygnąć ze stydnąć. Najnowszą postacią byłoby w takim razie pizgać. Semantyka mogłaby iść tak: upaść gwałtownie (por. dupnąć) > spaść > rzucić czymś > cisnąć, walnąć, uderzyć. Notabene jest drugi kierunek rozwoju znaczeniowego bliski rodzinie bździeć, bzdura (*pьzděti, pьzdura), tu zaliczyłbym znaczenia ‘zrzędzić’, ‘dmuchać’, ‘zanudzać’. Por. pierdzieć > pierdolić. U mnie piździ bądź pizga znaczy „jest nieznośnie zimno”.

U Karłowicza rozśmieszyło mię pizdnica ‘maśnica, naczynie do robienia masła’ i pizdńiák ‘kij w maśnicy do robienia masła’. Widać nie tylko jednemu raperowi kojarzyło się to seksualnie...
« Ostatnia zmiana: Wrzesień 01, 2014, 12:15:06 wysłana przez Wedyowisz »
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline Борівой

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 153
  • Thanked: 35 times
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Etymologie dialektyzmów
« Odpowiedź #4 dnia: Wrzesień 01, 2014, 22:55:40 »
A to jest używane też w sensie „członek męski”? (..)
W formie ciulik.

 

Offline Борівой

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 153
  • Thanked: 35 times
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Etymologie dialektyzmów
« Odpowiedź #5 dnia: Listopad 10, 2014, 23:45:00 »
Skąd -o rzeczowników rodzaju żeńskiego w śląskim? np Wilijo (Wigilia)
 

Offline Pluur

Odp: Etymologie dialektyzmów
« Odpowiedź #6 dnia: Listopad 10, 2014, 23:47:39 »
Nie jest to wzdłużenie form aja?
 

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 559
  • Thanked: 140 times
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Etymologie dialektyzmów
« Odpowiedź #7 dnia: Listopad 10, 2014, 23:49:03 »
Skrócone dawne długie -a, a to z skrócenia ija > ja.

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 559
  • Thanked: 140 times
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Etymologie dialektyzmów
« Odpowiedź #8 dnia: Listopad 10, 2014, 23:51:22 »
Nie jest to wzdłużenie form aja?
Wigiliaja? Brzmi prawie jak "wygól jaja"... xD.

Offline Pluur

Odp: Etymologie dialektyzmów
« Odpowiedź #9 dnia: Listopad 10, 2014, 23:56:44 »
Chodziło mi raczej Vja, taki skrót myślowy ;o
 

Offline Борівой

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 153
  • Thanked: 35 times
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Etymologie dialektyzmów
« Odpowiedź #10 dnia: Grudzień 16, 2014, 20:19:32 »
Śląskie hasie to od asche?
 

Offline Towarzysz Mauzer

Odp: Etymologie dialektyzmów
« Odpowiedź #11 dnia: Grudzień 16, 2014, 23:39:07 »
Ciężko powiedzieć, znajomy rodem z Sądecczyzny ma u siebie w domu rodzinnym leksem habuzie, harabuzie `fusy w herbacie albo tego rodzaju śmietki`. Jak nie jestem zwolennikiem źródłosłowów oddźwiękonaśladowczych, to tego typu słowa na `bele co` mają tendencję do pojawiania się ex nihilo.
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Борівой

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 153
  • Thanked: 35 times
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Etymologie dialektyzmów
« Odpowiedź #12 dnia: Marzec 01, 2015, 17:20:55 »
Śląskie kaj jest z *kъ-jь (kъ = ku) czy też może z *kǫ(dъ)-jь?
I kery (który) to skrócenie który (dziwne e wtedy), czy też może jakaś forma kto bez -t-?
 

Offline Towarzysz Mauzer

Odp: Etymologie dialektyzmów
« Odpowiedź #13 dnia: Marzec 01, 2015, 19:46:07 »
Kaj < *kǫ-jь, bo są w polskim obszarze językowym pokrewne np. - to na pewno, odsyłam np. do stareńkiego Słownika gwar polskich (który jest w internecie w PBI, co strasznie denerwuje, bo ta notorycznie jest offline). Kery - to z mniejszą pewnością - forma który z elizją t, tyle że z wokalizmem ъ, tak jak czeskie který.
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Борівой

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 153
  • Thanked: 35 times
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Etymologie dialektyzmów
« Odpowiedź #14 dnia: Grudzień 05, 2015, 20:53:50 »
Śląskie hasie to od asche?
Teraz jestem prawie pewny, że tak, bo dzisiaj usłyszałem od babci haś = popiół.