Autor Wątek: Język pradarkajski - substrat zongepajszczyzny (języki (nie)gammajskie)  (Przeczytany 240 razy)

Offline Emil

Podczas procesów od protogammajskiego do zongepajszczyzny chciałem umożliwić sobie pewną elastyczność w tworzeniu nowego słownictwa. I uświadomiłem, że najlepszą opcją ku nowemu słownictwu jest stworzenie substratu, z którego zongepajcki by zapożyczał. Więc tak się stało, powstał pierwszy niegammajski język w konwerldzie.

Język pradarkajski - historyczny język używany przez Darkajów. Był to język aglutynacyjny, z bardzo rozbudowaną odmianą rzeczowników, rodzajników i czasowników. Z ciekawszych cech fonologicznych to odróżniał spółgłoski przedniojęzykowe zębowe [t̪] [d̪] od apikalnych [t̻] [d̻]. Ich późniejszy rozwój stworzył najważniejszą izoglosję języków darkajskich.
Język posiadał elementy wspólne lub podobne do protogamajskiego, co świadczy o tym, że były one w kontakcie już od bardzo długiego czasu.

Fonologia
Spółgłoski

Pradarkajski zawierał 20 spółgłosek, w tym nietypowe rozróżnienie [t̪] oraz [t̻] i ich dźwięcznych odpowiedników.
p b  t̪ d̪  t̻ d̻  k g  kʷ gʷ
f      s                             h
      l  ɫ         j      w
      r
m   n

Samogłoski
Choć język posiadał tylko trzy barwy samogłosek (a, i, u), to rozróżniał ich aż trzy długości. Było więc 9 fonemicznych samogłosek.
ь i ī    ъ u ū
     ə a ā
Znaki ь, ъ, ə oznaczają ultrakrótkie samogłoski, zaś makron oznacza wydłużenie.

Dyftongi
Język zawierał 9 dyftongów, wszystkie długie:
aɐ̯, aɪ̯, aʊ̯, iɐ̯, iɪ̯, iʊ̯, uɐ̯, uɪ̯, uʊ̯
[ɐ̯] zapisane jest w nich znakiem r, [ɪ̯] jako ĭ zaś [ʊ̯] przy pomocy ŭ

Akcent
Akcent padał na ostatnią sylabę, której jądrem nie była ultrakrótka samogłoska. Jeśli jednak całe słowo było zbudowane z ultrakrótkich samogłosek, akcentuje się pierwszą sylabę. Efektem było to, że akcent darkajski był ruchomy.

Struktura sylaby
Język pradarkajski miał sylaby typu (C)V(s), gdzie C to spółgłoska, a V dowolna samogłoska/dyftong. Tylko s mogło być w wygłosie.

Transkrypcja
[t̪] [d̪] - tt, dd 
[t̻] [d̻] - t, d
[kʷ] [gʷ] - qu, gu (to może jeszcze zmienię)
[ɫ] - ł
Reszta spółgłosek jak w MAF (samogłoski już są opisane wyżej)


Gramatyka
Język rozróżnia dwa rodzaje: utrum i nijaki, a także dwie liczby - pojedynczą i mnogą. Liczba mnoga nie ma rozróżnienia na rodzaje. Utrum i r. nijaki w mianowniku mają ten sam sufiks (jakim jest zero XD), a jedynym wyznacznikem jest rodzajnik.

Deklinacja
Deklinacji ulegały rzeczowniki, rodzajniki i zaimki osobowe. Było siedem przypadków: mianownik, dopełniacz, biernik, ablatyw, allatyw, narzędnik, instruktyw. W wielu dialektach dochodził dodatkowo ósmy przypadek: abesyw, kilka wykazuje także obecność wołacza.

Dam kilka słów na start, jako przykład (na razie bez rodzajnika):
tərə - jeden
kaŭ - dwa
jьjь - trzy
āsra - cztery
ī - pięć
ələ - sześć
sīski - siedem
hitə - osiem
lъrə - dziewięć
waŭ - dziesięć

dirъs - bruk
dьrъs - skała
dirs - kamień
wьddьnь - niebo
tarəka - brzeg
saĭra - ząb
gagua - język

I jak tej pory wygląda dla was ten język?
« Ostatnia zmiana: Kwiecień 10, 2020, 22:18:12 wysłana przez Emilando »
 
Pochwalili: Borlach, Kazimierz, Reiki98

Offline Reiki98

Odp: Język pradarkajski - substrat zongepajszczyzny (języki (nie)gammajskie)
« Odpowiedź #1 dnia: Kwiecień 10, 2020, 23:44:17 »
Witam! Uwielbiam języki bogate we wszelką aglutynacyjność, więc naprawdę ekstra to wygląda, czekam jeszcze na zasady koniugacji! Bardzo podoba mi się osobiście pomysł ze stworzeniem sobie substratu. Powołam się na własne doświadczenie- uznałem, że, aby stworzyć choć podstawy języka higańskiego, na początku nie mogę kierować się tylko jego potencjalną proto-formą, że tak powiem, ale i czerpać z języków pre-higańskich, dlatego nosze się z ich rozwojem.

Bardzo podoba się w Twym języku ɫ, bo uwielbiam je w przedwojennych filmach i "mowie kresowej'. Fajny pomysł z tylko trzema samogłoskami, ale trzema długościami. Nawiasem mówiąc, jery i samogłoska ə sprawiają, że wygląda to trochę jak bułgarski po turkizacji :D
Czy będzie rozwijany system liczebnikowy?
Czy i jaki był system pisma tego języka? Może, patrząc po słownictwie, będzie przedstawiona jakaś kosmogonia, czy jakieś hipotetyczne rytualne teksty, mogące coś nam powiedzieć o wierzeniach Darkajów ? Super by było, gdyby może pojawiła się poezja! :D Pytam, bo uczę się greki klasycznej na podstawie podobnych źródeł, a wielką frajdą jest właśnie odtwarzać przeszłość na takiej podstawie.
PS Wiem, że to będzie wątek wciąż rozwijany, ale po prostu jestem ciekaw.
Zdrowych, spokojnych świąt!
 

Online Kazimierz

Odp: Język pradarkajski - substrat zongepajszczyzny (języki (nie)gammajskie)
« Odpowiedź #2 dnia: Kwiecień 11, 2020, 15:23:43 »
Wygląda świetnie! To jest ten język od końcówki bezokolicznika, nie? Jak tak, to chamski będzie miał ten sam albo spokrewniony substrat, bo chyba uznaliśmy, że gałęzie odchodzą bezpośrednio od pragammajskiego.

Cytuj
Z ciekawszych cech fonologicznych to odróżniał spółgłoski przedniojęzykowe zębowe [t̪] [d̪] od apikalnych [t̻] [d̻]. Ich późniejszy rozwój stworzył najważniejszą izoglosję języków darkajskich.
Ciekawi mnie bardzo jak się rozwiną te różne t i d.

Cytuj
Znaki ь, ъ, ə oznaczają ultrakrótkie samogłoski, zaś makron oznacza wydłużenie.
Cytuj
[ɐ̯] zapisane jest w nich znakiem r, [ɪ̯] jako ĭ zaś [ʊ̯] przy pomocy ŭ
Jak już pytałem na dyskordzie, nie można by tego zrównać? W sensie dyftongi uznać za połączenia samogłoska długa + samogłoska ultrakrótka.
 

Offline Emil

Odp: Język pradarkajski - substrat zongepajszczyzny (języki (nie)gammajskie)
« Odpowiedź #3 dnia: Kwiecień 11, 2020, 18:21:58 »
Witam! Uwielbiam języki bogate we wszelką aglutynacyjność, więc naprawdę ekstra to wygląda, czekam jeszcze na zasady koniugacji! Bardzo podoba mi się osobiście pomysł ze stworzeniem sobie substratu. Powołam się na własne doświadczenie- uznałem, że, aby stworzyć choć podstawy języka higańskiego, na początku nie mogę kierować się tylko jego potencjalną proto-formą, że tak powiem, ale i czerpać z języków pre-higańskich, dlatego nosze się z ich rozwojem.

Bardzo podoba się w Twym języku ɫ, bo uwielbiam je w przedwojennych filmach i "mowie kresowej'. Fajny pomysł z tylko trzema samogłoskami, ale trzema długościami. Nawiasem mówiąc, jery i samogłoska ə sprawiają, że wygląda to trochę jak bułgarski po turkizacji :D
Czy będzie rozwijany system liczebnikowy?
Czy i jaki był system pisma tego języka? Może, patrząc po słownictwie, będzie przedstawiona jakaś kosmogonia, czy jakieś hipotetyczne rytualne teksty, mogące coś nam powiedzieć o wierzeniach Darkajów ? Super by było, gdyby może pojawiła się poezja! :D Pytam, bo uczę się greki klasycznej na podstawie podobnych źródeł, a wielką frajdą jest właśnie odtwarzać przeszłość na takiej podstawie.
PS Wiem, że to będzie wątek wciąż rozwijany, ale po prostu jestem ciekaw.
Zdrowych, spokojnych świąt!

Z głównych cech koniugacji, które już są opracowane to: cztery czasy - teraźniejszo-przyszły, przeszły, zaprzeszły i tzw. teraźniejszo-przyszły II (który będzie mocno przypominał czas zaprzeszły - będzie on wyrażał czynność po czynności teraźniejszej, a także następną czynność po czynności przyszłej, stąd często będzie ewoluował w czas przyszły). Planuje trzy aspekty (niedokonany "chwilowy", niedokonany "wieczny" i dokonany - niedokonany "wieczny" będzie opisywał czynności które się nie skończą lub skończą się po długim okresie czasu (a więc np. świecenie Słońca)). Będzie sporo sytuacji użycia czasowników posiłkowych. Nimi będą być, woleć oraz słuchać. Czasownik być służyć będzie do budowy czasu zaprzeszłego i teraźniejszo-przyszłego II oraz formy pytającej, woleć do form rozkazujących, życzących oraz przy tworzeniu imiesłowu przysłówkowego, zaś słuchać do trybu przypuszczającego.
Pradarkajczycy wykształcą jedynie swój system zapisu liczb. Analfabetyzm u nich będzie dosyć powszechny, zaś do bardzo sporadycznego zapisu będą używać pisma pseudoklinowego, które będzie zapożyczeniem. Pradarkajczycy będą bardzo prostym ludem chłopów - górali i rolników. Stąd będzie dużo słów związanych z rolnictwem, hodowlą, pasterstwem i przyrodą tych regionów. Szamani ich religii jako jedyni będą używać sporadycznie pisma, ale wraz z wyparciem pradarkajskiej religii przez unowocześnione wyznanie protogamajskie (zongepajckie) pismo klinowe na północnej części całkowicie zniknie, planuje że powstałe z pradarkajskiego języki północnodarkajskie (na północ od głównej izoglosji) będą przez bardzo długi niezapisywane, dopiero na krótko przed ich wymarciem (ostatecznym wyparciem przez zongepajckie) niektóre djalekty zostaną spisane atžifem (pismem zongepajckim).

Wygląda świetnie! To jest ten język od końcówki bezokolicznika, nie? Jak tak, to chamski będzie miał ten sam albo spokrewniony substrat, bo chyba uznaliśmy, że gałęzie odchodzą bezpośrednio od pragammajskiego.

Tak, z niego pochodzi końcówka bezokolicznika, a także gerundium. Choć w pradarkajskim brzmiały one jako -həjь (bezokolicznik) oraz -hъjь (gerundium), to w momencie zapożyczenia już brzmiały jako -háj -hoj. Zostaną zapożyczone jako starozongepajckie -áj -oj (czasowniki protogamajskie raczej kończyły się spółgłoską, w pradarkajskim były sylaby otwarte, więc h potraktowano w nich jako zbędne), co ostatecznie dało -ěj -oj. W chamskich pewnie zleją się w jedno -oy/-oj. No i tak, uznaliśmy że wychodzą bezpośrednio od protogamajskiego, ale za to należą do małej ligi językowej.

Cytuj
Znaki ь, ъ, ə oznaczają ultrakrótkie samogłoski, zaś makron oznacza wydłużenie.
Cytuj
[ɐ̯] zapisane jest w nich znakiem r, [ɪ̯] jako ĭ zaś [ʊ̯] przy pomocy ŭ
Jak już pytałem na dyskordzie, nie można by tego zrównać? W sensie dyftongi uznać za połączenia samogłoska długa + samogłoska ultrakrótka.
Niby można, ale póki co używam takiego rozróżnienia, żeby mi się nie myliło :)
« Ostatnia zmiana: Kwiecień 11, 2020, 18:43:02 wysłana przez Emilando »
 

Offline Emil

Odp: Język pradarkajski - substrat zongepajszczyzny (języki (nie)gammajskie)
« Odpowiedź #4 dnia: Kwiecień 11, 2020, 21:48:02 »
Dziś odmiana rodzajnika i rzeczowników!

Jak już napisałem w pierwszym poście, język jest aglutynacyjny. Dotyczy to także deklinacji. Należy jednak zaznaczyć, że w przypadku l. mnogiej deklinacja jest mocno uproszczona, ponieważ o ile mianownik jest wciąż odrębny, to dopełniacz, biernik, narzędnik oraz instruktyw mają jedną formę uważaną za biernik, zaś allatyw, ablatyw i abesyw (jeśli ten jest) mają formę allatywu. Deklinacja jest różna dla utrum, r. nijakiego i l. mnogiej.

Odmiana rzeczowników
Utrum:
Mianownik: , np. darka (człowniek)
Dopełniacz: -lā np. darkalā (człowieka)
Biernik: -pъ np. darkapъ ((widzę) człowieka)
Narzędnik: -(ъ)s np. darkas ((z) człowiekem)
Ablatyw: -kā np. darkakā (od człowieka)
Allatyw: -kъ np. darkakъ (do człowieka)
Abesyw: -łū np. darkałū (bez człowieka)
Instruktyw: -jī np. darkajī (człowiekem)

R. nijaki
Mianownik: np. dirъs (bruk)
Dopełniacz: -lə np. dirъslə (bruku)
Biernik: -(h)ur np. dirъsur ((widzę) bruk)
Narzędnik: -(ъ)s np. dirъsъs ((z) brukem)
Ablatyw: -sā np. dirъssā (od bruku)
Allatyw: -kā np. dirъskā (do bruku)
Abesyw: -jī np. dirъsjī (bez bruku)
Instruktyw: -pə np. dirъspə (brukem)

L. mnoga
Mianownik: -tta np. darkatta
Dopełniacz, Biernik, Narzędnik, Instruktyw: -ttas np. darkattas
Ablatyw, Allatyw, Abesyw: np. darka

Jak widać, mianownik utrum i r. nijakiego, a także ablatyw, allatyw i abesyw l. mnogiej mają tą samą końcówkę zerową. Ponadto niektóre końcówki utrum powtarzają się w r. nijakim, ale mają inne znaczenie. Przypadek i liczbę można precyzyjnie wyznaczyć rodzajnikem. Natomiast w nauce słów jest bardzo prosty sposób na odróżnienie rodzai - wystarczy się uczyć słów w formie dopełniacza. Oczywiście można alternatywnie używać rodzajnika (i ja będę używał tej drugiej praktyki, bo jestem do niej przyzywczajony - efekt nauki niemieckiego).
Istnieje także alternatywny sposób tworzenia l. mnogej. Dodajemy do rdzenia -tta, a po tym sufiksie końcówkę r. nijakiego. Cóż, to jest chyba nawet prostsze.

Teraz rodzajnik! będzie hardkorowo XD
Można wyróżnić trzy rodzaje rodzajnika - określony, nieokreślony i przeczący (analogiczny do niemieckiego kein(e)), Ma inną formę dla utrum, r. nijakiego i l. mnogiej.

Odmiana:
Określony:
Utrum:
Mianownik - a
Dopełniacz - ās
Biernik - ar
Narzędnik - as
Ablatyw - ā
Allatyw - ka
Abesyw -
Instruktyw - ja

R. nijaki
Większość powstaje zmieniając a na i, ale ablatyw ma identyczną formę, zaś mianownik to si.
Mianownik - si
Dopełniacz - īs
Biernik - ir
Narzędnik - is
Ablatyw - ā
Allatyw - ki
Abesyw -
Instruktyw -

L. mnoga
Mianownik: ddu
Dopełniacz, Biernik, Narzędnik, Instruktyw: ddas
Ablatyw, Allatyw, Abesyw - ъddъ
(Tak wiem, pachnie tu niemieckim)

Rodzajnik nieokreślony
Rodzajnik nieokreślony dużo ubożej odmienia się przez przypadki
Utrum:
Mianownik: ara
Dopełniacz, Biernik, Narzędnik, Instruktyw: ira
Ablatyw, Allatyw, Abesyw: iri

R. nijaki:
Mianownik: ala
Dopełniacz, Biernik, Narzędnik, Instruktyw: ila
Ablatyw, Allatyw, Abesyw: ili

L. mnoga
Mianownik: łu
Dopełniacz, Biernik, Narzędnik, Instruktyw: las
Ablatyw, Allatyw, Abesyw - ъłъ

Przeczenie
Można stoworzyć przeczenie, dodając do rodzajnika nieokreślonego spółgłoskę qu- dla utrum i t(ъ)- dla r. nijakiego i l. mnogiej.
Utrum:
Mianownik: quara
Dopełniacz, Biernik, Narzędnik, Instruktyw: quira
Ablatyw, Allatyw, Abesyw: quiri

R. nijaki:
Mianownik: tala
Dopełniacz, Biernik, Narzędnik, Instruktyw: tila
Ablatyw, Allatyw, Abesyw: tili

L. mnoga
Mianownik: tъłu
Dopełniacz, Biernik, Narzędnik, Instruktyw: tъlas
Ablatyw, Allatyw, Abesyw - tъłъ

I jak jest? Rodzajnik was nie zniechęcił? XD
« Ostatnia zmiana: Kwiecień 11, 2020, 22:29:13 wysłana przez Emilando »