Leorna mid Widsiðe: Englisċ for ealle lēode

[Widsið]

Wesað hāl and wilcuman!
Wstęp: pisownia i wymowa

Staroangielski na przestrzeni dziejów używał dwóch systemów pisma: zapisu runicznego, którym nie będziemy się tu zajmowali jakoś szczególnie, ale na temat którego dobrą bibliografię oferuje odpowiedni artykuł w angielskiej Wikipedii, oraz zaadaptowanego alfabetu łacińskiego.

Zapis łaciński w dobie staroangielskiej ewoluował wraz z systemem dźwięków i często zależał bardziej od dialektu mówiącego, niż ustalonej konwencji - wahania w pisowni obserwuje się zarówno w tekstach religijnych, jak i świeckich. Łacinie brakowało niektórych dźwięków, toteż pojawiły się dodatki: ð i þ w miejsce th (pojawia się w starszych tekstach) na oznaczenie zębowych szczelinówek, oraz ƿ w miejsce różnych dziwactw do zapisu /w/. Skrybowie wytworzyli także kilka konwencjonalnych skrótów ortograficznych, np. ꝥ do zapisywania zaimka wskazującego þæt. Powszechnie stosowane dziś makrony również były wynalazkiem staroangielskim.

Współczesne konwencje ortograficzne zachowały odrębne znaki dla zębowych szczelinówek, ale ƿ i skróty wyszły z użycia na rzecz w i pełnych słów, wprowadzają również szereg ułatwień dla współczesnego czytelnika. Poniżej lista liter, które mogą sprawiać problemy.

A to najpewniej jednak /ɑ/, a nie /a/.
C w oryginalnych tekstach mogło oznaczać zarówno /k/ jak i /tʃ/; współczesne edycje wprowadziły symbol ċ dla tego drugiego dźwięku.
CG wymawiane było jako [(d)dʒ].
Ð i Þ, inaczej, niż większości się wydaje, nie oznaczały odpowiednio /ð/ i /θ/. [ð] nie jest odrębnym fonemem, a jedynie alofonem /θ/ między dwiema samogłoskami. Przyjęto, że Ð należy używać wewnątrz i na końcu wyrazu, a Þ - na początku.
EA i EO przedstawiają dyftongi, odpowiednio /æɑ/ i /eo/.
G jest dosyć nieprzyjemne, bo może oznaczać cztery różne dźwięki: /g/ i jego allofon [ɣ] (występujący po samogłosce, ale nigdy na końcu wyrazu), oraz /j/ i jego allofon [dʒ] (występujący po n); współczesne edycje wprowadziły symbol ġ dla tej drugiej wymowy.
H oznacza /h/ wraz z allofonami

• (w wygłosie, po samogłosce tylnej) i [ç] (w wygłosie, po samogłosce przedniej).
  IE służy do zapisu dyftongu /iy/.
  NG należy, ku uciesze Polaków, czytać jako [ŋg]; /ŋ/ stało się fonemem dopiero w dobie średnioangielskiej.
  OE pojawiało się w niewielu tekstach i najpewniej oznaczało /ø/.
  SC zazwyczaj wymawia się jako /ʃ/. We współczesnych wydaniach podejmuje się różne próby dodatkowego zaznaczenia tego faktu, ale to trochę niepotrzebne, bo wymowa /sk/ ogranicza się tylko do części zapożyczeń i to ona jest wyjątkiem i wymaga podkreślenia.
  Y oznacza /y/.
  
  [v], [z] i [ð] nie są fonemami, a jedynie allofonami /f/, /s/ i /θ/ między samogłoskami. [v] i [z] są zapisywane zawsze jako f i s.
  Każda samogłoska ma wariant długi - różniący się ilościowo, nigdy jakościowo - oznaczany makronem. W dyftongach również pierwszy element mógł być długi - to również zaznacza się makronem.
  
  Podwojone spółgłoski czyta się podwójnie, dodatkowo ff, ss i ðð/þþ nie mogą zostać udźwięcznione.
  
  No i na początek, mały dialog:
  Cælin: Wes hāl.
  Oswald: Wes hāl. Hwǣt is þīn nama?
  Cælin: Mīn nama is Cælin. Hū hátest þū?
  Oswald: Oswald hāte iċ. Hwanon cymst þū?
  Cælin: Iċ cume fram Stōce. And þū?
  Oswald: Fram Liferpōle.
  
  Wes hāl lub, do większej grupy ludzi, wesað hāl, to typowe staroangielskie powitanie, zastępujące zarówno cześć, jak i dzień dobry. Jako że koncept "grzeczności" w dzisiejszym rozumieniu wówczas jeszcze nie istniał, mówiono po prostu bądź pozdrowiony do wszystkich.
  
  Z inną niż dziś "grzecznością" wiąże się również fakt, że mimo że Cælin i Oswald nie znają się, mówią sobie od razu na "ty", mimo że staroangielski leksykon zawiera słowa pan, pani, czy też posiada zaimek 2. os. liczby mnogiej, w późniejszych epokach używany w angielskim na modłę francuską.
  
  Szyk staroangielski był luźniejszy niż obecnie. Przy odpowiadaniu pełnym zdaniem często podawano najpierw odpowiedź a potem całą resztę w szyku końcowym (Oswald háte iċ).
  
  Fram, w znaczeniu "z", wymaga celownika (fram Stōce, fram Liferpōle).
  
  Zadanie na rozgrzewkę:
  Cælin i Oswald nie znali się wcześniej, są kupcami, zajmują się wielkim, jak na średniowieczne czasy, biznesem i planują dobić targu. Przetłumaczcie ich dialog na polski, pamiętając, że nie żyjemy już w średniowieczu! Możecie wysłać mi wasze propozycje na PW.

[Noqa]

Co oznacza "á"? O jest polskie/angielskie czy

• ?
  
  Bardzo mi te lekcje w smak.

[Silmethúlë]

Jak się ma to:

Przyjęto, że Ð należy używać wewnątrz i na końcu wyrazu, a Þ - na początku.

Do tego:

Wes hāl lub, do większej grupy ludzi, wesaþ hāl

?

[Widsið]

Dzięki za poprawkę ;p

Swoją drogą, sprawa ð i þ to jeden z większych kłopotów; dużo wydawnictw w ogóle rezygnuje z jednej z opcji (zwykle ð), inne umieszczają je zgodnie z wymową, sam zwykle piszę þ w 3. os. l. poj. bo mi lepiej leży. Nie skupiajcie się na tym, który z tych znaków jest użyty, pamiętajcie tylko, że to, że jest napisane <ð>, nie znaczy, że należy to jako [ð] przeczytać.

[Widsið]

O jest polskie/angielskie czy

• ?
  

Trudno powiedzieć Przyjmuje się, że

• .

[Widsið]

Na dniach lekcja 1, a w niej kolejny żenujący dialog, czas teraźniejszy, zaimki osobowe w mianowniku i parę ciekawostek

[Silmethúlë]

Trochę tych dni zdążyło już minąć .

[Widsið]

No wiem, przepraszam, nie miałem kiedy nad tym przysiąść :/ Spróbuję do jutra

[Henryk Pruthenia]

Hmmm, możnaliby prosić o kontynuację kursu?

EDIT: Ja sam byłbym nastawiony na gramatykę, a co do słownictwa, to chciałbym poznać oddające tamtejszą epokę. Chciałbym po prostu móc czasami coś tam napisać, albo poczytać w tym języku przy pewnej pomocy słownika.

[zabojad]

Można liczyć na kontynuację?

[Widsið]

Można, ale najwcześniej w okolicy świąt. Postaram się to wznowić przy okazji kursu skandynawskiego.

[ArturJD]

Trochę już czekamy na kontynuację, więc przypominam o istnieniu tematu, bo mi się bardzo podoba

[Widsið]

Doba niestety nie jest z gumy, nawet na prostszy norweski ostatnio niezbyt mam czas :/

[Mścisław Bożydar]

Hey, admin. Co z kursem?

[Widsið]

Hey, admin. Co z kursem?

Rozciągnij mi dobę