Autor Wątek: Etymologie w polskim  (Przeczytany 158394 razy)

Offline Widsið

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #330 dnia: Październik 30, 2012, 14:53:43 »
Na to wygląda, de Vaan podaje scs plesti i ros. plestí jako kognaty z naszej rodziny (PIE *plek-t-e), niemniej, sam polski "plik" zdaje się pochodzić od średniowiecznego plicum, plica "fałda, zwój, zwitek" < plicare < plectere < *plek-t-e.

Polski wikisłownik zdaje się potwierdzać moją hipotezę.
« Ostatnia zmiana: Październik 30, 2012, 14:55:14 wysłana przez Widsið »
 

Offline Noqa

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #331 dnia: Listopad 01, 2012, 16:43:47 »
Jaki jest rdzeń w przyjaźni? Jaźń czy może jakieś ja-? (to -źń przypomina końcówkę, ale chyba jest na nią za rzadkie)
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.
 

Offline Feles

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #332 dnia: Listopad 01, 2012, 16:53:46 »
A nie jest to przyja- (por. sprzyjać, przać) + -źń?
anarchokomunizm jedyną drogą do zbawienia ludzkości
 

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #333 dnia: Listopad 01, 2012, 17:01:06 »
Cytuj
Jaki jest rdzeń w przyjaźni? Jaźń czy może jakieś ja-? (to -źń przypomina końcówkę, ale chyba jest na nią za rzadkie)
przyja-; przytoczę wpierw Brü, bo skonfrontowan z Derksenem praw jest:

Cytat: Brückner
przyjaciel, nieprzyjaciel; przyjaźń, nieprzyjaźń ; oboje od czasownika przyjać (sprzyjać), co wyjątkowo jeszcze w XVI wieku nieściągniętą postać zachował, ale tylko w przyjaje (»kotka nie przyjaje psu«), do czego dorobiono mylne: przyjajać (»jemu nie przyjajałi«, biblja, »tej jął przyjajać na umor«). Pierwotnej odmiany (cerk. priją, prijati, czeskie dawne przeju) nie mamy; zastąpiliśmy przeje nowem przyjam (z przyjaje); dziś tylko złożone sprzyjam. Prasłowo; brak go w literaturze (przytaczają tylko łotew. prieks, ‘radość’); ind. prija-,  ‘miły’ (czasownik prijajate), goc. frijon, ‘kochać’ (stąd Freund i Friede) ; z prijatel’ zgadza się zupełnie saskie (stare) friuthil, ‘kochanek’, ind. pretar-. Przyjaźń jak bojaźń, obok takich jak pieśń, waśń ; przyrostek jest więc -zni albo -sńi, obok -ni (jak w dań).

Zaś u Derksena znadujem potwierdzenie:
Cytat: Derksen
*prijateḷь m. jo ‘friend’
CS OCS prijateḷь (Euch., Ril.)
E Ru. prijátel’
W Cz. p•řítel, Npl. př•átelé; Slk. priateľ; Pl. przyjaciel
S SCr. pr›jatelj;  (...)
PIE *priH
Cogn. Skt. priyá- adj. ‘dear, beloved’; Go. frijōnds ‘friend’

*prijati v. ‘please, favour’
CS OCS prijati (Ps. Sin., Supr.) ‘take care of ’
W Cz. př•áti ‘be well disposed towards’
S SCr. prìjati ‘please, agree with, be of benefit’; Sln. príjati ‘favour, grant, do
good’
PIE *priH
Cogn. Skt. prīnāti ‘please’; OHG frīten ‘to look after’

RED. @Felem: Jest ;).
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 741
  • Pochwalisze: 256 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #334 dnia: Listopad 01, 2012, 17:27:26 »
Jaki jest rdzeń w przyjaźni? Jaźń czy może jakieś ja-? (to -źń przypomina końcówkę, ale chyba jest na nią za rzadkie)

Dlaczego rzadkie? Bojaźń, boleźń (choroba), kaźń...

W zimnym są nawet nowotwory np. dəzni "zdarzenie" (od dziać).
ZÎWE WENSKA!
Joz jis råd, cu wå Wilķaj Wida ni sǫ al murste pasî.

Jeśli widzisz zoomersa - strzelaj bez zastanowienia. I oby ci ręka nie zadrżała.
 

Offline Noqa

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #335 dnia: Listopad 01, 2012, 17:33:53 »
No jednak z 10 to nie za dużo ;-) Choć w sumie to słowiański, tutaj tak jest.

Dzięki wam, w sumie mnie to zaskoczyło. Więc przyjaciel i friend to kognaty.
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.
 

Offline Noqa

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #336 dnia: Listopad 02, 2012, 15:21:00 »
Skąd 'hajs'?
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.
 

Offline Todsmer

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 220
  • Pochwalisze: 73 razy
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #337 dnia: Listopad 02, 2012, 17:07:54 »
Może z ang. „heist”?
 

Offline Noqa

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #338 dnia: Listopad 02, 2012, 18:02:56 »
Ale jak? Kto w Polsce słyszał o tym wyrazie? No i znaczeniowo też nie jest wcale taki zbliżony, rozumiałbym, że przez jakiś slang złodziejski mogło to przejść, ale chyba nie ma ku temu śladów?
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.
 

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 831
  • Pochwalisze: 195 razy
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #339 dnia: Listopad 02, 2012, 18:06:19 »
«Pusta kiermana
Nie ma hajsu, nieeee.»

Téż mię ciekawi etymologja owego słowa - a co do niesłyszalności tego słowa, to skąd się ono wzięło, w końcu używa jego wiele ludzi.

Offline Todsmer

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 220
  • Pochwalisze: 73 razy
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #340 dnia: Listopad 02, 2012, 18:53:36 »
„Aj” wskazuje na jakiś germanizm, a nie znam się tak dobrze na niemieckim (bo angielski chyba można faktycznie olać, inne języki germańskie raczej też), a zwłaszcza na slangu.
 

Offline spitygniew

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #341 dnia: Listopad 02, 2012, 19:11:45 »
Że gorący towar?

Dobra Briknery, a skąd jest wykidajło? Hę?
P.S. To prawda.
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 741
  • Pochwalisze: 256 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #342 dnia: Listopad 02, 2012, 19:29:13 »
Dobra Briknery, a skąd jest wykidajło? Hę?

Sądząc po końcówce -jło, z Rusi.

Od czasownika "wykidać"?
ZÎWE WENSKA!
Joz jis råd, cu wå Wilķaj Wida ni sǫ al murste pasî.

Jeśli widzisz zoomersa - strzelaj bez zastanowienia. I oby ci ręka nie zadrżała.
 

Offline Todsmer

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 220
  • Pochwalisze: 73 razy
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #343 dnia: Listopad 08, 2012, 18:37:00 »
Jak wyglądała w prasłowiańskim końcówka „-ic”? W scs-ie było to „-ищ”?

EDIT:
Podobieństwo щ do ц może w jakikolwiek sposób wskazywać na możliwą wymowę „tj” i podobnych w okresie tworzenia cyrylicy?
« Ostatnia zmiana: Listopad 08, 2012, 18:41:49 wysłana przez tqr »
 

Offline Wedyowisz

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #344 dnia: Listopad 08, 2012, 19:30:52 »
Jak wyglądała w prasłowiańskim końcówka „-ic”? W scs-ie było to „-ищ”?

-itjь. W SCS-ie nie wiem, ale tego bym oczekiwał.

Cytuj
Podobieństwo щ do ц może w jakikolwiek sposób wskazywać na możliwą wymowę „tj” i podobnych w okresie tworzenia cyrylicy?

Czort wié, w sumie ц prawdopodobnie przechodziło przez stadium ć (a [ts_j] jest poświadczone choćby w ukraińskim), zaś bułgarskie щ przypuszczalnie rozwinęło się zgodnie z takim schematem: tj > ćć > ść > št, więc na pierwszy rzut oka mogłoby coś w tym być. Ale w głagolicy nie ma już takiego podobieństwa (ⱌ ⱋ ⱎ), sięgając wstecz grafemy te raczej się rozchodzą pod względem formy. Można się za to dopatrywać podobieństwa między i . No i między i .
« Ostatnia zmiana: Listopad 08, 2012, 19:35:18 wysłana przez Gubiert »
стань — обернися, глянь — задивися