Autor Wątek: Etymologie w polskim  (Przeczytany 157567 razy)

Offline Todsmer

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 218
  • Pochwalisze: 73 razy
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #405 dnia: Marzec 01, 2013, 22:07:21 »
Wy też macie oboczność okręg-okrąg i kręg-krąg? Bo mi się zdaje, że to podobnie co z łabędziem.
 

Offline Noqa

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #406 dnia: Marzec 01, 2013, 22:20:29 »
Też nigdy nie wiem. To podobno kwestia dźwięcznej spółgłoski po.
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.
 

Offline Wedyowisz

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #407 dnia: Marzec 07, 2013, 14:14:10 »
W paradygmacie c jedynym źródłem iloczasu było wzdłużenie zastępcze przed spółgłoską dźwięczną albo zbitką z taką spółgłoską (stąd np. krąg-kręgu). W paradygmacie b widać zachowanie długości w całej odmianie: sąd-sądu, drąg-drąga, chrust-chrustu, kąt-kąta, wąs-wąsa, o ile samogłoska była pierwotnie długa w prasłowiańszczyźnie. W teorii powinno być też np. grzéch-grzéchu, ciekawe czy coś takiego jest zaświadczone w stpol. lub w gwarach.

Dziwne jest to, że w pewnych staropolskich zapisach wzdłużenie występuje też w pozycji przed bezdźwięczną (np. czaas, laas, prooch, potook), co trafia się również niekiedy w gwarach, jednak nigdy nie utrwaliło się aż do tego stopnia, jak w pozycji przed dźwięczną (i zbitką zawierającą dźwięczną). Istnieje teoria, że w stpol. były 3 stopnie długości samogłosek, krótkie, półdługie i długie: owe półdługie pojawiły się jako rezultat wzdłużenia zastępczego przed spółgłoską bezdźwięczną, a następnie zlały się z krótkimi w większości odmian języka. Wydaje się też, że działały tu także mechanizmy analogii związane z morfologią, w D.l.mn. rzeczowników takich jak cnota i wrota mamy przejście o > ó.
стань — обернися, глянь — задивися
 

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #408 dnia: Marzec 07, 2013, 21:58:28 »
Cytuj
W teorii powinno być też np. grzéch-grzéchu, ciekawe czy coś takiego jest zaświadczone w stpol. lub w gwarach.
No i jest!
Cytuj
"Grzéchem septało mi, kieby uciec" Kam. 135 (...) "Grzéch = djabeł" Spr. IV, 304 (Karłowicz, J. Słownik gwar polskich, t. 2, s. 139)

Cytuj
W paradygmacie b widać zachowanie długości w całej odmianie: sąd-sądu, drąg-drąga, chrust-chrustu, kąt-kąta, wąs-wąsa
To znaczy, że jedyną możliwą nosówką w ostatniej sylabie b-paradygmatowych rzeczowników męskich w NOM. jest /ą/?
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Wedyowisz

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #409 dnia: Marzec 08, 2013, 11:50:34 »
No tak, ponieważ w mianowniku l.poj. był na niej neoakut (a w innych formach, jak rozumiem, w podanych powyżej przykładach zachowała się długość przedakcentowa jak w łąka, biéda, tráwa).
« Ostatnia zmiana: Marzec 08, 2013, 11:55:53 wysłana przez Gubiert »
стань — обернися, глянь — задивися
 

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #410 dnia: Marzec 08, 2013, 13:11:39 »
Cytuj
(a w innych formach, jak rozumiem, w podanych powyżej przykładach zachowała się długość przedakcentowa jak w łąka, biéda, tráwa).
A nie chodzi o to, że tam były /ǫ/, /ě/, /a/, którym to głoskom długość przysługiwała niejako z definicji?
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline spitygniew

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #411 dnia: Marzec 08, 2013, 13:29:24 »
Cytuj
(a w innych formach, jak rozumiem, w podanych powyżej przykładach zachowała się długość przedakcentowa jak w łąka, biéda, tráwa).
A nie chodzi o to, że tam były /ǫ/, /ě/, /a/, którym to głoskom długość przysługiwała niejako z definicji?
Ale pod starym akutem samogłoski długie się skróciły, nie?
P.S. To prawda.
 

Offline Wedyowisz

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #412 dnia: Marzec 08, 2013, 13:50:15 »
Rzeczywiście wiąże się to z tym, że były tam pierwotnie długie  /ǫ/, /ě/, /a/, jednakowoż pozwoliła im tą długość zachować pozycja (pod cyrkumfleksem lub starym akutem, jak zauważył spitygniew, uległyby one skróceniu). W paradygmacie c rzecz. a-tematowych usunęła długość przedakcentową analogia (regularnie byłoby: rąka, rękę; Kortlandt ma bodajże na to inny pogląd, ale nie dam sobie ręki uciąć). Długość poakcentowa jest w zachsł. gorzej zachowana (przykład: miesiąc).

Jeszcze jedną dziwną sprawą wiążącą się z polskim wzdłużeniem zastępczym jest to, że raz działa ono wewnątrz wyrazu (ząbki), a raz nie (męski, bezzębny itp.). Hm. Przy tym, w wygłosie wzdłużenie przed dźwięczną nie wydaje się mieć związku z paradygmatem akcentowym.
« Ostatnia zmiana: Marzec 08, 2013, 13:54:24 wysłana przez Gubiert »
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline Pingǐno

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #413 dnia: Kwiecień 01, 2013, 12:10:56 »
Czy może mi ktoś wytłumaczyć tego dziwnego potwora?

Czemu w ogóle "wewtę"? (nawet nie wiem, czy dobrze to piszę) Nie mogło być "w tę i w tamtą"? czycoś.
 

Offline Feles

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #414 dnia: Kwiecień 01, 2013, 15:12:21 »
Bo słownikarze wyczuli vintagę.
anarchokomunizm jedyną drogą do zbawienia ludzkości
 

Offline Wedyowisz

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #415 dnia: Kwiecień 01, 2013, 21:12:38 »
Było kiedyś o tym na starym forum, staropolski miał tendencję do rozplemu przy`imków.

Szkarłupnie — ma ktoś jakiś pomysł? Bo chyba nie dlatego, że są szkarłatne i mogą dać łupnia...
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline Feles

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #416 dnia: Kwiecień 17, 2013, 19:48:47 »
Skąd jest "dziób"?
anarchokomunizm jedyną drogą do zbawienia ludzkości
 

Offline Wedyowisz

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #417 dnia: Kwiecień 20, 2013, 12:55:33 »
Przekształcenie pierwotnego *zobъ „dziób” (pol. *zób? w każdym razie, w polskim poświadczone jest zobać) pod wpływem czasownika dziubać (dziobać z zobać + dziubać). *Zobъ ma kognaty ie.
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline Noqa

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #418 dnia: Kwiecień 26, 2013, 00:38:27 »
uzupełnić to u+z+u+pełnić?
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.
 

Offline spitygniew

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #419 dnia: Kwiecień 26, 2013, 18:17:48 »
uzupełnić to u+z+u+pełnić?
Ano, znalazłeś kolejny wyraz z trzema etymologicznymi prefiksami (obok odsprzedać, zna ktoś jeszcze jakieś?).
P.S. To prawda.