Autor Wątek: Etymologie w polskim  (Przeczytany 157547 razy)

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #765 dnia: Lipiec 18, 2016, 23:01:55 »
Czy 'kruszon' znaczy takie coś:



to jakaś dziwna postać pochodząca od 'kruszyć' (niby imiesłow bierny?) czy też od francuskiego cruchon (choć to coś całkiem innego pierwotnie)?

Czy też jakieś pomieszanie, jak to bywa kulinariach.

Głupie pytanie ale MUSZEM WIECIEĆ
 

Offline Todsmer

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 218
  • Pochwalisze: 73 razy
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #766 dnia: Lipiec 18, 2016, 23:16:32 »
Kruszonka to takie coś, co jest na górze ciasta, i wygląda podobnie do góry tego ciasta na zdjęciu. I jest to, nomen omen, kruche i lekko chrupiące. Może to będzie jakiś ślad.
 

Offline Icefał

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #767 dnia: Lipiec 23, 2016, 22:26:40 »
Na jakie hasła trzeba uważać w słowniku Brücknera? Które z jego domysłów okazały się błędne w ciągu ostatnich 80-ciu lat?
 

Offline Todsmer

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 218
  • Pochwalisze: 73 razy
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #768 dnia: Lipiec 24, 2016, 16:54:08 »
Pamiętam jego etymologię mieszkania :D
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 741
  • Pochwalisze: 251 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #769 dnia: Lipiec 24, 2016, 17:56:03 »
A jaka jest "poprawna" etymologja "mieszkania"?

W końcu w innych językach słowiańskich to słowo oznacza "ociągać się" it.p. (czeskie "vlak mešká" = pociąg jest opóźniony).
ZÎWE WENSKA!
Joz jis råd, cu wå Wilķaj Wida ni sǫ al murste pasî.

Jeśli widzisz zoomersa - strzelaj bez zastanowienia. I oby ci ręka nie zadrżała.
 

Offline Todsmer

  • Форумовъйь Гноітель Фраеровъ
  • Administrator
  • Wiadomości: 3 218
  • Pochwalisze: 73 razy
  • Konlangi: Szybski, truski, brocki
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #770 dnia: Lipiec 24, 2016, 19:47:31 »
W skrócie, Boryś pisze że to od psł *mešьkati (zatrzymywać się gdzieś, opóźniać się), co od mieszania, czasownik ekspresywny/intensywny, poprzez dodanie przyrostka -ьk-. Pierwotnie miałoby oznaczać "długo mieszać", albo "zajmować się czymś wymagającym długiego czasu".

W końcu w innych językach słowiańskich to słowo oznacza "ociągać się" it.p. (czeskie "vlak mešká" = pociąg jest opóźniony).
W polskim też, vide nie omieszkać.
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 741
  • Pochwalisze: 251 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #771 dnia: Lipiec 24, 2016, 22:44:30 »
W skrócie, Boryś pisze że to od psł *mešьkati (zatrzymywać się gdzieś, opóźniać się), co od mieszania, czasownik ekspresywny/intensywny, poprzez dodanie przyrostka -ьk-. Pierwotnie miałoby oznaczać "długo mieszać", albo "zajmować się czymś wymagającym długiego czasu".

Szczerze? Nie przemawia to do mnie w ogóle.

Ta etymologja zakłada jakiś bardzo pokrętny rozwój semantyczny... Nie żeby etymologja Brücknera nie była pozbawiona wad - w końcu niedźwiedź był dla Słowian raczej postrachem, niż jakimś niezdarnym "miśkiem" (ale i to zależy od okresu - te skojarzenia się zmieniały)... ale tak "na chłopski rozum", to jednak wersja Brü jest bardziej intuicyjna, a na pewno prostsza.
« Ostatnia zmiana: Lipiec 24, 2016, 22:46:44 wysłana przez Dynozaur »
ZÎWE WENSKA!
Joz jis råd, cu wå Wilķaj Wida ni sǫ al murste pasî.

Jeśli widzisz zoomersa - strzelaj bez zastanowienia. I oby ci ręka nie zadrżała.
 

Offline Wedyowisz

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #772 dnia: Lipiec 24, 2016, 23:17:14 »
„Zwlekać/opóźniać” od „mieszać” jest proste, choć Boryś nie najzręczniej to wykłada, w końcu nawet teraz mówi się pomieszać komuś szyki, a więc często opóźnić czy wstrzymać kogoś. Więc mieszkać pierwotnie znaczyłoby „dezorganizować, opóźniać coś”, a potem „zwlekać, ociągać się”.
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline Icefał

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #773 dnia: Lipiec 27, 2016, 00:17:33 »
Zakładam, że to dziwne chi w wysłuchiwaniu to skojarzenie z palatalizacją ky -> ki, jak w w wyczekiwaniu? Kiedy po raz pierwszy się pojawiło? Co było przed tym? Wysłuchywanie?
 

Offline spitygniew

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #774 dnia: Sierpień 12, 2016, 11:41:04 »
A jaka jest "poprawna" etymologja "mieszkania"?

W końcu w innych językach słowiańskich to słowo oznacza "ociągać się" it.p. (czeskie "vlak mešká" = pociąg jest opóźniony).
A co ma być niby dziwnego w przejściu od "ociągania się" przez "zatrzymywanie się" do "osiadania"?
P.S. To prawda.
 

Offline spitygniew

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #775 dnia: Sierpień 16, 2016, 13:11:39 »
Jak się tłumaczy opozycję *g- i *ž- w polskim żupanie i staroczeskim hpanie? Zdawałoby się to być śladem jakiegoś goup-|geup-|gup-. co sugerowałoby tą Gołębiową etymologię od żupy "ziemianki" i jakiegoś pokrewnego *gъpa.
« Ostatnia zmiana: Sierpień 17, 2016, 11:32:57 wysłana przez spitygniew »
P.S. To prawda.
 

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #776 dnia: Wrzesień 18, 2016, 12:23:02 »
Skąd Brückner wziął ten cały "sklut"?

https://pl.wikisource.org/w/index.php?title=Strona:PL_Aleksander_Brückner-Słownik_etymologiczny_języka_polskiego_512.jpeg&action=edit&redlink=1

I co to właściwie jest?

Jakiś dziwny derywat od kluć/klwać?

Jakieś azjatyckie słowo?

Podstęp Litwinów?
 

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #777 dnia: Wrzesień 19, 2016, 13:58:30 »
Albo podstęp Litwinów - lituanizm od skliutúoti 'wygiąć', albo slawizm w litewskim, bo wcześniejsze zapisy w językach słowiańskich (no ale po litewsku to faktycznie straszna była literatura do XIX wieku). Na dwoje babka wróżyła.

Ale czy litewskie skliutuoti, skliausti, suskliausti  'wygiąć, wyginać' ma coś wspólnego z kliausti 'wieszać na haku, szukać dowodód[/i], a wtedy dalej z pie. *klāw, trudno mi powiedzieć, bo nie znam się na morfologii bałtyjskiej.
« Ostatnia zmiana: Wrzesień 19, 2016, 14:05:28 wysłana przez Towarzysz Mauzer »
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #778 dnia: Wrzesień 27, 2016, 12:40:42 »
Co sądzicie o tym:

https://portal.uw.edu.pl/documents/7732735/0/SN+12+Tomasz+Czarnecki+-+Szlachta.pdf

W skrócie, gość proponuje eymologię 'szlachty' od średnio-wysoko-niemieckiego slicht/slecht występującego w złożeniach jak slecht Edelmann czyli "zwykły, pospolity szlachcic, bez urzędów'.

Brzmi przekonująco, ale musiałbym się dokładnie przyjrzeć tym kłopotom z wywodzeniem od 'slahte' "ród, pokolenie".


Byłoby to dosyć zabawne, jako że dzisiejsze niemieckie schlecht czy angielskie slight są poniekąd antonimami przymiotnika 'szlachetny'.
 

Offline Obcy

  • Chwała Semienowi i Hordenowi!
  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 812
  • Pochwalisze: 32 razy
  • Zarządca Kontynentu Istanbudzkiego
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #779 dnia: Wrzesień 27, 2016, 12:48:35 »
Nie, to raczej ma na pewno związek z niem. Geschlecht o znaczeniu "płeć", "ród", a tym bardziej z niem. Schlacht o znaczeniu "bitwa" (które kiedyś też znaczyło "pokolenie", "rodzaj"). Wyrazy te z kolei nie mają nic wspólnego z niem. schlecht/schlicht.
« Ostatnia zmiana: Wrzesień 27, 2016, 12:59:13 wysłana przez Obcy »
Mogę mieć swój własny głupi podpis nawet wtedy, gdy mam bana.