Ostatnie wiadomości

Strony: [1] 2 3 ... 10
1
Nauka natlangów / Odp: Łužica abo smjerć!
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Dynozaur dnia Dzisiaj o 13:08:34 »
januar, -a   styczeń
februar, -a   luty
měrc, -a   marzec
apryl, -a   kwiecień
meja, -i   maj
junij, -a   czerwiec
julij, -a   lipiec
awgust, -a   sierpień
september, -bra   wrzesień
oktober, -bra   październik
nowember, -bra   listopad
december, -bra   grudzień

A co z tymi słowiańskimi miesiącami? Te wezymskie, nazymskie i inne rozhelone? Zdechły, czy może nigdy tak naprawdę nie żyły?
2
Nauka natlangów / Odp: Łužica abo smjerć!
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Siemoród dnia Wczoraj o 20:54:18 »
HORNJOSERBŠĆINA

Lekcja 2 - czas przyszły (přichod) i przeszły złożony (perfekt)
Czas przyszły
Formy czasu przyszłego w języku g~ł~ckim są tworzone bardzo podobnie jak w języku polskim. W przypadku czasowników dokonanych tworzy się je odmieniając czasownik tak jak w poprzedniej lekcji, natomiast w przypadku czasowników niedokonanych czas przyszły jest tworzony z pomocą czasownika posiłkowego budu i bezokolicznika (w odróżnieniu od polskiego, gdzie może być użyty imiesłów ł-owy – np. będę pisał) odpowiedniego czasownika.
inf.pisać
jabudu pisać
tybudźeš pisać
wón, wona, wonobudźe pisać
mójbudźemoj pisać
wójbudźetaj/budźetej pisać
wonaj, wonejbudźetaj/budźetej pisać
mybudźemy pisać
wybudźeće pisać
woni, wonebudu pisać

Formy dwoiny na -aj są męzkie, formy na -ej są żeńsko-nijakie, np. Mojej bratraj dźensa budźetaj wobjed warić. Twojej sotře budźetej so wjeselić, hdyž zhonitej tutu powěsć. Przeczenie w czasie przyszłym wyraża się przy pomocy przedrostka nje-, np. njebudu pisać, njebudźemy pisać.

W przypadku wielu czasowników ruchu czas przyszły wyraża przy pomocy przedrostka po-, np. hić – póńdu, njesć – ponjesu, wjesć – powjedu, wjezć – powjezu, lećeć – poleću, lězć – polězu, jěć – jědu, ćěrić/hnać1 – poćěrju, …. Oznacza to, że nie istnieją bezokoliczniki **póńć, **ponjesć, **polězć i podobne. Podobnie czasownić měć tworzy czas przyszły przy pomocy przyrostka z-: změju, změješ, …. W obydwu przypadkach aspekt czasownika pozostaje dokonany!

Jutře změju chwile, přińdź, přošu, zdypkom w pjećich.

W języku potocznym spotyka się także czas przyszły złożony tworzony od czasowników dokonanych, typu budu předać, budźe so zwjeselić, zapłaćić to budźemy ….

1 Ten czasownik ma dość osobliwą odmianę – bezokolicznikiem jest hnać lub ćěrić, formy czasu teraźniejszego to ćěrju, ćěriš, a imiesłów ł-owy to hnał. Podobnie sprawa wygląda z prefigowanymi dohnać, rozehnać, wotehnać.

Czas przeszły złożony
Czas przeszły złożony wyraża jednorazowe zdarzenie, które dokonało się w minionej chwili. Jest on tworzony przy pomocy czasownika posiłkowego sym, sy, je, … i imiesłowu ł-owego.

Imiesłów ł-owy tworzony jest od tematu bezokolicznika i odpowiada polskim formom trzeciej osoby czasu przeszłego. W liczbie pojedynczej końcówkami osobowymi są -ł, -ła, -ło (r. męzki, żeński, nijaki), w liczbie podwójnej -łoj dla wszystkich rodzajów, a w liczbie mnogiej -li w rodzaju męzkoosobowym i -łe w niemęzkosobowym. Warto dodać, że w języku potocznym, a niekiedy i w literackim stosowana jest końcówka -li dla wszystkich rodzajów w liczbie mnogiej.

Poza tym, jest on tworzony podobnie jak w języku polskim, od (rozszerzonego) tematu bezokolicznika, np.: njesć – njesł, brać – brał, minyć – minył, pić – pił, molować – molował, pisać – pisał, pjec – pjekł, móc – mohł. Czasownik hić tworzy imiesłów: šoł, šła, ….

Tworzenie czasu przeszłego złożonego na przykładzie czasownika čitać
inf.čitać
jasym čitał/čitała
tysy čitał/čitała
wón, wona, wonoje čitał/čitała/čitało
mójsmój čitałoj
wójstaj/stej čitałoj
wonaj, wonejstaj/stej čitałoj
mysmy čitali/čitałe
wysće čitali/čitałe
woni, wonesu čitali/čitałe
Czasownik posiłkowy z reguły występuje na drugim miejscu w zdaniu, a imiesłów ł-owy na końcu zdania.

W tytułach i nagłówkach często opuszczany jest czasownik posiłkowy w trzeciej osobie wszystkich liczb, np.: Michał Nowak habilitował. Serbscy wučerjo wuradźowali w Budyšinje, Dny tworjaceho wuměłstwa so přewjedli. VIII. spisowaćelski kongres NDR so wotměł.

Czasownik posiłkowy nie powtarza się, jeśli występuje więcej niż jeden czasownik odnoszący się do tego samego podmiotu, np.: Spisowaćel Nowak je wopisał we swojej knize spóznaća wjesneho hólca, a z tym rysował realistiski wobraz serbskeho žiwjenja.

We współczesnym języku literackim w przeczeniach formy czasu przeszłego złożonego na ogół są na końcu zdania, przy czym porządek słów ma na ogół formę typu widźał njejsym.

Czytanka

Zjězd Serbow w Budyšinje
W juliju 1950 je w Budyšinje 1. zjězd Serbow był. Stare město Budyšin su wobydlerjo rjenje z chorhojemi, girlandami a transparentami wupyšili. Z Hornjeje a Delnjeje Łužicy su Serbja a Němcy do Budyšina přijěli, zo bychu dźełaćerskeho prezidenta Wilhelma Piecka postrowili. Jara wutrobnje su serbscy a němscy dźěławi lubeho hosća witali. Wón je do Budyšina přišoł jako reprezentant prěnjeho němskeho stata dźěłaćerjow a ratarjow. Njedźelu popołdnju je wulka manifestacija za měr, demokratiju a socializm była. Tam je tež prezident Wilhelm Pieck rěčał, zo NDR spěchuje Serbow. Na kóncu je prajił: „Njech je žiwy serbski lud!“ Haj, Němska demokratiska republika je wopradźita wótčina Serbow. Hišće dźensa spominamy rady na tutón krasny swjedźeń.

Wuknjemy za žiwjenje
Kóždy dźeń chodźimy do šule. Wutoru mamy jednu hodźinu staćanowêdy. W šuli pilnje wuknjemy. Hačrunjež chodźimy hakle do 8. lětnika, hižo wěmy, kotre powołanje budźemy wuknyć. Hanka budźe pěstowarka, Pětr budźe diplomowy ratar, a Michał budźe hórnik. Za kóžde powołanje trjebamy dobru wědu. Domjace nadawki porjadnje zhotowimy. Njebrojimy ženje swój čas. W swobodnym času dźěłamy w kružkach. Tež tu wjele nawuknjemy. W swobodnym času tež sportujemy. Tak smy stajnje strowi a njezakomdźimy wučbu. My wěmy, zo wuknjemy za žiwjenje a za našu republiku. Hdyž pilnje wuknjemy, sylnimy naš stat.


(czytanka pochodzi z: Мудра И., Петр Я. - Учебник верхнелужицкого языка)

Słowniczek
[close]

Zadania
1. Wotmołwće na prašenja:
Hdźe je 1. zjězd Serbow był? Z čim su wobydlernjo Budyšin wupyšili? Zwotkel su Serbja a Němcy do Budyšina přijěli? Koho su chcyli w Budyšinje postrowić? Na čo serbski lud rady spomina? Kak su woni W. Piecka witali? Hdy bě wulka manifestacija? Što je na njej W. Pieck prajił? Što je Němska demokratiska republika za Serbow?

2. Przetłumacz na górnołużycki
Dzisiaj będzie wielka demonstracja za pokój. Wieczorem pojadę do Budziszyna, do teatru. Na placu widziałem serbołużycki slogan „Niech żyje pokój!“. Chętnie powitamy szanownego gościa z Berlina. Codziennie pilnie uczymy się w szkole i uważnie słuchamy, co mówi nasza nauczycielka. Staramy się nigdy nie spóźniać się na zajęcia.

3. Stajće słowa w spinkach do dualoweje formy:
Jan a ja (sedźeć) na samsnej ławce. Popołdnju často hromadźe (wuknyć). Tež na sportowe znamješko w slěbrje so hromadźe (přihotować). Najlěpše wukony (měć) we wysokoskoku. Ale tež kulu derje (storkać). Kóžde popołdnjo, hdyž słónčko swěći, (jěć) do kupjele a (płuwać). Wčera je sportowy wučer powědał, zo hromadźe z druhimi hólcami w stanach (bydlić - futur). Dokelž (być) dobraj sportowcaj, wo hišće lěpše sportowe wukony (prócować so - futur).

4. Ułóż zdania, które zawierałyby przysłówki położenia i ruchu: nutř, nutřka, won, wonka, horje, horjeka, dele, deleka.

5. Zasadźće město zaspinkowanych infinitiwow prawu formu futura a perfekta:
Nalěto (dźěłać) zaso w zahrodźe. Tón tydźeń (jěć) na předstajenje wukrajneho ansambla. Kosmonawća (lećeć) ze swětnišćowymi łódźemi wokoło měsačka. Na tom wječorku (přednošować) serbski spisowaćel wo swojej nowej knize. Popołdnju (hić) z maćerju k wowce na narodniny. Z wowku (rozmołwjeć so) wo lětach jeje dźećatstwa.
3
Lingwistyka ogólna / Odp: Etymologijni szczerzedruhowie
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Spodnie dnia Lipiec 27, 2021, 23:19:08 »
Słowackie buzerant (pedał, obraźliwie o geju) i Bułgar.
4
Przywitalnia - dla nowych / Odp: Witam zaciekle
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Yenzor dnia Lipiec 26, 2021, 22:22:22 »
Siemanko, słuchajcie, postanowiłem założyć peja na fb dla mojego tworu aposteriorycznego i althistowego, nad którym pracuję od dłuższego czasu, języka pomorskiego. Nie wiem, czy ma to jakikolwiek sens biorąc pod uwagę niszowość językotwórstwa, no ale, jak to mówią, chuj. Być może komuś z was się zechce śledzić xd: https://www.facebook.com/pomorskarec.
5
Conworldy i althisty / Szukamy osób do conworldu
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Kubok dnia Lipiec 25, 2021, 19:51:38 »
Hej. Ogólnie to ja i Terrus szukamy osób do conworldu. Na razie żadnych map, opisów państw ani nic z takich rzeczy nie ma, po prostu nie zaczęliśmy jeszcze tworzyć. Jak ktoś chce tworzyć z nami conworld to tu jest link do serwera Discrod: https://discord.gg/Q27fPhZhdW
6
Polszczyzna / Odp: Co mówicie, a mówić nie powinniście, czyli zmutowany polski
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Boletto dnia Lipiec 25, 2021, 15:13:23 »
Ostatnie parę razy, jak mi było potrzebne, mówiłem bystsi jako r. mos. od bystry. Mam wrażenie, że to ten sam kazus co duzi czy dobzi.
7
Pisma i ortografie / Odp: チビルローマ字 (Tibiru Rōmazi), Cywilowa Romanizacja Języka Japońskiego
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Dynozaur dnia Lipiec 24, 2021, 19:59:14 »
Do tego języka łacinka zwyczajnie nie pasuje

Dlatego to jest transkrypcja, a nie propozycja nowej ortografji dla japońskiego.

(a że zupełnie bezsensowna i niepotrzebna to już inna sprawa xDDDDDDDDDDDDDDDDDDDDD)
8
Pisma i ortografie / Odp: チビルローマ字 (Tibiru Rōmazi), Cywilowa Romanizacja Języka Japońskiego
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Kubok dnia Lipiec 23, 2021, 19:10:39 »
Do tego języka łacinka zwyczajnie nie pasuje
9
Polszczyzna / Odp: Najdziwniejsze nazwy miejscowości w Polsce
« Ostatnia wiadomość wysłana przez pipipipi dnia Lipiec 21, 2021, 20:15:12 »
@up Bëło
10
Conlangi: a posteriori / Odp: Narzecze wysokopolskie
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Ainigmos dnia Lipiec 20, 2021, 17:05:28 »
Mój:
komutator - zmienniczka (wzorem różniczka)
Strony: [1] 2 3 ... 10