Językoznawstwo > Nauka natlangów

Kosova është Serbi (курс на аналбанскиот/шиптарскиот јазик)

<< < (3/3)

Úlfurinn:
GJUHA  SHQIPE



MËSIMI XIPARATHËNIE
Ky është një televizor.      
Ky televizor është i madh.   

Kjo është një radio.
Kjo radio është e vogël.
Spoiler[close]
Këta janë kamionë.
Këta kamionë kanë gurë.

Këto janë vazo.
Këto vazo kanë lule të bukura.
Spoiler[close]Kjo është dhoma e Verës.
Në këtë dhomë fle Vera.

Ajo është dhoma e Agimit.
Në atë dhomë fle Agimi.
Spoiler[close]
Sa është ora?

Ora është tre. Ora është tre e pesë. Ora është tre e njëzet e pesë.
Ora është tre e një çerek. Ora është tre e gjysmë. Ora është katër pa një çerek.
Ora është katër pa njëzet e pesë. Ora është katër pa pesë. Ora është katër.
Spoiler[close]
Ora është dymbëdhjetë. Është mesditë.
Ora është dymbëdhjetë. Është mesnatë.
Spoiler[close]
Çdo orë ka dy akrepa - ka akrepin e madh dhe akrepin e vogël. Akrepi i madh tregon minutat. Akrepi i vogël tregon orët. Disa orë kanë edhe akrepin e sekondave.
Spoiler[close]
Kjo është orë muri. Ora e murit është e madhe. Vera kurdis orën.
Kjo është orë tryeze. Ora e tryezës ka zile. Nëna kurdis orën.
Kjo është orë xhepi. Ora e xhepis është e rrumbullaktë. Babai shikon orën.
Kjo është ori dore. Ora e dorës ka rrip. Agimi kurdis orën.
Spoiler[close]
Ora punon mirë. Ora punon keq.
Ora shkon përpara. Ora mbetet prapa.
Spoiler[close]

NË UZINËW FABRYCE   Çdo ditë, në mëngjes, në orën gjashtë e një çerek, Agimi del nga shtëpia dhe shkon në punë. Ai është mekanik dhe punon në Uzinën e Traktorëve. Puna në uzinë fillon në orën shtatë. Agimi punon nga ora shtate deri në orën tre e gjysmë. Uzina e Traktorëve është larg, prandaj Agimi del herët nga shëpia.
   Ora është gjashtë e gjysmë. Në rrugët e qytetit ka shumë lëvizje. Autobusat kalojnë nëpër rrugë vazhdimisht. Ata janë plot me njërez. Ata ndalojnë nëpër stacione. Aty presin shumë njerëz. Edhe Agimi po pret në stacion. Ai shikon orën. Në këtë kohë autobusi ndalon në stacion. Agimi hipën. Në autobus ai takon shokët e punës. Pas pak ata zbresin dhe hyjnë nl uzinë. Në orën shtatë bie sirena. Fillon puna. Në Uzinën e Traktorëve ka shumë makina. Ato bëjnë zhurmë. Punëtorët flasin me zë të lartë. Ata punojnë shpejt dhe mirë.
   Ora është dymbëdhjetë. Mesditë. Tani është ora e pushimit. Punëtorët dhe inxhinierët lënë punën dhe shkojnë në mensë. Atje hanë drekën.
   Në orën dymbëdhjetë e gjysmë fillon përsëri puna. Turni i parë mbaron ditën e punës në orën tren e gjysmë. Turi i dytë vazhdon punn deri në mesnatë.

BashkëbisedimRozmowa   - Sa është ora, Teuta?
   - Ora është dymbëdhjetë pa një çerek. Është vonë.
   - A ke gjumë?
   - Jo. Megjithëse është vonë, s'kam gjumë. Po hap radion dhe po dëgjoj muzikë.
   - Kurse unë po fle. Kam gjumë dhe jam e lodhur. Natën e mirë!
   - Natën e mirë.
   
Në rrugëNa ulicy   - Ju lutem, ku ndalon ky autobus?
   - Ky autobus ndalon këtu afër. Stacioni është djathtas.
   - Faleminderit!

   - Ç'po bën këtu?
   - Po pres motrën. Ti kë po pret?
   - Po pres një shoqe.
   - Mirupafshim!

   - Taksinë prisni?
   - Po, ne presim taksinë. Ti autobusin pret?
   - Jo, pres një shok. Ja taksia.
   - Ditën e mirë.

FJALË TË REJAnowe słowa[close]
GRAMATIKËPërëmra dëftoreZaimki wskazujące
Rasa emërore e kallëzoreMianownik i biernik
  W języku albańskim oprócz określoności możemy określić rzeczownik zaimkiem wskazującym. Podobnie, jak w języku polskim, albańskie zaimki wskazujące mogą wskazywać na bliższy objekt (ten, ta, ci, te) oraz na dalszy (tamten, tamta, tamci, tamte). Różnicą są zaimki osobowe, gdyż zaimki osobowe dla 3os. w albańskim są tożsame z zaimkami wskazującymi na dalszy objekt (ai, ajo, ata, ato).
Rzeczownik, który następuje po zaimku wskazującym zawsze jest w formie nieokreślonej. Zaimki wskazujące w albańskim prezentują się następująco:


Mënyra dëftore, koha e tashmeTryb oznajmujący, czas teraźniejszy
Foljet «pres», «lë», «ha» dhe «hipi»Czaswoniki «pres», «lë», «ha» dhe «hipi»
  W tekstach dzisiejszej lekcji pojawiły się aż cztery czasowniki o niestandardowej odmianie. Pierwszym z nim jest «pres» (czekam, czekać lub oczekiwać, oczekuję - ten czasownik łączy się normalnie z biernikiem w znaczeniu "czekam na kogoś, wyczekuję kogoś"), z przegłosem e-e-i-e, jednym z najczęsciej występujących przegłosów (oprócz pres, również zbres odmienia się w identyczny sposób). Ponadto zachodzi w nim znana już wymiana s-t. Kolejna dwa czasownika: «lë» (zostawiam, zostawiać lub pozwalać, pozwalam; znaczenie tego czasownika można porównać z nimieckiem lassen i «ha» (jem, jeść) odmieniają się stosunkowo regularnie (ponadto «lë» ma identyczną konjugację do «vë», jednakże warto je zapamiętać, gdyż mimo wszystko należą do nieregularnego grona. Ich końcówki są identyczne, jak przy odmianie poznanego ostatnio «fle». Ostatnim czasownikiem jest «hipi» (wspinam się, wspinać się lub wsiadać, wsiadam), którego odmiana jest tożsama z odmianą czasownika «eci». Oczywiście, warto sobie porządkować te czasowniki, tak więc zamieszczam tabelki:




Uwaga! Bardzo często na północny Albanji, w Serbji (Serbska Autonomiczna Prowincja Kosowa i Metochji) oraz w Macedonji bardzo często spotykaną formą dla osób ti oraz ai/ajo jest dodatkowe -n: ti lën, ai lën; ti han, ai han

NumraLiczebniki
  -naście = -mbëdhjetë - njëmbëdhjetë (11), dymbëdhjetë (12), trembëdhjetë (13, r.m.)/trimbëdhjetë (13, r.ż.), katërmbëdhjetë (14)...
   dwadzieścia - njëzet - njëzet e një (21), njëzet e dy (22), njëzet e tre (23, r.m)/njëzet e tri (23, r.ż.), njëzet e katër (24)...
   trzydzieści - tredhjetë (dla rodzaju męzkiego), tridhjetë (dla rodzaju żeńskiego!), czyli: tredhjetë e tre libra, ale tridhjetë e tri fletore
   czterdzieści - dyzet - dyzet e një (41), dyzet e dy (42), dyzet e tre (43, r.m.)/dyzet e tri (r.z.), dyzet e katër (44)...
   -dziesiąt - -dhjetë - pesëdhjetë (50), gjashtëdhjetë (60), shtatëdhjetë (70)...
   sto, -ście, -sta - -qind - njëqind (100), dyqind (200), treqind (300, r.m i r.z), katërqind (400)...
   tysiąc - mijë - mijë (1000), dymijë (2000), trimijë (3000), dymijë e njëqind e tredhjetë e shtatë (2137)...



USHTRIMET
Ushtrimi 1 - Lexo me zë.
Zadanie 1 - Przeczytaj na głos.
sirenë, sirena, sirenat, sekondë, sekonda, sekodnat, mesditë, mesdita, mesnatë, mesnata, stacion, stacioni, stacione, stacionet, lëvizje, lëvizja, lëvizjet, zile, zilja, zilet, zambak, zambaku, zambakë, zambakët, zë, zëri, i zi, e zezë
 zija e telefonit, zilja e orës, zambaku i bardhë, stacioni i autobusit, jam i gëzuar, stilograf i zi, sirena e uzinës
 Në rrugë ka lëvizje. Njerëzit lëvizin. Zbres nga autobusi. Lëviz akrepat e orës. Është mesnatë. Është mesditë. Kurdis orën. Bie zilja.

Ushtrimi 2 - Vër parafjalët e duhura në vend të pikave.
Zadanie 2 - Wstaw właściwy przyimek.
Punëtoret dalin ....... uzina. Agimi del ....... shtëpia çdo ditë ....... orën shtatë. ....... ora dymbëdhjetë ....... orën dymbëdhjetë e gjysmë punëtorët bëjnë pushim. Vëllai mëson çdo ditë ....... ora shtatëmbëdhjetë ....... orën njëzet. ....... rrugë ka shumë njerëz. Agimi shkon çdo ditë ....... Genci. Unë po shkruaj ....... stilografin e motrës.


Ushtrimi 3 - Zgjedhoje foljet «zbres» dhe «vë».
Zadanie 3 - Odmień przez osoby czasownik «zbres» i «vë».
unë zbres, ti ......., ai ......., ne ......., ju ......., ata .......
unë vë, ti ......., ai ......., ne ......., ju ......., ata .......

Ushtrimi 4 - Vër fjalët në kllapa në rasën kallëzore.
Zadanie 4 - Wyrażenia w nawiasach umieść w bierniku. (Pamiętaj o klitykach!)
Agimi lëviz (akrepi i madh). Ata zbresin në (stacioni i tretë). Ne mësojmë (mësimi i ri). Vera mbyll (dera e dhomës). Teuta hap (sirtari i tryezës). Unë vë çantën mbi (tryeza e punës). Studenti hap (libri i gramatikës).  Ti bisedon me (motra e madhe). Unë hap (libri i ri). Ai bën (detyrat e shtëpisë). Fëmijët dëgjojnë (fjalët e prindërve). Nxënësit dëgjojnë (shpjegimi i mësuesit). Familja e Agimit banon në (kati i dytë).

Ushtrimi 5 - Vër përemra dëftorë para emrave me shkronja korsive dhe ndrysho trajtën e emrave.
Zadanie 5 - Wstaw zaimki wskazujące bliższe (ky, kjo...) przed wyrazami zaznaczonymi kursywą, pamiętaj o zmianie formy wyrazu.
Autobusi ndalon këtu. Inxhinierët punojnë në Uzinën "Dajti". Lindita lexon librin me tregime. Ajo vë fotografitë në album. Vera merr nga dollapi revistën. Studentët mësojnë në Universitet. Kamionët kanë gurë. Studentët bisedojnë për mësimet. Ata dalin nga shtëpia.

Ushtrimi 6 - Sa është ora?
Zadanie 6 - Która jest godzina?
12:15 - Ora është .....................................
12:30 - Ora është .....................................
11:45 - Ora është .....................................
11:00 - Ora është .....................................
3:35 - Ora është .....................................
18:18 - Ora është .....................................
21:37 - Ora është .....................................


Ushtrimi 7 - Përkthe në shqip.
Zadanie 7 - Przetlumacz na albański.
Praca w fabryce trwa osiem godzin, a lekcja trwa pięć albo sześć godzin.
Praca w fabryce zaczyna się o godzinie siódmej, a lekcja zaczyna się o godzinie trzynastej.
Do Arbena często przychodzą koledzy z klasy.
Artan nastawia (teraz) zegar ścienny.
Siostra Gencjusza (Gencjusz=Genci) jest w czwartej klasie.
Teuta spaceruje z młodszym bratem (dosł. małym bratem).
Odkładacie książki do szafy.
Przerywamy pracę o godzinie drugiej.
Czekam na starszą siostrę (dosł. dużą siostrę).





PËRGJIGJET E USHTRIMEVE[close]
FJALË TË REJA TË USHTRIMEVE[close]

Úlfurinn:
GJUHA  SHQIPE



MËSIMI XIIPARATHËNIE
Këta trëndafilë janë të bukur.
Trëndafilët e bukur janë në vazo.
Spoiler[close]
Vera po vë trëndafilët e verdhë në vazon e vogël.
Teuta po vë trëndafilët e kuq në vazon e madhe.
Spoiler[close]
Këto flutura janë të bukura.
Fluturat e bukura fluturojnë nëpër lule.
Spoiler[close]
Agroni kap fluturat e verdha.
Artani kap fluturat e kaltra.
Spoiler[close]

SI ËSHTË KOHA?JAKA JEST POGODA?   Kur fillon dimri?
   Dimri fillon në muajin dhjetor.
   Si është koha në dimër? Në dimër është ftohtë, bie borë. Pemët nuk nak gjehte. Nenët janë të gjata, ditët janl tl shkurtra.
   Muajt e dimrit janë: janari, shkurti dhe marsi.

   Ç'stinë është kjo?
   Kjo është pranvera.
   Pranvera është stina e luleve. Në pranverë është kohë e mirë, qielli është i kaltër. Dielli ndriçon. Është ngrohtë. Gjethet e pemëve janë të gjelbra. Natyra është e bukur.
   Muajt e pranverës janë: prilli, maji dhe qershori.

   Vera
   Në verë koha është e mirë dhe e bukur. Pemët janë të gjelbra. Lulishtet janë plot me lule. Në verë bën vapë (është nxehtë). Rrezet e diellit janë të nxehta. Në verë ditët janë të gjata, natët janë të shkurtra.
   Muajt e verës janë: korriku, gushti dhe shtatori.
   
   Si është koha në vjeshtë?
   Në vjeshtë shpesh koha është e keqe, bie shi, fryn erë. Qielli nuk është gjithmonë i kaltër. Gjether e pemëve bien në tokë. Ato janë të verdha dhe të kuqe. Në mbrëmje është ftohtë.
   Muajt e vjeshtës janë: tetori, nëntori dhe dhjatori.

BashkëbisedimRozmowa    - Sa kohë e bukur është sot!
   - Po, tani në pranverë, koha është gjithmonë e mirë. Rrallë bën kohë e keqe. Pranvera është stinë e bukur.
   - A shkojmë nesër për shëtitje?
   - Mirë, shkojmë. Nesër është e diel. Koha është e bukur.
   - Atëherë, mirupafshim, nesër!
   
   - Si është jashtë?
   - Është ngrohtë. A dalim në ballkon?
   - Mirë. A fryn erë?
   - Jo, nuk fryn erë. Është një natë me të vërtetë e bukur. Në qiell nuk ka asnjë re. Është një natë me hënë. Qielli është plot me yje.
   - Sa e bukur është mbrëmja në pranverë!
   
   - A ke kalendar, Artan?
   - Po, kam një.
   - Kalendar tryeze është apo kalendar muri?
   - Kalendar muri.
   - Ç'është sot?
   - Sot, është e hënë.
   - Ç'muaj është ky?
   - Ky është marsi.
   - Cilat janë stinët e vitit?
   - Stinët e vitit janë: pranvera, vera, vjeshta dhe dimri.
   - Cilët janë muajt e vitit?
   - Muajt e vitit janë: janari, shkurti, marsi, prilli, maji, qershori, korriku, gushti, shtatori, tetori, nëntori, dhjetori.
   - Si është qielli në pranverë e në verë?
   - Në pranvrë e në verë qielli është i kaltër, nuk ka re. Dielli ndriçon ditën, hëna dhe yjet ndriçojnë natën.
   - Po në vjeshtë e në dimër, si është qielli?
   - Në vjeshtë e në dimër qielli është me re. Në dimër rralë ka diell, hënë dhe yje.
   

FJALË TË REJAnowe słowa[close]
GRAMATIKËMbriemat e nyjshëmPrzymiotniki oznaczone
ShumësLiczba mnoga
  Ostatnio poznaliśmy dwie formie przymiotników dla liczby pojedynczej. Poza nimi istniejeta jeszcze dwie dla liczby mnogiej: męzka i żeńska. Warto pamiętać, że rzeczowniki męzkie, które liczbe mnogą tworzą końcówkami +e/+ra są rodzaju żeńskiego. Tak więc np. "fshat" (wieś) w liczbie pojedynczej ma rodzaj męzki, ale "fshatra" (wsie) - rodzaj żeński.
 Jeśli chodzi o tworzenie formy mnogiej przymiotników, w rodzaju męzkim co do zasady pozostaje ona niezmienna (np. zambaku i bardhë - zambakët e bardhë). Natomiast w rodzaju żeńskim posiada regularną końcówkę -a. Przy dodawaniu koncówki -a zanika -ë lub -ë- (i bardhë - e bardha, i kaltër - e kaltra, i shpesh - e shpesha itd.). Ponadto występuje kilka przymiotników nieregularnych, z dotychczas poznanych są to:
 
 - czarny: libri i zi, fletorja e zezë, librat e zinj, fletoret e zeza
 - duży: libri i madh, fletorja e madhe, librat e mëdhenj, fletoret e mëdha
 - mały: libri i vogël, fletorja e vogël, librat e vegjël, fletoret e vogla
 - zły: libri i keq, fletorja e keqe, librat e këqij, fletoret e këqija
 - nowy: libri i ri, fletorja e re, librat e rinj, fletoret e reja

Mbriemat e panyjshëmPrzymiotniki nieoznaczone
ShumësLiczba mnoga
  Tutaj sprawa jest znacznie łatwiejsza. Dla rodzaju męzkiego w liczbie mnogiej dodajemy +ë (np. metra katrorë - metry kwadratowe), a dla rodzaju żeńskiego dodajemy +e (np. qytete shqiptare - albańskie miasta).

USHTRIMET
Ushtrimi 1 - Lexo me zë.
Zadanie 1 - Przeczytaj na głos.
  njeri, njeriu, njerëz, njerëzit, shkronjë, shkronja, shkronja, i ri, e re, e rinj, i keq, e këqij, i madh, e mëdhenj, i zi, e zinj, gjumë, gjumi, ngjyrë, ngjyra, ngjyrat, gjethe, gjethja, gjethet, i gjatë, e gjatë, e gjeta, gjuhë, gjuha, gjuhët
 gjuha shqipe, mëngjes i bukur, gjethet e pemës, gjethet e pemëve, ngjyra e luleve, shkronja e madhe, shkronja e vogël, librat e rinj

Ushtrimi 2 - Vër fjalët me korsive në numrin shumës.
Zadanie 2 - Zamień wyrażenia w kursywie na liczbę mnogą.
Limoni është i verdhë. Mbi bankë është lapsi i kuq. Kjo është shtëpia e re. Në verë dita është e gjatë. Çanta e zezë është mbi tryeze. Kjo është fletorja e studentit.


Ushtrimi 3 - Vër foljet në kllapa në trajtën e duhur.
Zadanie 3 - Czasowniki w nawiasach odmień do właściwej formy.
Ne (zbres) nga autobusi. Akrepi i madh (tregoj) minutat. Akrepi i sekondave (lëviz) vazhdimisht. Punëtorët dhe inxhinierët (ha) në mensë. Ju (dëgjoj) radion. Ne po (pres) shokët. Ai (marr) librin në dollap. Ç'(bëj) Agimi tash? Ai po (shkruaj). Agimi shpesh (shëtis) me shokët. Ata (fle) vonë.



PËRGJIGJET E USHTRIMEVE[close]
FJALË TË REJA TË USHTRIMEVE[close]

Nawigacja

[0] Indeks wiadomości

[*] Poprzednia strona

Nie udało się pochwalić
Pochwalanie...
Idź do wersji pełnej