Autor Wątek: Język bahajski  (Przeczytany 271 razy)

Offline Emil

  • Przeciętny użytkownik ~orum
  • Wiadomości: 127
  • Pochwalisze: 41 razy
  • Konlangi: pradarkajski, koico, zongepajszczyzna
Język bahajski
« dnia: Czerwiec 16, 2022, 23:08:38 »
Język bahajski (mikita bahas) to język ergatywny inspirowany austronezyjskimi.

Fonologia
Samogłoski
W bahajskim występuje siedem samogłosek: /i/ /e/ /ɛ/ /a/ /ɔ/ /o~ø/ /u/ (i ei e a o eu u). Samogłoska eu jest wymawiana [ø] przed /u/ /o/ /ɔ/, gdzie indziej jako [о].
Spółgłoski
Występuje 21 fonemicznych spółgłosek i jedna dodatkowa z zapożyczeń:
m <m>   n <n>   ɲ <nj>   ŋ <ng>
p <p>      t <t>                   k <k>
b <b>      d <d>                 g <g>
                 ts <z>   tʃ <tj>   
                               dʒ <dj>   
f <f>        s <s>    ʃ <sj>    h~x <h>
w <w>    l <l>     ʎ <lj>     j <j>
                (r <r>)
Dźwięk r występuje w zapożyczeniach i może być zastępowany przez l, j lub h
Dźwięki [h] oraz [х] są w swobodnej wariantywności allofonicznej
Struktura sylaby
W słowach rodzimych struktura to (N)(C)V(F), gdzie N to spółgłoski nosowe, zaś F to spółgłoski m n ng f s h l, w zapożyczeniach także lj nj r sj. W zapożyczeniach może być też struktura (N)(C)(L)V(F), gdzie L to l lj r, jednak takie słowa mają tendencje do utraty bocznej.

Gramatyka
Deklinacja i zaimki
Chociaż bahajski to język ergatywny, nie wykazuje żadnych przypadków, także w zaimkach. Zachowanie ergatywne można zobaczyć jednak na inne sposoby.
Występują dwie liczby - pojedyncza i mnoga - która ta druga jest budowana za pomocą klityki -as.
Podstawowe zaimki osobowe to: neul (ja), sjin (ty), leh (on), neulas (my ekskluzywne), sjineul(as) (my inkluzywne), sjinas (wy), lehas (oni)
Koniugacja
Czasownik natomiast odmienia się w sposób aglutynacyjny, jednak nie odmienia się przez osobę. Póki co mogę wam powiedzieć tyle, że ma czas teraźniejszy mający morfem -(j)el, a liczba mnoga też jest tworzona klityką
Szyk i budowa zdania
Zdanie w bahajskim przybiera szyk SOV lub rzadko VSO - dopełnienie jest zawsze po podmiocie. Jest to język ergatywny, więc w zdaniach przechodnich "podmiot" zostaje sprowadzony do formy dopełnienia. Przykład zdań nieprzechodnich:
Neul tanggusel /ja jeść-ter./ - jem
Neul ming euf tanggusel /ja dom-w jeść-ter./ - jem w domu
I zdań przechodnich:
Adang neul tanggusel /jabłko ja jeść-ter./ - jem jabłko
Adang ming euf neul tanggusel lub Adang neul ming euf tanggusel /jabłko dom-w ja jeść-ter./ lub /jabłko ja dom-w jeść-ter./ - jem jabłko w domu
"Ja" zostało sprowadzone do roli dopełnienia, których kolejność często jest dowolna. Natomiast "jabłko" zawsze rozpocznie zdanie, tak samo jak "ja" w nieprzechodnich.

Słownictwo
ndola - matka
peikom - ojciec
aleif - mąż
ljung - żona
seihung - syn
djalo - córka
kelef - brat
modeul - siostra
manggikei - mężczyzna
leuhing - kobieta
adang - jabłko
ming - dom
bisjel - sen
mikita - język
tjang - niebo

euf - w

jang - partykuła bezokolicznikowa (podaje się ją zawsze w słownikach, gdyż bez niej słowo może też oznaczać inne części mowy)
jang lom - być
jang tanggus - jeść
jang beudof - pić
jang mika - mówić
jang tjang - latać
 
Pochwalili: Pluur, Kazimierz

Offline Todsmer

Odp: Język bahajski
« Odpowiedź #1 dnia: Czerwiec 19, 2022, 10:56:12 »
Zdanie w bahajskim przybiera szyk SOV lub rzadko VSO - dopełnienie jest zawsze po podmiocie. Jest to język ergatywny, więc w zdaniach przechodnich "podmiot" zostaje sprowadzony do formy dopełnienia. Przykład zdań nieprzechodnich:
Neul tanggusel /ja jeść-ter./ - jem
Neul ming euf tanggusel /ja dom-w jeść-ter./ - jem w domu
I zdań przechodnich:
Adang neul tanggusel /jabłko ja jeść-ter./ - jem jabłko
Adang ming euf neul tanggusel lub Adang neul ming euf tanggusel /jabłko dom-w ja jeść-ter./ lub /jabłko ja dom-w jeść-ter./ - jem jabłko w domu
"Ja" zostało sprowadzone do roli dopełnienia, których kolejność często jest dowolna. Natomiast "jabłko" zawsze rozpocznie zdanie, tak samo jak "ja" w nieprzechodnich.
W jaki sposób można odróżnić w takim przypadku "ergatywny" szyk SOV od "nominatywnego" OSV? :P
 

Offline Emil

  • Przeciętny użytkownik ~orum
  • Wiadomości: 127
  • Pochwalisze: 41 razy
  • Konlangi: pradarkajski, koico, zongepajszczyzna
Odp: Język bahajski
« Odpowiedź #2 dnia: Czerwiec 19, 2022, 23:43:57 »
Właśnie ciągle się zastanawiam jak to jednoznacznie uzyskać, jednocześnie nie wprowadzając deklinacji. Bym coś pokombinował z odmianą czasownika.
 

Offline dziablonk

Odp: Język bahajski
« Odpowiedź #3 dnia: Czerwiec 20, 2022, 15:40:11 »
Powiem ci, niezła hydrozagadka:
- rezygnujesz z deklinacji rzeczowników,
- zachowujesz szyk wolny, z tym wyjątkiem, że pierwszy rzeczownik pełni funkcję absolutivu,
Czyli informacja musiałaby być jakoś zapisana w czasowniku.
Myślałem o różnych klasach dla rzeczowników (takich jak w suahili?) i czasownik wtedy zaczynałby się tak samo jak rzeczownik w absolutywie, ale tu byłoby chyba dużo roboty z ustalaniem klas rzeczowników,
- więc może partykuła *czasownikowa po absolutywie byłaby lepsza.
*tzn. partykuła, która wskazywałaby na czasownik,
-- ale wtedy chyba ekonomiczniej by było dać jakąś partykułę na oznaczenie ergatywu.  :-\

Jeszcze sobie pomyślałem, że w praktyce ten "ergatywny" szyk SOV od "nominatywnego" OSV  byłby nie do odróżnienia, jeśli i agent, i obiekt pozostałyby w tej samej liczbie i osobie... ;)

BTW, ciekaw jestem, jak w bahajskim brzmiałyby takie science-fiction zdania typu:
a. Jabłka mnie jedzą.
b. Jabłko nami (erg. ;)) je. (= Jemy jabłko)



« Ostatnia zmiana: Czerwiec 20, 2022, 16:34:12 wysłana przez dziablonk »
Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.