Autor Wątek: Kolejność liter w alfabecie łacińskim  (Przeczytany 12666 razy)

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 898
  • Pochwalisze: 220 razy
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Kolejność liter w alfabecie łacińskim
« Odpowiedź #15 dnia: Październik 10, 2020, 20:52:08 »
Nie no, rozumiem, ale jak na to w ogóle wpadłeś. Wiesz, "lepiej by było, gdybyśmy zachowali fenicki porządek alfabetyczny", to nie myśl, która wpada zbyt często do głowy xd.

Offline BartekChom

Odp: Kolejność liter w alfabecie łacińskim
« Odpowiedź #16 dnia: Październik 10, 2020, 20:56:07 »
To Norris na to wpadł. (Pisał o greckiej kolejności - nie wiem, dlaczego podszedł do tego tak połowicznie.)
 

Offline Norris

Odp: Kolejność liter w alfabecie łacińskim
« Odpowiedź #17 dnia: Maj 14, 2021, 16:18:54 »
Ja bym to zinterpretował w ten sposób:
ABCGDEYUVWFZHIJKLMNOPQRSTX
Warianty waw razem, tam gdzie w piśmie fenickim. Ich wewnętrzna kolejność może być trudniej ustalić, powiedzmy, że uzasadnię prawie zupełne odwrócenie: najpierw najmniej zmieniony (przynajmniej pod względem wyglądu, dodany z greki, już tam przerzucony na koniec), potem jego kopie (zgubiły nóżkę), na koniec jakiś przekręcony (w grece zachował brzmienie [w], ale w łacinie dostał niepodobne [f]).

Bydgoszcz
Bytom
Biała Podlaska
Białystok
Bielsko-Biała
Częstochowa
Chełm
Chorzów
Ciechanów
Gdańsk
Gdynia
Gliwice
Gorzów Wielkopolski
Grudziądz
Dąbrowa Górnicza
Elbląg
Wałbrzych
Warszawa
Włocławek
Wrocław
Zabrze
Zamość
Zielona Góra
Żory
Jaworzno
Jastrzębie Zdrój
Jelenia Góra
Kalisz
Katowice
Kielce
Konin
Koszalin
Kraków
Krosno
Legnica
Leszno
Lublin
Łomża
Łódź
Mysłowice
Nowy Sącz
Olsztyn
Opole
Ostrołęka
Piekary Śląskie
Piła
Piotrków Trybunalski
Płock
Poznań
Przemyśl
Radom
Rybnik
Ruda Śląska
Rzeszów
Suwałki
Szczecin
Siedlce
Siemianowice Śląskie
Sieradz
Skierniewice
Słupsk
Sopot
Sosnowiec
Świętochłowice
Świnoujście
Tarnobrzeg
Tarnów
Tychy
Toruń

(Mam nadzieję, że nic nie pomyliłem.)

Aby nawiązać do fenickiego, to S (samek) powinno być między N i O, C (cade) między P i Q, zaś między R i T powinno być Sz (szin).
W miejscu "waw" jednak zostawiłbym tak, jak Grecy, najpierw "digammę", przodka F, a potem "ypsilon", przodka U, V, W i Y.
Można też rozważyć sukcesję między tetem/thetą i thornem.

Wtedy kolejność jest taka:

ABGDEFUVWYZHÞIJKLMNSOPCQRSzTX

I miasta:

Bydgoszcz
Bytom
Biała Podlaska
Białystok
Bielsko-Biała
Gdańsk
Gdynia
Gliwice
Gorzów Wielkopolski
Grudziądz
Dąbrowa Górnicza
Elbląg
Wałbrzych
Warszawa
Włocławek
Wrocław
Zabrze
Zamość
Zielona Góra
Żory
Jaworzno
Jastrzębie Zdrój
Jelenia Góra
Kalisz
Katowice
Kielce
Konin
Koszalin
Kraków
Krosno
Legnica
Leszno
Lublin
Łomża
Łódź
Mysłowice
Nowy Sącz
Suwałki
Siedlce
Siemianowice Śląskie
Sieradz
Skierniewice
Słupsk
Sopot
Sosnowiec
Świętochłowice
Świnoujście
Olsztyn
Opole
Ostrołęka
Piekary Śląskie
Piła
Piotrków Trybunalski
Płock
Poznań
Przemyśl
Częstochowa
Chełm
Chorzów
Ciechanów
Radom
Rybnik
Ruda Śląska
Rzeszów
Szczecin
Tarnobrzeg
Tarnów
Tychy
Toruń

Q (qof) był przewidziany dla oddania dźwięku [q], którego nie ma w grece, dlatego Grecy poradzili, że przed dźwiękami Ο, Υ i Ω będą zapisywali qoppę, a przed pozostałymi kappę. Gdyby tych reguł się trzymać, mielibyśmy Q przed O, U i Y, a przed pozostałymi literami K, tak więc mielibyśmy Qonin i Qoszalin.

Warto zauważyć osobną literę dla [ʃ], dźwięku obecnego w fenickim i hebrajskim, nieobecnego ani w grece, ani w łacinie, wobec czego ani jeden, ani drugi alfabet nie zawiera litery dla niego typowej, za to potem pojawił się w prawie wszystkich językach europejskich, które musiały na własną rękę tworzyć do niej zapisy! (Polska - sz, Czechy i inni Słowianie - sz, potem ṡ, potem š, Anglia - sh, Francja - ch, Niemcy - sch, Szwecja - sj, Włochy - sci, Węgry - s, ale ⟨s⟩ to sz) itd. Aż dziwne, że nikt nie wpadł na pożyczenie od Hebrajczyków szinu! (i to pomimo sporej obecności Żydów w Europie).
« Ostatnia zmiana: Maj 14, 2021, 21:00:55 wysłana przez Norris »
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 790
  • Pochwalisze: 368 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Kolejność liter w alfabecie łacińskim
« Odpowiedź #18 dnia: Maj 15, 2021, 11:20:56 »
Dawajcie jeszcze kierunek od prawej do lewej, to już w ogóle będzie jak po fenicku.
Brakuje mi weny. Podrzucajcie sugestje nowej sygnatury. Ma być prowokująca, ale żeby Bukasz nie miał się do czego przypieprzyć.
 

Offline BartekChom

Odp: Kolejność liter w alfabecie łacińskim
« Odpowiedź #19 dnia: Czerwiec 20, 2021, 16:57:41 »
Aby nawiązać do fenickiego, to S (samek) powinno być między N i O, C (cade) między P i Q, zaś między R i T powinno być Sz (szin).
(...)
Można też rozważyć sukcesję między tetem/thetą i thornem.
Ja opierałem się na pochodzeniu liter, nie na tym, co dziś ich wymowa przypomina.

Cytuj
Aż dziwne, że nikt nie wpadł na pożyczenie od Hebrajczyków szinu! (i to pomimo sporej obecności Żydów w Europie).
Zdaje się, że twórcy głagolicy i cyrylicy wpadli. I jeszcze cade wykorzystali.