Autor Wątek: Pytania różne (polszczyzna)  (Przeczytany 280284 razy)

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 897
  • Pochwalisze: 220 razy
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2085 dnia: Sierpień 01, 2017, 23:41:47 »
Bo gdyby się wzięli za niekonsekwencje, wprowadzili porządek w chaosie - to by nie mieli czego zwalczać. A tak przy okazji, czy te określenia są żywe - to jest, czy używane są przez tamtejszych mieszkańców, w szczególności tych starszych - czy są to jakieś nowoczesne zdupizmy, gdy wymyślano nazwy województw/powiatów/gmin?

Offline Widsið

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2086 dnia: Sierpień 01, 2017, 23:53:46 »
Zkąd się wzięły przymiotniki odmiejskie takie jak Chełmno - chełmiński, Opoczno - opoczyński? Dokładniej chodzi mi o tę zamianę -no na -in- przed -ski.

I w ogóle to też Gniezno - gnieźnieński, jakby na przekór tej regule. Chociaż historycznie poprawnym przymiotnikiem jest gnieździeński.

A Olesno - oleski. Chyba nawet zamiast wołomiński czy koszaliński powinno być wołomski i koszalski (tak jak Lublin - lubelski). Czemu RJP się nie zajmuje takimi chorobliwymi niekonsekwencjami?
W przypadku Chełmna i Opoczna mamy do czynienia ze standardowym rozbiciem zbitki spółgłoskowej, a Olesna - z pominięciem sufiksu przy derywacji (nic niezwykłego, por. "włocławski" i arch. "szczecianin"). RJP co do zasady nie rektyfikuje lokalnego uzusu w takich przypadkach - takie określenia zwykle są lokalnym elementem tożsamości i sztuczna, słownikowa zmiana by się po prostu nie przyjęła. Odwrotną sytuację mamy np. w Hiszpanii, gdzie nazwy mieszkańców i przymiotniki zostały utworzone sztucznie od łacińskich i w konsekwencji mało kto ich używa w mowie.
 

Offline Wedyowisz

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2087 dnia: Sierpień 02, 2017, 10:07:02 »
Zkąd się wzięły przymiotniki odmiejskie takie jak Chełmno - chełmiński, Opoczno - opoczyński? Dokładniej chodzi mi o tę zamianę -no na -in- przed -ski.

Może z gwar (zamiast chełmieński, opoczeński — zwężenie e przed nosowymi).
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline ɈʝĴ

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2088 dnia: Sierpień 02, 2017, 10:21:49 »
arch. "szczecianin"
To jak jest współcześnie mieszkaniec Szczecina?
 

Offline Todsmer

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2089 dnia: Sierpień 02, 2017, 10:31:46 »
Pewno „mieszkaniec Szczecina”.
 

Offline Siemoród

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2090 dnia: Sierpień 02, 2017, 10:38:25 »
arch. "szczecianin"
To jak jest współcześnie mieszkaniec Szczecina?
Szczecinianin z redundantnym -in-, które powinno było odpaść. Podobnie stpol. lublanin, dziś lublinianin.

Aż tak źle z tożsamością lokalną, że musi się ona sprowadzać do niegramatycznego przymiotnika? I tak większość z nich jest sztuczna. Nie wierzę, że w polskich gwarach przymiotniki od nazw na -no są na -nowski, -eński, -nieński, -ański, -iński, -ski. Jeśli jest tu jeszcze przemieszanie gwarowego pochylonego é z y to tym gorzej dla tych nazw.
Niech żyje Wolny Syjam!
 

Offline Wedyowisz

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2091 dnia: Sierpień 02, 2017, 11:17:23 »
arch. "szczecianin"
To jak jest współcześnie mieszkaniec Szczecina?
Szczecinianin z redundantnym -in-, które powinno było odpaść. Podobnie stpol. lublanin, dziś lublinianin.

Aż tak źle z tożsamością lokalną, że musi się ona sprowadzać do niegramatycznego przymiotnika? I tak większość z nich jest sztuczna. Nie wierzę, że w polskich gwarach przymiotniki od nazw na -no są na -nowski, -eński, -nieński, -ański, -iński, -ski. Jeśli jest tu jeszcze przemieszanie gwarowego pochylonego é z y to tym gorzej dla tych nazw.

Akurat w przypadku chełmińskiego i opoczyńskiego prawdopodobne jest, że takie postacie były w gwarach. To stare, historyczne ośrodki, więc przymiotniki od ich nazw musiały funkcjonować w różnych tytułach, nazwach urzędów. Warianty opoczeński i chełmieński występują w starszych tekstach. Por. też wrzesiński.
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline Tolasz

  • Wiadomości: 503
  • Pochwalisze: 59 razy
  • Νημα δανια ναδ πηρογϊ, α Μοχαμμαδ βϋλ ϊχ σμακοψεμ!
Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2092 dnia: Sierpień 02, 2017, 12:57:22 »
Jest też powiat niżański, który swą nazwę wziął od miasta Nisko. Na zdrowy chłopski rozum powinien nosić nazwę niski, nizecki, czy coś koło tego. Niżański sugeruje jako źródło jakiś Niżańsk, Niżań, Niżan, nawet nie Niżno, bo od tego byłoby niżeński. I nawet nie wiem, czy to jest tradycyjna nazwa funkcjonująca od wieków, czy efekt wesołej tfurczości rozrywkowej polonistycznej kompaniji z jakiejś rady czy komitetu.
« Ostatnia zmiana: Sierpień 02, 2017, 13:00:14 wysłana przez Toyatl »
 

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 897
  • Pochwalisze: 220 razy
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2093 dnia: Sierpień 02, 2017, 13:02:51 »
A może Niżsko -> Nisko?

Offline Tolasz

  • Wiadomości: 503
  • Pochwalisze: 59 razy
  • Νημα δανια ναδ πηρογϊ, α Μοχαμμαδ βϋλ ϊχ σμακοψεμ!
Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2094 dnia: Sierpień 02, 2017, 13:45:00 »
A może Niżsko -> Nisko?
No, na pewno ta nazwa ma ściągniętą zbitkę, tylko od Niżsko dalej nijak nie da się wyprowadzić niżański. To n pojawia się tu jak Saracen w Robinie Hoodzie - nie wiadomo skąd, nie wiadomo po co.
 

Offline Siemoród

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2095 dnia: Sierpień 02, 2017, 14:31:04 »
A może Niżsko -> Nisko?
No, na pewno ta nazwa ma ściągniętą zbitkę, tylko od Niżsko dalej nijak nie da się wyprowadzić niżański. To n pojawia się tu jak Saracen w Robinie Hoodzie - nie wiadomo skąd, nie wiadomo po co.
Jakieś biedne i na siłę odróżnienie od przymiotnika nizki, bo zgodnie z prawidłami języka to -sk- nie powinno odpaść, tak jak gdański, skarżyski, grodziski i t. d.

Do raków dołącza powiat Białej Podlaskiej - bialski. To już bardzo biedne odróżnienie od powiatu bielskiego na Szlązku. Dwa powiaty średzkie już jakoś nikomu nie przeszkadzają.
Niech żyje Wolny Syjam!
 

Offline Obcy

  • Chwała Semienowi i Hordenowi!
  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 812
  • Pochwalisze: 32 razy
  • Zarządca Kontynentu Istanbudzkiego
Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2096 dnia: Sierpień 02, 2017, 17:05:03 »
No cóż, właśnie dlatego polską gramatykę uważa się za najtrudniejszą, ponieważ nawet w nazwach własnych jest pełno reguł i jeszcze więcej wyjątków.

A może Niżsko -> Nisko?
Dupa... Tak samo było Bużsko > Busko, a mamy powiat buski, chociaż PWN właśnie w taki sam sposób jak HP broni postaci niżański. Dla mnie to po prostu wybiórcza zmiana celem uniknięcia homonimii z przymiotnikiem niski. Inne PWN-owskie wyjątki są wymienione tu.
 

Offline Icefał

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2097 dnia: Sierpień 02, 2017, 19:21:34 »
Jaki jest właściwie związek między rżnięciem a zrzynką? Coś tu chyba wypadło
 

Offline Wedyowisz

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2098 dnia: Sierpień 02, 2017, 20:33:18 »
Jaki jest właściwie związek między rżnięciem a zrzynką? Coś tu chyba wypadło

Różny rozwój *rzznąć (z *rьznǫti) zależnie od dialektu, (z)rzynać to wtórność (od dial. rznąć).
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline poloniok

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2099 dnia: Sierpień 06, 2017, 10:59:56 »
Z jakiego języku staropolskie słowo notalingwa (https://pl.m.wikisource.org/wiki/M._Arcta_Słownik_Staropolski/Notalingwa) pochodzi? Nie umię nic na ten temat znaleźć.