Autor Wątek: Etymologie w polskim  (Przeczytany 205341 razy)

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 818
  • Pochwalisze: 412 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #960 dnia: Lipiec 22, 2022, 14:51:03 »
Jaka jest etymologja stopy w znaczeniu "stopy procentowej"?
СЛАВА РОССІИ! ГЕРОЯМЪ СЛАВА!
 

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #961 dnia: Lipiec 22, 2022, 18:43:11 »
Po niemiecku to najwyraźniej "Zinsfuß", więc po prostu kalka bezduszna.

W niemieckim pewnie zwyczajnie jakaś metafora, stopa zamiast "podstawa" czy cuś?
« Ostatnia zmiana: Lipiec 23, 2022, 13:19:21 wysłana przez SchwarzVogel »
 

Offline dziablonk

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #962 dnia: Lipiec 22, 2022, 19:52:44 »
stopa pierwotnie określała długość, a potem też 'miarę' czegoś, np. 'stopa karolińska' określała ile denarów można wybić z danej masy kruszcu.
stopa
« Ostatnia zmiana: Lipiec 22, 2022, 21:05:03 wysłana przez dziablonk »
Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.
 

Offline dziablonk

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #963 dnia: Lipiec 29, 2022, 10:14:48 »
skąd w polskim końcówka -szy w przymiotnikach od przysłówków miejsca i czasu typu wczorajszy, dzisiejszy, jutrzejszy, teraźniejszy, niniejszy, tutejszy, tamtejszy?
EDIT: wygląda na to, że z komparatywów. Jeszcze inszy, inakszy, pierwszy (inne słowiańskie mają proste pochodne od *prvy) :P
« Ostatnia zmiana: Lipiec 29, 2022, 18:16:00 wysłana przez dziablonk »
Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.
 

Offline Grzybacz

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #964 dnia: Lipiec 29, 2022, 22:12:11 »
Co ciekawe w staropolszczyźnie istniał też dzisi 'dzisiejszy', od którego dzisiejszy zdaje się być regularnym komparatywem (mimo że nie ma sensu).
Przy imek za dla czasu
 

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #965 dnia: Lipiec 30, 2022, 09:12:12 »
Jeśli ktoś wydoił rano krowę, ma dzisie mleko, to ktoś to wydoił wieczorem, ma dzisiejsze. To akurat jeszcze ma sens jak najbardziej dla mnie.

Natomiast "pierwszy" to już chyba faktycznie jakaś polska tytułomania musiała być. Nie wystarczało być pierwym XD
« Ostatnia zmiana: Lipiec 30, 2022, 09:28:39 wysłana przez SchwarzVogel »
 

Offline dziablonk

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #966 dnia: Lipiec 30, 2022, 12:15:17 »
No wiecie, germańskie mają first, erst, czyli jakby nawet superlativus  :D
Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.
 

Offline dziablonk

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #967 dnia: Lipiec 31, 2022, 19:16:51 »
BTW, łac. primus ma superlatywne -imus jak optimus i maximus; niektórzy uważają, że w prehistorii był tam *pramus, bo ponoć prandium 'śniadanie' to 'pierwsze jedzenie' (=*pram-edio?)

A propos wyżej wymienionych na -szy kilka rzeczy:
a. jedynie wczorajszy ma -ajszy
b. z kolei od tutaj jest tutejszy
a. teraźniejszy to stopień wyższy od teraźny???
Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.
 

Offline dziablonk

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #968 dnia: Sierpień 17, 2022, 17:04:54 »
BTW, ostatnio w tym kontekście zastanowiło mnie pojawianie się przymiotnika "ówcześniejszy".

Strona może być odwiedzana tylko po ówcześniejszym dokładnym przeczytaniu i zapoznaniu się z Warunkami Korzystania ze Strony oraz ich akceptacji.
Rok później projektant Andrzej Zgliczyński narysował nadwozie różniące się od prototypu Alfa, a przypominające ówcześniejszy model Renault 4.

Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.
 

Offline mijero

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #969 dnia: Sierpień 29, 2022, 18:40:11 »
Czy zawżdy to będzie zawszkdy?
Boć wiem, trzeba mi prawdę powiedzieć:
przez cudzy język w cudze ręce włodźstwa zachodziły.
 

Offline Siemoród

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #970 dnia: Sierpień 29, 2022, 23:13:13 »
Czy zawżdy to będzie zawszkdy?
zawżdy to za+wżdy, a tam bym się raczej doszukiwał wsz- + -dy, bo od wsz- + -gdy jest wszegdy.

Swoją drogą rekonstrukcja zaimków przysłówkowych czasu jest dziwna, bo często się to przedstawia jako psł. *-gdy, choć łamałoby to prawo sylaby zamkniętej (i ogólnie grupy -kt- i -gd- nie są dozwolone w prasłowiańskim)i też w scs. się pojawia ѥгда, къгда.
Niech żyje Wolny Syjam!
 
Pochwalili: mijero

Offline mijero

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #971 dnia: Sierpień 30, 2022, 07:13:26 »
Czy po psł. *cěna nie należałoby się spodziewać pol. ciana? W Słowniku staropolskim dwa przykłady, oba z cz-:
Cytuj
Sine omni taxa czany;
Nescit homo precium eius czeni
Boć wiem, trzeba mi prawdę powiedzieć:
przez cudzy język w cudze ręce włodźstwa zachodziły.
 

Offline dziablonk

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #972 dnia: Sierpień 30, 2022, 10:18:55 »
Nie, bo w polskim ci- pochodzi z miękkiego t, psł. stěna > pol. ściana.
Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.
 

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #973 dnia: Sierpień 30, 2022, 14:42:32 »
W staropolskim regularna była cana i zdaje się jest poświadczona dosyć dobrze, razem z krzasłem i śmiotaną, ale ostatecznie wygrały widać jakieś formy gwarowe czy wyrównane do zależnych.
 

Offline mijero

Odp: Etymologie w polskim
« Odpowiedź #974 dnia: Sierpień 30, 2022, 17:39:07 »
Co do cz w zapisie staropolskim, to przeźrzałem 4 strony źródła do czany, którym są „Kazania średniowieczne, Cz. 1” wydane przez A. Mostowiaka – https://polona.pl/item/kazania-sredniowieczne-cz-1,Njc4NTg1NzU/31 Pojawiające się tam c otdaje k: colana, Crrnǫbne, pocarm. Niezrozumiałe dla mnie cz służyło otdaniu c, ć, ci, cz.
Boć wiem, trzeba mi prawdę powiedzieć:
przez cudzy język w cudze ręce włodźstwa zachodziły.