Ostatnie wiadomości

Strony: 1 ... 3 4 [5] 6 7 ... 10
41
Lingwistyka ogólna / Odp: Humor, ciekawostki i WTF lingwistyczne
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Dynozaur dnia Wrzesień 15, 2021, 19:36:38 »
Moje odkrycie z ostatnich dni - ktoś ucyfrawia Słownik Etymologiczny Nazw Geograficznych Ślązka! Co prawda, jest to niekompletne (zwłaszcza dokumentacje mają dziury) i w dużej mierze nieuporządkowane, ale jest - i to całkiem dużo.

Co prawda, wolałbym, żeby ktoś najzwyczajniej w świecie zeskanował książkowy SENGŚ - nie przepadam za takimi "przetworzonymi" słownikami książkowymi, ale i tak jest dobrze. Łudzę się, że może w przyszłości będzie można w tym wyświetlić również stronę źródłową (w końcu, niektóre takie "zdatabazowane" słowniki mają taką opcję). Przy czem, jak znam życie to obawiam się, że podobnie jak w przypadku wielu innych tego typu projekt (jak n.p. ESHP) pewnie i tutaj prace utkną w martwym punkcie...

Jakim cudem znalazłem to dopiero teraz? Przecież szukałem skanów SENGŚa w internetach, nie raz i nie dwa, a trafiłem na to dopiero w zeszłym tygodniu... Być może to bardzo nowa rzecz (na stronie jest data 2019, ale być może to data rozpoczęcia prac, a nie publikacji w internecie), dlatego mam cichą nadzieję, że jakieś postępy w pracach się pojawią.
42
Lingwistyka ogólna / Odp: Pytania różne a rozmaite
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Towarzysz Mauzer dnia Wrzesień 15, 2021, 16:40:13 »
Ostatnie pytanie, jeśli powiemy szkolenie dwu dniowe, wesele dwu dniowe oznacza to dwie doby, czyli coś obejmuje dwa dni, doby np. sobotę i niedzielę? Czy dwie doby od chwili rozpoczęcia uroczystości wesela, albo szkolenia?
Proponuję spojrzeć na użycia języka - np. programy szkoleń, konferencji, wesel.
43
Nauka natlangów / Odp: Łužica abo smjerć!
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Siemoród dnia Wrzesień 14, 2021, 01:06:52 »
HORNJOSERBŠĆINA

Lekcja 4 – powtórka czasownika, rozkaźniki, zaimki osobowe
Odmiana zaimków pierwszej i drugiej osoby
singular/jednota
nominatiw (štó? što?) ja ty
genitiw (koho? čeho?)mje, do mnjetebje, će
datiw (komu? čemu?)mi, ke mnitebi, ći
akuzatiw (koho? što?)mje, na mnjetebje, će
instrumental (z kim? z čim?)ze mnuz tobu
lokatiw (wo kim? wo čim?)wo mniwo tebi
dual/dwojota
nominatiw (štó? što?)mójwój
genitiw (koho? čeho?)najuwaju
datiw (komu? čemu?)namajwamaj
akuzatiw (koho? što?)najuwaju
instrumental (z kim? z čim?)z namajz wamaj
lokatiw (wo kim? wo čim?)wo namajwo wamaj
plural/mnohota
nominatiw (štó? što?)mywy
genitiw (koho? čeho?)naswas
datiw (komu? čemu?)waswam
akuzatiw (koho? što?)naswas
instrumental (z kim? z čim?)z namiz wami
lokatiw (wo kim? wo čim?)wo naswo was
1. Formy mnje, mni, tebje, tebi występują:
a) Po jednosylabowych przyimkach, np. na mnje, k tebi, za tebje, ale napřećiwo mi, przy czym przed zaimkiem pierwszej osoby jednosylabowe przyimki mają dłuższą formę: ke mni, pode mnje, nade mnje, bjeze mnje, …;
b) Na początku zdań, np. Tebje so prašał njejsym. Tebi so wšitko derje radźi, choć mogą występować także mje, mi, np. Mje mócnje ćehnje wutroba. Mi žiwjenje bě bój a běda.;
c) Przy akcencie logicznym, np. Njeměnju tebje, ale twojeho susoda. Prašamy so tebje.
2. Krótkie formy mje, mi mogą występować w położeniu nieakcentowanym (np. Mać mje woła. Daj mi pomazku), ale też akcentowanym (np. Mje mócnje ćehnje wutroba. Mi je, kaž byšće wołali mje.).
3. Krótkie formy će, ći w zdaniu występują wyłącznie w położeniu nieakcentowanym jako enklityki, np. Spytach će wusprawnić. Napišu ći list. Mogą być zamieniane formami tebje, tebi.
4. Przy zwrocie na „Wy“ (odpowiednik polskiego Pan/Pani/Państwo, niemieckiego Sie, rosyjskiego Вы) używa się zaimka drugiej osoby liczby mnogiej, jednak w odróżnieniu od wielu języków łączy się on z drugą osobą liczby mnogiej czasowników i liczbą pojedynczą (lub mnogą przy zwrocie do wielu osób) przymiotnika lub ł-imiesłowu w odpowiednim rodzaju, np. Nano, budźće tak dobry. Wy so hišće přizjewił njejsće.
5. Krótkie formy zaimków używa także t.zw. dativus eticus, obecny również w polszczyźnie, np. Ty sy mi rjany přećel! To je mi rjana wobrada! Mój bohi luby, hdźe sy mi? Wšudźom ći ludźo joh witaja.

Powtórzenie konjugacyj
I konjugacja – czasowniki z formą 3. os. l. poj. na -e
inf. njesć wuknyć pić
janjesuwuknupiju
tynjesešwuknješpiješ
wón, wona, wononjesewuknjepije
mójnjesemojwuknjemojpijemoj
wójnjesetaj/-tejwuknjetaj/-tejpijetaj/-tej
wonaj, wonejnjesetaj/-tejwuknjetaj/-tejpijetaj/-tej
mynjesemywuknjemypijemy
wynjesećewuknjećepijeće
woni, wonenjesu, pot. njesejawuknu, pot. wuknjejapija
Wyróżniają się formy 1. os. l. poj. i 3. os. l. mn., w tej ostatniej końcówka -a następuje po jocie, a -u w przeciwnym wypadku.

II konjugacja – czasowniki z formą 3. os. l. poj. na -i lub -y
inf. dyrbjeć prosyć
jadyrbjuprošu
tydyrbišprosyš
wón, wona, wonodyrbiprosy
mójdyrbimojprosymoj
wójdyrbitaj/-tejprosytaj/-tej
wonaj, wonejdyrbitaj/-tejprosytaj/-tej
mydyrbimyprosymy
wydyrbićeprosyće
woni, wonedyrbjaproša

III konjugacja – czasowniki z formą 3. os. l. poj. na -a
inf. dźěłać třěleć
jadźěłamtřělam
tydźěłaštřěleš
wón, wona, wonodźěłatřěla
mójdźěłamojtřělamoj
wójdźěłataj/-tejtřělataj/-tej
wonaj, wonejdźěłataj/-tejtřělataj/-tej
mydźěłamytřělamy
wydźěłaćetřěleće
woni, wonedźěłajatřěleja
Warto zwrócić uwagę, że u czasowników III konjugacji o bezokoliczniku na -eć zachodzi zmiana a>e między miękkimi spółgłoskami, co je odróżnia od czasowników na -ać. Podkreślono formy, gdzie zaszła ta przemiana. Podobna oboczność zachodzi też w ł-imiesłowach: třěleć: třělał, třělała, třělało, třělałoj, třělały, ale třěleli.

Czasowniki nieregularne, a dokładniej niepojawiające się do tej pory wědźeć, jěsć, dać, chcyć, směć:
inf.wědźeć jěsć dać chcyć směć
jawěmjěmdamchcusměm
tywěšjěšdašchcešsměš
wón, wona, wonodachcesmě
mójwěmojjěmojdamojchcemojsměmoj
wójwěstaj/-tejjětaj/-tejdataj, -tejchcetaj, -tejsmětaj, -tej
wonaj, wonejwěstaj/-tejjěstaj/-tejdataj, -tejchcetaj, -tejsmětaj, -tej
mywěmyjěmydamychcemysměmy
wywěsćejěsćedaćechcećesměće
woni, wonewědźajědźadadźachcedźasmědźa
Szczególnie warto zwrócić uwagę na formy 3. os. l. mn. Ł-imiesłowy to odpowiednio wědźał, jědł, dał, chcył, směł.


Tryb rozkazujący
Fleksyjny tryb rozkazujący w języku g~ł~ckim istnieje w 2. os. wszystkich liczb oraz w 1. os. l. podw. i l. mn.

Forma rozkaźnika 2. os. l. poj. równa jest formie czasownika 3. os. l. poj. cz. teraźniejszego obciętej o samogłoskę końcową, końcowa spółgłoska zostaje zwykle zmiękczona, np. přeja-přej, rjeknje-rjekń. Do tematu często też przyłącza się końcówka -i, np. wzać-wzmi/wozmi. Formy rozkaźnika 1. i 2. os. l. podw. i l. mn. tworzy się dodaniem do formy rozkaźnika 2. os. l. poj. dodatkowych końcówek osobowych -moj, -taj/-tej, -my, -će.
I konjugacja:
molować — moluj, molujmoj, molujtaj/-tej, molujmy, molujće
pić — pij, pijmoj, pijtaj/-tej, pijmy, pijće
smjeć so — směj so, smějmoj so, smějtaj/-tej so, smějmy so, smějće so
ćahnyć — ćehń, ćehńmoj, …
wuknyć — wukń/wukni, wukńmoj/wuknimoj, …
počeć — započń, započńmoj, …
wzać – wzmi/wozmi, wzmimoj/wozmimoj, …
zajeć – zajmi, zajmimoj, …
brać — bjer, bjermoj, …
słać — sćel, sćelmoj, …
pjec — pječ, pječmoj, …
pomóc — pomóž, pomóžmoj, …
kłasć — kładź, kładźmoj, …
rosć — rosć, rosćmoj, …


II konjugacja
chodźić — chodź, chodźmoj, …
nawarić — nawar, nawarmoj, …
wotnosyć — wotnoš, wotnošmoj, …
nawozyć — nawož, nawožmoj, …
dorěčeć — dorěč, dorěčmoj, …
spać — spi, spimoj, …
wustać — wustej, wustejmoj, …
ćerpjeć — ćerp, ćerpmoj, …


III konjugacja
nasadźeć — nasadźej, nasadźejmoj, …
wotkrywać — wotkrywaj, wotkrywajmoj, …
napisać — napisaj, napisajmoj, …
woblěkać — woblěkaj, woblěkajmoj, …


Czasowniki tworzące tryb rozkazujący nieregularnie:
być — budź, budźmoj, …
měć — měj, mějmoj, …
hić — dźi, dźimoj, …
přińć — přińdź, přińdźmoj, …/pój, pójmoj, …
jěsć — jěs, jěsmoj, …/jěz, jězmoj, …
wědźeć — wěs, wěsmoj, …/wěz, wězmoj, …
chcyć — chcyj, chcyjmoj, …

Analogicznie tryb rozkazujący tworzą prefigowane pochodne powyższych czasowników.

Uwagi:
1. Końcowe -ń po samogłoskach naturalnie wymawiane jest /-jn/.
2. W potocznym g~ł~ckim -ń po spółgłosce oraz między spółgłoskami nie jest wymawiane, dlatego odpowiednie formy trybu rozkazującego brzmią nawuk, nawukmy, započće, přim, přimće, …. Ta cecha przenika do języka literackiego.
3. W 3. osobie oraz w 1. os. l. poj. tryb rozkazujący tworzy się z użyciem partykuły njech i formy czasu teraźniejszego/przyszłego prostego, np. Njech zaspěwa, njech zaspěwaja, njech ja přińdu
4. Podobnie jak w innych językach słowiańskich, tryb rozkazujący w obecności negacji tworzy się głównie od czasowników niedokonanych, a przy jej braku głównie od czasowników dokonanych.

Czytanka
Nowa chěža
Sergej: Dobry dźeń, knjeni Šołćina.
Šołćina: Knjez Iwanow! Witajće k nam. Sće z Měrćinom hižo rěčał? Znajeće hižo nowinku?
S: Runje sym Měrćina po puću zetkał. Za chwilu so wróći. Wjele zboža k wnučce.
Š: Dźakuju so. Ale pójće tola dale a wobhladajće sebi naš nowy dom, kotryž hišće widźał njejsće.
S: Knjeni Šołćina, a hdźe je waša poprjancowa chěžka?
Š: Smy ju před měsacom wottorhali.
S: To je škoda! Běše to tola hódne typiske serbske twarjenje.
Š: Haj, ale wona bě hižo stara a kipra a za Měrćina dosahała njeje.
S: Hdy sće nowu chěžu natwarili?
Š: Před lětom běše pod třěchu a nalěto smy zaćahnyli.
M: Skónčnje sym wróćo. Wšo je w porjadku. Nětko, Sergejo, pój, chcu ći našu nowu chěžu pokazać.
Tu je pinca, hdźež mamy běrny, sad, zeleninu a škleńcy z kompotom. A w tutej rumnosći tepjenje. Pódla je płokarnja z płokanskej mašinu. A jow mam małku dźěłarničku, dokelž rady paslu. Napřećo je garaža.
S: Samo centralne tepjenje maće?
M: Wězo. To so wudani. Stwy su potom čiste, mazanosć wostanje jenož w pincy.
M: A wuhla maće dosć?
M: Haj, wuhlo dostawamy z Čorneje Pumpy.
Nětko ći pokazam parter. Jow mamy wulki koridor a na špundowanju tepich z Prahi. W parterje su tři stwy: lěharni mojeje maćerje a mojeje ćety a w třećej stwě moja mać dźěła. Wona je mjenujcy šwałča. Pódla toho je tu kuchnja za mać a ćetu, kupjelnja, w kotrejž wisa špihel a steji regal z wšelakim myjnym naporjadom (zubne šćětki, pasta, moje elektriske truhadło). Pódla wisaja tež trěnja. Nalěwo je wanja z dušu, naprawo regal za črije. Z koridora pak je wosebity zachod k nuznikej a do wjelbika.
S: Tak matej nětko mać a ćeta jara rjane bydlenje.
M: To haj. Wonej stej spokojom.
A nětko póńdźemoj po schodźe horje pohladać. Na prěnim poschodźe bydli moja swójba. Mamy tež jedyn koridor. Kóžda stwa pak ma wosebity zastup. To je wulka lěpšina. Smy chěžu tak natwarili, zo bychu wokna z bydlenskeje stwy byli na juh, z lěharnjow na wuchod a z kuchnje, wjelbika a kupjelnje na sewjer. Naša kuchnja je mała, ale dosaha. Mamy jow elektriske kachle, kuchinske blido, dwaj stólcaj, chłódźak a wumywadło. Wjeselu so, zo je so nam poradźiło kuchnju rjenje wuhotować, za Hanku je to wolóženje dźěła. Prěki je naša lěharnja z dwěmaj łožomaj, kamorom, špihelom, z gardinami na woknach. Při łožomaj je tykačka na lampce na nócnymaj kamorčkomaj. A napřećo stej lěharni za dźěći, jedna za hólčkow, druha za holčki. Tam budź nětko naša mała Jadwiga spać. W lěharnjomaj za dźěći su łoža, blidźe, stólcy a wězo tež kamor z wšelakorymi hrajkami. Najwjetša pak je naša bydlenska stwa.
Š: Knjez Iwanow, pójtaj tola dele, sym wamaj tykanc a kofej přihotowała.
M: Maći, njebudź zła, za chwilku přińdźemoj, jenož hišće druhe rumnosće skrótka pokazam.
Bydlenska stwa ma wulke wokno na južnej stronje. Na woknje su rjane kwětki. Hanka ma mjenujcy kwětki rady.
S: Z tym wšak ma wona wjac dźěła.
M: Hólcaj dyrbitaj wězo pomhać. Wosebje Tomaš. Wón mjenujcy chodźi hižo do prěnjeje rjadownje.
S: Měrćinje, Měrćinje, widźu, zo sy wučer, zo hižo wot małosće dźěći kubłaš za dźěło.
M: To haj.
S: Kajku rjanu kawč maće!
M: Smy ju w nowej kupnicy we Wojerecach kupili. A druhe meble tež: křesła, kamor za knihi, blido, stólcy, blidko, kamorčk, na kotrymž steji telewizor.
S: A kajke moderne gardiny wisaja při woknje! To zawěsće je Hancyne dźěło! A tež najserje rub na blidźe z tajkimi rjanymi serbskimi narodnymi wušiwankami.
M: Haj, z takimi wěckami so wona rady zaběra. Ale bohužel při dźěćoch a při swojim dźěle nima dosć chwile.
Š: Pójtaj tola kofej pić! Sće sebi hižo cyłu chěžu wobhladał!
M: Derje, nětko dźemoj.

Wopyt
Měrćin: Witajće k nam. Wjeselu so, zo was zaso widźu.
Sergej: Dobry wječor, Měrćinje, dobry wječor, Ludmila.
M: Prošu, posydńće so. Što je pola was noweho?
S: Ničo dale, smój so tola hakle rano widźałoj.
M: Haj, to trjechi.
S: Kak so twojej maćeri wjedźe?
M: Bohudźak, je strowa, bydli přeco hišće w našej starej chěžce a dźěła – šije za ludźi.
S: Wjeselu so, zo je strowa. Jónu ju tež wopytamy.
M: To budźe so wjeselić.
S: Kak so twojej kuzinje wjedźe?
M: Dźakuju so, derje, je swoje skónčne pruwowanje derje wobstała.
S: Wulkotnje! Gratuluju!
M: Je so na inženjera z Lipska wudawał přećehnje tam.
S: Z tym wona njebudźe za serbstwo zhubjena!
M: Tohodla njejsmy zrudni, wona budźe w Domowinje dale skutkować.
Ludmila: Zastupće prošu do bydlenskeje stwy. Sym wam něšto mało k jědźi přihotowała.
S: Ale my smy tola po wječeri.
L: Někotre pomazki pak hišće zjěsće. Što byšće rady pili? Piwo, seltersowu wodu, brěčku abo palenc?
S: Ludmila, nječińće sej starosće, smy woprawdźe po wječeri.
L: Prajće tola, prošu.
S: Jelizo to dyrbi być, ja sej wozmu piwo.
Aleksander: Ale ja alkohol njesměm, prošu brěčku. Palenc nichtó njecha.
S: Praj, Měrćinje, što čini ćeta?
M: To ty hišće njewěš? Wona je před poł lětom wumrěła.
S: Što prajiš! To ženje wočakował njebych. Před lětom je so mi hišće dosć kruta a strowa zdała. Wupraju ći swoju sobuželnosć.
L: Nětko sym dźěći do łoža wotwjedła. Potajkim smy swobodni, móžemy hladać na telewiziju. Budźe so wusyłać dyrdomdejski film.
S: To rady pohladamy.

S: Mi je žel, mój přećelo, ale dyrbimy nětko hić.
M: Chceće hižo hić?
S: Haj, nažel, hewak skomdźimy hišće posledni bus. Dyrbimy nětko domoj chwatać. Mamy jara daloko domoj.
M: W tym padźe was nochcu dlěje komdźić. Hdy so zaso widźimoj?
S: To je njewěste. Ale zawołam na tebje abo napisam.
M: Zazwoń na mnje! Přewodźu će na bus. Pisah prošu hnydom, hdyž sy dojěł. Wjele dobreho doma. Dobru nóc.
S: Božemje.

(czytanka pochodzi z: Мудра И., Петр Я. - Учебник верхнелужицкого языка)

Słowniczek
[close]

Zadania
1. Wopisajće swoje bydlenje. Napisajće krótki nastawk.

2. Wotmołwće:
Štó je přišoł na wopyt? Hdźe je wón Měrćina zetkał? Hdy wón přijědźe domoj? Što so lubi hosćej? Što rěka poprjancowa chěžka? Čehodla wona hižo dosahała njeje? Štó je nowu chěžu natwarił? Što je w pincy? Što je w parteru? A štó tam bydli? Hdźe bydli swójba? Kajke meble su w lěharni? A w bydlenskej stwě? Hdźe so kupuja meble?

3. Tworće sady ze sćěhowacymi słowami:
twarjenje, chěža, stólc, sad, blido, wuhlo; rěčeć, přijěć, čakać, pohladać, hić, dóstać, dóstawać, wisać, činić, dźěłać, dyrbjeć, kubłać.

4. Tworće imperatiw wot werbow:
witać, pohladać, přijěć, być, hić, dźěłać, wukubłać, čakać, sydnyć so, wuknyć, słuchać, kupować, kupić, wuhotować, pomhać.

5. Zasadźće pronomeny:
Ty wo njepřećelu dobre rěčiš, ale wón wo (ty) złe. Prawda je (my) přeco luba. Bratřa (ty) pytaja. Dźensa (ja, datiw), jutře (ty, datiw). Mnozy z (my) su z cuzej winu njezbožowni. Škoda (wy), młodźency, zo ničo wuknyć njechaće. Čehodla (ja) haniće a (so) chwaliće? Mać woła, słyšiš-li (wona)? Dźěćo drěma, njebudź (wono). Bratr je dołho wonka, skoč po (wón). Tu su nanowe rukajcy, podaj (wone) (wón, datiw). Nóž je wótry, njerězń so z (wón).

6. Přełožće:
Wydaje mi się, że cię tam widziałem. Kiedy u nich dwojga urodzi się dziecko? Tobie ja nic nie powiem. Dokąd wy się spieszycie? Na kogo on czeka? Dziękuję ci. Muszę zburzyć stary dom. Potem zbuduję nowy. Pokażesz mi nowe mieszkanie? Przyszli wszyscy przyjaciele oprócz Alfonsa. Też lubisz majsterkować? Zostaniesz u nas na noc?
44
Lingwistyka ogólna / Odp: Pytania różne a rozmaite
« Ostatnia wiadomość wysłana przez P1a dnia Wrzesień 13, 2021, 22:15:56 »
Ostatnie pytanie, jeśli powiemy szkolenie dwu dniowe, wesele dwu dniowe oznacza to dwie doby, czyli coś obejmuje dwa dni, doby np. sobotę i niedzielę? Czy dwie doby od chwili rozpoczęcia uroczystości wesela, albo szkolenia?
45
Pisma i ortografie / Odp: Alternatywne sposoby zapisu języka polskiego - temat własnych ortografii
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Norris dnia Wrzesień 13, 2021, 13:12:02 »
Chyba ksD, u nas nie ma X!!!
46
Tłumaczenia / Odp: Przetłumacz słowo osoby powyżej
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Tolasz dnia Wrzesień 12, 2021, 23:05:18 »
tl. μίπλαφτιθ ['miplaftiθ]

następne słowo:
tl. μύσμι ['mʊʃmi]
darń
47
Tłumaczenia / Odp: Przetłumacz słowo osoby powyżej
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Borlach dnia Wrzesień 12, 2021, 17:39:13 »
ajd. pishi [piʂi]

następne słowo:
wąs

ajd. madhur [ma'dʰur]
48
Tłumaczenia / Odp: Zapożycz słowo osoby powyżej
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Borlach dnia Wrzesień 12, 2021, 17:33:45 »
ajd. qonal [qɔ'nal] - szczotka

ajd. ghébar [gʰɛj'bar] - drzewo
49
Języki naturalne / Odp: Współczesny język mongolski
« Ostatnia wiadomość wysłana przez Torkan dnia Wrzesień 12, 2021, 14:02:04 »
A to dopiero początek ciekawostek! :D
W sobotę kolejna część!
To kiedy możemy się spodziewać kolejnej części? Miała być w sobotę, a jest już niedziela.
50
Polszczyzna / Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Ostatnia wiadomość wysłana przez mijero dnia Wrzesień 12, 2021, 10:40:21 »
Co z tym -nia? Czy jest to przyrostek rodzimy, który odżył pod wpływem języków wschodniosłowiańskich, czy zapożyczony z tych wschodniosłowiańskich, czy po prostu błąd, czy za mało mamy wczesnych poświadczeń, aby porywać się na wnioski?

Rzeczowniki z -nia mają być tworzone od podstawy czasownikowej i dzisiaj głównie służą do nazywania miejsc, pomieszczeń w których oraz urządzeń czy przyrządów za pomocą których czynność jest wykonywana: bieżnia, chłodnia, jezdnia, tłocznia, stocznia, zsypnia, pędnia, przekładnia, skocznia itp. Tego rodzaju nazwy wystrzeliły w XX w. Z wcześniejszych czasów pochodzi trochę nazw dla działów nauki czy „narzędzi” myślenia: pisownia, przenośnia, składnia, wyrocznia, wyobraźnia itp. Wcześniej pojawiały się słowa z -nia w chyba każdym stuleciu. Wiele z nich uznaje się z rusycyzmy, Bańkowski jeszcze wskazuje na staro-mazowiecki, który miał być pod dużym wpływem wschodniosłowiańskich. Ale są i zastanawiające wczesne poświadczenia: głownia (1441, nazwa osobowa 1204, og.-słow.), jutrznia (XIV), łaźnia (1419), piesznia (1342; Bańkowski pisze o przesiedlaniu bartników z Mazowsza na Śląsk, którzy mieli przenieść nazwę – takie to oczywiste, że nie wymagało odesłania do jakichś dokumentów, czy pod przyjęte założenie?), plewnia (1420), płonia (1424), studnia (XIV), włócznia (XIV), zabrodnia (1356), biernia (stp.), gnuśnia (stp.). Nie było ich dużo, więc może po prostu zwykły błąd, który mógł pojawić się i w czasach, gdy język był rozumiany lepiej, bo nie tyle był rozumiany, co czuty?

Tak pytam, bo natrzaskałem sobie wielce zadowolony słówek do wysokopolskiego, tworząc je „na wzór” tych nowszych nazw i sądząc, że -nia pochodzi od przymiotników na -ny i -na. Ale od tego są rzeczowniki z -nik i -nica (a co by było od -no?). W związku z tym część z tych moich słówek jest zupełnie niemożebna, bo nie mają choćby tej podstawy czasownikowej.

Skąd się wzięło w polskim to -nia? Skąd się wzięło we wschodniosłowiańskich, z czego pochodzi (urzeczownikowiona nazwa czynności, której odpowiada polskie -nie, np. skoczenie — skocznia, tłoczenie – tłocznia?)? Co z tym -nia?
Strony: 1 ... 3 4 [5] 6 7 ... 10