Autor Wątek: Pytania różne (polszczyzna)  (Przeczytany 347528 razy)

Offline mijero

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2685 dnia: Październik 12, 2022, 17:33:45 »
sepn spnu spnowi sepn spnem śpnie < psł. *sъnъ [< *sъpnъ < *supno-] i sepnny (postaci psł. i pie. za Borysiem)
Czy tako by wyglądał rzeczownik sen i przymiotnik senny, gdyby -p- się nie ulotniło? Może wszędzie ze ś-?
« Ostatnia zmiana: Październik 12, 2022, 17:39:15 wysłana przez mijero »
Boć wiem, trzeba mi prawdę powiedzieć:
przez cudzy język w cudze ręce włodźstwa zachodziły.
 

Offline Todsmer

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2686 dnia: Październik 22, 2022, 09:39:28 »
Ciężko powiedzieć, bo po drodze działało prawo sylab otwartych ;) czyli żadna forma z -pn- nie mogła się zachować w języku, więc ciężko wnioskować, co by się stało :)
 
Pochwalili: mijero

Offline mijero

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2687 dnia: Październik 30, 2022, 14:30:08 »
Może to pytanie doczeka się takiej samej otpowiedzi...
mydźśl < psł. *myslь ż [< *myd-slь] i mydźślić mydższlę mydźślisz mydźśli mydźślimy mydźślicie mydższlą (otmiana na podobieństwo czyścić czyszczę czyścisz itd.) – Czy tak by wyglądał rzecz. myśl i czas. myślić, gdyby nie ulotniło się -d-? Działoby się coś takiego z tym -d-, czy pozostałoby mydśl i mydślić mydszlę mydślisz itd.?
Boć wiem, trzeba mi prawdę powiedzieć:
przez cudzy język w cudze ręce włodźstwa zachodziły.
 

Offline dziablonk

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2688 dnia: Grudzień 08, 2022, 09:15:34 »
Czy spotkaliście się z określeniem "pić na hejnał"? Co to znaczy i skąd się wzięło?
Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.
 

Offline Siemoród

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2689 dnia: Grudzień 09, 2022, 20:08:25 »
Czy spotkaliście się z określeniem "pić na hejnał"? Co to znaczy i skąd się wzięło?
Strzelam, że ze skojarzenia z pozycją hejnalisty grającego na wzniesionej wgórę trąbce.

Może to pytanie doczeka się takiej samej otpowiedzi...
mydźśl < psł. *myslь ż [< *myd-slь] i mydźślić mydższlę mydźślisz mydźśli mydźślimy mydźślicie mydższlą (otmiana na podobieństwo czyścić czyszczę czyścisz itd.) – Czy tak by wyglądał rzecz. myśl i czas. myślić, gdyby nie ulotniło się -d-? Działoby się coś takiego z tym -d-, czy pozostałoby mydśl i mydślić mydszlę mydślisz itd.?
Trochę to pytanie nie ma sensu, bo nie wiadomo, jak by się rozwinęły grupy typu -ds-, skoro uległy były one uproszczeniu. Pewnie jakiejś zmianie by uległy, ale ciężko powiedzieć jakiej (może właśnie uproszczeniu do -s- xD) i kiedy.

W każdym razie uproszczenie tego typu grup spółgłoskowych było całkowicie regularne i bezwyjątkowe, więc to słowo musiało tak się uprościć.
Niech żyje Wolny Syjam!
 
Pochwalili: dziablonk

Offline mijero

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2690 dnia: Grudzień 17, 2022, 16:09:27 »
Czy powszechny, powszechność powinny mieć postać powszeszny, powszeszność lub co więcej powszeszni? Ma to pochodzić ot wyrażenia po wszech (ludziach, krajach, ziemiach, stronach), a jeśli to jest wyrażenie przysłówkowe, a chyba jest, to zdaje się powinno być -i.
Boć wiem, trzeba mi prawdę powiedzieć:
przez cudzy język w cudze ręce włodźstwa zachodziły.
 

Offline dziablonk

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2691 dnia: Grudzień 19, 2022, 08:54:41 »
Wydaje mi się, że końcówka -ъny jest też dopuszczalna skoro masz wielgachny.
Powszechny to nowotwór złotego wieku. Za autora uważa się Marcina Kromera, który w pierwszych dwóch dialogach swoich "Rozmów Dworzanina z Mnichem" nazywa kościół pospolitym, natomiast w dialogu trzecim pisze, że Kościół "zowiemy świętym, pospolitym albo właśniej powszechnym (co Grekowie zową catholicam) i apostolicam."
Jeszcze dalej tłumaczy, że wyraz ten jest lepszy od pospolitego, gdyż kościół jest "po wszech ziemiach, narodziech, językoch, staniech wszech wiekow zgromadzonych, a dlatego ji zowiemy catholicam, to jest powszechny".

BTW, Czesi zapożyczyli ten wyraz z polskiego w XIX w., ale z czasem zaczął odstawać od polskiego wzorca i dzisiaj povšechný to 'ogólny, pobieżny, powierzchowny'.
« Ostatnia zmiana: Grudzień 29, 2022, 20:40:16 wysłana przez dziablonk »
Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.
 
Pochwalili: Spodnie

Offline Spodnie

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2692 dnia: Grudzień 29, 2022, 21:04:04 »
Od kiedy używa się w języku polskim słów sprawczy, sprawczość?
ChWDChRL
 

Offline dziablonk

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2693 dnia: Grudzień 30, 2022, 13:27:09 »
Sprawczość od początku XX w., sprawczy w sensie 'przynależny do sprawcy' co najmniej od końca XVI w. :)
Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.
 

Offline dziablonk

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2694 dnia: Styczeń 04, 2023, 21:29:37 »
Skąd się wzięło wyrażenie "być nie w sosie"?
Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.
 

Offline Neymar

  • Wiadomości: 1
Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2695 dnia: Luty 02, 2023, 10:56:53 »
Mam pytanie dot. wierszyka, który ułożyłem na dzień babci i dziadka (w imieniu swojej córeczki)

oto fragment

"Rozumiem już dużo, chociaż jestem malutka,
Pamiętam nasze pierwsze spotkanie, moja pamięć nie jest krótka...
już wtedy zobaczyłam miłość w Waszych oczach,
to przez to, że tak za Wami tęsknię nie mogę spać po nocach."

Zastanawiam się czy ostatni wers może zostać. To słowo "tak" mi trochę nie pasuje. Gdyby tu dopisać "bardzo" lub "mocno" to byłoby na pewno dobrze, ale wtedy zdanie byłoby za długie. Więc może lepiej usunąć i zostawić "to przez to, że za Wami tęsknię nie mogę spać po nocach". Wydaje mi się jednak, że to słowo "tak" niejako wzmacnia wydźwięk tego zdania, podkreśla to jak bardzo córka tęskni za dziadkami. Zależało mi na tym, by cały wierszyk był trochę emocjonalny, w końcu "pisała" go dwuletnia dziewczynka. Chciałbym się tylko poradzić czy według Was ta forma, którą napisałem czyli
"to przez to, że tak za Wami tęsknię nie mogę spać po nocach" jest poprawna językowo.
 

Offline dziablonk

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2696 dnia: Wczoraj o 15:03:16 »
RJP przypomina: po wtrąconym "że tak za Wami tęsknię" - przecinek. :P
Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.