Językoznawstwo > Języki naturalne

Współczesny język mongolski

<< < (2/2)

Úlfurinn:
Słowotwórstwa mongolskiego ciąg dalszy
Kolejne przykłady, dzisiaj tylko dwóch przyrostków, ale mających wiele zastosowań:
* e) przyrodstek -х/хь/хи, dodany do podstawy imiennej tworzący imiona o znaczeniu 'należący do kogoś/czegoś, znajdujący się gdzieś', np.
 - дараа (po(tem), za) > дараахь (kolejny, następny)
 - дотор (wnętrze, wewnętrzny) > доторхи (znajdujący się wewnątrz)
 - одоо (teraz, obecnie) > одоохь (teraźniejszy)
 - төрөл (pokrewieństwo) > төрөлх (wrodzony, przyrodzony)

Poza tem mamy jeszcze zastosowanie przyrostka -x po końcówce dopełniacza:
 - хаан (król, chan) > хааных (chański, należący do chana)
 - танай (wasz [dopełniacz od та - wy, pan/pani]) > танайх (coś waszego)

W konfiguracji: imię+końcówka dopełniacza+x+archaiczna końcówka liczby mnogiej (-A2n) tworzy produktywnie określenia zbiorowości ludzkiej, ma osiem warjantów, zależnych od końcówki dopełniacza i harmonji wokalniczej archacznej liczby mnogiej:  [ынхан, ийнхан, ийнхэн, ыхан, ийхан, ийхэн, нхан, нхэн], np.:
 - зуслан(г) (letnisko) > зуслангийнхан
 - Европ (Europa) > Европынхан (Europejczycy)
 - шинжилгээ(н) (badanie, studjowanie) > шинжилгээнийнхэн (badacze, naukowcy)
 - ман (temat archaicznego zaimka na 'my ekskluzywne') > манайхан

Spotykny także jest po końcówce danego prolatywu ((г)УУ2р), np.:
 - дээ(г) (góra) > дээгүүр (górą, wierzchem) > дээгүүрх (górny, znajdujący się na górze)
 - гадуур (wzdłuż zewnętrznej strony, po zewnętrznej stronie) > гадуурх (znajdujący się po zewnętrznej stronie)


* f) kolejny przyrostek - -xА4н, tworzy zdrobnienia (nomina deminutiva), i ograniczniki, o których dalej, np.
 - мугал (cielę) > мугалхан (cielątko)
 - ишиг (koziołek) > ишигхэн (koźlątko)
 - хот (miasto) > хотхон (miasteczko)
 - бодис (materja, ciało) > бодисхон (drobina)

Dodany do liczebnika nadaje odcień ograniczenia 'zaledwie, tylko' (numeralia limitativa), np.:
 - гурав (trzy) > гуравхан (zaledwie trzy)
 - хоёр (dwa) > хоёрхон (zaledwie dwa)
 - зургаа (sześć) > зургаахан (zaledwie sześć)

Tak samo działa to przy zaimkach wskazujących:
 - энэ (ten) > энэхэн (tylko/zaledwie ten)
 - тэр (tamten) > тэрхэн (tylko/zaledwie tamten)

W rzadkich przypadkach zamienia imiona żeńskie na męzkie:
 - хүү (chłopiec, syn) > хүүхэн (dziewczynka, młoda kobieta)
 - ноён (książę) > ноёнхон (księżniczka)

커래얟쓰:
Jednym słowem... WOW.

Nie spodziewałem się tego po mongolskim! I czekam na więcej.

W ogóle ałtajska rodzina językowa zdaje się być coraz bardziej fascynująca, zwłaszcza w połączeniu z moją fascynacją "ałtajskim" koreańskim. Muszę chyba pouczyć się choć trochę któregoś! (Tylko wciąż nie wiem którego)

Úlfurinn:
A to dopiero początek ciekawostek! :D
W sobotę kolejna część!

Mnie również mongolski bardzo fascynuje, chyba pod każdym aspektem.

W ogóle, piszcie, kiedy te podpunkty o słowotwórstwie Wam się zaczną lekko nudzić, to wtedy zrobię małą przerwę na opis gramatyki.

커래얟쓰:
Dobrze by było zobaczyć trochę gramatyki. Miałbym nieco porównania z sąsiednią rodziną tunguską  8)

Czekam z niecierpliwością

Torkan:

--- Cytat: Úlfurinn w Grudzień 05, 2018, 21:03:01 ---A to dopiero początek ciekawostek! :D
W sobotę kolejna część!
--- Koniec cytatu ---
To kiedy możemy się spodziewać kolejnej części? Miała być w sobotę, a jest już niedziela.

Nawigacja

[0] Indeks wiadomości

[*] Poprzednia strona

Nie udało się pochwalić
Pochwalanie...
Idź do wersji pełnej