Językotwórstwo (conlanging) i światy > Conworldy i althisty

Higania, jej opis i historia

<< < (2/10) > >>

Henryk Pruthenia:
Fajny opis prehistorii. Bardzo miło się czytało, lubię takie smaczki :)

Reiki98:
Bardzo dziękuję! :D

Dla uporządkowania informacji: okres Kóman trwał od założenia cesarstwa do przejęcia władzy przez Lāsó, a dzieli się go na okresy:
Kaihó ("przed Radą)- do powołania stałej Rady Cesarskiej nadzorowanej przez kanclerza (532 r. p.n.e.)
Lôcu ("pod Prawem")- od powołania stałęj Rady do obalenia rodu Iji (532-213 r. p.n.e.)

Kultura i nauka okresu Kóman

W ciągu tego pół tysiąca lat ludzkie poglądy na świat, postrzeganie rzeczywistości i twórczość ludzka z pewnością musiały się zmieniać. Rzeczywiście, sztuka i filozofia uległy głębokim przemianom. Rodzące się od XI w. p.n.e. koncepcje szkół "narodowych" były od IV w. p.n.e. łączone z ideami napływającymi przez kupców z Haobanii i ziem Rodanii na północy Esakaru.

Prym wśród wydarzeń kulturalnych od VII w. p.n.e. wiodły te organizowane lub sponsorowane przez dwór cesarski, np. z okazji święta Pamón (ku czci przodków domu cesarskiego), czy Święta Krokusów, gdzie rywalizowano na polu układania i deklamacji wierszy, odegrania dramatu, układania kompozycji z kwiatów, czy nawet gry w piłkę. Interesujący był konkurs pauná ("przeglądanie obrazu"), polegający na odgadnięciu autora namalowanego dzieła poprzez ekspresję na nim wyrażoną.  Nietypowy był zwyczaj, że  w każdej konkurencji po klęsce przegrani musieli ułożyć wiersz na temat jej przyczyn . Prócz zespołów cesarskiego, arystokratycznych i prowincjonalnych, udział w nich mogli brać wysłannicy z resztki wciąż niezależnych królestw. Każdy zespół miał przypisane barwy, zmieniane w zależności od ich powodzeń lub porażek.
W mniejszych ośrodkach i po wsiach rozwijały się lokalne trupy i zespoły śpiewacze, najmujące się często do umilania uczt wielmożów i wychwalające ich w pieśniach. Częste są już jednak prześmiewcze przyśpiewki i komedie (chiriji  ), których część zebrał w swych pracach księgowy rodu Wuu Shinók Himashó (VI w. p.n.e.).  Na obszarach wiejskich zachodniej prowincji Hēgyū zanotował on fakt obchodzenia święta ku czci przodków przez chodzenie z drewnianym kościotrupem na palu (pokazywanie kości uważano za tabu), zaś na wyspie Linin na Morzu Środkowym- wbijanie w ziemię fletni i piszczałek wypełnionych ziarnami grochu oraz zwyczaj palenia wełnianych maskotek lisów i kun, wiązanych ze złymi mocami.
W związki z koniecznością obrony mniejszych i większych mahó przed zakusami wrogów, w wielu, zwłaszcza ustawicznie atakowanych państewkach, wykształciła się państwowa edukacja wojskowa, której podlegali wszyscy dorośli wolni mężczyźni. Zwyczaje takie panowały zwłaszcza w królestwach wschodnich Wyżyn i niektórych państwach nadmorskich. Np. w maleńkim królestwie Zutó władzę wykonawczą sprawował samorząd wojowników (lóhó), którzy wybierali przewodniczących spośród dowódców floty (samúshu), a radę i jej zwierzchników kontrolowali wysłannicy kupców (sawami) wyłaniani spośród ichniejszego samorządu. Wojsko, w którym nacisk kładziono na flotę, organizowało własne szkoły (keriksasal), w których uczyli się także synowie kupców i bogatszych chłopów. Kilka razy do roku organizowano tańce z maskami (iwóki) i tańce z mieczami (chiwóki) oraz brutalne walki wręcz, które miały wyłonić elitę wojskową. Tradycje te przetrwały nawet po likwidacji państwowości (całkowite uzależnienie od kupieckiego Król. Waì w IX w. p.n.e. i podbicie przez Higanię w V w. p.n.e.), na Zutó tańce wojenne utrzymały się aż do IX w. n.e., zaś na terenie pobliskiego Su aż do XV w. Podobnym ustrojem cechowało się wspomniane Waì, gdzie władzę de facto posiadały jednak różnorakie korporacje kupieckie, a każda nowa założona faktoria stawała się wpół niezależną placówką (mêjik). W każdej osadzie zakładano szkoły portowe, uczące dzieci kupców, rybaków i żołnierzy (często mieszkańcy łączyli trzy te profesje), rozwijały się też przyświątynne szkółki tańca, a nawet malarstwa. Na całym higańskim obszarze etnicznym rozwijało się malarstwo i rzeźbiarstwo, początkowo zwłaszcza religijne, od X w. p.n.e. coraz częściej jednak ukazujące życie codzienne, a także ceremonie i święta. Rysunki postaci mogą wydawać się karykaturalne, lecz miało to na celu oddanie hierarchii, a także wykazywało wiarę, że zbyt dokładne przedstawienie bóstwa mogłoby je poważnie obrazić. Zapewne dopiero pod wpływem mianijskim upowszechnia się tradycja rytualne tańca w maskach i tworzenia posążków bóstw.

Czysto higańskie nurty myślicielskie narodziły się, jak dziś uznają historycy, na wysoce zurbanizowanym Wybrzeżu, gdzie panował kosmopolityzm i "demokratyczna" kultura. Kupcy dochodzili do majątków własnymi siłami, niejednokrotnie cenzus majątkowy pozwalał im na głosowanie w miejskich radach hó. Mieszczanie stawali się ważnymi pożyczkodawcami dla arystokratycznych elit i ważnymi pośrednikami w  handlu z bogatymi mahó. W takiej atmosferze pisarze tacy, jak Lini Jójók, czy Chii Têkka (obaj działali w XI w. p.n.e.), dochodzili do wniosku o samowystarczalności każdego człowieka i mocy boskiego pierwiastka zaô, utrzymującego w kosmosie  wā. Wskutek nagłej ekspansji rodzących się potęg, a od VIII w. upadku starych graczy w polityce od Wyżyn po Wybrzeże, inicjatywę przejęli obszarnicy i mieszczanie, sterujący w wielu państwach władcami, na co sztandarowym przykładem było królestwo Kóhim na ziemiach zachodniej Higanii. Przewroty owe rujnowały przekonanie o ładzie ustalonym przez bogów, poetę Unú z VIII w., tworzącego krótkie wiersze kiki, skłaniało to nawet do swoistego agnostycyzmu. Na ogół myśliciele postulowali jednak ścisły związek z przyrodą,dający człowiekowi harmonię ładów w sercu (sózaôhihi)i spokój ducha. Myśliciele z Nizin, tacy jak "poeta Lasu" Óta Má (?-ok. 605 r. p.n.e.), głosili z kolei konieczność podporządkowani się woli bóstw i iście konfucjańskie oddanie się swym rolom. Ich następcami, choć bardziej liberalnymi, byli saedó - "wiejscy poeci". Z dworem cesarskim, dworami lokalnych władców i arystokracji związani byli np. pieśniarze z rodu Têggó, dla których stanowisko nadwornego poety (kēdó) było dziedziczne.
Stołeczny uczony Gaódi Ha z V w. p.n.e., uważał, że najdoskonalszą formą władzy jest monarchia despotyczna, oparta na niebiańskim ładzie jaki miał reprezentowany być przez higański feudalizm.Na czele prac rządu oficjalnie stał cesarz, "wspierany" przez kanclerza. Mówił o konieczności rządów cesarskich, jednak dodając, że sprawami państwa mieli sterować z "błogosławieństwem" władcy możni. Dyskryminowani mieli być w takim idealnym cesarstwie mieszczanie, co też oficjalnie czyniła władza, choć  byli oni siłą napędową gospodarki. Gaódi w istocie powielił zastałą koncepcję władzy, dodając jedynie położenie nacisku na kult przodków w narodowej religii kácya, przez co łączyć miała naród z przodkami niewidzialna nić budująca wākān-kemó- wspólnotę duchową. Mimo braku oryginalności, to jego wizerunek widniał w Akademii Prawnej, a potem Uniwersytecie Cesarskim.
 
Pod wpływem myślicieli uchodzących z sąsiedniejgo, orokijskiego królestwa Waen i rodzimych uczonych, w 298 r. p.n.e.  powołano w stolicy Akademię Prawną -Câì-duliān, kształcącą nie tylko przyszłych prawników do Najwyższej Ławy Sądowniczej- Paishi-taji/ Tadáhóji, ale i urzędników dworskich i miejskich, strategów, książąt krwi i do I w. n.e. wysokich rangą kapłanów.  Do kanonu literatury przeszedł "Żywot trzech wojowników" (Nánrè- ileró)  Jie Ôcana (ok. 355-267 r. p.n.e.), wiernego naśladowcy Gaódiego, w którym nakreślił trzy życiowe drogi i triumf tej najlepszej- życia w skromności i posłuszeństwie.
Okres Kóman cechował się także położeniem fundamentów pod naukę higańską. Już od XIV w. p.n.e. znane są wizerunki mistrzów sóyak, łączących funkcje nadwornych kapłanów, lekarzy i astrologów, z których zdaniem liczono się aż do początków I tys. p.n.e. nie tylko przy wyborze pomyślnych dni na ceremonie dworskie i święta religijne, ale i przy obsadzaniu ważnych stanowisk i nadawaniu ziemi. Wbrew panującym jeszcze do niedawna poglądom, nie wywodzili się oni z mianijskich elit kapłańskich, ale z wszelkich klas społecznych, przy czym na Wybrzeżu większość z nich była pochodzenia chłopskiego. Znany jest przypadek błyskotliwej kariery niejakiego Ókama z Księstwa Cui nad Morzem Środkowym, syna ubogiego pasterza, który został nadwornym lekarzem i doradcą króla Baóbu, Sāny (ok. I poł. VIII w. p.n.e.). Lekarze tacy potrafili dokonywać trepanacji czaszki i prostych operacji plastycznych, znali się też na ziołolecznictwie. Zresztą do połowy XX w. kapłani w Higanii prowadzili finansowane przez państwo szkoły zielarskie. Od IX w. p.n.e. świetnie rozwijała się matematyka, a także poszerzała się wiedza Higańczyków o fizyce i geografii wschodniego wybrzeża i stepów. Jednymi z najwybitniejszych uczonych byli Ha Lini (ok. IX w. p.n.e.) z Królestwa Sen, postulujący kulistość globu i mnich Umawó (ok. 540-480 r. p.n.e.), który prowadził badania anatomiczne, historyczne, a także pożeglował, prawdopodobnie aż do terenów dzisiejszej południowej Sanagamii (wschodni Esakar).
 
I okres rządów Lāsó (213 r. p.n.e.-125 r. n.e.)
Po przejęciu władzy przez patrząc na wielkość posiadłości, raczej słaby ród z ziemiami w ówczesnej prowincji Kóga (dziś część Kēmdu), zwierzchnik rodu, Kiraó (250-201 r. p.n.e.) po zasiądnięciu na krześle kanclerza, ogłosił umorzenie długów dla popierających go popleczników. Miało to zadziałać w zgoła drugą stronę i istotnie- sojusznicze rody i ich bankierzy zapomniały o kredytach udzielonych Kiraó na wojnę o władzę. Nowy gaórah prowadził politykę divide et impera w stosunku do wrogich rodów, zwłaszcza Iji, którzy świeżo utracili władzę. Kiraó w 202 r. p.n.e. opublikował "Kodeks [na]całą Higanię" (Sāhigān haihô), regulujący stosunki z innymi obszarnikami i mieszczanami, a także sprytnie wiążący dochody Dworu z położeniem rządzącego rodu, co oznaczało  konieczne podporządkowanie się woli kanclerza. Rolę cesarza, już oficjalnie, poważnie ograniczono, po raz pierwszy wyznaczając mu limit podróży i obowiązki ceremonialno-kulturalne. Odtąd będzie to stała praktyka. Rok później Kiraó zginął w niejasnych okolicznościach, a urząd kanclerza objął jego młodszy brat, zdolny polityk  Kuhahú (241-162 r. p.n.e.). Dokonał on ważnych zmian w Radzie Cesarskiej i Gaohó, powołując osiem ministerstw: mósō/ lemósō):
Wojny (Kerikmósō),
Ludu- tj. ds. rolnictwa i robót publicznych- Sāwāimósō),
Edukacji (Uhìmósō)
Dworskie ( Kēmósō)
ds. Sądów i Trybunałów (Paishikómósō)
Skarbu (Kānimósō)
Majątków i Ziemi (Waidó we Kakarì- mósō)
Religii Państwowych (Gekukìlómósō.

Powołano także urzędy przedstawicieli Dworu,sądów oraz mieszczan, a także, co ciekawe, rzecznika rządu (hózán- "człowiek Rady").  De iure na owe urzędy powoływał cesarz za "sugestią" kanclerza, oczywiście było odwrotnie i to bez jakiejkolwiek sugestii. Klarowny podział stanowisk miał zapobiegać nepotyzmowi i promować profesjonalizm,o czym rzecz jasna szybko zapomniano.

Reiki98:
Podział administracyjny współczesnej Higanii (Higān sākkì gaì roānu):

1. Hēgyū ze stolicą- Kin
2. Kìrócu-gyū-  Saómi
3. Sagō- Remók
4. Daìrènk- Idó
5. Shúk- Mambón
6. Zāisāmhó- Dōwa
7. Gāngal/ Gāngaì- Kūchyì
8. Gugúsè- Koarú
9. Kēmsō- Kalátu
10. Tālasó- Yuì
11. Yosôk- Gokó
12. Sūdoì- Sūwu
13. Hēzó- Wábān
14. Kiricyā- Caikó
15. Gōguk- Yabôkó
16. Máguk- Jābokó
17. Sáimái- Kāi (siedziba rady), Nōmbi (siedz. prefekta)
18. Besē- Lēmônk
19. Bānsamú- Moról
20. Kēmdu-  Raosú
21. Akìru- Sôcyâ
22. Sâfu- Karrak
23. Cibān- Hebu
24. Wáôg- Lú
25. Kūrô- Ralmóm
26. Yōsógō- Mōcì
27. Lóhi-Miyi
28. Specjalny Region Administracyjny Wysp Kāgana i Surêi - stol. Wāwāna (wspólna dla obu wysp, stolica Kāgany), Taumi (dla Surêi)

http://pl.conlang.wikia.com/wiki/Higania?file=Higania.png - Podział administracyjny Higanii (numery prowincji wg podanych tutaj)

Prowincje (gaì) dzielą się na powiaty (sām). Na czele prowincji stoi prefekt kirahzán, zaś powiatu  kusāmhō - starosta.

 Starosta dpowiedzialny jest za sprawy podatkowe, utrzymywanie formacji powiatowych, tj. policji, straży miejskiej, drogowej i służb ratowniczych, za przeznaczanie funduszy na utrzymanie środków komunikacji miejskiej/ wiejskiej i zabytków.  O dbałość o służbę zdrowia, fundusze na rozwój turystyki i funkcjonowanie urzędów, w tym obsługę kolei  oraz spłacanie długów odpowiada urząd prefekturalny. Władze prowincji i powiatów wybierane są co 5 lat  wyborach samorządowych.
 
Specjalny Region Administracyjny Wysp Kāgana i Surêi (hig. Kāgana we Surêi Lóchúshó), kāgmi (Kāk(u)mi é Súri Bucoishì), sulī (Kākāma bu Sulī Rucaisí). Na czele Terytorium nie stoi gubernator prowincji, lecz specjalny wysłannik cesarza, czyli de facto rządu - gubernator cesarski (hig. kāwāshihō), j. kāgmi -(gābúzēbu), j.sulī - (kābusíbu), tj. dosłownie "wysłannik/komisarz Jego Cesarskiej Mości. Obie wyspy posiadają autonomiczne parlamenty regionalne. Kāwāshihō nadzoruje pracę parlamentów i decyduje o poparciu budżetu na kolejny rok, a także powołuje na stanowiska sądownicze i administracji rządowej, lecz wedle ustaw z 1997 i 2011 r. jego funkcja staje się stopniowo coraz bardziej ceremonialna. 

Na wyspach Wēyu-jiúsók istnieje urząd komisarza ds. Wysp (jiúsók-kómimzán), reprezentujący w zgromadzeniu prowincjonalnym prowincji Sâfu interesy mieszkańców Wysp. Od lat 80. na archipelagu istnieją ruchy dążące do utworzenia osobnej prowincji, powołujące się na odrębną do początku XIX w. od Higanii przeszłość, na czele z Demokratyczną Koalicją Narodowo- Regionalną istniejącą od 1994. W wyniku złożenia wniosku popartego przez ponad 25 000 mieszkańców Wysp,  13 maja 2018 r. odbyło się referendum, w którym mieszkańcy mieli się opowiedzieć za tym, czy chcą,by archipelag był dalej częścią prowincji Sâfu, czy też oddzielną prowincją. Pytanie brzmiało:

Czy jesteście Państwo za utworzeniem oddzielnej od Sâfu prowincji obejmującej wyspy Wēyu z niezależnym zgromadzeniem i językami Wysp jako językami regionalnymi?
Wyniki oficjalne z 17 V 2018 r.
NIE: 60,7%
TAK:38.7%
głosy nieważne: 0.6 %

W efekcie Wyspy pozostały w ramach prowincji Sâfu, lecz gdyby większość głosowała na TAK, nowa prowincja powstałaby do wiosny 2020 r.


Reiki98:
I okres rządów Lāsó (213-125 r. n.e.)- ciąg dalszy

 Rządy kanclerza Lāsó Kuhahú (201-165 r. p.n.e.)

W wyniku reform ustrojowych rozpoczął się powolny proces degradowania pozycji Rady Cesarskiej na rzecz Rady Stanu. Rządzący musieli lawirować między stronnictwami mieszczańskimi (trudnym sojusznikiem, podatnym na wpływy kupieckiego lobby, ale i opozycyjnych możnych). a w praktyce wasalnymi rodami, którym jednak zawdzięczali Lāsó kruchą pozycję hegemona.
Kanclerz Kuhahú w 190 r. p.n.e. zorganizował pierwszą wyprawę na ludy mianijskie, organizując prowincję Winik, później podzieloną na Sūdoì i Umúk (dziś część Zāisāmhó), a w kolejnych latach poszerzając prowincje Shiwi (część Zāisāmhó) i Hādewaici( dziś w Sáimái). Wydał szereg dekretów antykorupcyjnych i usunął ze swego otoczenia skompromitowanych dostojników, jednocześnie poszerzając w ostatnich latach rządów kontrolę nad podejrzanymi o nielojalność rodami oraz cenzurując pewne dzieła. W 168 r. p.n.e. w czasie wizyty w klasztorze Dódo w prowincji Akìru został trafiony strzałą przez zamachowca, najpewniej działającego na zlecenie rodu Muni lub Gi. Po dojściu do siebie rozpętał kampanię antyopozycyjną, aresztując wpływowych możnych, bankierów , kupców, a nawet kapłanów, słusznie lub nie podejrzewanych o sprzyjanie siłom opozycyjnym. Po tym wydarzeniu nigdy nie był już tym samym człowiekiem- nakazał zamknięcie teatrów w swych posiadłościach i w stolicy, zostawiając tylko ten dworski, zakazał otwierania gospód w określone dni, a także ogłosił comiesięczne posty mające na celu wybłaganie bóstw o zdrowie jego wnuka, chorowitego Mipi. Coraz częściej przebywał kontemplując w samotności, a sprawy urzędowe pozostawiał sekretarzowi, Laikiemu z rodu Nú (195-154 r. p.n.e.). W 165 r. p.n.e. starzejący się i zmęczony  Kuhahú przekazał urząd bratankowi, Hananie (187/186-155 r. p.n.e.).

Okres "lotu w dół" (unúktó)(165-51 r. p.n.e.)
Młody Hanana po objęciu urzędu, mimo presji wpływowych ministrów, pragnął zniwelować wpływy ich koterii, odsyłając wiceministrów m. in. ds. ludu oraz edukacji. Nowy kanclerz chciał też, ku zadowoleniu tych samych ministrów, osłabić prawą rękę swego wuja, Laikiego, więc mianował go dowódcą stołecznej gwardii i namiestnikiem stolicy (te stanowiska rozdzielono dopiero w 125 r. n.e.), a potem namiestnikiem dalekiej prowincji Shiwi. Szybko jednak zdał sobie sprawę z niemożności poradzenia sobie z naciskiem opozycji i otoczenia ministrów, a także środowiska Kuhahú. Sam on, choć pozornie pogrążony w kontemplacji i piszący poematy religijne, organizował zaplecze zauszników mających mieć zakulisowy wpływ na bratanka, lobbował też za powrotem Laikiego.

Po próbie zamachu stanu przez gen. Manamiego Iwi i ministra wojny Shómi Hô, na stanowisko sekretarza kanclerza w 162 r. p.n.e. ostatecznie wrócił Nú Laiki. Zreorganizował on armię, składy ważnych ministerstw, ale i wbrew kanclerzowi doprowadził do złagodzenia cenzury i wznowienia wystawiania sztuk w stolicy. Nie spodobało się to nawet Kuhahú, który w tymże roku zmarł. l Hanana wbrew naciskom popleczników stryja, latem 157 r. p.n.e. mianował Laikiego pierwszym ministrem prawa. W obliczu agresji plemion rewahijskich i mianijskich oraz rebelii rodów Muni i Iji został on natomiast ministrem wojny. Role się odwróciły i to teraz sojusznicy zmarłego kanclerza byli wrogami Laikiego. Wskutek buntu chłopskiego w posiadłości kanclerza w Ini w prowincji Kēmdu i wielkich strajków we flocie, w 155 r.  p.n.e. Hanana ustąpił na rzecz nieudolnego brata, Kimó (180-140 r. p.n.e.), a kilka miesięcy póżniej został zamordowany. Laiki w zemście usunął sterowanego przez ministrów Kimó i na krzesło kanclerza wprowadził Tánę (177-151 r. p.n.e.), najmłodszego brata Hanany i Kimó. W jego imieniu chciał przeprowadzić reformę finansową, znosząc uciążliwe daniny i zastępując je w większości pracami zbiorowymi i opodatkowując największe rody, a także kontynuować walkę z korupcją. w 154 r. p.n.e. został jednak, odpoczywając nad jeziorem Wibók w prowincji Hēgyū  zaskoczony przez konnych napastników i podstępnie zamordowany. Nie jest wiadome, czy zrobili to poplecznicy wrogich mu ministrów, czy wysłannicy opozycji.

Tolasz:
Robisz bardzo fajne opisy. Dobrze się to czyta.

Nawigacja

[0] Indeks wiadomości

[#] Następna strona

[*] Poprzednia strona

Nie udało się pochwalić
Pochwalanie...
Idź do wersji pełnej