Twórczość w użyciu > Nauka conlangów

Əčeba Duzlëbüskügo Izəka/Učeba Duzlëbüskügo Izyka

(1/2) > >>

Henryk Pruthenia:
Əčeba Duzlëbüskügo Izəka/Učeba Duzlëbüskügo Izyka

Dobürodošljåjcje ljúdj!
Ås båjmj žəlål sobëj provëscjåj kursy Duzlëbüskügo Izəka
Na načål ås navčy čytåcj po Duzlëbüsku Izəku.

Duzlëbüsčí Alvavét:
Aa – [a] – jak polskie /a/ w /mama/
*Áá – [a:] – podobnie ja polskie /a/ w /mama/, ale dłużej /aa/
Åå – [o:] – wymawiane jak tzw. „o pochylone”, bądź jak rosyjskie /o/, ale zawsze długo
Bb – [b ] – jak /b/ w /baran/
Cc – [ts] – jak /c/ w /cena/
Čč – [tʂ] – podobnie jak /cz/ w /czajnik/, ale twardziej
Dd – [d], [dzʲ] (przed miękkimi i "j") – jak /d/ w /dom; „dj” wymawiane jest jak rosyjskie miękkie /dz'/ (na przykład w /dz'en'/)
Ee – [e] – jak /e/ w /mienić/ (ale inaczej niż /e/ w /cena/); zawsze zmiękcza poprzednią samogłoskę
*Éé – [e:] – podobnie jak wyżej, ale długo
Ëë – ь – samogłoska krótka. Brzmi jak bardzo krótkie /i/ (w niektórych dialektach wymawiane bardziej jak ultrakrótkie /e/)
Gg – [ɣ] – dźwięczne polskie /ch/
Hh – [x ] – polskie /ch/
Ii – [i ] – polskie /i/; zawsze zmiękcza poprzedzaną spółgłoskę
Íí – [i:] – podobnie, jak wyżej, tylko długo
Jj – [j], [ʲ] – po samogłoskach jak /j/ w /jajko/, a po spółgłoskach działa podobnie jak zmiękczające polskie /i/, np. /dzień/, /miesiąć/
Kk – [k] – polskie /k/
Ll – [lʲ], [ɫ] – przed miękkimi oraz /j/ wymawiane jak miękkie polskie /l/, a gdzie indziej jak dawno polskie sceniczne /ł/ lub jak rosyjskie л
Mm – [m] – jak polskie /m/
Nn – [n] – jak polskie /n/
Oo – [ɔ] – jak polskie /o/
*Óó – [ɔ:] – podobnie, jak wyżej, ale długo
Öö – [œ:] – jak niemieckie /o umlaut/; zawsze zmiękcza poprzednią samogłoskę
Pp – [p] – jak /p/
Rr – [r] – jak /r/
Ss – [s ] – jak /s/
Šš – [ʂ] – jak /sz/, ale twardziej (tak samo jak rosyjskie ш)
Ŝŝ – [ʂ:] – jak wyżej, ale długo
Tt – [t] – jak /t/
Uu – [u ] – jak /u/
Úú – [u:] – jak wyżej, ale długo
Ųų – [ũ], [ɨ˜] – wymową tego dźwięku zajmiemy się niżej
Üü – ъ – wymawiane jak bardzo krótkie /u/ lub /o/
Vv – [v] – jak polskie /w/
Yy – [ɨ] – jak polskie /y/
Ýý – [ɨ:] – jak wyżej, ale długo
Əə – [ə] – szwa. Dźwięk pośredni między /y/, a /e/. Występuje w angielskim
Zz – [z] – jak /z/
Žž – [ʐ] – jak /ż/, ale twardziej. Jak rosyjskie ж
Ẑẑ – [ʐ:] – jak wyżej, ale dłużej.

Adnotacje do wymowy:
Litery oznaczone gwiazdką, występują tylko w nazwach obcych, na przykład: alvavét, encyklopédyja, Ázija etc. Są też używane przy zduźlejbianiu obcych nazwisk i imion w gazetach oraz TV.
Wymowa ų
W potocznej jak i oficjalnej wymowie, samogłoska ų jak wymawiana na dwa sposoby:

* [ũ] – wymawiane jak nasalizowane (unosowione/nosowe) /u/
* [ɨ˜]– wymawiane jak polskie /y/, ale nosowo. Nosowość w duźlejbskim jest bliższa francuskiemu, niż polskiemu, bowiem w języku polskim de facto jest to samogłoska + spółgłoska nosowa, a w duźlejbskim to unosowiona samogłoskaW pisowni różnice w wymowie nie są uwzględniane, ale w tym kursie będę rozróżniał oba dźwięki. Pierwszy będzie zapisywany jako zwykłe ų, a drugi jako ų₂ (tzw. /u/ drugie)
Ważną sprawą w języku duźlejbskim jest też akcent, który może padać na różne sylaby, i się zmieniać wraz z odmianą. Tu zaznaczany jest poprzez pogrubienie samogłoski. Jeżeli akcent pada na przedostatnią sylabę, pozwolę jego sobie nie zaznaczać.
Dwie takie same spółgłoski obok siebie są wymawiane jak jedna, ale dłuższa.
Samogłoski e, é, oraz ö zawsze zmiękczają poprzedzające spółgłoski, wyjątkiem jest tylko pozycja po c, č, š, ŝ, ž, oraz ẑ.
Jakie wrażenia?

Mścisław Bożydar:
Pozytywne :P
Uwielbiam języczek buźlesbijski xD

Henryk Pruthenia:
Ərok Vütorý
W tej lekcji nauczę was jak po duźlejbsku się przedstawić, przywitać, zapytać się, co czym jest, oraz wskazać na proste przedmioty.
Küto Vy?
Oficjalnym powitaniem jest dobürodəšljåj. Formę tę stosujemy do ludzi młodszych bądź w naszym wieku w sytuacjach oficjalnych. Do ludzi starszych, bądź wyższych stopniem, w firmowej chierarchii etc. zwracamy się per dobürodəšljåjcje. Jest to ta sama forma, ale w liczbie mnogiej. Można by na siłę jeszcze utworzyć od tego formę liczby podwójnej: dobürodəšljåjta, można sobie nawet wyobrazić sytację, gdy witamy dwóch dygnitarzy etc.

W zwykłych kontaktach międzyludzkich między ludźmi sobie nieznanymi, pracownikami firm, etc, używa się znanych nam form, takich jak:
Dobro utro - Dzień Dobry (rankiem, do południa)
Dobrý djenj - Dzień Dobry (od południa do wieczora)
Dobrý müråk- Dobry Wieczór (wieczorem)
Dobrå nåš - Dobranoc

W kontaktach międzyludzkich, ze znajomymi, możemy się przywitać formą prəvit, wziętą z języka ukraińskiego. Na pożegnanie możemy powiedzieć uvëdjajma si (gdy żegnamy się z jedną osobą) bądź uvëdjåjm si (gdy z dwoma bądź więcej).

Čüto eto?
By spytać się "Co to jest?", mówimy čüto eto?.
Kto to - küto eto?
Na te pytanie, można odpowiedzieć mówiąc:
Eto jöst/jestü X

Na przykład:
-Sašo, küto eto?
~Eto jestü Jan Kowalski.

Jak zauważyliście, w pytaniu nie występuje słowo "jest", a w odpowiedzi już tak. Jest to ogólna zasada, mówiąca, że czasownik "być" w czasie teraźniejszym jest używany tylko i wyłącznie w zdaniu twierdzącym. W pytaniu i przeczeniu - już nie. W mowie potocznej zazwyczaj czasownik być w czasie teraźniejszym nie jest używany w ogóle.
Nie uszło też waszej uwadze rozróżnienie jöst/jestü. Pierwszą formą używamy, gdy następny wyraz zaczyna się samogłoską, a drugą - gdy spółgłoską.

Tak mamy "jestü Jan", ale już "Eto jöst Andželíka".

Czasami warto też umieć powiedzieć "ty jesteś X", "ja jestem Y", "jesteśmy Z" etc.
Pomocna z tym będzie tabelka z odmianą czasownika być w czasie teraźniejszym:

Ja jestemås jösmjMy dwoje jesteśmyna jesvëjMy jesteśmymy jösmTy jesteśty jösjWy dwoje jesteścieva jestaWy jesteścievy jescjeOn/Ona/Ono
jestån, əna, əno jöst/jestüOni/One dwie sąəna jescjeOni/One sąənjåj sų₂t
-Čüto eto?
~Eto jestü škap.
(Co to jest?
~To jest szafa.)

-Küto eto?
~Eto jestü pes
(Co to jest?
~To jest pies.)

Jak zauważyliście zapewne, tak samo jak w języku rosyjskim, pytanie "kto" dotyczy nie tylko ludzi, ale wszystkich żywotnych. Tak więc idzie (kto?) pies, kot, mysz, stonoga etc.

-Küto eto?
~Eto sųt studénty.
(Kto to jest?
~To są studenci.)

Jak widać w ostatnim przykładzie, czasami nie wystarczy użyć liczbę pojedynczą jakiegoś rzeczownika, by odpowiedzieć na pytanie. Na szczęście tworzenie liczby mnogiej jest w większej częście nieskomplikowane:

* dla rzeczowników twardotematowych: dodaje się w mianowniku po prostu -y. Niektóry wyrazy na skutek dalszych procesów mają -i, o tym wspomnimy w lekcjach dotyczących wymian spółgłosek
* z rzeczownikami miękkotematowymi mamy już trudniej.
Ogólnie prawie każdy rzeczownik miękkotematowy posiada dwie formy liczby mnogiej. Pierwszą, idąc za określeniem Dynozaura, nazywamy słabą. Jest ona praktycznie rzecz biorąc równa liczbie pojedynczej. Wyjątkiem będą wyrazy miękkotematowe pochodzące z innych języków słowiańskich.
Tak więc mamy:
Kånj jëjdų₂cj - Konie jedzą
ale:
Kånj jescj. - Koń je.
Istnieje też tak zwana forma mocna. Tworzymy ją dodając do rzeczownika zawsze akcentowaną końcówkę -jåj.
Tak więc:
Küto eto?
Eto kənjåj.

Odmianę słąbą używamy, gdy coś wskazuje na to, że dany rzeczownik znajduje się w liczbie mnogiej. Tak więc może to być określający przymiotnik, czasownik etc. Odmianę mocną używamy, gdy nic nie wskazuje na to, że to może być większa ilość przedmiotów, zwierząt.

Amiń.
Dziękuję za uwagę :)

Dynozaur:
Trochę duźlebski stracił w moich oczach przez "eto". Mam jakąś dziwną alergię na tę formę w conlangach.

Zwłaszcza w językach, które nie są wybitnie ruskie nagle taka ruska forma...

Mścisław Bożydar:

--- Cytuj ---tak samo jak w języku rosyjskim

--- Koniec cytatu ---
Dlaczego mnie to nie dziwi? ^.^


--- Cytuj ---z rzeczownikami miękkotematowymi mamy już trudniej.

--- Koniec cytatu ---
To dobrze, już się bałem że będzie zbyt prosto :P

Nawigacja

[0] Indeks wiadomości

[#] Następna strona

Nie udało się pochwalić
Pochwalanie...
Idź do wersji pełnej