Autor Wątek: Etymologye extraordynaryyne w ięzykach omnum partum mundi  (Przeczytany 23167 razy)

Silmethúlë

  • Gość
Odp: Etymologye extraordynaryyne w ięzykach omnum partum mundi
« Odpowiedź #45 dnia: Czerwiec 29, 2017, 20:07:11 »
I, też w tymże, jadają chleb kawałka (w sensie, że kruh (kognacący z okruchem, kruszyną) to chleb jako materiał, ciasto, ogólna idea chleba, a hleb to konkretnie bochenek, jednostka tegoż kruha).
 

Offline Todsmer

Odp: Etymologye extraordynaryyne w ięzykach omnum partum mundi
« Odpowiedź #46 dnia: Czerwiec 29, 2017, 20:29:02 »
Co ciekawe, bardzo podobny proces był w germańskich (*braudą i *hlaibaz -> ang. bread i loaf, niem Brot i Laib).
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 830
  • Pochwalisze: 432 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Etymologye extraordynaryyne w ięzykach omnum partum mundi
« Odpowiedź #47 dnia: Czerwiec 29, 2017, 21:21:39 »
W sumie podobnie też się stało w połabskim z tą ich skjaibą (skibą).
СЛАВА РОССІИ! ГЕРОЯМЪ СЛАВА!
 

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 900
  • Pochwalisze: 223 razy
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Etymologye extraordynaryyne w ięzykach omnum partum mundi
« Odpowiedź #48 dnia: Sierpień 18, 2017, 20:52:39 »
Tunguz < tatar. "świnia"

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 900
  • Pochwalisze: 223 razy
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Etymologye extraordynaryyne w ięzykach omnum partum mundi
« Odpowiedź #49 dnia: Marzec 27, 2018, 14:05:54 »
Norweski "pinnsvin", czyli jeż, to "patykowa świnia".

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 830
  • Pochwalisze: 432 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Etymologye extraordynaryyne w ięzykach omnum partum mundi
« Odpowiedź #50 dnia: Marzec 27, 2018, 14:12:16 »
A po angielsku - żywopłotny wieprz xD

W ogóle, te germańskie słowa na jeża są dziwne i kręcą się wokół "świni"...
« Ostatnia zmiana: Marzec 27, 2018, 14:16:44 wysłana przez Dynozaur »
СЛАВА РОССІИ! ГЕРОЯМЪ СЛАВА!
 

Odp: Etymologye extraordynaryyne w ięzykach omnum partum mundi
« Odpowiedź #51 dnia: Marzec 28, 2018, 11:49:56 »
Niemiecki , przynajmniej ten literacki, ciągle ma uczciwy współgnat jeża.
 

Offline Siemoród

Odp: Etymologye extraordynaryyne w ięzykach omnum partum mundi
« Odpowiedź #52 dnia: Sierpień 23, 2020, 02:48:56 »
mnogość znaczeń kontynuantów psł. *tǫča:

tęcza:
pl. tęcza, głuż. tučel, dłuż. tuca

chmura:
płb. tǫco, słi. tąča, ros. туча

grad:
sch. tuča, słe. toča

deszcz, ulewa:
scs. тѫча, cs. туча

Zdaje się, że najbliższe znaczeniu pierwotnemu jest to drugie, pewnie początkowo oznaczało "gęstą chmurę", por. lit. tankus - gęsty.  Bardzo ciekawe jest to, że wszelkie terminy pogodowe podlegają takim bardzo łatwym zmianom znaczeniowym. Bardziej odosobnione przykłady:

pol. niebo, lit. debesis (chmura), łac. nebula (mgła)

kasz. wiodro (pogoda), cz. vedro (upał), płb. vedrü (pogoda, słońce)
Niech żyje Wolny Syjam!
 

Offline Toivo

Odp: Etymologye extraordynaryyne w ięzykach omnum partum mundi
« Odpowiedź #53 dnia: Październik 19, 2020, 22:31:18 »
Fińskie harjoittaa "ćwiczyć" i harjaantua "nauczyć się, przywyknąć" - obydwa od harja "szczotka, grzbiet, grzywa konia".

Obstawiam: "grzbiet -> grzywa -> szczotka -> szczotkować -> polerować -> ćwiczyć". Brushing up your Finnish.
 

Offline spitygniew

Odp: Etymologye extraordynaryyne w ięzykach omnum partum mundi
« Odpowiedź #54 dnia: Październik 26, 2020, 16:12:32 »
Polskie ćwiczyć to oryginalnie batożyć, więc może tu podobnie - koński grzbiet - chłostać - ćwiczyć?
P.S. To prawda.
 

Offline Toivo

Odp: Etymologye extraordynaryyne w ięzykach omnum partum mundi
« Odpowiedź #55 dnia: Luty 20, 2021, 23:20:31 »
Fińskie "z życia wzięte" etymologie nie przestają mnie zaskakiwać. Tym razem słowo riittää "wystarczać":

The original meaning was "to cover with (thin) ice" (whence riite), from which "to cover" and abstractly "to suffice".
 
Pochwalili: Grzybacz

Offline Toivo

Odp: Etymologye extraordynaryyne w ięzykach omnum partum mundi
« Odpowiedź #56 dnia: Marzec 15, 2021, 18:35:39 »
Fińskie keksiä "wymyślić" < keksi "bosak, długi kij (używany przy spławianiu drewna)" (~ szw. käxe).

Rozwój znaczenia być może jakoś tak: "trącać bosakiem" (drewno spławiane rzeką, żeby nie tworzyło zatorów) > "uważnie obserwować" > "zauważyć" > "wymyślić".

Inna możliwość: mój słownik etymologiczny podaje, że keksi jest też zaświadczone w znaczeniu "motyka", więc może "wymyślić" < "wyorać, wygrzebać z ziemi"?
 

Offline Toivo

Odp: Etymologye extraordynaryyne w ięzykach omnum partum mundi
« Odpowiedź #57 dnia: Kwiecień 14, 2021, 22:12:10 »
Wybaczcie nabijactwo, ale pora na kolejną.

ukkonen "piorun, burza" < ukko "dziadek, staruszek"

Powiązanie przez boga piorunów, a prywatnie dziadka z brodą o imieniu Ukko. O ile o nim już trochę zapomniano, to oba powyższe są w powszechnym użyciu i derywacja ciągle jest widoczna.
 

Offline Siemoród

Odp: Etymologye extraordynaryyne w ięzykach omnum partum mundi
« Odpowiedź #58 dnia: Styczeń 21, 2023, 20:37:18 »
Wiele perskich t.zw. czasowników złożonych (czyli na ogół par rzeczownik+czasownik typu 'robić', 'stać się', 'dać', 'wziąć', 'mieć') jest wyszukanymi frazeologizmami, ale jeden mnie szczególnie zauroczył.

W języku perskim 'przysięgać' to قسم خوردن qas[ѕ]am xordan, czyli 'przysięga (arab.)' + 'jeść' i ten nietypowy jak na perskie czasowniki złożone czasownik (bardziej typowym byłby دادن dâdan 'dać' lub کردن kardan 'robić') wynika z tego, że arabizm zastąpił starsze wyrażenie سوگند خوردن sowgand xordan, gdzie سوگند ma się wywodzić z awestyjskiego słowa na siarkę. To z kolei wynika ze zwyczaju panującego za czasów Sasanidów, kiedy podczas wypowiadania przysięgi należało wypić napój zawierający siarkę, gdyż miała ona uniemożliwić krzywoprzysięztwo.

Swoją drogą jeden z wielu przykładów na to, jak wiele słów mogłoby mieć niewyjaśnione etymologje, gdyby nie to, że historja piśmiennictwa irańskiego liczy kilka tysięcy lat.
Niech żyje Wolny Syjam!
 
Pochwalili: Kazimierz

Offline dziablonk

Odp: Etymologye extraordynaryyne w ięzykach omnum partum mundi
« Odpowiedź #59 dnia: Styczeń 22, 2023, 12:27:23 »
Bardzo ciekawe jest to, że wszelkie terminy pogodowe podlegają takim bardzo łatwym zmianom znaczeniowym. Bardziej odosobnione przykłady:

pol. niebo, lit. debesis (chmura), łac. nebula (mgła)
gr. νέφος 'chmura', sanskr. nábhas 'niebo', łot. debesis 'niebo'; zastanawia mnie łac. nubes / nubis 'chmura', może przestawka samogłosek?
Z kolei lit. dangus 'niebo' łączą ze stpol. dęga 'tęcza', hr. duga 'tęcza', ros. дуга 'łuk'.

Cytuj
kasz. wiodro (pogoda), cz. vedro (upał), płb. vedrü (pogoda, słońce)
Chyba kojarzę wiadro 'pogoda' z Wielkopolski, może to jakiś dolnoniemiecki kognat (niem. Wetter, ang. weather)?
Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.