Językotwórstwo (conlanging) i światy > Conlangi: a posteriori

Język radęcki

(1/3) > >>

Pluur:
Język radęcki

Język radęcki to nowy slawlang, który wam prezentuję. Pomysł na ten język powstał w czasie przeglądania rosyjskojęzycznej wikipedii o językach słowiańskich. Trafiłem tam na artykulik na temat języka Słowian Meńskich - w moim użytku Radęckich. Na podstawie tego artykułu oraz artykułu niemieckojęzycznej wikipedii o Bavarii Slavice oraz miejscowych nazwach, związanych ze Słowianami wywiodłem część zmian fonetycznych (samogłoski - momentami w dość frywolnej interpretacji), a także rzekome nawiązania w języku Słowian Meńskich do języka Słowian Panońskich.
Teraz kilka ciekawostek o języku radęckim:
1. Język ten jest bardzo zdyftongizowany - posiada ich aż 11. Samogłosek występuje siedem - w tym dwie przednie zaokrąglone. Występuje ciekawa harmonia samogłoskowa - tj. dopasowanie pewnych końcówek fleksyjnych do charakterystyki samogłoski akcentowanej. Owe dopasowanie następuje na linii zgodności wobec zaokrąglenia bądź tylności-przedniości. Część końcówek, szczególnie wywodzących się z jerów posiada tylko jedną formę. Harmonia dotyczy zarówno rzeczownika, jaki  przymiotnika i czasownika.
1.1. Zanikają samogłoski nosowe
a) przed *c, *č, *s, *š, *z, *ž, *v, *x odpowiednio do /e/ oraz /o/
b) w wygłosie do /a/
c) w pozostałych pozycjach do en, on lub ön
1.2. Jery, jeśli się wokalizują to w ia - miękki lub a - twardy.
1.3. Zachodzą zmiany w akcentowaniu:
*V̂ → akcent przesuwa się sylabę dalej nagłosu. Jeżeli w danym wyrazie występował akcent cyrkumfleksowy (oznaczany ˆ nad samogłoską) to wtedy akcent padał na sylabę następującą po sylabie z cyrkumfleksem.
*V̀ lub *V̏ → akcent przesuwa się sylabę bliżej nagłosu. Jeżeli w danym wyrazie występował akcent krótki (oznaczane ˋ lub ̏ nad samogłoską) to wtedy akcent padał na sylabę poprzedzającą.
*V́ → akcent pozostaje na tym miejscu. Jeżeli w danym wyrazie występował akcent długi lub akutowy (oznaczane ́ lub ̋ nad samogłoską) to wtedy akcent pozostaje na tej sylabie.
Domyślnie akcentowaną sylabą jest sylaba pierwsza.
2. Jeżeli chodzi o warstwę spółgłosek - język ten praktycznie pozbył się spółgłoski /b/ - w jej miejsce mamy albo [f], albo [p], albo [p:], albo też [v]. Co ciekawe, utrzymała się zmiękczona wersja /b/ jako [bj]. Żeby ktoś nie zarzucił mi bezsensowności - język germański z okolic Frankonii bardzo nie lubi /b/, a słowiańskie zapożyczenia z *b właśnie były zapożyczane na przykład tak: *Blatьnica → Flanitz. Spółgłoski dźwięczne /d/ oraz /g/ pomiędzy samogłoskami oraz w wygłosie sylaby także zostały zgeminatyzowane do [t:] oraz [k:].
2.1. Grupa *tl, *dl została utrzymana w nagłosie, w innych pozycjach przeszła w l.
2.2. Grupy TorT, TerT przeszły w TraT, a TolT, TelT w TlaT.
2.3. Zaszło ograniczone mazurzenie - konkretnie między samogłoskami i w wygłosie sylaby. Tym samym wytworzyły się nowe szeleszczące č, š oraz ž - przed spółgłoskami l, m, n, v, p, t.
2.4. Grupy typu *kvě przeszły, podobnie jak w połabskim w kie, a więc pozbyły się śródgłosowego *-v-.
2.5. Zaszły procesy analogiczne do słoweńskich:
a) *v w wygłosie oraz przed spółgłoską jest wymawiane jako [w]
b) *tj i *dj przeszły w [j] - w słoweńskim tylko *dj dało [j]
3. Jeżeli chodzi o gramatykę to zasadniczo język utrzymał 6 przypadków (zanikł wołacz), porzucił całkowicie liczbę podwójną, zachował aoryst, który pełni funkcję czasu perfekt. Czas przeszły jest tworzony analitycznie poprzez imiesłów przeszły oraz odmieniony w czasie przeszłym (sic!) czasownik być - fec. Więcej w artykule
3.1. Rzeczownik w rodzaju męskim posiada kategorie: osobowości (ludzie), ożywioności (zwierzęta, natura) oraz nieożywioności (pozostałe rzeczowniki).
3.2. Przymiotnik rodzaju żeńskiego i męskiego w mianowniku posiada taką samą formę, zakończoną końcówką -o lub -ö.
3.3. Zaimki posiadają czasem dość dziwne odchylenia, np.:
a) vekkö - jego (mianownik), vekköümü - jego (celownik), venei - jej (narzędnik)
b) möüv - mojego
c) ve - ja (wywodzone z *ja (sic!)).
d) teppe - ciebie (dopełniacz), teppé - tobie (miejscownik)
3.4. Jak już wspomniałem czas przeszły tworzony jest przez imiesłów przeszły oraz być w czasie przeszłym. Zaś konstrukcja imiesłowu przeszłego z być w czasie teraźniejszym tworzy czas perfekt.
3.5. Forma będę w języku radęckim brzmi fom.

Pluur:
A teraz jeszcze dwa przykłady użycia języka. Czytać należy tak jak napisane. š, č, ž jako /sz/, /cz/, /ż/, umlauty jak w niemieckim, geminaty jak we włoskim, v przed spółgłoskami, w wygłosie oraz w nagłosie przed /o/, /u/, /ö/ oraz /ü/ jako [w], w pozostałych przypadkach (szczególnie w nagłosie przed /e/ oraz /i/) jako [v].

1. Nei vimom/Vimom žicei - Nina Simone

Nei vimom dum, nei vimom vöppüve,
Nei vimom pieňeze, nei vimom klasa,
Nei vimom klaidai, nei vimom svitar,
Nei vimom parfümö, nei vimom bierö,
Nei vimom muze*,
Nei vimom motka, nei vimom kultura,
Nei vimom protelei, nei vimom šoleňei,
Nei vimom ňilusc, nei vimom vima,
Nei vimom biet, nei vimom douvod protaištva,
Nei vimom Fukka.**

Cö vimom ve?
Puec žaivo saim v celkoi?
Tek, cö vimom ve?
(Cö) nipfö zavroc vekkö nei mozö?

Vimom vlase, vimom glava,
Vimom muzk, vimom vouse***,
Vimom vouce***, vimom nös,
Vimum vusta, vimom vüšňék,
Vimom vezik, vimom fratta,
Vimom keuk, vimom pirase,
Vimom seuce, vimom dusa,
Vimom plere, vimom ve-somo,
Vimom ramena, vimom roce,
Vimom kricai, vimom nokkai,
Vimom štopai, vimom palicai,
Vimom vontroppa, vimom kröü.

Vimom žicei, vimom volnösc,
Vimom žicei...
A ftam ji zakovoc, Vimom žicei
A nipfö zavroc vekkö nei mozö.

* - muze - męża, zaś moze - mężczyzny
** - Fug (D. Fukka - Bóg
***- vouse - uszy, vouce - oczy

I oryginał:
Spoiler[close]

2. Hiš - Sutari
Öprav sa Kasce Honzüka, fo vekkö napüdöppölo* sei,
vek vekkö nei öpraviös, nei fos vekkö viňec.

Öpravilo bio ve kamen, öpravilo bio ve vutta,
a ta Honzüka öpravic sa nei mokka.

Nei vimmom ve kuňe, nei vimom ve šnur,
dö moujo ňileno sa kiešlö bio mei cesta.

Nei sa kiešlö bio folokim**, aňei köpreivamei***,
jain mei sa kiešlö bio loidskeiňei šlöve.

V zelenei friziňei hiš**** vutta pije,
dla teppe ňilöv, dla teppe ve žijöm.

Dla teppe ve žijom, dla teppe uňeirom,
dla teppe ňilöv klitta nei ve.

Gengolo, gengolo bio grö/šedivö ges nad vuttue,
Fiešnic*****, fiešnic klouk za teppe.

* - przedrzeźniać
** - oset, por. czeskie bodlák
*** - pokrzywa, por. czeskie kopřiva
**** - germanizm
***** - szaleć, por. czeskie běsnit

I orygniał:
Spoiler[close]

Henryk Pruthenia:
Bardzo fajny projekt, zmiany, w szczególności spółgłosek, są naprawdę oryginalne i przemyślane. Język cierpi trochę na diakrytykozę, ale w sumie co z tego? Dziwi mnie tylko użycie aorystu jako perfektu, a perfektu jako zwykłego czasu przeszłego, ale w sumie nie takie rzeczy widziałem.

Prosiłbym o uzupełnienie listy tutaj też:
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Por%C3%B3wnanie_j%C4%99zyk%C3%B3w_sztucznych

Pluur:

--- Cytat: Henryk Pruthenia w Lipiec 22, 2020, 09:23:22 ---Bardzo fajny projekt, zmiany, w szczególności spółgłosek, są naprawdę oryginalne i przemyślane. Język cierpi trochę na diakrytykozę, ale w sumie co z tego? Dziwi mnie tylko użycie aorystu jako perfektu, a perfektu jako zwykłego czasu przeszłego, ale w sumie nie takie rzeczy widziałem.

Prosiłbym o uzupełnienie listy tutaj też:
https://jezykotw.webd.pl/w/index.php?title=Por%C3%B3wnanie_j%C4%99zyk%C3%B3w_sztucznych

--- Koniec cytatu ---
Dziękuję za komentarz - i zachęcam innych do komentowania! Diakrytykozę? Ale przecież poza normalnymi literami łacińskimi używa jeno: ö, ü, ň, č, š oraz ž - te trzy ostatnie dość rzadko. Mi osobiście nie podoba się zapis dyftongu [øy̯] jako öü - tym bardziej, że jeżeli nań pada akcent to wtedy... pozostaje mi őű lub őü. Jak tworzyłem język to myślałem, żeby umlauty zastąpić ø oraz y - jednak jakoś nie pasowało mi to do charakteru języka. Haczki też bym chętnie zastąpił, z tym że zapis polski przez zmiękczenie i doprowadzi do zepsucia klarowności dyftongów odsamogłoskowych. Muszę jeszcze sprawdzić jak wyglądałby zapis typu nj, cj, sj, zj - nie wiem, czy w określonych sytuacjach nie zachodziła by dwuznaczność w złożeniach (np. formy typu zjechać). Zapis niemiecki (nch (XD), tsch, sch oraz zsch) jest w moim mniemaniu nieporęczny.
Co do tabeli - uzupełnię.

Kazimierz:
Chwajny somięz jeneralnie. Procesa spółgłoskowe bardzo się podobają, ale takie trochę zaskakujące  :o Czy gdzieś jeszcze dźwięczne przeszły w jeminaty?

Nawigacja

[0] Indeks wiadomości

[#] Następna strona

Nie udało się pochwalić
Pochwalanie...
Idź do wersji pełnej