Autor Wątek: Pytania różne (polszczyzna)  (Przeczytany 346926 razy)

Offline mijero

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2685 dnia: Październik 12, 2022, 17:33:45 »
sepn spnu spnowi sepn spnem śpnie < psł. *sъnъ [< *sъpnъ < *supno-] i sepnny (postaci psł. i pie. za Borysiem)
Czy tako by wyglądał rzeczownik sen i przymiotnik senny, gdyby -p- się nie ulotniło? Może wszędzie ze ś-?
« Ostatnia zmiana: Październik 12, 2022, 17:39:15 wysłana przez mijero »
Boć wiem, trzeba mi prawdę powiedzieć:
przez cudzy język w cudze ręce włodźstwa zachodziły.
 

Offline Todsmer

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2686 dnia: Październik 22, 2022, 09:39:28 »
Ciężko powiedzieć, bo po drodze działało prawo sylab otwartych ;) czyli żadna forma z -pn- nie mogła się zachować w języku, więc ciężko wnioskować, co by się stało :)
 
Pochwalili: mijero

Offline mijero

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2687 dnia: Październik 30, 2022, 14:30:08 »
Może to pytanie doczeka się takiej samej otpowiedzi...
mydźśl < psł. *myslь ż [< *myd-slь] i mydźślić mydższlę mydźślisz mydźśli mydźślimy mydźślicie mydższlą (otmiana na podobieństwo czyścić czyszczę czyścisz itd.) – Czy tak by wyglądał rzecz. myśl i czas. myślić, gdyby nie ulotniło się -d-? Działoby się coś takiego z tym -d-, czy pozostałoby mydśl i mydślić mydszlę mydślisz itd.?
Boć wiem, trzeba mi prawdę powiedzieć:
przez cudzy język w cudze ręce włodźstwa zachodziły.
 

Offline dziablonk

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2688 dnia: Grudzień 08, 2022, 09:15:34 »
Czy spotkaliście się z określeniem "pić na hejnał"? Co to znaczy i skąd się wzięło?
Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.
 

Offline Siemoród

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2689 dnia: Grudzień 09, 2022, 20:08:25 »
Czy spotkaliście się z określeniem "pić na hejnał"? Co to znaczy i skąd się wzięło?
Strzelam, że ze skojarzenia z pozycją hejnalisty grającego na wzniesionej wgórę trąbce.

Może to pytanie doczeka się takiej samej otpowiedzi...
mydźśl < psł. *myslь ż [< *myd-slь] i mydźślić mydższlę mydźślisz mydźśli mydźślimy mydźślicie mydższlą (otmiana na podobieństwo czyścić czyszczę czyścisz itd.) – Czy tak by wyglądał rzecz. myśl i czas. myślić, gdyby nie ulotniło się -d-? Działoby się coś takiego z tym -d-, czy pozostałoby mydśl i mydślić mydszlę mydślisz itd.?
Trochę to pytanie nie ma sensu, bo nie wiadomo, jak by się rozwinęły grupy typu -ds-, skoro uległy były one uproszczeniu. Pewnie jakiejś zmianie by uległy, ale ciężko powiedzieć jakiej (może właśnie uproszczeniu do -s- xD) i kiedy.

W każdym razie uproszczenie tego typu grup spółgłoskowych było całkowicie regularne i bezwyjątkowe, więc to słowo musiało tak się uprościć.
Niech żyje Wolny Syjam!
 
Pochwalili: dziablonk

Offline mijero

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2690 dnia: Grudzień 17, 2022, 16:09:27 »
Czy powszechny, powszechność powinny mieć postać powszeszny, powszeszność lub co więcej powszeszni? Ma to pochodzić ot wyrażenia po wszech (ludziach, krajach, ziemiach, stronach), a jeśli to jest wyrażenie przysłówkowe, a chyba jest, to zdaje się powinno być -i.
Boć wiem, trzeba mi prawdę powiedzieć:
przez cudzy język w cudze ręce włodźstwa zachodziły.
 

Offline dziablonk

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2691 dnia: Grudzień 19, 2022, 08:54:41 »
Wydaje mi się, że końcówka -ъny jest też dopuszczalna skoro masz wielgachny.
Powszechny to nowotwór złotego wieku. Za autora uważa się Marcina Kromera, który w pierwszych dwóch dialogach swoich "Rozmów Dworzanina z Mnichem" nazywa kościół pospolitym, natomiast w dialogu trzecim pisze, że Kościół "zowiemy świętym, pospolitym albo właśniej powszechnym (co Grekowie zową catholicam) i apostolicam."
Jeszcze dalej tłumaczy, że wyraz ten jest lepszy od pospolitego, gdyż kościół jest "po wszech ziemiach, narodziech, językoch, staniech wszech wiekow zgromadzonych, a dlatego ji zowiemy catholicam, to jest powszechny".

BTW, Czesi zapożyczyli ten wyraz z polskiego w XIX w., ale z czasem zaczął odstawać od polskiego wzorca i dzisiaj povšechný to 'ogólny, pobieżny, powierzchowny'.
« Ostatnia zmiana: Grudzień 29, 2022, 20:40:16 wysłana przez dziablonk »
Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.
 
Pochwalili: Spodnie

Offline Spodnie

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2692 dnia: Grudzień 29, 2022, 21:04:04 »
Od kiedy używa się w języku polskim słów sprawczy, sprawczość?
ChWDChRL
 

Offline dziablonk

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2693 dnia: Grudzień 30, 2022, 13:27:09 »
Sprawczość od początku XX w., sprawczy w sensie 'przynależny do sprawcy' co najmniej od końca XVI w. :)
Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.
 

Offline dziablonk

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #2694 dnia: Styczeń 04, 2023, 21:29:37 »
Skąd się wzięło wyrażenie "być nie w sosie"?
Dziwno wam, iżem ja to tako pomieszany?
Jak ciećwierz przyszedłem w płatczyska ubrany.