Polskie Forum Językowe

Twórczość w użyciu => Nauka conlangów => Wątek zaczęty przez: Henryk Pruthenia w Sierpień 12, 2018, 19:52:54

Tytuł: Samouczek języka baryjskiego
Wiadomość wysłana przez: Henryk Pruthenia w Sierpień 12, 2018, 19:52:54
Samouczek języka baryjskiego

Język baryjski, także język Białogardu, jest językiem powstałym na bazie języka prasłowiańskiego, jednym z licznych języków Adnaty. W dawnych czasach był językiem używanym na terenie Królestwa Białogardu, póki to nie zostało zniszczone przez Związek Prometejski. Współcześnie jest językiem licznej diaspory białogardziej, a także językiem licznych dzieł literatury.

Język baryjski nie jest standardowym przedstawicielem słowiańskiej grupy językowej. Został poddany dużym zmianom fonetycznym, a także występują w nim mutacje spółgłosek nagłosowych. Cechuje się daleko posuniętym uproszczeniem deklinacji, a także, częściowo, koniugacji. Mutacje spółgłoskowe, to nie jedyne ciekawsze zjawisko, jakie występuje w języku baryjskim. Częste są też zmiany jakościowe i ilościowe samogłosek, dyftongizacje, monoftongizacje. Akcent jest ruchomy i oparty na systemie korzeniami sięgającym jeszcze doby prasłowiańskiej, lecz w wielu aspektach od niego odbiega.

Spis Lekcji:
Tytuł: Odp: Samouczek języka baryjskiego
Wiadomość wysłana przez: Henryk Pruthenia w Sierpień 12, 2018, 20:23:49
Lekcja I
Noge I

Zapis i wymowa
Język baryjski zapisywany jest za pomocą alfabetu łacińskiego rozszerzonego o parę dodatkowych znaków diakrytycznych.

Skrótem: długość samogłoski zaznacza się cyrkumfleksem, dłuższe samogłoski są bardziej otwarte niż krótkie. Samogłoska -e w wygłosie nie jest wymawiana, za to wzdłuża samogłoskę w poprzedzanej sylabie. Litera s wymawiana jest jako /z/ pomiędzy samogłoskami a także w nagłosie słowa. Znakiem y oznacza się szwę, która może występować jedynie jako krótka samogłoska, wzdłużona przechodzi w /ɨː/. Dźwięk /ɨ/ zapisywany jest za pomocą . Literą e przed samogłoską a po spółgłoskach t, d, s, n, ts, ds zaznacza się także palatalizację. Dźwięki /m/ i /n/ w nagłosie słowa wymawiane są bezdźwięcznie.

Akcent nie jest zaznaczany; tu, jeżeli to będzie potrzebne, zaznaczany będzie za pomocą pogrubienia lub podkreślenia. Jako poradę ogólną mogę dodać, że dyftongi są zazwyczaj akcentowane

Ćwiczenie I
Przeczytaj tekst zgodnie z zasadami wymowy baryjskiej:


   Culic yde delige, tulic etse bny
   Siggrese y mys mysyr ni'ggysit, ei eits
   N'eisit, ei nasỳwit
   Ni'seilit, ei tseinit seicusin


   «Колико ити далече, толико ведати меньше.
   Сего ради мужь мудръ не ходитъ, а весть,
   не видитъ, а нарицаетъ,
   не делаетъ, а совершаетъ.»


Zaimki osobowe
Zaimki osobowe występują w dwóch formach: zwykłej i mocnej. Forma zwykła, będąca kontynuacją form prasłowiańskich, używana jest w większości sytuacji; forma mocna używana jest w sytuacjach podniosłych, jako forma Pan, Pani, a także w konstrukcjach trybu rozkazującego i łączącego.

Zaimki osobowe są opuszczane tylko w mowie bardzo potocznej, występują zawsze po czasowniku. Występują wtedy w formie skróconej, o której będzie w następnej lekcji.

Formy zwykłe:
(https://cdn.discordapp.com/attachments/385986865507074068/478261957468880926/unknown.png)

Formy mocne:
(https://cdn.discordapp.com/attachments/385986865507074068/478262272138018826/unknown.png)

Czasownik bode /boːd/ „być” w czasie teraźniejszym
Czasownik „być” w czasie teraźniejszym odmienia się przez osoby i liczby. Oprócz pełnienia tej samej funkcji, co w języku polskim, formę czasu teraźniejszego używamy w konstrukcjach czasowych.
(https://cdn.discordapp.com/attachments/385986865507074068/478263034104774666/unknown.png)

Czasownik bode zazwyczaj używany jest wraz z zaimkiem osobowym, który następuje po nim. Związane jest to z faktem, że w języku baryjskim panuje szyk zdania VSO. Ze względu na częstość użycia zaimki osobowe są często ściągane. Formy ściągnięte przedstawione są w niniejszej tabelce:
(https://cdn.discordapp.com/attachments/385986865507074068/478263918066663504/unknown.png)

Mutacje
Tak jak zostało to wspomniane na początku, w języku baryjskim występuje zjawisko mutacji. Polega ono na wymianie jakościowej nagłosowej spółgłoski.

Występują dwa rodzaje mutacji:
(https://cdn.discordapp.com/attachments/385986865507074068/478264392572731407/unknown.png)

Do mutacji dochodzi po określonych przyimkach, rodzajnikach, spójnikach, partykułach, formach czasowych, a także po określonych formach rzeczownika. Szczegóły będą podawane na bieżąco.

Część rzeczowników posiada też nieregularne formy mutacji, lecz o nich kiedy indziej.

*spółgłoski /m/ i /n/ poddane N-mutacji udźwięczniają się w nagłosie.

Rzeczowniki
Baryjski rzeczownik odmienia się przez trzy przypadki i dwie liczby. Występuje też w trzech rodzajach: męskim, żeńskim, nijakim. Cechą charakterystyczną rzeczownika baryjskiego jest to, że w stanie wolnym stanowi zazwyczaj formę określoną. Rzeczownik nieokreślony tworzony jest za pomocą rodzajnika.

Rodzajnik nieokreślony
Rodzajnik nieokreślony występuje w dwóch formach: przed spółgłoską i przed samogłoską. Dodatkowo, wszystkie rodzajniki, za wyjątkiem rodzaju męskiego, wywołują N-mutację. W mowie potocznym rzeczowniki rodzaju męskiego liczby mnogiej nie są poddawane mutacji, co jest niedopuszczalne w stylu wysokim, gdzie N-mutacja jest konieczna dla wszystkich rzeczowników w liczbie mnogiej.

Rodzajniki ponadto są proklitykami, to jest nie są akcentowane i tworzę zestrój akcentowy z opisywanym rzeczownikiem.
(https://cdn.discordapp.com/attachments/385986865507074068/478265254380306448/unknown.png)

Przykłady:

Ćwiczenie II
Dodaj rodzajnik nieokreślony do rzeczownika:


dum "dom" m; cerwe "krowa" f; pul "pole" n; seeis "chłopiec" m; chule "szkoła f; tsul "stół" m; eiwë "czapka" m; tsein "pokój" f; pyh "pies" m; chylm "wzgórze" m; gydë "góra" f; nus "noc" f; dyn "dzień" m; cynegge "książka" f; eibylg "jabłko" n; regë "rzeka" f

W lekcji II
W lekcji drugiej będzie poruszony temat czasu teraźniejszego, a także nowy przypadek: biernik. Wprowadzona też zostanie liczba mnoga. Będzie też obecna czytanka, dzięki której zobaczymy działający żywy język.

Rozwiązania:

Ćwiczenie I

Spoiler
[close]

Ćwiczenie II
Spoiler
[close]