Polskie Forum Językowe

Językotwórstwo (conlanging) i światy => Conlangi: a posteriori => Wątek zaczęty przez: Todsmer w Czerwiec 03, 2012, 23:33:05

Tytuł: šurjă lušă
Wiadomość wysłana przez: Todsmer w Czerwiec 03, 2012, 23:33:05
šurjă lušă (συριη λοσα, ܫ݂ܪܽܝ ܠܫܾ) [ʃurjə luʃə] - język syryjski. Stworzony na postawie koine greckiej, przeszedł ewolucję zbliżającą go do języków semickich.

fonetyka:

a - /a/
i - /i/
u - /u/
ă - /ə/

f - /f/
d - /ð/
t - /t/
k - /k/
g - /ɣ/
x - /x/
m - /m/
j - /j/
l - /l/
s - /s/
n - /n/
r - /r/
z - /z/
b - /b/
w - /w/
q - /q/
š - /ʃ/
ž - /ʒ/

przykładowy tekst:

Igijănun iliširă qă iž aquman qă qanunaž išă uwă antărubă. Išă idă iž šaž luguž qă sunădijuž qă dišušă dărjă mită adilfun bănimă iž awuž tuž.

Εγενον ελεσεροι και εισ αξιομαν και κανονασ ισοι ολοι αντρωποι. Εισι εδα εισ σασ λογοσ και συνιδεσ και δεισ́ουσ́ι δρει μετα αδελφον πνευμα εισ αβοσ τοσ.

ܓܺܝܺܢܢܽ ܠܻܫܻܪܻ ܩ ܫܻ ܩܰܡܽܢܰ ܩ ܩܢܰܢܽܫܰ ܫܻ ܘܽ ܢܰܬܪܒܽ܁ ܫܻ ܕܺ ܫܺ ܫܼܫܰ ܠܓܽܫܽ ܩ ܣܢܽܕܝܺܫܽ ܩ ܕܫܻܫܾ ܕܪܝ ܫܺ ܡܬܺ ܕܰܠܻܦܢܽ ܒܢܡܺ ܘܰܫܽ ܬܫܽ܁

Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.
Tytuł: Odp: šurjyž lušy
Wiadomość wysłana przez: Ghoster w Czerwiec 03, 2012, 23:40:23
Arabszczyzna pewnie jakaś, albo inne semickie.
Z chęcią dowiedziałbym się czegoś o gramatyce, wygląda w sumie na alternacyjny, mam rację?
Tytuł: Odp: šurjyž lušy
Wiadomość wysłana przez: Todsmer w Czerwiec 03, 2012, 23:50:50
Arabszczyzna pewnie jakaś, albo inne semickie.
Nie, język jest indoeuropejski. Ale ewoluował pod wielkim wpływem semickich.

Z chęcią dowiedziałbym się czegoś o gramatyce, wygląda w sumie na alternacyjny, mam rację?
Nie, nie jest alternacyjny. Więcej o gramatyce napiszę, gdy zgadniecie, nie chcę podpowiadać przed czasem :-P
Tytuł: Odp: šurjyž lušy
Wiadomość wysłana przez: Hapana Mtu w Czerwiec 04, 2012, 00:29:16
Igijynun iliširy qy iž aquman qy qanunaž išy uwy antyrupy. Išy idy iž šaž luguž qy sunydijuž qy dišušy dyrjy mity adilfun pynimy iž awuž tuž.

Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa.

Zgadnijcie, z jakiego języka wywodziłem :-)
Ολοι οι άνθρωποι γεννιούνται και ίσοι στην αξιοπρέπεια και στα δικαιώματα. Είναι προικισμένοι με λογική και συνείδηση, και οφείλουν να συμπεριφέρονται μεταξύ τους με πνεύμα αδελφοσύνης.

Naprowadziło mnie słowo antyrupy.
Tytuł: Odp: šurjyž lušy
Wiadomość wysłana przez: Todsmer w Czerwiec 04, 2012, 00:43:32
Ολοι οι άνθρωποι γεννιούνται και ίσοι στην αξιοπρέπεια και στα δικαιώματα. Είναι προικισμένοι με λογική και συνείδηση, και οφείλουν να συμπεριφέρονται μεταξύ τους με πνεύμα αδελφοσύνης.

Naprowadziło mnie słowo antyrupy.

Dokładniej wyprowadzałem z koine IV-wiecznej. W obowiązującej pisowni (mocno etymologicznej) tekst wygląda tak:

Εγενον ελεσεροι και εισ αξιομαν και κανονασ ισοι ολοι αντρωποι. Εισι εδα εισ σασ λογοσ και συνιδεσ και δεισ́ουσ́ι δρει μετα αδελφον πνευμα εισ αβοσ τοσ.

Zaraz wrzucę trochę gramatyki.
Tytuł: Odp: šurjy lušy
Wiadomość wysłana przez: Todsmer w Czerwiec 04, 2012, 23:41:54
Zaimki:

ja - igun
ty - šun
on - un
ona - in

my - imiž
wy - umiž
oni - šiž

mój - imin
twój - šin
jego - tun
jej - tin

nasz - imaž
wasz - umaž
ich - šaž

Oprócz tego występują także końcówki posesywne, dodawane do rzeczownika:

mój - -mă
twój - -šă
jego/jej - -tă

nasz - -man
wasz - -šan
ich - -tan

Odmiana czasownika w czasie terażniejszym:

grafun - piszę (w języku syryjskim nie ma bezokolicznika)

igun grafun
šun grafiž
un/im grafă

imiž grafumă
umiž grafită
šiž grafušă

Dalej widać indoeuropejskość, mimo tych przekształceń :-)

Za niedługo powinienem wrzucić deklinację, muszę sobie to tylko uporządkować. Z czasownikami będzie gorzej, muszę się najpierw przebić przez te wszystkie aorysty itp.
Tytuł: Odp: šurjy lušy
Wiadomość wysłana przez: Todsmer w Czerwiec 05, 2012, 19:26:51
unumată:
Imiona:

Krótka lista najpopularniejszych imion.

unumată găniqaž
Imiona żeńskie:

Iqatără - Katarzyna
Šujă - Zoe
Matără - Marta
Šufijă - Zofia
Ixuqă - Eudoksja
Awă - Ewa
Qušanără - Kasandra
Šălină - Selene
Xlubatără - Kleopatra
Irină - Irena
Anărumidă - Andromeda
Lukă - Glauke
Ilină - Helena
Arijană - Ariadne
Qawišă - Kallisto

unumată anăriž
Imiona męskie:

Aliqănir - Aleksander
Niquluž - Mikołaj
Marijuž - Marek
Juniž - Jan
Axiwuž - Achilles
Fălibuž - Filip
Ijuž - Ajas
Luž - Leon
Qunišanuž - Konstantyn
Iraxliž - Herakles
Iqătur - Hektor
Gărgijuž - Jerzy
Udyšuž - Odyseusz
Itălimaxuž - Telemachos
Bărixliž - Perykles
Tytuł: Odp: šurjy lušy
Wiadomość wysłana przez: Widsið w Czerwiec 05, 2012, 19:52:14
Imiona z mitologii greckiej też są dostosowane? ;p Jaki jest "kontekst" tego języka?
Tytuł: Odp: šurjy lušy
Wiadomość wysłana przez: Todsmer w Czerwiec 05, 2012, 21:12:23
Imiona z mitologii greckiej też są dostosowane? ;p

Tak, przeszły te same procesy co reszta języka.

Jaki jest "kontekst" tego języka?

Najpierw planowałem go jako konlang do althistu (http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=395.0), potem pomyślałem, że lepiej byłoby użyć go jako języka zhellenizowanych Syryjczyków.

Krótko:
Arabowie w VII wieku nie podbili Syrii, która została oddzielona od Cesarstwa Rzymskiego dopiero po najeździe Turków - wtedy na krótko powstało Cesarstwo Syryskie. Podczas krucjat wróciło do Cesarstwa Rzymskiego, w XIII wieku ponownie utracone. Po I wojnie światowej terytorium francuskie, niepodległość uzyskało po II wojnie światowej. Dwie główne religie to prawosławie i islam.
Tytuł: Odp: šurjy lušy
Wiadomość wysłana przez: Todsmer w Czerwiec 08, 2012, 10:04:16
Rodzajniki:

a) określone:

m
sg.pl.
Nom.unujă
Acc.tuntuž

f
sg.pl.
Nom.in
Acc.tintaž

b) nieokreślone:

Rodzajniki nieokreślone mogą być doczepiane do rzeczownika jako prefiks, albo mogą występować po rzeczowniku jako osobny wyraz. W nawiasach dźwięk, na jaki zamienia się ă przy doczepianiu. Rodzajnik nieokreślony musi być wykorzystany tylko w przypadku, gdy użycie go określa liczbę lub przypadek rzeczownika. Gdzie indziej jego użycie jest dobrowolne, zatem zazwyczaj się go opuszcza.

mfpl
Nom.išă(i)mijă(a)puwă(i)
Acc.ină(a)mijanpuwuž
Tytuł: Odp: šurjy lušy
Wiadomość wysłana przez: Todsmer w Czerwiec 08, 2012, 14:06:01
Coś o przymiotniku i przysłówku:

Przymiotniki:
Ogólny schemat odmiany przymiotnika jest jeden, w (przynajmniej) dwóch wzorcach.

I - ilăširuž - wolny

m
sg.pl.
Nom.ilăširužilăširun
Acc.ilăširăilăširuž

f
sg.pl.
Nom.ilăširăilăširă
Acc.ilăširanilăširaž

II - qaluž - piękny, dobry, użyteczny

m
sg.pl.
Nom.qalužqalun
Acc.qawă*qaluž

f
sg.pl.
Nom.qawă*qawă*
Acc.qalăqalaž

Przysłówki:

Przysłówki tworzy się dodając do przymiotnika (r.m., l.poj.) końcówkę -(u)muž.

Np. ilăširuž (wolny) -> ilăširumuž (wolno**)

* i - w to oboczność, nie reguła (bo ll > w). Niestety nie mam jeszcze innego przykładu dla tego wzorca.
**wolno jak w "Może odejść wolno", a nie "powoli".
Tytuł: Odp: šurjy lušy
Wiadomość wysłana przez: Todsmer w Czerwiec 12, 2012, 14:59:48
Deklinacja:

I - ipišulă f - list

sg.pl.
Nom.ipišulăipišulijă
Acc.ipišulăipišulaž

II - antărupuž m - człowiek

sg.pl.
Nom.antărupužantărupă
Acc.antărupunantărupuž

III - qanun m - prawo (do czegoś), podatek

sg.pl.
Nom.qanunqanuniž
Acc.qanunăqanunaž

IV - aqumă f - godność

sg.pl.
Nom.aqumăaqumă
Acc.aqumanaqum

V - bănimă f - duch

sg.pl.
Nom.bănimăbănimată
Acc.bănimăbănimată

VI - itiruž m - zima

sg.pl.
Nom.itiružitiră
Acc.itiružitiră

VII - bulătijă f - państwo, republika

sg.pl.
Nom.bulătijăbulătijă
Acc.bulătijanbulătijaž

I teraz mam kłopot. 7 wzorców deklinacji, a tylko 3 róźne końcówki mianownika. Z pewnością deklinacje I, IV, V, VII powinny dążyć do jednej spośród nich. Tak samo deklinacje II i VI. No i pytanie. Do której?
Tytuł: Odp: šurjy lušy
Wiadomość wysłana przez: Todsmer w Lipiec 05, 2012, 12:25:43
Zmiany fonetyczne:
Tak, są dosyć nieskładnie napisane.

euthe- > iši-
eutho- > ixu-
eudo- > ixu-

mm, mn, nm, nn > ny

ll > w
bb > b
kk > q

s- > š
-s > ž

sy > šy

st- > ist- > iš-
sp- > isp- > ip-
sk- > isk- > iq-
sp- > izb- > iž-
xt- > ixt- > ikt- > iqyt-
xth- -> ixth- > iš-

sm > stm > šm
sf > š
gl > l
ss > š

e > i
o > u
y (greckie, nie schwa) > i (czasem u)
au > yju
ya > y
yi > y
yu > y
oe > ojy
ao > o > u
eo > o > u
ea > a
-eia > ijy

ksio > qu
kso > qu
lx > x

ps > s
dn > n
ti > ty
nt > ny
nd > ny
id- > d-
th > t
tr > tyr
dr > dyr

wi > wy
met > myt
metr > mtyr > mmyr > nyr
br > byr

-ya > -ijy
di > dy
ksa > qy

kt > qyt
-ks > qy
gor > gyr

-diž > -duž
-iny > y

kl > xl
eus > už
xr > xar
kr > kar

šia > ša
-yež > -iž
lp > p
fu > xu

-in > -y

Tu zapisywanie "-n" pozostało konwencją ortograficzną:
-an > -a
-en > -i
-in > -i
-un > -u
-on > -u

I na końcu ciekawe prawo (nie wiem, jak je nazwać). W przypadku konfliktu ważniejsze są te pierwsze. C oznacza dowolną spółgłoskę albo zbitkę spółgłosek.
i- > i-
-y > -y
-iCi- > -yCi-
-yCy- > -yCi-
Tytuł: Odp: šurjy lušy
Wiadomość wysłana przez: Todsmer w Lipiec 06, 2012, 01:39:05
Trochę więcej o koniugacji (w związku ze sztafetą konlangową):

czas teraźniejszy, tryb oznajmujący:
os.sg.pl.
Igrafungrafumă
IIgrafižgrafită
IIIgrafăgrafušă

czas teraźniejszy, tryb życzący:
os.sg.pl.
Igrafămăgrafămă
IIgrafăžgrafătă
IIIgrafăgrafijă

czas teraźniejszy, tryb rozkazujący:
os.sg.pl.
Igrafutun
IIgrafăgrafutun
IIIgrafăgrafutun

imperfekt:
os.sg.pl.
Iigrafunigrafumă
IIigrafižigrafită
IIIigrafăigrafušă

perfekt:
os.sg.pl.
Iixun grafăjinixumă grafăjin
IIixiž grafăjinixită grafăjin
IIIixă grafăjinixušă grafăjin

przeszły perfekt:
os.sg.pl.
Iijxun grafăjinijxumă grafăjin
IIijxiž grafăjinijxită grafăjin
IIIijxă grafăjinijxušă grafăjin

perfekt życzący:
os.sg.pl.
Iixămă grafăjinixămă grafăjin
IIixăž grafăjinixătă grafăjin
IIIixă grafăjinixijă grafăjin

przyszły niedokonany:
os.sg.pl.
Iitigrafunitigrafumă
IIitigrafižitigrafită
IIIitigrafăitigrafušă

czas przyszły dokonany:
os.sg.pl.
Iitălixun grafăjinitălixumă grafăjin
IIitălixiž grafăjinitălixită grafăjin
IIIitălixă grafăjinitălixušă grafăjin

aoryst:
os.sg.pl.
Igrafišăgrafisamă
IIgrafisažgrafisată
IIIgrafišăgrafisan

No i teraz co nieco o wykorzystaniu poszczególnych czasów, bo znaczenie niektórych zmieniło się znacząco.
Tryb życzący czasu teraźniejszego - wyłącznie do próśb.
Imperfekt - czas przeszły niedokonany
Aoryst - czas przeszły dokonany
Czas perfekt (teraźniejszy i przeszły) używany jest jako tryb przypuszczający (nie pytajcie się mnie dlaczego)
Optatyw perfektu używany jest do wyrażania chęci, życzeń, itp.

(Chciałem walnąć też tryb łączący, ale niestety po zaaplikowaniu zmian fonetycznych uzyskałem tę samą formę, co przy zwykłym oznajmującym)
Tytuł: Odp: šurjy lušy
Wiadomość wysłana przez: Henryk Pruthenia w Lipiec 06, 2012, 01:46:40
os.sg.pl.
Igrafungrafumy
IIgrafižgrafity
IIIgrafygrafušy
Grafity, grafy, ... tylko gryfów i agrafek mnie tutaj brakuje... ;<
Tytuł: Odp: šurjy lušy
Wiadomość wysłana przez: Todsmer w Lipiec 06, 2012, 01:52:13
Nic dziwnego, bo gryf i agrafka nie mają chyba* wspólnej etymologii z grafun - piszę (w przeciwieństwie do grafitu i grafów) :P

*chyba - bo nie mam pod ręką słownika etymologicznego.
Tytuł: Odp: šurjy lušy
Wiadomość wysłana przez: PawełSz w Lipiec 11, 2012, 07:52:35
Lusy czasem nie znaczy język?to jest zaczerpnięte z semickich
Tytuł: Odp: šurjy lušy
Wiadomość wysłana przez: Todsmer w Lipiec 11, 2012, 09:50:12
Tak, "lušy" znaczy język. Ale nie z semickich, z greckiego "glossa".