Pokaż wiadomości

Ta sekcja pozwala Ci zobaczyć wszystkie wiadomości wysłane przez tego użytkownika. Zwróć uwagę, że możesz widzieć tylko wiadomości wysłane w działach do których masz aktualnie dostęp.


Pokaż wątki - Towarzysz Mauzer

Strony: [1] 2
1
Organizacja / Ein kleiner Vorschlag
« dnia: Listopad 05, 2018, 22:29:41 »
Słuchajcie, nie jestem zbyt tu aktywny, bo mam żyćko. Co społeczność forumowa na mianowanie Boriwoja trzecim adminem?

2
Pisma i ortografie / פולִסקִי עברית
« dnia: Czerwiec 28, 2016, 12:41:35 »
פולִסקִי עברית / Polski Iwrit

Wziąłem sobie łońskiego roku monograf z hebrajskiego i właśnie się uczę na zaliczenie, a w międzyczasie wpadł mi całkiem rozsądny system zapisu polskiego. Zgodnie z manierą jidyszową - aczkolwiek mocno zmodyfikowaną - samogłoski zaznaczamy wszystkie. Zapis jest fonetyczny, tzn. ignoruje historyczne oboczności typu o:ó, ch:h. Wykorzystuje znaki masoreckie do oznaczania palatalizacji lub jej braku, dagesz do rozróżniania bezdźwięcznych-dźwięcznych szumiących, a ajin jest w roli znacznika nosowości. Poza tym jest dosyć wiernie duchowi alfabetu hebrajskiego.

א [e], אע [ę] - olep
ב [v], בּ [b] - wiec
ג [g] - gmiel
ד [d] - dolot
ה [a] - je
ו
  • , וּ [u], וע [ǫ] - wów
    ז [z] - zaiń
    ט [č], טֹ [d͡ž] - czort
    י [j], [i], [y]: jeżeli poprzedzająca spółgłoska ma pod sobą samogłoskowy znak palatalizacji = [i] (np. בִּילו 'biło'), jeżeli znak depalatalizacji = y (np. בְּילו 'było'), niepoprzedzony żadnym znakiem lub bez znaku pod sobą = [j] - jać
    ך
  • - kop
    ל [w] - łomiedź
    ם [m] - mam
    ן [n] - nyń
    ס [s] - zmiech
    ע [~] -
    ף [p], פּ [f] - piej
    ץ [c], ץֹ [dz] - cedzi
    ק [k] - kap
    ר [r]  - rzesz
    ש [š], שׁ [ž] - szyn
    ת [t] - tów
    ִ ['] - znak palatalizacji
    ְ [-] - znak depalatalizacji

    Przykład / פשְיקלהד
    בשְיסצְי לוּדִא רוצוע סִא בולִנִי י רוּבנִי פוד בזגלִאעדאם סבאי גודנוסִתִי י סבְיך פרהב. סוע ונִי ובּדהראנִי רוזוּמאם י סוּמִאנִאם י פובִיננִי פוסתאעפובאתִ בובּאץ יִננְיך ב דוּכוּ בּרהתארסתבה.

3
Nauka natlangów / Slovenščina in še kaj
« dnia: Styczeń 04, 2015, 19:25:52 »
1. Ura: predstavljanje, abeceda, številke, kdo? kaj? kakšen? biti

Wiadomo, że na początku będą banały, ale jakoś zacząć trzeba. OK. Na początek parę podstawowych fraz:
Živjo /ʒiwjo/ Cześć! — to takie najbardziej podstawowe powitanie, odpowiadające naszemu
Čav /t͡ʃaw/ Hej! — to takie nieco mniej wyświechtane, swoją drogą popularne też w Belgradzie

Dobro jutro Dzień dobry — używane do maksymalnie do ok. dziewiątej, potem brzmi trochę dziwnie (jugosłowiański żarcik głosił, że w Radiu Podgorica pozdrawiają z Dobro jutro do 12)
Dober dan /dobər dan/ Dzień dobry
Dober večer /dobər ve'čer/ Dobry wieczór
Na svidenje Do widzenia

Kako si? Jak się masz?
Dobro / Ni slabo Dobrze / Nieźle
Pa ti? A ty? — cząstka pa ma znaczenie `a, zaś`, i jest klityką, tzn. w miarę możliwości stoi po słowie z akcentem, tyle że tu nie ma zaimka pytajnego, więc nie ma wyboru, musi być na pierwszym miejscu. Podobnie zachowują się formy czasownika biti: Si dobro? `Dobrze się czujesz?`

Oprosti / Oprostite Przepraszam (nieformalne) / (formalne)
Hvala Dziękuję
Izvoli / Izvolite Proszę (nieformalne) / (formalne) — przy wręczaniu
Prosim Proszę — prośba o coś

Dovolite, da vam predstavim... Pozwólcie, że Państwu / wam przedstawię...
Ime mi je... Nazywam się...
Sem... Jestem...

Po poklicu sem... Z zawodu jestem... — poklic to nb. piękna kalka niem. Beruf
učitelj — učiteljica
arhitekt — arhitektka
študent — študentka
učenec — učenka
zdravnik — zdravnica
lekarz —  lekarka
prevajalec — prevajalka tłumacz —  tłumaczka
tajnik — tajnica sekretarz — sekretarka

Uwagi do wymowy. W standardowym słoweńskim wygłosowe (w wygłosie absolutnym i wygłosie sylaby) -l, -v wymawiane jest jak /w/. Nie dotyczy to jednak postaci, które w przez większość paradygmatu mają /l/ - a więc wielu rzeczowników, np. šala `żart` - gen. pl. šal /ʃal/. Natomiast jak najbardziej wymawiamy pisal /pisaw/, zdrav /zdraw/, zdravnik /zdraw'nik/.
W słoweńskim istnieje r sylabotwórcze. W praktyce polega to na tym, że przed tym /r/ pojawia się szwa, /ə/. Jeżeli po /r/ sylabotwórczym jest wygłosowe -l, -v, to jest ono wymawiane jako /u/, np. umrl /umru/, postrv /postru/ `pstrąg`.

Litera e może oznaczać 3 głoski: 1) /e/ - taoistycznie mówiąc, takie jak w polskim, 2) /ė/ - wąskie e, w barwie podobne niemieckiemu długiemu e, pochodzi od prasłowiańskiej *ě, ale też jest wynikiem niektórych akcentów, np. rės `prawda`, rėka `rzeka` 3) /ə/ - szwa, pochodzi od niewzdłużonego jeru, np. w pes `pies`, sufiksach -ek, -ec, gdzie nierzadko w gwarach i języku potocznym redukowana jest do zera, np. Slovenec - Slovenc.

Litera o może oznaczać 2 głoski: 1) /o/ - nasze, np. w leto, 2/ /ȯ/ - wąskie o, w barwie podobne niemieckiemu długiemu o, pocohdzi często od prasłowiańskiego *ǫ, np. mȯka `mąka`.

Akcent jest ruchomy i może odróżniać słowa (np. celega sve'ta `całego świata`, 'Sveta Evrope `Rady Europy`). Dość często pada na ostatnią sylabę - w odróżnieniu od j. serbochorwackiego. Standardowy język dopuszcza dwa systemy akcentowe - toniczny i nietoniczny. Napiszę o tym więcej później. Ogólnie, toniczność to ja dopiero zaczynam w serbochorwackim słyszeć, a tu dla mnie to czysta teoria.

Odmiana czasownika biti `być`
1. sg. jaz sem
2. sg. ti si
3. sg. on, ona, ono je

1. pl. mi smo
2. pl. vi ste
3. pl. oni, one, ona so — tak, w liczbie mnogiej też są trzy rodzaje

1. du. midva, medve sva — a w liczbie podwójnej można rzec, że są dwa, tak jak w polskim; i w r. żeńskim można się spotkać też z postacią midve
2. du. vidva, vedve sta
3. du. onadva sta

Negacja. Zasadniczo negacja odbywa się za pomocą partykuły ne, która stoi przed czasownikiem i jest pisana osobno. Ale w przyadku czasownika biti, tę funkcję pełni cząstka ni-, zaś zanegowaną formą 3. sg. jest w ogóle ni. Podobnie dzieje się z postaciami czasownika imeti `mieć` imam - nimam oraz hočeti `chcieć` hočem - nočem.

Pytania. W mówionym słoweńskim mogą być oznaczane po prostu intonacją: Greš v kino?, albo ze spójnikiem A: A greš v kino? W pisanym - z partykułą Ali: Ali ste državljan Slovenije? `Czy jest Pan obywatelem Słowenii?`

Odmiana rzeczownika i przymiotnika. Są cztery główne deklinacje rzeczownika i sześć przypadków - te co u nas, tylko bez wołacza.

rodzaj męski i nijaki
N. dober stol / dober pes / dobro mesto / dobro sonce
G. dobr-ega stol-a *
D. dobr-emu stol-u
A. dober stol / dobr-ega psa / dobro mesto / dobro sonce
I. z dobrim stol-om / z dobrim tramvaj-em — rzeczowniki na š ž č j przyjmują końcówkę -em; narzędnik występuje zawsze z przyimkiem, w znaczeniu przy pomocy czego? - z przyimkiem s (przed spółgłoskami bezdźwięcznymi) / z (pozostałe)
L. na dobrem stol-u
* - niektóre rzeczowniki na -r, zwłaszcza nazwy zawodów na -ar, -or w przypadkach zależnych rozszerzają temat o -j-, np. profesor-profesorja. Istnieje mała grupa rzeczowników, która w dopełniaczu ma końcówkę -u: grad `zamek`, sad, med, rod, duh, las `włos`, sin, glas, sled i in.

rodzaj żenski
N. dobr-a kav-a / žival `zwierzę`
G. dobr-e kav-e / žival-i
D. dobr-i kav-i / žival-i
A. dobr-o kav-o / žival
I. z dobr-o kav-o / žival-jo
L. v dobr-i kav-i / žival-i

Liczebniki główne
1. ena, 2. dva, 3. tri, 4. štiri, 5. pet
6. šest, 7. sedem, 8. osem, 9. de'vet, 10. de'set
11. enajst, 12. dvanajst, itd.
20. dvajset, 30. trideset, itd.
21. enaindvajset, 32. dvaintrideset, itd. — tak, właśnie w takiej kolejności; to oczywiście wpływ niemiecki
100. sto, 200. dvesto, itd.
1000 tisoč — często nieodmienny, np. pet tisoč
10^6 milijon — zachowuje się jak rzeczownik, np. 2*10^6 dva milijona, 3*10^6 tri milijoni, 5*10^6 pet milijonov

Star sem ... let Mam ... lat.

Zaimki wskazujące
- bliższy: N. m. ta, f. ta, n. to — kolejne przypadki jak przymiotnik — poza L. f. sg. tej; dziwna postać rodzaju męskiego to regularny rozwój od prasłowiańskiego *tъ, z jeru pod akcentem
- dlaszy: N. m. tisti, f. tista, n. tisto — odmiana jak przymiotnik

Ćwiczenia
Vstavite ustrezno obliko glagola biti
Kako __ [vi]? Vreme `pogoda` __ lepo? __ ti Vesna? Dobro __ [mi]. Vesna __ [ne] simpatična. Oni __ Slovenci. Mateja, Ana i Irena __ učiteljice. __ Peter knjigovodja `księgowy`?  Mi __ [ne] madi. __ plešasti `łysi`? Eva in Ana __ debeli `grube, du.f.`. Slovenija __ mlada država `państwo`. Ti __ [ne] moj prijatelj. On __ [ne] študent. Midva __ iz Ljubljane. __ vidva tudi `też` iz Ljubljane. Mi __ lepi `piękni` in mladi. Kakšni __ vi? Vi pa __ [ne] prijazni!
Spoiler
[close]

4
Wprawdzie większość tutaj zna się na słowiańskich językach lepiej niż ja, więc temat ma szansę trochę się rozjechać, ale jednak postanowiłem rzecz otworzyć. Bazuję trochę na moich notatkach z wykładów i ćwiczeń, trochę na własnej inwencji, więc różnie może być z tempem wykładów: dla większości naszych będzie zbyt łopatologicznie, dla nowicjuszy - zbyt szybko. Nic to, proszę o reakcje, będę się dostosowywał jakoś.

ПЬРВОЕ УЧЕНИЕ ОТЪРОКОМЪ ЛИБО ИНТЕРНЕТСКИИ КУРССЪ СТАРО-ЦЕРКЪВЬНО-СЛОВѢНЬСКАГО ЯЗЫКА
KURS JĘZYKA STARO-CERKIEWNO-SŁOWIAŃSKIEGO


ПЬРВЫИ ЧАСЪ. Definicja. Stosunek do prasłowiańszczyzny. Stosunek do j. cerkiewno-słowiańskiego. Odmianki regionalne. Redakcje. Kanon SCS. Alfabet i fonetyka. I palatalizacja.

Co to jest język staro-cerkiewno-słowiański? To pierwszy język słowiański w formie pisanej, opracowany na potrzeby bizantyjskiej misji chrystianizacyjnej na Wielkich Morawach, począwszy do 863 roku aż do roku 865. Oparty został on na gwarach sołuńskich (jako że Cyryl i Metody pochodzili z Salonik, z słowiańska zwanych Sołuniem), należących do grupy dialektów bułgarsko-macedońskich, których inne gwary dały początek współczesnym literackim standardom bułgarskiego i macedońskiego.

Jaki jest stosunek SCS do prasłowiańszczyzny? SCS nie jest tożsamy z j. prasłowiańskim – zaszły w nim już pewne zmiany dialektalne, charakterystyczne tylko dla niego (takie jak przestawka w grupach -or-, w j. psł. mamy *gărd [> gord], w SCS zaś град <grad>). Jednakże do X wieku – tj. do zaniku samogłosek zredukowanych, jerów (ь, ъ) - można wciąż mówić o  wspólnocie prasłowiańskiej, choć zróżnicowanej dialektalnie. W tym ujęciu można by uważać SCS za późną gwarę prasłowiańską. ALE! Raz jeszcze należy podkreślić, że SCS nie jest tożsamy z naukową rekonstrukcją j. prasłowiańskiego, choć oczywiście stanowił najistotniejsze jej źródło.

Jaki jest stosunek SCS do późniejszego i współczesnego języka cerkiewnego? Języka współcześnie używanego we wschodniej liturgii słowiańskiej nie można utożsamiać z SCS; rzecz ma się podobnie z językiem cerkiewnosłowiańskiego piśmiennictwa późnego średniowiecza i epoki nowożytnej, czy to na Rusi i w Rosji przed Łomonosowem, czy np. w Serbii lub Bułgarii.

   W czasie gdy SCS funkcjonował jeszcze nie podlegając silniejszej dezintegracji, wraz z kolejami dziejów liturgii słowiańskiej, powstało kilka jego odmianek regionalnych. Pierwszą z nich była odmianka panońsko-morawska. Wiąże się ją z misją morawską, powstał w niej np. głagolicki Mszał kijowski, najstarszy zabytek kanonu SCS (patrz dalej). Bardzo charakterystyczną jej cechą jest występowanie głosek /c/ <ц> /ʒ/ <ѕ> w miejsce scs. /št/ <шт, щ> /žd/ <жд> - to wpływ zachodniosłowiański (rozwój prasłowiańskich grup *tj, *dj, np. psł. *svetja, *medja > pol. świeca, miedza, błg. свeшта, межда <svešta, mežda>). Z narastającymi konfliktami z duchowieństwiem niemieckim, które zakończyły misję morawską, uczniowie Cyryla i Metodego przenieśli się na południe, do Ochrydy – dzisiejsza wschodnia Macedonia - i Presławia – dzisiejsza środkowa Bułgaria. Powstały tam dwie kolejne odmianki: ochrydzko-macedońska (odmianka do XII-XIII w. wierna głagolicy – alfabetowi słowiańskiemu, stworzonemu przez Cyryla, inspirującego się twórczo rozmaitymi znanymi sobie pismami; powstały w niej Kodeks zografski czy Kodeks mariański) oraz presławsko-bułgarska (jako pierwsza zastosowała ówczesną majuskułę grecką z użyciem znaków głagolickich dla głosek specyficznie słowiańskich – cyrylicę; powstały w niej np. Kodeks supraski czy Księga Sawy). Równolegle w Czechach do XII w. stosunkowo swobodnie rozwijała się głagolicka odmianka czeska, w której powstały np. Fragmenty praskie.

   Wraz z dezintegracją piśmiennictwa słowiańskiego do języka wkradało się coraz więcej cech języków ludowych – przede wszystkim w sferze fonetyki (a więc: pisowni), a także składni; morfologia pozostawała zwykle stosunkowo wierna normie SCS. Powstawały tzw. redakcje języka cerkiewno-słowiańskiego, spomiędzy których można wymienić redakcję ruską (od XI w. - np. Ewangeliarz Ostromira), serbską (od XII w. - np. Ewangeliarz Mirosława) i chorwacką (od XII w., jako jedyna zachowała głagolicę; kiedy w XV w. odnawiano liturgię słowiańską w Pradze, cesarz Karol IV sprowadził właśnie chorwackich mnichów glagolašy).
   Twórcze piśmiennictwo w redakcjach rozwijało się, z grubsza mówiąc, do oświecenia, kiedy to w Rosji przeprowadzono reformę Łomonosowa, wprowadzającą piśmiennictwo w dialekcie ludowym (który zdążył mocno nasiąknąć wpływami cerkiewnymi), a w Serbii wpierw zaczęto używać języka mieszającego cechy cerkiewne i ludowe (słowianoserbski), by ostatecznie przejść na język czysto ludowy, skodyfikowany przez Vuka Karadžicia.

Czy SCS znany jest ze źródeł współczesnych Cyrylowi i Metodemu? Nie. Znany jest on z tzw. kanonu SCS, tj. 10 najstarszych i najwierniejszych odpisów zabytków epoki cyrylometodejskiej. Noszą one cechy prasłowiańskie (zachowanie nosówek /ǫ, ę/ <ѫ, я/ѧ>, jaci /ě/ <ѣ>, jerów *ĭ, *ŭ > /ь, ъ/ <ь, ъ>) i wczesne cechy bułgarsko-macedońskie (*TărT > TraT, *tj, dj > št, žd). Zrzadka pojawiały się też cechy języków przepisywaczy (mogły np. w jedynm tekście występować postaci zachowawcze i nowsze, np. z niezwokalizowanym jerem i z wokalizacją – дьнь : день <dьnь : denь>).

Jak najkrócej opisać fonetykę i pisownię SCS, by móc przejść do jakichś konkretów? Od razu zaznaczę, że nie będę zajmował się tu głagolicą – kto chce, może poczytać sobie na Wikipedii. Większość zabytków została przedrukowana potem i tak cyrylicą. Co do głosek, to cóż, jak to z głoskami bywa, dzielą się one na spółgłoski i samogłoski.
Jeśli chodzi o spółgłoski, nie ma w nich nic zaskakującego dla Polaka. Brak oczywiście miękkich ń, ś, ź, ć, dź, l (bo scs. <l> odpowiada polskiemu <ł>), brak też h i f pochodzących z pożyczek (tzn. brak ich systemowo, /f/ pojawia się grecyzmach). Spółgłoski dzielą się na:
- wargowe: v <в>, m <м>, b <б>, p <п>
- przedniojęzykowe: r <р>, l <л>, n <н>, d <д>, t <т>, z <з>, s <с>, ʒ <ѕ> [dz], c <ц>
- palatalne: r’ <р, р̂> [~rj],  l’ <л, л̂> [~lj], n’ <н, н̂> [ń], j*   ž <ж> [ż], š <ш> [sz], č <ч> [cz]
- tylnojęzykowe: k <к>, g <г>, x <х> [ch]
* - Co do zapisu [j], to był on rozmaity – między samogłoskami często je pomijano; często działo się tak też w nagłosie (wpływ bułgarsko-macedoński, gdzie nagłoskowe [j] zanikło). Po samogłosce zapisywano je tak samo jak [ i ], przez <и>, przed samogłoską zaś często korzystano z takich znaków jak <ꙗ> [ja], <ѥ> [je], <ю> [ju]. Do zapisu grupy [ja] korzystano też z jaci <ѣ>, choć zwyczaj ten dużo powszechniejszy był w głagolicy. Spotyka się z rzadka również zapisy przez symbole oznaczające [ i ] (patrz dalej).
Miękkie [r, l, n] często były zapisywane jednakowo jak ich twarde odpowiedniki.

Co do samogłosek, to ich system dosyć znacząco różnił się od polskiego. Po pierwsze, wspomnieć należy od samogłoskach zredukowanych, jerach, które miały długość angielskiej szwy np. w wyrazie before, a występowały w dwóch barwach – tylnej (zbliżonej do [ u ] czy [a]), zapisywanej <ь>, i przedniej (zbliżonej do [ i ] czy [e]), zapisywanej <ъ>.
Ponadto w SCS występowały sonanty, tzn. spółgłoski sylabotwórcze, tak jak w czeskim Vltava, krk czy serbsko-chorwackim Srbija, Hrvatska. Ich wymowę można opisać tak, że przed spółgłoskę [r], [l] wstawiana jest bardzo krótka samogłoska o barwie [y] czy też szwy. W przypadku SCS były dwie możliwości barwy samogłoski: przednia i tylnia, stąd też sonanty również mogły być przednie – tzn. miękkie (zapisywane zwykle <ьр, ьл>) – i tylnie, tzn. twarde (zapisywane zwykle <ър, ъл>).
SCS miał jeszcze jedną samogłoskę nieznaną polszczyźnie, tj. jać, zapisywana przez <ѣ>, a w transkrypcji <ě>. Jej barwa prawdopodobnie bliska była [æ], znanemu np. z ang. cat. Tradycyjnie czyta się ją jako [je], oprócz pozycji po i przed inną samogłoską, gdzie czytana jest [ja].
Istotny jest podział samogłosek na przednie i tylnie. Oto stosowne zestawienie:
- samogłoski przednie: ě <ѣ>, e <e>, i <и, і, ї>, ę <ѧ*>, ь <ь>
- samogłoski tylnie: a <a>, o <o>, u <у, ѹ, ꙋ>, y <ъі*>, ǫ <ѫ>, ъ <ъ>
* - w typografii współczesnej cyrylicy znak ten rozwinął się w <я> i tego znaku będę dalej używał; znak <ъі> rozwinął się w <ы>, ale zapis taki w SCS mógłby być mylący.
   Do zapisu słów greckich oraz liczb pojawiały się czasami jeszcze znaki: ф <f>, ѡ <o> ѯ <ks>, ѱ <ps>, ѳ <t> - wariant redakcji południowosłowiańskich / <f> - wariant redakcji wschodniosłowiańskich, ѵ <i>. Prócz tego istniało sporo pozycyjnych i niepozycyjnych wariantów graficznych ww. liter. Rozpoznać jest je stosunkowo łatwo.

Czym była I palatalizacja? Pierwsza palatalizacja była zmianą miejsca wymowy spółgłosek tylnojęzykowych pod wpływem następujących po nich samogłosek przednich. Rzecz przedstawić można następująco:
k <к>, g <г>, x <х>
+
ě <ѣ>, e <e>, i <и, і, ї>, ę <ѧ>, ь <ь>
=
č <ч>, ž <ж>, š <ш>
Był to po pierwsze proces historyczno-fonetyczny, ostatecznie zmieniający postać tematów wyrazów, np. *kĭrnos > kĭrnŭ > kŕ̥nъ > čŕ̥nъ <чьрнъ> ~ por. pol. czarny. Gdyby jednak tylko to, to można byłoby o nim zapomnieć i spokojnie spać (no, oczywiście, jeśli nie interesuje nas gramatyka historyczna języków słowiańskich – a interesuje nas). Pojawia się on jednak - jako proces morfonologiczny - również w paradygmatach morfologicznych odmiany rzeczowników i czasowników, zmieniając kształt fonetycznych poszczególnych ich postaci, np. niektórych przypadków – o czym za chwilę.

Jak wyglądała deklinacja rzeczowników w SCS? W polskim, jak wiemy, istotnym wyznacznikiem przynależności do deklinacji jest rodzaj gramatyczny, zaś wyjątki typu mężczyzna, choć istotne, są nieliczne. W SCS było inaczej – wyznacznikiem jest samogłoska tematyczna (względnie spółgłoska). Ale, samogłoski te widoczne były dobrze w epoce wczesnoprasłowiańskiej, zaś w SCS można je odtworzyć, mając pewną wiedzę dodatkową. O tym potem. Istnieją następujące deklinacje scs.:

- I deklinacja – dzieli się na 2 podtypy (analogia z polską deklinacją męską, np. ród)
1. o-tematyczna
- rzeczowniki rodzaju męskiego o końcówce mianownika (NOM.) liczby pojedynczej (sg.) –ъ
- rzeczowniki rodzaju nijakiego o końcówce NOM. sg. –o
2. jo-tematyczna
- rzeczowniki rodzaju męskiego o końcówce NOM. sg. –ь, a o temacie zakończonym na spółgłoskę palatalną (oprócz wymienionych wcześniej, należą do nich również grupy <št> i <žd>)
- rzeczowniki rodzaju nijakiego o końcówce NOM. sg. –e

- II deklinacja – analogia z polską deklinacją żeńską (np. żona)
1. a-tematyczna – rzeczowniki rodzaju żeńskiego o końcówce NOM. sg. -a
2. ja-tematyczna
- rzeczowniki rodzaju żeńskiego o końcówce NOM. sg. –a, a o temacie zakończonym na spółgłoskę palatalną
- rzeczowniki rodzaju żeńskiego zakońcozne w NOM. sg. na –yni

- III deklinacja – u-tematyczna – następujące rzeczowniki rodzaju męskiego zakończone w NOM. sg. na –ъ: činъ `urząd, godność`, domъ `dom`, ledъ `lód`, medъ `miód`, mirъ `pokój, świat`, polъ `pół`, sanъ `urząd, godność`, synъ `syn`, volъ `wół`, vrъxъ `wierzch` - analogia z deklinacją pol. rzeczownika wół czy wołaczem synu

- IV deklinacja – i-tematyczna
- rzeczowniki rodzaju męskiego o końcówce NOM. sg. –ь
- rzeczowniki rodzaju żeńskiego o końcówce NOM. sg. –ь – analogia z polską deklinacją żeńską na spółgłoskę, np. nić

- V deklinacja – spółgłoskowa
1. podtyp z roszerzeniem tematycznym –ъv-, w NOM. sg. końcówka –y, większość w rodzaju żeńskim – analogia z polskimi rzeczownikami żeńskimi na –ew, np. cerkiew, krew
2. podtyp –en-:
- w NOM. sg. końcówka –y – w rodzaju męskim – analogie z polskimi rzeczownikami męskimi na –eń, np. kamień, płomień
- w NOM. sg. końcówka –ę – w rodzaju nijakim – analogia z polskimi neutrami na –ę takimi jak imię, brzemię, ciemię, plemię, siemię
3. podtyp –es-, w NOM. sg. końcówka –o, wszystkie w rodzaju nijakim – w polskim analogiczna tylko forma oboczna niebiosa, poza tym też uxo, oko, kolo („okrągłe części ciała”), drěvo, slovo, čudo, divo („cuda i dziwy”)
4. podtyp –ęt-, w NOM. sg. końcówka –ę, wszystkie nijakie – w polskim analogia z neutrami nazw stworzeń młodych na –ę, np. cielę, jagnię, oślę
5. podtyp –er-, w NOM. sg. końcówka –i, chwała bogu tylko dwa feminina: mati `matka`, dъšti `córka`; w polskim reliktem jest postać mać (pochodzi od NOM. sg.) i macierz (pochodzi od biernika sg.; -erz- to potomek rozszerzenia tematycznego –er-); [r] w wyrazie córka również pochodzi z rozszerzenia tematycznego

Jak mogę odmienić coś po staro-cerkiewno-słowiańsku? Dobrze, weźmy I deklinację, rodzaj męski, typ o-tematyczny, wyraz gradъ, tzn. `miasto`, dobrze nam znany z arcycerkiewnego zapożyczenia w rosyjskim – Leningrad.

sg.
NOM. grad-ъ (por. pies)
GEN. grad-a (por. kogo? psa)
DAT. grad-u (por. komu? psu)
ACC. grad-ъ (por. stół – uwaga! brak kategorii żywotności czy osobowości)
INS. grad-omь
LOC. grad-ě (por. w kim? w psie)
VOC. grad-e (por. o! psie)
du. – aha, w SCS jest oczywiście również liczba podwójna
NOM.-ACC.-VOC. grad-a (por. dw-a psy, stoły, głośniki)
GEN.-LOC. grad-u (por. na ręku – bo są dwie ręce)
DAT.-INS. grad-oma (por. rękoma – uwaga! pol. ręka przyjęła końcówkę męską; scs. rǫka ma inną)
pl.
NOM. VOC. grad-i (por. Szwedzi, profesorzy, adwokaci, psi)
GEN. grad-ъ (por. jak w pol. rodzaju nijakim, np. brak słów)
DAT. grad-omъ (por. psom, grodom – uwaga! pol. uogólnił tę końcówkę na wszystie rodzaje)
ACC. grad-y (por. pol. NOM. psy, grody, stoły)
INS. grad-y (por. przed laty)
LOC. grad-ěxъ (por. arch. w niebiesiech)

Jak można zauważyć, w LOC. i VOC. sg., a także NOM.-VOC. i LOC. pl. końcówki zawierają samogłoski przednie. Co stanie się, gdy odmienimy rzeczownik zakończony na spółgłoskę tylniojęzykową, np. bogъ `bóg`? Czy we wszystkich tych przypadkach dojdzie do I palatalizacji? Nie! Ponieważ była ona pierwsza, najstarsza, to w czasie jej zachodzenia fonetyka SCS była inna niż w czasie kodyfikacji i w LOC. sg. i pl. oraz NOM. pl. końcówki nie zawierały samogłoski przedniej, tylko dwugłoskę. I palatalizacja jest tu zjawiskiem morfonologicznym, które dotyka VOC. sg. I deklinacji o-tematycznej.

np.: NOM. sg. bogъ - VOC. sg. *bog-e > bože

O boże! A gdzie coś podobnego jeszcze może zajść w odmianie rzeczownika? W VOC. sg. I deklinacji jo-tematycznej rzeczowników na –ьcь, np. otьcь `ojciec`. Rzeczowniki te pierwotnie należały do deklinacji o-tematycznej, ale wskutek późniejszych procesów (*otĭkos > *otьkъ > otьcь;  o czym, a jakże, potem) zmieniły przynależność, pozostawiając relikt w postaci ich VOC. sg. Zakończenie –ьc-ь zmienia się wówczas w –ьč-e, np. NOM. sg. otьc-ь – VOC. sg. otьč-e.

Czy skoro przez to wszystko przeszliśmy, możemy odmienić jeszcze coś w rodzaju nijakim? Naturalnie, nie ma nic prostszego, bo odmiana jest niezwykle podobna, za to brak niemiłych niespodzianek w postaci VOC + znana np. z łaciny tożsamość NOM. ACC. i VOC.

sg.
NOM.-ACC.-VOC. piv-o
GEN. piv-a
DAT. piv-u
INS. piv-ě
LOC. piv-omь
du.
NOM.-ACC.-VOC. piv-ě (por. Mądrej głowie dość dwie słowie)
GEN.-LOC. piv-u
DAT.-INS. piv-oma
pl.
NOM.-ACC.-VOC. piv-a
GEN. piv-ъ
DAT. piv-omъ
INS. piv-y
LOC. piv-ěxъ

To by było na tyle w pierwszym rzucie. O następnych deklinacjach, o I koniugacji, o rozwoju głosek scs. z prasłowiańskiego – w następnej lekcji. Tymczasem zadania powtórzeniowe. Warto kierować się w nich intuicją z języka polskiego.

Zadania
῾інѫ притъчѫ прѣдъложи ῾імъ г҃лѧ · оуподоби сѧ ц҃рствие н҃бское · ч҃коу сѣвъшюмоу доброе сѣмѧ на селѣ своемь · съпѧштемъ же ч҃комъ · приде врагъ его · ῾і всѣ плѣвелъ · посрѣдѣ пьшеницѧ і отиде ·  ӗгда же проӡѧбе трѣва · ῾і плодъ сътвори · тъгда ави сѧ ῾і плѣвелъ ·  пришедъше раби г҃ноу рѣшѧ · г҃и не добро ли сѣмѧ сѣлъ еси на селѣ твоемь · о̆тъкѫдоу оубо іматъ плѣвелъ · о̆нъ же рече ῾імъ врагъ ч҃скъ се сътвори · раби же рѣшѧ емоу · хоштеши ли оубо да шьдъше ῾ісплѣвемъ ѧ ·  онъ же рече ни · еда въстръгаѭште плѣвелъ · въстръгнете коупъно съ њимь ῾і пьшеницѫ ·  оставите коупъно расти обое до жѧтвы · ῾і въ врѣмѧ жетвѣ · рекѫ дѣлатељемъ · съберѣте пръвѣе · плѣвелъ · ῾і съвѧжате ѧ въ снопы ѣко жешти ѧ · а пьшеницѫ съберѣте въ житьницѫ моѭ ·

1. Określić deklinację zaznaczonych rzeczowników
2. Znaleźć rzeczowniki I deklinacji i określić ich postać gramatyczną
3. W których ze znalezionych rzeczowników w VOC. sg. zaszłaby I palatalizacja i jak brzmiałyby utworzone postaci?
4*. Czy w tekście są jakieś cechy języka przepisywacza? Jakie?

Skróty: г҃лѧ: глаголя `mówiąc`, ц҃р: царь, н҃б: небо, ч҃к: чѣловѣкъ, г҃н: господинъ, г҃и: господи

Spoiler
[close]

5
Polszczyzna / Wyrazów nieodmiennych nie będzie
« dnia: Listopad 30, 2013, 18:32:14 »
Zobaczyłem gdzieś takie zdanie: stowarzyszenie zostało założone przez Lucynę Labocha. I uderzyła mnie nienaturalność nieodmieniania żeńskich nazwisk. A potem przemyślałem sprawę i uznałem, że byłoby korzystnie, gdyby móc odmienić każdy rzeczownik w języku polskim. W tym celu przedkładam reformę ortografii, która byłaby możliwie wierna tendencjom języka potocznego - tym oczywiście, które deklinacji się nie wyzbywają.

Wyrazy rodzaju męskiego odmieniać się będą:
na -a jak wojewoda, np. Łukaszenka-Łukaszenki,
na -e jak Dante, np. Kripke-Kripkego,
na -i jak krótki, np. Dali-Dalego albo zombi-zombiego,
na -o jak Fredro, np. Tito-Tity,
na -u jak Fredro (poza Nom.), np. Nehru-Nehry,
na -y jak mądry, np. Kerry-Kerrego
na spółgłoski jak kot, dzień, np. Schroeder-Schroedera, Bush-Busha.

Wyrazy rodzaju nijakiego odmieniać się będą:
na -e jak Zakopane, np. Belize-Belizego,
na -o jak okno, np. stereo-sterea,
na -u jak pole (poza Nom./Acc.), np. kakadu-kakada.
Wyraz na -a przejdą do rodzaju żeńskiego, a na spółgłoski (np. cayenne, Kusz) - do rodzaju męskiego.

Wyrazy rodzaju żeńskiego odmieniać się będą
na -a jak żona,
na -e jak żona (poza Nom.), np. Hekate-Hekaty,
na -i jak pani, np. I. Gandhi - I. Gandhi,
na -o jak Fredro, np. B. Bhutto - B. Bhutty - z B. Bhuttą,
na -u jak Fredro (poza Nom.), np. I. Ceauşescu - I. Ceauşeski,
na -y jak pani, np. Fanny - Fanny - z Fanny'ą,
na spółgłoskę:
a) na (b, c, ć, dź, f, j, l, m, ń, p, rz, ś, w, ź, ż, dz, sz, cz) - jak Bydgoszcz, np. Merkel - Merkeli,
b) na (d, g, h, k, ł, n, r, s, t, z):
- rzeczowniki pospolite bez silnie przypisanego rodzaju - przejście do rodzaju męskiego,
- pozostałe rzeczowniki pospolite i imiona własne nie-nazwiska: odmiana jak żona (poza Nom.), np. Benazir - Benaziry,
- nazwiska: końcówka -owa niezależnie od stanu cywilnego, np. Thatcherowa - Thatcherowej.

Przykłady: Prezydent Ukrainy Wiktor Janukowycz tłumaczy się Angeli Merkeli. Kulisy ślubu Joanny Krupy. Spotkanie Edward Kennedy'ego z Indirą Gandhią. Wszyscy znamy historię Eleny Ceauşeski. Polityka Jawaharlala Nehry po objęciu stanowiska.

6
Polszczyzna / Nazwy miejscowe na Ziemiach Odzyskanych
« dnia: Styczeń 02, 2013, 20:53:48 »
Wątek pokrewny: toponimia Prusiech.

W zasadzie nie będę zaczynał żadnym elaboratem, rozpoczynam wątek otwarty. Iskoni spytam, co sądzicie o nazwaniu Landzbark Lubuski dla Gorzowa alias Kobylej Góry? Przyswojenie "Berg" jako -bark spotykamy w nazwie "Lidzbark Warmiński", chyba wznikłej przyrodnie, lanc- zaś bierze się z "Lanckorony"*. Upodobnienie w nazwie jest wsteczne, tak jak w "Lanckorona", nie zaś na modłę czeską postępowe, jak w "Lanšperk". Proponuję też przyswojenie "Frankenstein" (ob. Ząbkowice) jako Franksztyn - pominięcie -en- w nazwie przyswojonej występuje też w nazwie Rabsztyna, wznikłej od "Rabenstein".

* EDIT: Widzę, że ongi, nażałość dziś udybion Dynozawr, przedkładał "Lędzbark". Nie natknąłem się na przyswojenie niemieckiego "an" jako "ę" w nazwach lokowanych miejscowości - działało to chyba tylko odwrotnie, więc przedkładam, co przedkładam.

7
Zasadnicze cechy lęskiej redakcji języka (staro-)cerkiewno-słowiańskiego

a) cechy redakcji morawskiej:
- *tj > /c/, *dj > /ʒ/ (zamiast št, žd),
- zachowanie grupy /dl/ (zamiast /l/),
- instr. sg. masc. na -ъmь (zamiast -omь),
- zachowanie nosówek,
- użycie zaimka pytajnego čьso;.

b) rozwinięcie własnych tendencyj:
- konsekwentne opuszczanie opuszczanie słabych jerów,
- w większości pozycyj (wyjątek: po /k/, /g/, /x/ - poza niektórymi częściej używanymi słowami) mocny jer twardy jest zachowany,
- mocny jer miękki, tam gdzie nie wymieniał się na ø morfologiczne, wymieniany był na /e/,
- w rzadziej używanych słowach, a poza końcówkami morfologicznymi, zamiast /ě/ czasem kładzie się /e/,
- wtargnięcia /ъ/ w miejsce /o/ w wielu paradygmatach, np. w odmianie zaimka wskazującego tъ,
- nieużywanie aorystu asygmatycznego,
- konsekwentne ściąganie grup -ěa- do -ě- w imperfekcie,
- używanie wyłącznie dłuższych form imperfektu od «byti»,
- częstsze wykorzystywanie długiej odmiany przymiotnika,
- stopniowe odstępstwa leksykalne od języka kanonu SCS.

Tutaj mamy do czynienia z tekstem, który pochodzi z Kodeksu Sędomirskiego z końca XIV wieku, ale z pewnością jest to wierna kopia starszego kodeksu (no dobra, nic ciekawego):
Cytuj
[J 1, 1-17; w: Kodeks Sędomirski]
Іскони бѣше слово · і слово бѣше отъ б҃а · і б҃ъ бѣше слово ·  се бѣше іскони отъ б҃а · всѣ тѣмь быхѫ · і без него ничсоже не бы · еже бы · въ тъмь животъ бѣше · і животъ бѣше свѣтъ ч҃комъ · і свѣтъ въ тьмѣ свьтитъ сѧ · і тьма его не обьѧтъ · Бы ч҃къ · посланъ отъ б҃а · імѧ емоу іоанъ · си приде въ свѣдетельство · да свѣдетельствоуетъ о свѣтѣ · да вси вѣрѫ імѫтъ імь · не бѣше тъ свѣтъ · нъ да свѣдѣтельствоуетъ о свѣтѣ · Бѣше свѣтъ істинны · іже просвѣцаетъ всѣкого ч҃ка · грѧдѫцаего въ миръ · въ мирѣ бѣше · і миръ тѣмь бы · і миръ его не позна · Въ своѣ приде · і свои его не приѧхѫ · елико же іхъ приѧтъ і · датъ імъ власть чѫдъмъ б҃жемъ быти · вѣроуѭцимъ въ імѧ его ·  іже не отъ крви · ни отъ похоти плътьскѣ · ни отъ похоти мѫжскѣ · нъ отъ б҃а родихѫ сѧ · І слово плъть бы · і вседли сѧ въ насъ · і видѣхомъ славѫ его · славѫ ѣко іночѧднъго отъ о҃ца · іспълнь благодѣти и істины · Іоанъ свѣдетельствоуетъ о немь · і възъва г҃лѧ · си бѣше егоже рекохъ · грѧды по мьнѣ предъ мноѭ бы · ѣко пьрьвеі мьне бѣше · і отъ іспълнение его мы вси приѧхомъ · Благодѣть въз благодѣть · ѣко законъ мосѣъмь данъ бы · благодѣть і истина і҃с х҃мь быстъ ⁘

A tutaj przykład oryginalnie lęskiego tekstu cerkiewno-słowiańskiego z XIII wieku:
Cytuj
І р҃е пьрьвеі сѣдѧцемь · встань іж сѧ къ доброу четворо дѣлꙗ обленѣѭтъ · да на бѫдѫца добро не глѧдаѭтъ · да любоуѭтъ въ временнѣ добрѣ · да не памѧтаѭтъ чего імъ даѥтъ  · да не імѫтъ  о себѣ ниеднъіѣ печѣ · І тѣмжє да Б҃а не хцѧтъ оузьрѣть · къ доброу встатъ сѧ обленѣѭтъ · тако слѣпцьмь добрѣ сѧ знаменоуѭтъ · О імже писаѥтъ с҃тъ Лоука · слѣпьць сѣдѣше при пѫти · Слѣпъ ꙗко на бѫдѫце добро не глѧдаше · сѣдѣше ꙗко въ временнѣ добрѣ сѧ любоваше · при пѫти ꙗко чсо емоу дано не не памѧташе · оубогъ ꙗко ничсо добро оу себѣ не імаше · Оубо же да с҃та Екатерина добръі свести бѣше · къ гласоу С҃на Б҃а въста ⁘
Jakieś podejrzenia wobec niego? ;)

Za jakiś czas napiszę krótko o historii cerkiewszczyzny na ziemiach Lęchii.

8
Języki naturalne / Słowiańskie dialekty zachodniopomorskie
« dnia: Październik 16, 2012, 00:08:55 »
Ponieważ ktoś pytał o wiadomości o dialektach zachodniopomorskich, zaczęły mi one chodzić po głowie. Jako że jednym z nielicznych źródeł do nich jest onomastyka, zachowana w starych dokumentach, wziąłem się za Codex Pommeraniae diplomaticus. Na początek chciałem sprawdzić rzecz oczywistą - obecność przegłosu lechickiego. I zastanawiam się, czy poniższy przykład dokumentuje jego przebieg:


*lěsanъ
/Lassan s. 510, s. 531, s. 629, s. 813, Lesane s. 32, Lisanj s. 179, Lessan s. 61. s. 134. s. 250. -az s. 106, s. 109, s. 176 (Land 983)/
1138 (Lutharius romanorum imperator augustus): cum rochowe, lesane, meserechs et sitne
1168 (Conradus pomeranorum episcopus): In proujncia quoque uicina que dicitur Lessan
1177 (Boguslaus pomeranorum dux): In prouincia lessaz villam reuene
1194 (Kanutus Dei gratia Danorum Sclauorumque Rex): Decreuimus itaque quatinus castro Waleguste: Bukoue, Lisanj, Siten (...)
1216 (Siguinus pomeranorum episcopus): (...) In prouincia Lessan uillam Reuene
1236 (Brunwardus zwerinensis episcopus): terras Lassan et Wolgast diusim habere
1236 (Brunwardus zwerinensis episcopus): et totam decimam in terra Lassan
1241 (Conradus Caminensis Episcopus): in Lassan uilla Reuene
1248 (Barnim dux Slauorum): Theodericus plebanus de Lassan

Tu dwa inne, już przegłoszone przykłady.

*bělokur(ъ?)
Bialcur s. 351; Balocure s. 622
1224 (Anastasia ducissa pomeranorum): "Tribuis cum piscatura et omnibus attinetiis suis: Topatle, Szwetie [Świecie], Bailcur [Białokury], Jorewino [Gerwin = Jarowin] (...)"
1240 (Wartizlaus dux Pomeranorum): "Tupadla cum taberna in Dambsniz, Zwete, Balocure, Gorewino, Drosdowo"

*bělaja
Bialla (b. Schwetz s. 578) Bale s. 182, s. 674. Beale s. 185 (s. 993)
1198 (Grimislaw, princeps Pommeraniae): scilicet Lubisow, Thessow et Bale
1198 (Grimislaw) villas desertas Scedru et cernotino (...) in Thescov videlicet et Beale
1243 (Michel Wladislauiensis episcopus) in ipsa villa Lubeschow, in Thessow, et in Bale


*lěs(k)ovnica?
Lacenisse, Lascenisse s. 584. = Gothensee
1239 (Barnym Dux Slauorum): riuulum qui fluit de stagno [jezioro] Lascenisse versus antiquam domum que aldehusen dicitur sitam in opposito Clippegure
*lěsovnica?
Lassovniza B. 698
1243 (Barnym dux Slauorum): et riuum qui dicitur Lassovnisza [neben Korswandt]

Sprawy bywają wszelako bardziej złożone, gdy do niemieckiego i kancelaryjnej łaciny przeniknie forma starsza, jak np. w przypadku miejscowości Belbug. Do tego źródła, jako że są z XII-XIII wieku demonstrują stan spłynięcia się nosówek, znany z polszczyzny. Tak żeby dać do myślenia sobie i zwolennikom języka pomorskiego, który był, tylko zaginął.

9
Conlangi: a priori / Dormbo ehpon
« dnia: Wrzesień 21, 2012, 01:11:16 »
Co byście powiedzieli na język, którego stosunki składniowe skupiają się na okoliczniku miejsca? Czy możliwe jest w ogóle zaprojektowanie takich struktur?

Próbowałem coś takiego zaprojektować i jutro się tym pochwalę, ale - od strony teoretycznego zamysłu - czy to ma prawo być udane?

10
Nauka natlangów / Segítsen nekem a magyar
« dnia: Sierpień 26, 2012, 15:29:50 »
...co ma oznaczać "pomóżcie mi z węgierskim". Ponieważ zwróciłem uwagę, że na tym forze połowa używacieli zna węgierski, liczę że nie będzie to wołanie na pustyni.

Stacja I. Mamy w węgierskim koniugację określoną i nieokreśloną. Jaka jest między nimi różnica? O, tu poniżej rzucę tabelki, a przed tym jeszcze harmonię samogłoskową sobie dla przypomnienia.

harmonia samogłoskowa (przejrzystościku pomijam długie)
tylnie: a - o - u
środkowe: i
przednie: e - ö - ü

koniugacja określona
sg. - pl.
1. én -om/em/öm - mi -juk/jük
2. te    -od/ed/öd - ti -játok/itek
3.  ő    -ja/i - ők -ják/ik

koniugacja nieokreślona
sg. - pl.
1. én    -ok/ek/ök - mi -unk/ünk
2. te -sz - ti -tok-tek
3.  ő -ø - ők -nak/nek

W takim razie, gdy chcę zamówić piwo, mówię Kérek egy sört czy Kérem egy sört? A jakby ktoś chciał dwa: Kéri kettő söröket, Kéri kett sört, Kér kettő söröket czy Kér kett sört? (Gdzie -k to końcówka mnoga, a -t to biernikowa, tak? A kiedy mogę ją przykleić do rzeczownika bez spójki?)

No i jeszcze może dowiem się, czegoś ciekawego, jeżeli spróbuję się poznęcać nad zwrotami grzecznościowymi.

Dzień dobry: Jó napot - rozumiem, że to najpodstawowsza forma przymiotnika `dobry`,  napot zaś to biernik od nap dzień;
Dziękuję: Köszönöm - to 1. os. sg. koniugacji określonej od köszön `dziękować`; `dziekujemy` to będzie w takim razie köszönömjük?
A `proszę` przy wręczaniu np. pieniędzy? Można powiedzieć kérem?
Przepraszam: Bocsánat - to tak naprawdę rzeczownik `przeprosiny` (?);
No i podstawowe nem értem `nie rozumiem`, gdzie nem to podstawowy znacznik negacji, a értem to 1. os. sg. koniugacji nieokreślonej od ért `rozumieć`. A igen to `tak`.

Teraz spróbuję zapamiętać końcówki koniugacji. Będę piekielnie wdzięczny za pomoc, za odpowiedź choćby na część pytań.

A, źródła mojej informacji to głównie HungarianReference.com i Google Tłumacz.

11
Conlangi: a posteriori / Poszysna
« dnia: Sierpień 04, 2012, 16:41:04 »
Poszysna jes jẽzykẽ, turë wyodżi szë od spuczësneo jẽzyka poskėo, alë podanë zosä szereoë zmän fonetysznë, turë zapoėdżi moszna döżecz üsz wë dżyszėszëm jẽzyku.

Fonetëka poszyznë

Sãogäski krukė
a /a/, ã /ã/, ä /ɑ/, e /ɛ/, ẽ /ɛ̃/, ė /e/, ë /ə/, i /i/, o /ɔ/, õ /ɔ̃/, ö /ø/, u /u/, ü /y/, y /ɨ/

Dyftõgi i sãogäski dugė
a) opadające - większość to dyftongi z nosówką lub szwą jako drugim składnikiem; do tej grupy zaliczają się też długie samogłoski;
b) rosnące - pozostałe;

Nie wszystkie kombinacje samogłosek są dozwolone, ale muszę to jeszcze ogarnąć umysłem. Są pewne asymilacje.

Sugäske
p, b, c /ʦ/, dz /ʣ/, t, d, f, w /v/, k, g, j, l, m, n, r, s, z, cz /ʧ/, dż /ʤ/, sz /ʃ/, ż /ʒ/, ł /w/, ñ /ɲ/

Tonë - występują jéno na akcentowanych samogłoskach;
ȁ - krótki opadający,
â - długi opadający,
à - krótki rosnący,
á - długi rosnący,
a̋ - akcent poboczny;
(a, w razie potrzeby tony są zaznaczane i pod samogłoskami)

Od spuczësneo jẽzyka poskėo do poszysne - główne przemiany fonetyczne
· zanik ł poza nagłosem sylaby; niskie tylne samogłoski (a i o) pod wpływem sąsiedztwa zanikającego ł przechodzą w samogłoskę ł-koloryzowaną ä;
· zanik w poza nagłosem sylaby bez śladów;
· zanik j poza nagłosem sylaby; niskie tylne samogłoski (a i o) pod wpływem sąsiedztwa zanikającego j przechodzą w ö, e zostaje podwyższone do ė, u, y i ew. ö do ü;
· samogłoski przed zniknionymi spółgłoskami przybierają ton rosnący;
· redukcja nieakcentowanych (pierwszorzędnie i pobocznie) y i e do ë;
· rosnący ton samogłosek w sylabie przed sylabą zawierającą ë;
· zanik spółgłosek tylnojęzykowych zwłaszcza w końcówkach fleksyjnych, nowopowstałe dyftongi przybierają ton długi rosnący; całkowity zanik ch - w nagłosach sylab przejście w k, gdzie indziej zanik;
· przejście międzysamogłoskowych spółgłosek nosowych w samogłoski nosowe ã, ẽ, õ; w akcentowanych sylabach grupy in, un, yn nie są unosowiane, w pozostałych owszem, jako , õ, ;
· ć, dź, ś, ź > cz, dż, sz, ż;
· odmiękczanie: (j)e > ė, (j)o > ö, (j)u > ü, (j)a > ä;
· wskutek ściągnięcia końcówek akcent stał się ruchomy; przepracowana została fleksja;

Mẽdzënardufka wë poszyszñe
E, lȕd żȅmė, pòstã, postã̖cze, czi tùrë drẽ̖czë gö͈d,
Nóa mỳszël dży̏sz zýa nȁs blaskã̬ë prõẽnýi na böá i trȕda.
Dä͈ñ nȁsza zmäá szlȁd peszä͈szi, a ty̏rã ñêö drży̏ pszed czȍsẽ.
Ruszẽ̬ë s pȍsad brö̬ë szwäá, dży̏sz nȉczẽ, ü͈tro szy̏skẽ my̏!

12
Zaczynamy bez litości! Zagadka! Co to za tekst? Co to za język?

Cytuj
Илъ Галя ис тоутъ дезгинътъ ꙟ три парътеі, ѕи єцишци ѻуна кирун Біелџе, аліъ Апитъни, цирцъ ецили ки ꙟ илоур лимба сун номенаци Целте, и нистръ Гали. Или туци дифроун ꙟнтер ши и ѻуне лимбе, єнсцитоуци, закони. Гали ѕи Апитъни дезгинъ илоу пирію Гъримнъ, ѕи Біелџи Матронъ є Шипънъ. Ѕи илоур тоуци фортизми сун Біелџе, пропзиріъ пиръко лонгизми апсоун ѕи или коулци є иле ѻмънетаци проувинце, є минеме шипе а или киман меръкатоури є илу пирътнен єцистоу ємпирътън а єфеменанди или анеми: є проѱими соун Џиръмъни, ки кироун тран Риноу, коу коур конциниминте рабдън ѻуноу разбоі. Ѕи иле каусе причедоун ꙟ иле виртоуте Илвеци є релипи Гали пиръко фире коунцендун коциѕани лоупци коу Џиръмъни, коу ау проіебен или ѕи сар гръници, ау єцили рабдън ѻуноу разбоі ꙟ гръници ѕи илоур. Ѕи илоур ѻунъ, илъ паръте, ка ис ѕиптоу а Гали ипцинере, капе ѻуноу єничоу ѕи илоу пирю Ридъноу, коунцине ши коу или пири Гъримнъ, или уцъни, илър гръници Біелџи, цинге имкъ ѕи Шипъни є Илвіеци илоу пирю Риноу, виръге а илоу ниръдоу. Біелџе риіоун ши ѕи иѱтреми илър гръници Галіе, пирътнен а иле инфріоуре паръци а или пири Рини, спиптън и илоу ниръдоу є илоу истоу. Апитаня пирътне ѕи или пири Гъримне а илър минчоу Пирини є или паръци ѕи или оуцъни ка ис а Єспаня; спиптъ интер илоу віестоу є илоу ниръдоу.

13
Conworldy i althisty / Zasławia
« dnia: Lipiec 09, 2012, 01:21:18 »
Obiecywałem Wam zachodniosłowiańską federację ze stolicą w Cieszynie? Przedstawiam nieco wiadomości o niej!

Zasławia · Záslowensko · Zásławijá· Záslowensko
Lidowý Swaz Záslowenska · Ľudowy Zwią́zĕk Zaslawii · Ľudowy Zwiónzĕk Záslawiji · Ľudowý Zwąz Záslowenska

Flaga:


Godło:


Stolica: Cieszyn
Jest niejako symbolem związku. Choć już przedtem był wyjątkowo reprezentacyjnym miastem, to po powstaniu Zasławii rozrósł się o nową dzielnicę: Nowy Cieszyn.
Ustrój: federacyjna republika ludowa
Sejm Zasławii składa się z dwóch izb: Izby Wytwórców, wybieranej w wyborach pośrednich przez rady zakładowe i inne samorządy, oraz Izby Ziem, do której w wyborach powszechnych wybierana jest równa ilość posłów z każdej rzeczypospolitej i każdego kraju. Ziemskie frakcje tej Izby stanowią jednocześnie władzę ustawodawczą państw związkowych. Głową państwa jest Rada Państwa, złożona z przedsiedników wszystkich rzeczypospolitych i kraju; przewodniczący Rady Państwa - przedsiednik Zasławii - zmienia się co pół roku.
Podział administracyjny: 3 rzeczypospolite związkowe (Rzeczpospolita Czeska, Rzeczpospolita Polska, Rzeczpospolita Słowacka) i 1 kraj związkowy (Kraj Związkowy Śląsk)
Różnica pomiędzy rzecząpospolitą a krajem polega przede wszystkim na tym, że wyłącznie rzeczpospolita może jednostronnie wystąpić ze związku. W takim wypadku ziemie, które dana rzeczpospolita scedowała na Kraj Związkowy Śląska zostają jej zwrócone.
Języki urzędowe: czeski lub słowacki, polski
Dokumenty urzędowe zasadniczo są ogłaszane po czesku, słowacku, wzorcowo-polsku i śląsko-polsku, natomiast czeski i słowacki są uznawane za wzajemnie zrozumiałe bez obowiązku tłumaczenia, podobnie jak polski wzorcowy, śląsko-polski (i kaszubsko-polski).
Języki regionalne: niemiecki, kaszubsko-polski, rusiński, ukraiński, białoruski, litewski
To niekoniecznie wyczerpujący spis. Każde państwo związkowe ma własne przepisy odnośnie języków regionalnych.

Kraj Związkowy Ślą́sk · Swazowý Kraj Slezsko · Kraj Zwiónzkowy Ślónsk · Zwązowý Kraj Sliezsko
Stolica: Cieszyn, a jakże
Języki urzędowe: polski, czeski, śląsko-polski, słowacki, niemiecki
Tablice z nazwami są we wszystkich językach urzędowych - oto dobrodziejstwo Ujednoliconego Prawopisu się ujawnia. W szkołach nauczany jest język wybranej rzeczypospolitej oraz śląsko-polski lub lokalna gwara z elementami historii regionu.
Stosunki ludnościowe:
54,55% Polacy
19,91% Czesi
14,36% Ślązacy
6,80% Słowacy
2,05% Niemcy
0,84% Morawianie

Mapa Zasławii z zaznaczonymi orientacyjnymi granicami Kraju Związkowego Śląsk:
Trochę kiepska ta mapa, ale szukałem jakiejś obejmującej wszystkie 3 państwa i nie mogłem znaleźć odpowiednio dokładniej. No i skończyło się to tak...


Przykłady tekstów w językach urzędowych Zasławii w Ujednoliconym Prawopisie:
Ale ważniejsze od Ujednoliconego Prawopisu jest stopniowe ujednolicanie terminologii poprzez tworzenie szeregów synonimicznych. Nie ma natomiast prób wnikania w głoskownię czy gramatykę albo tworzenia języka sztucznego.

česki:
Wšihni lidé rodí se swobodní a sobě rowní co do dóstojnosti a práw. Sou nadáni rozumem a swědomím a mají spolu jednat w duhu bratrstwí. Každý má wšehna práwa a wšehny swobody, stanowené touto deklarací, bez jakégokoli rozlišowání, zejména podle rasy, barwy, poglawí, jazyka, náboženstwí, politickégo nebo jinégo smýšlení, národnostnígo nebo sociálnígo pówodu, majetku, rodu nebo jinégo postawení.

poľski:
Wšyscy luďe rodzą́ śą woľni i równi pod wzgľądĕm swĕj godnośťi i swyh praw. Są́ oni obdařeni rozumĕm i sumeńem i powinni postąpowať wobĕc innyh w duhu bratĕrstwa. Každy člowek pośada wšystke prawa i wolnośťi zawartĕ w nińejšej dĕkľaracji bĕz wzgľądu na jakekoľwek róžnice rasy, koloru, plťi, jązyka, wyznańa, pogľą́dów poľityčnyh i innyh, narodowośťi, pohodzeńa spolĕčnĕgo, mają́tku, urodzeńa lub jakegokoľwek innĕgo stanu.

śľą́sko-poľski:
Wšyjske luďe rodzóm śe swobodnĕ a równĕ wĕ swojim wĕrće a prawah. Sóm óne òbdařónĕ usóndkem a sómńéńém a majóm powinność wzgléndém inšyh jak brat s bratym postémpować.

slowacki:
Wšetci ľudia sa rodia slobodní a sebe rowní, čo sa týka ih dostojnosti a práw. Sú obdarení rozumom a majú nawzájom jednať w bratskom duhu. Každý má wšetky práwa a wšetky slobody, wyglášené w tejto deklarácii, bez gociakégo rozlišowania najma podľa rasy, farby, poglawia, jazyka, náboženstwa, politickégo alebo inégo smýšľania, národnostnégo alebo sociálnégo powodu, majetku, rodu alebo inégo postawenia.

14
Polszczyzna / Mowa polska, śląska, kaszubska...
« dnia: Czerwiec 14, 2012, 23:06:39 »
Uwaga, zaczynam OT.

Kaszubskiego już bym w to nie mieszał, bo przypadek polsko-kaszubski to już zupełnie inna sprawa (dla wielu kontrowersyjna, dla mnie oczywista).
Sprawa może nie stanowi jakiejś strasznej kontrowersji, ale oczywista nie jest. Przede wszystkim na chwilę obecną nie ma innego wyjścia dla lokalnych narzeczy jak względna odrębność. Wybór pomiędzy akcentowaniem autonomii, a jakąś "normalnością" nie istnieje. Prawda, że kaszubizacja wszechrzeczy jest trochę brzydka, ale urawniłowka wszystkiego do normy RJP-owskiej jest rzeczą stokroć brzydszą. Na moje jest tak. Istnieje abstrakcyjny diasystem polski, który niejako stanowi worek ze wszystkimi głównymi procesami fonetycznymi i morfologicznymi polskiego obszaru językowego, jest langue. I są paroles: mowa śląska, mowa kaszubska, standard polski i w przyszłości - czemu nie! - inne. Zwracam uwagę, że w takim ujęciu lepszą nazwą od języka jest mowa, bo odpowiada podejściu teoretycznemu.

Ustanawiając taki wieloośrodkowy obszar językowy proponowałbym pewien symbol (i jednocześnie dość poważne narzędzie) takiej wspólnoty w postaci prawopisu, który wcześniej już opisałem.

15
Pisma i ortografie / Naczarty z prawopisów bałtyckosłowiańskich
« dnia: Kwiecień 23, 2012, 12:22:11 »
Ponieważ moje myśli z maniaczym uporem obracają się wokół spraw północnej Słowiańszczyzny, stosowny wątek jest koniecznościa. Zamieszczam dziś efekt moich rozmyślań nad ortografiami słowińską i w konsekwencji wendyjską, tj. połabską.

Prawopis słowiński

ciekawsze znaki:
a /a/ - á /ɔu̯/
e /ĭe̯/ - é /e:/
i /ɪ/  - í /i:/
ä /æ/ - u /ʏ:/
o /ø/ - ò /u̯ø/ - ó /ou̯/
ą /ã/ - ą́ /oũ̯/
ô /ɔ/ - ë /ɛ/

zapis przycisku:
- akcent rosnący był oznaczany tylko, gdy występował poza przedostatnią sylabą; jeżeli w słowie nie ma oznaczenia akcentu, to trzeba przyjmować, że ma ono akcent rosnący; szwa oczywiście jest nieakcentowana;
- akcent opadający i opadający nadwzdłużony były oznaczane w każym przypadku;
- długość akcentu wynika z długości samogłoski, stąd nie jest oznaczana;

Wojczë na̱sz tä jës w niebjë,
swją̗cono bądzë í̱mją twòjë,
przí̱dzë kroléstwo twòjë,
twòja wòlô są wstani jako w niebjë, tako na̗ zëmií,
chlé̖b nasz powsze̖dní déj nám dzís,
a wo̗tpúscë nám naszé wjinë,
jak mä wotpuscímë na̗szému wjinowa̗tému,
a nie̗wëwodzë nas w pokuszeńé,
alë nas wæ̗bawji wot wszewô zlé̱wô.
Á̖men.

Prawopis wendyjski


ciekawsze znaki:
a /o/ - ä /ɤ̆/
e /i/ - ë /ə̆/
o /y/ - ø /ø/
ą /ã/ - ų /õ˔/
â /a/ - ô /ɞ/
ê /e/
i /ai̯/ - y /ɞi̯/ - u /au̯/
ķ /c/ - ģ /ɟ/

przycisk:
pada na ostatnią sylabę z samogłoską niebędącą szwą;

Itä nas, tôd ty jes wô nebësii,
sjųto wardaj toje jimą,
toje rek kami,
tojä woliä ma są ķoniat kak wô nebësii, tak na zeme,
nasų wesëdânësnų sķibų daj nam dâns,
ä wetëdaj nam nasë grechë,
kak my wetëdajemë nasëm gresnärom;
nebrengaj nas wô wârsokangų,
ty lasaj nas wot wesaķëg chiudëg.
Âmën.

Strony: [1] 2