Polskie Forum Językowe

Językotwórstwo (conlanging) i światy => Conlangi: a posteriori => Wątek zaczęty przez: Борівой w Lipiec 13, 2013, 23:32:27

Tytuł: Liwa narcama
Wiadomość wysłana przez: Борівой w Lipiec 13, 2013, 23:32:27
Limwa na'ricma ['limʷa naʔrikmʷa] - taki drobny szkic romlangu, używanego w dawnej rzymskiej prowincji Afryka (limwa na'ricma < lingua africana). Oczywiście widoczne są duże wpływy arabskie (kurde, chyba lubię Bliski Wschód, już trzeci konlang pod wpływem arabszczyzny…), ale prace zacząłem od łacińskich nazw miesięcy używanych w jakichś jezykach berberyjskich.

W języku mamy dwa przypadki - nominatyw i przypadek zależny, jednakże odmieniają się wyłącznie rodzajniki i zaimki. Utrata wygłosowych spółgłosek wymusiło protezę przed samogłoską w nagłosie. Proces protetyzacji musiał przebiegać bardzo chaotycznie, bo w języku występuje kilka różnych jego wyników. Pierwszym jest fonetyzacja zwarcia krtaniowego, drugim prejotacja, a trzecim protetyczne n- (występuje jedynie przy rzeczownikach i (rzadziej) przymiotnikach - zgadnijcie pochodzenie :P ). Zdarza się też opuszczenie pierwszej samogłoski. Mam nadzieję, że wyłapiecie kilka smaczków :)

Zaimki:
[th]Osoba[/th]
[th]sg m[/th]
[th]sg f[/th]
[th]pl[/th]
[th]1[/th]
iuianu
[th]2[/th]
tutawu
[th]3[/th]
štuštaši

Rodzajnik określony:
[table=1]
[th][/th]
[th]m[/th]
[th]f[/th]
[th]Nom[/th]
l-l-
[th]Obl[/th]
lu(')-la(')-

Rodzajnik nieokreślony:
[table=1]
[th][/th]
[th]m[/th]
[th]f[/th]
[th]Nom[/th]
'u'wi
[th]Obl[/th]
'a'wa

Rozwój samogłosek:
a, ā > a
e > a
ē > i
i, ī > i
o > a
ō > u
u, ū > u


W okolicy a samogłoski e i o zazwyczaj dają a. Podobnie w sąsiedztwie i i u (e > i, o > u).
Tytuł: Odp: Limwa na'ricma
Wiadomość wysłana przez: CookieMonster93 w Lipiec 13, 2013, 23:48:33
Pierwszym jest fonetyzacja zwarcia krtaniowego, drugim prejotacja, a trzecim protetyczne n- (występuje jedynie przy rzeczownikach i (rzadziej) przymiotnikach - zgadnijcie pochodzenie :P ). Zdarza się też opuszczenie pierwszej samogłoski. Mam nadzieję, że wyłapiecie kilka smaczków :)
Trochę mnie razi to zwarcie krtaniowe, ale reszta fajna. To "n-" to od "unus" ?
Tytuł: Odp: Limwa na'ricma
Wiadomość wysłana przez: Борівой w Lipiec 14, 2013, 00:13:00
(…)To "n-" to od "unus" ?
Od. To zresztą jedyny nieliczebnikowy ślad tego słowa w języku.
Tytuł: Odp: Limwa na'ricma
Wiadomość wysłana przez: Noqa w Lipiec 14, 2013, 17:35:31
Czekam na więcej procesów.
Tytuł: Odp: Limwa na'ricma
Wiadomość wysłana przez: Widsið w Sierpień 24, 2013, 03:45:00
Ja też, bo ostatnio chodzą za mną języki romańskie. Może to przez to otoczenie wszelakimi germańskimi kulturami i te chłodne wieczory :/
Tytuł: Odp: Limwa na'ricma
Wiadomość wysłana przez: Борівой w Sierpień 30, 2013, 18:32:26
Procesa będą kiedy znajdę trochę czasu. Na razie nie mam go prawie wcale.
Tytuł: Odp: Limwa narcama
Wiadomość wysłana przez: Борівой w Sierpień 24, 2014, 03:00:07
Ponownie rozpoczynam prace nad tym językiem. Krótki tekst przykładowy:

Tuti su šumi naçana ixwali i libri 'ina šur diiða i iašaçana. Ši parçibu 'ina raçuna i cumšaça, i ši jibu aiarši 'raðarnalirma.
Tytuł: Odp: Limwa narcama
Wiadomość wysłana przez: zabojad w Sierpień 24, 2014, 11:12:53
Straszne rozziewy wyczuwam
Tytuł: Odp: Limwa narcama
Wiadomość wysłana przez: Борівой w Sierpień 24, 2014, 11:31:39
W przykładzie nie ma ani jednego :)

ii [ji], [iji]
Tytuł: Odp: Limwa narcama
Wiadomość wysłana przez: zabojad w Sierpień 24, 2014, 12:55:13
Tak też przypuszczałem, ale ortografia jest paskudna - może zgwałcisz arabski abdżad?
Tytuł: Odp: Limwa narcama
Wiadomość wysłana przez: Pluur w Sierpień 24, 2014, 21:04:58
Dla mnie jeno 'š' jest okropne, zastąpiłbym to tym 'ș', no i te podwójne 'ii' też średnie, nie lepiej coś typu yi/iy czy cuś?
Tytuł: Odp: Limwa narcama
Wiadomość wysłana przez: Lukas w Wrzesień 01, 2014, 10:35:59
Jestem zadowolony odgrzebaniem tego szkcu.

1. Z czego korzystasz przy tworzeniu słówek? Jakie słowniki?
2. Ten język ma uproszczoną gramatykę, W stosunku do natlangów romańskich?
Tytuł: Odp: Limwa narcama
Wiadomość wysłana przez: Борівой w Wrzesień 01, 2014, 22:58:44
1. Z czego korzystasz przy tworzeniu słówek? Jakie słowniki?
en.wiktionary.org (http://en.wiktionary.org)
Cytuj
2. Ten język ma uproszczoną gramatykę, W stosunku do natlangów romańskich?
W stosunku do łaciny - tak. W stosunku do romańskich - nie.
Tytuł: Odp: Limwa narcama
Wiadomość wysłana przez: Борівой w Wrzesień 06, 2014, 05:12:50
1. Rzeczowniki

Liczba mnoga tworzona jest zazwyczaj przez zmianę ostatniej samogłoski (jak we włoskim na przykład). Wyróżnia się trzy grupy rzeczowników: pierwszą, obejmującą I, III i IV deklinację łacińską, drugą, obejmującą deklinacje II i IV, trzecią obejmującą wyrazy z końcówką -Vr. Wygląda to tak:

I (f, rzadko m)
sg pl
-a -i
np. raçuna - raçuni (rozum)

II (m)
sg pl
-u -i
np. šimu - šumi (człowiek)

III
sg pl
-Vr -Vraza
np. pišcar - pišcaraza (rybak)

Wyrazy z pierwszych dwóch grup czasem pojawiają się w formach dopełniacza (w utartych zwrotach). Można ją rozpoznać po końcówce -r.

2. Przymiotniki

Przymiotniki są wyjątkowo archaiczną częścią języka afrykańskiego. Wyróżniamy dwie deklinacje:

I
m sgm plf sgf pln sgn pl
Nom-u-i-a-i-u-a
Gen-ur-ir-ar-ir-ur-ar
Acc-u-u-a-a-u-a

Formy nijakie są ograniczone do kilku-kilkunastu rzeczowników, a i wtedy formy męskie/żeńskie są oboczne do form nijakich.

II (m/f)
sgpl
Nom-a-i
Gen-ar-ur
Acc-a-i

Przymiotniki są, rzecz jasna, także stopniowane:

zwykływyższynajwyższy
-u-iramai -iru
-a-aramai -aru
-i-iramai -iru

Jak widać, stopień najwyższy tworzony jest przy pomocy mai < magis.

Przymiotniki występują w formie określonej i nieokreślonej. Forma określona tworzona jest przez końcówkę -i < id. Przymiotnik w formie określonej zastępuje rodzajnik określony.

3. Przysłówki

Przysłówki tworzone są nietypowo, w porównaniu z resztą języków romańskich. Końcówka afrykańska jest bowiem formą hybrydową - składa się z upośledzonej łacińskiej końcówki przysłówka, i -mente, które uległo znacznemu uproszczeniu. Końcówki te to: -irma dla stopnia zwykłego, i -irða dla wyższego i najwyższego.
Tytuł: Odp: Limwa narcama
Wiadomość wysłana przez: Spiritus w Wrzesień 06, 2014, 14:29:09
Na razie o conlangu nie powiem wiele, bo i niewiele jest tu opisane: wygląda na ciekawy. Jedyne co, to fajnie byłoby zobaczyć ortografię, bo nie wiem, czy 'ç' jest "zmazurzone", czy nie.
Tytuł: Odp: Limwa narcama
Wiadomość wysłana przez: Борівой w Wrzesień 09, 2014, 21:09:38
4. Czasowniki

4.1 Czasy proste.

Mamy dwie deklinacje.

I adar (jeść), obocznie idar

teraźniejszy
sgpl
1aduadama
2adazaadaçi
3adaadu

imperfekt
sgpl
1adabaadabama
2adabazaadabaçi
3adabtaadabu

perfekt
sgpl
1adawiaduma
2aduziaduçi
3aduçiadaiu

teraźniejszy łączący
sgpl
1adaadima
2adizaaduçi
3adaadu

imperfekt łączący
sgpl
1adwisaadusima
2adusiadwisuçi
3adwisaadwisu

tryb rozkazujący:
sg: ada
pl: adata

imiesłowy
imiesłów czynny: adana
imiesłów bierny: adatu

II durmir (spać)

czas teraźniejszy
sgpl
1durmudurmimu
2durmizadurmuçi
3durmadurmu

imperfekt
sgpl
1durmiadurmiama
2durmiazadurmiaçi
3durmiaðadurmiu

perfekt
sgpl
1durwidurwima
2durmuzidurmuçi
3durmuçidurwiiu

teraźniejszy łączący
sgpl
1durmadurmama
2durmazadurmaçi
3durmadurmu

imperfekt łączący
sgpl
1durwisadurmusima
2durmusidurwisuçi
3durwisadurwisiu

tryb rozkazujący:
sg: durma
pl: durmata

imiesłowy:
czynny: durmana
bierny: durmitu

4.2 Czasy (i konstrukcje) złożone

przyszły
Tworzy się go przy użyciu czasownika walar (chcieć) i bezokolicznika.

perfekt
Tworzony przy użyciu czasownika šabar (mieć) i imiesłowu biernego.

tryb warunkowy
Tworzony przy użyciu czasownika šabar (j.w, tyle że w imperfekcie) i imiesłowu biernego.

strona bierna
Tutaj używany jest czasownik 'asar (być), no i imiesłów bierny.
Odmiana czasownika 'asar w czasie teraźniejszym:
sgpl
1susimu
2'aza'açi
3'asu
Tytuł: Odp: Liwa narcama
Wiadomość wysłana przez: Борівой w Wrzesień 13, 2014, 15:41:02
5 Zmiany fonetyczne

5.1 Rozwój samogłosek

a, ā > a
e > a
ē > i
i, ī > i
o > a
ō > u
u, ū > u


Dyftongi:
ae > i
oe > i
au > u

Można zaobserwować swoistą dysharmonię samogłoskową, gdy i i u nie mogą występować po sobie. Dysharmonia ta nie jest już produktywna.

Historycznie r było często sylabiczne, to dlatego r zachowało się w wygłosie (a, ze względu na prawo sylab otwartych, nie powinno) pišcar < *piʃkaʔr̩.

5.2 Rozwój spółgłosek

kʲ > ç /t͡ʃ/
tʲ > ç /t͡ʃ/
gʲ > i /j/
dʲ > d͡ʒ > j /ʒ/

VtV > VdV > VðV /ð/ > V'V /ʔ/ (czasem)
VpV > VbV > VbV /β/
VkV > VgV > VxV /x/ > V'V /ʔ/ (czasem)
VbV > V'V /ʔ/ (często)
VgV > V'V /ʔ/ (często)

VssV > VsV
VppV > VpV
VttV > VtV
VkkV > VkV
VbbV > VbV
VggV > VgV

VCrV > V'rV /ʔr/

VclV > VʒV > VšV /ʃ/
VglV > VʒV > VšV /ʃ/

VnnV > mw /mw/ > m (przed /u/), w (przed /a/, /i/)
VllV > VšV /ʃ/
Vl > Vr

ct > t
pt > t
gn > n
sC > šC /ʃ/
Tytuł: Odp: Liwa narcama
Wiadomość wysłana przez: Борівой w Kwiecień 29, 2015, 21:50:43
Ciekawostka na dzisiaj - w afrykańskim ojczenaszu występuje taki oto zwrot:
jurnarazar wawiri - czyli "powszedni".

Znaczy on dosłownie wszystkich dni, a etymologia całego zwrotu może wydawać się nieco pokręcona (jak zresztą jest pokręcona etymologia afrykańskich końcówek).

Słowo jurnarazar dzielimy na następujące morfemy: jurnar-aza-r.
jurnar "dzień" < diurnālis "dzienny"
-aza < -ēs (końcówka liczby mnogiej). Tutaj mamy wyjątek - zachowane -s wygłosowe, możliwe że pod wpływem innych końcówek.
-r < -ōrum (końcówka dopełniacza, obecnie skostniała i występująca jedynie w utartych zwrotach, jak ten wyżej)

W wawiri mamy z kolei niespodziankę :-) (morfemy to waw-ir-i, tu bez niespodzianek)
wawi < *wamwi < omnis "każdy"
-ir < -ī (końcówka nom. pl.) + ōrum (j.w., końcóka dopełniacza).
-i "końcówka określoności przymiotnika" < id "to"

Więc w skrócie: jurnarazar wawiri < diurnālēs-ōrum omnī-ōrum-id  ;-)
Tytuł: Odp: Liwa narcama
Wiadomość wysłana przez: Toivo w Maj 22, 2015, 21:53:44
Jak się już doprowadzi gramatykę do używalnego poziomu, to takie małe ciekawostki etymologiczne są niewyczerpanym źródłem dobrej zabawy z conlandżenia (głownie aposterioryków (EDIT)) :) Poza tym świadczą o tym, że język i autor są dojrzałe.
Tytuł: Odp: Liwa narcama
Wiadomość wysłana przez: Борівой w Listopad 19, 2016, 13:45:49
Problem mi

Afrykańskie słowo na kopyto, bardzo niepozorne, odgrywa wielką rolę w badaniu historii tegoż języka. Przez długi czas nikt nie zauważył, że słowa tego nie da się wyprowadzić regularnie z łaciny, a nawet później później nie zauważano wagi tego słowa.

Łacińskie unguem (Acc) powinno regularnie dać *mu w afrykańskim. Końcówka i przez wiele lat była uważany za anomalię (i tak, jest to jeden z wyjątków w tym języku). Dopiero po latach zauważono, że łac. unguis (Nom) powinno dać regularnie *wi, czyli że nastąpiło tu zlanie się dwóch form przypadków w jedną. Nie mógł to być produkt harmonii samogłoskowej, bo ta zależała od ostatniej samogłoski. Tak więc możliwe, że powstałaby forma *imu, natomiast nie było szans na formę *umi. Dalej jednak bagatelizowano znaczenie tego odkrycia.

Język staroafrykański jest właściwie znany tylko z kilku inskrypcji, z których każda składa się tylko z jednego słowa (zazwyczaj imienia). Ciekawym wyjątkiem jest كدش (kdš) na nożu, które to słowo interpretuje się po prostu jako nóż - współczesne afrykańskie słowo na nóż to cutaša. Niemniej jednak interesuje nas pojedyncza glossa لمو (lmw) w pewnym manuskrypcie, niedatowanym wprawdzie, ale jako że autor księgi żył w pierwszej połowie X wieku, wyznacza to terminus post quem napisania glossy na około połowę X wieku. Glossa ta tłumaczy arabskie słowo na język, zatem jest to przodek współczesnego słowa liwa, język. Interesujący jest natomiast fakt, że nie doszło jeszcze do uproszczenia zbitki mw (do w przed i, a, oraz m przed u).

I tutaj wkracza owo niepozorne mi. Dziwna forma tego słowa świadczy o tym, że mianownik i biernik zlały się później niż uproszczenie grupy mw. Czyli z Nom. *mwi, Acc. *mwu (są teorie postulujące istnienie form *numwi, *nimwu, ale podstawy do takich rekonstrukcji są bardzo wątłe) powstały formy *wi, *mu, które dopiero później zlały się w mi, w okresie utraty odmiany rzeczowników (rodzajniki odmieniają się do tej pory). Wiadomo zatem, że całkowity zanik tejże deklinacji dokonał się później niż w X wieku, a najprawdopodobniej około roku 1200. Terminus ante quem wyznacza początek XIV wieku, odkąd znamy pierwsze dzieło literackie napisane w języku afrykańskim (co ciekawe, jest to tłumaczenie opowieści z cyklu arturiańskiego).