Polskie Forum Językowe

Językoznawstwo => Języki naturalne => Wątek zaczęty przez: spitygniew w Styczeń 10, 2014, 15:51:36

Tytuł: Dialekty pomorskie w średniowieczu
Wiadomość wysłana przez: spitygniew w Styczeń 10, 2014, 15:51:36
Moja koleżanka angażująca się w odtwórstwo historyczne pytała mnie, czy nie udzieliłbym jej jakichś informacji o języku mówionym na Pomorzu w X wieku, najlepiej w pełnym ujęciu - co prawda o gramatyce akurat można zapomnieć, ale myślę, że całkiem swą rolę spełniłby scs. oczyszczony z grecyzmów i ze staropomorską fonetyką, która znamy chyba dość dobrze z ówczesnej toponimii. Niestety sam niezbyt dobrze ogarniam temat i nie mam zbyt dużo czasu na własny risercz, ale tow. Mauzer o ile wiem się w tym obraca. Mógłby (on czy ktoś inny) wypisać charakterystykę owego systemu fonetycznego? Ewentualnie jakieś wydłubane z nazw własnych charakterystyczne słownictwo byłoby mile widziane.
Tytuł: Odp: Dialekty pomorskie w średniowieczu
Wiadomość wysłana przez: Pluur w Styczeń 10, 2014, 16:15:19
Z Meklemburgii:
Spoiler
[close]

- za wikipedią (http://pl.wikipedia.org/wiki/J%C4%99zyk_po%C5%82abski#Dawne_s.C5.82owia.C5.84skie_dialekty_Meklemburgii)

Co do innych pomorskich, to sam bym poczytał ^.^
Tytuł: Odp: Dialekty pomorskie w średniowieczu
Wiadomość wysłana przez: Towarzysz Mauzer w Styczeń 10, 2014, 16:58:53
Tak się składa, że jeszcze mam u siebie książkę Rzetelskiej-Feleszko Dawne słowiańskie nazwy miejscowe Pomorza Szczecińskiego. Na razie będzie krótko, potem coś wyelaboruję. Otóż, co do Pomorza w X wieku, to językowo przedstawiałoby ono najpewniej zagadnienie trudne (większość nazw notowanych jest od XII-XIII w.), a umiarkowanie ciekawe, bo sporo najbardziej charakterystycznych zmian dopiero zajdzie. Biorąc charakterystykę gwar zachodniopomorskich (https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwary_zachodniopomorskie) z wiki, nb. pisaną przeze mnie, spróbujmy umieścić rzeczy w czasie:
- konsekwentny rozwój *TărT > TarT (gdzie T to spółgłoska przedniojęzykowa twarda): VIII-IX w.,
- *l, *ĺ > oł: datowanie nieznane, pierwsze zapisy z I poł. XII w., ale prawdopodobne już w X.,
- wprowadzenie protezy *o- > vo- - ok. XII wieku - a więc ta fajna zmiana odpada.
- rozwój samogłosek nosowych wspólny z Pomorzem Środkowym - tzn. bez zlania się, znanego Kaszubom i reszcie polskich dialektów (*ęT > ąT, *ę > ę, *ǫ > ą) - od IX w.,
- powstanie typu domk, kravc - prawdopodobne, ostatecznie jery zanikły w X w.,
- częściowe przeprowadzenie zmian takich, jak przegłos *ěT > 'aT (przegłos lechicki - IX w.), *ŕT > arT (ts.),
- przejście *ra- > re-, *ja- > je- oraz powstanie późniejszej oboczności tart || tert - przed XII w., ale czy już w X w.?.

Co do samogłosek to mielibyśmy następujący system: a a: ą ą: e e: ę ę: i i: o o: u u: y y: - a więc wyłącznie skutki zaniku jerów i kontrakcyj grup.
Co do spółgłosek następujący: b b' p p' m m' v v' d d' t t' r r' l l' n n' c c' dz dz' č dž s s' z z' š ž j k k' g' x x'  - a więc wyłącznie skutki dyspalatalizacji z przegłosu lechickiego + cechy ogólnolechickie; Rzetelska-Feleszko nie zakłada (explicite) mazurzenia.

Można by pokusić się na takie historyczne fałszerstwo dla ilustracji rzeczy:
všistci l'ud'e rodzę: sę volny: i rovny: v svoje:j godnost'i i svojix prava:x | maję: oni rozu:m i są:mn'en'e: i dolžny: są: postępova:t' z inny:mi v duše braterstva
Oczywiście, leksykalnie jest to kalka z polskiego, a i co do gramatyki nie jestem pewien.
Tytuł: Odp: Dialekty pomorskie w średniowieczu
Wiadomość wysłana przez: Wedyowisz w Styczeń 10, 2014, 17:32:16
Postąpovat' raczej, staropolskiego zmieszania barwy nosówek tam, jak piszesz, nie było. Większość zmian z grubsza tak, jak ja bym obstawiał. Tak czy owak dziękuję za podzielenie się ustaleniami autorki.