Pokaż wiadomości

Ta sekcja pozwala Ci zobaczyć wszystkie wiadomości wysłane przez tego użytkownika. Zwróć uwagę, że możesz widzieć tylko wiadomości wysłane w działach do których masz aktualnie dostęp.


Pokaż wątki - Widsið

Strony: [1] 2 3 4
1
Kyon / Pytania rozmaite
« dnia: Kwiecień 04, 2018, 16:26:00 »
Jako że pojawiają się na Discordzie pytania, na które nie zdążam odpowiedzieć, bo albo zapominam o tym narzędziu, albo już zjechały 2 454 887 linii w górę i nie mogę się ich doszukać, zakładam temat na takie randomy, na które długo nikt nie dostaje odpowiedzi.

I w tym miejscu apel @Borlach, wiem, że pytałeś o jakąś zaginioną cywilizację w Tarum. Możesz przybliżyć koncept i kontekst i przypomnieć swoje pytanie?

2
Conlangi: a priori / Wunin [Kyon]
« dnia: Grudzień 30, 2017, 18:28:42 »
Jak wiecie, Qińczycy to spora, jak na kyońskie warunki, nacja, która swego czasu łajdaczyła się w zasadzie po całym środkowym Kyonie, dużą jego część sobie podporządkowując. Qińskie podróże zawiodły część tej nacji - zarówno dobrowolnie, jak i pod przymusem, do wielkiego imperium na południu, swego czasu "przyjaznego rywala", pomagającego utrzymać stabilność w regionie. Krajem tym jest oczywiście Ajdynir, ojczyzna wielu ludów, w której i dla Qin znalazło się miejsce.

Ajdyniriańscy Qin mieszkają głównie na wybrzeżu, przede wszystkim zaś w miastach, najgęściej skupiając się w częściowo samorządnych dzielnicach Ezhidu, Mandaranu i Jazyôdu, nazywanych 分開 nōmà (dosł. „oddzielna część”). Dystans geograficzny i czasowy od współczesnej Konfederacji sprawił, że język qin wśród nich, mimo że został utrzymany, różni się w niektórych aspektach dosyć znacznie od obecnego dialektu prestiżowego. W qińskiej dialektologii określa się ten wariant mianem wunin 出子 (dosł. „poza Nin”), żeby z jednej strony podkreślić związek z regionem Nin, z którego to mowa ta się wywodzi, a jednocześnie zaznaczyć, że to jest wariant używany poza nim, w przeciwieństwie do współczesnego dialektu nin.

Wzajemna zrozumiałość wuninu z dialektami qińskimi z północy jest ograniczona i zdecydowanie niższa w mowie, niż na piśmie - jeśli przyjmiemy, że Qińczyk z Ajdyniru nadal pisze qińskim pismem w tradycyjny sposób. Lokalną innowacją jest bowiem wykształcenie się nowego alfabetu, powstałego z przemieszania qińskich znaków - służących do oznaczania jednostek leksykalnych niosących znaczenie semantyczne - z ragulem, który służy do zapisywania słów funkcyjnych i powoli tworzących się końcówek gramatycznych. Pod względem fonetycznym wunin jest konserwatywny, wiele zmian obecnych teraz w standardzie, takich jak - powstanie 4. tonu (^), wokalizacja wygłosowych aproksymantów /l/ i /r/, jotyfikacje i inne przemiany zwarcia krtaniowego - nie ma miejsca. Gramatycznie natomiast obserwuje się wiele innowacji, także związanych z rozwojem fonetycznym, takich jak wykształcanie się końcówek fleksyjnych dla przypadków i czasów, odejście od reduplikującej liczby mnogiej, przesunięcie honoryfikatywności z form zaimkowych na czasownikowe, czy rozwój dziesiętnego systemu liczenia.

Wszystkie te ciekawostki przedstawię pewnie na wiki, ale chciałem zaznaczyć, że coś takiego jest w budowie ;)

3
Conlangi: a priori / Tarejski [Kyon]
« dnia: Grudzień 08, 2017, 21:12:43 »
Język tarejski
Tharu epilu

Tarejski jest nowym conlangiem, który znajdzie zastosowanie w naszym wspólnym Kyonie, a konkretnie w tajemniczym Tarum, które jest u progu wielkiej epoki (ponownych) odkryć geograficznych i wkracza na ścieżkę poszukiwania swoich korzeni.
Tarejski należy do rodziny języków nuweńskich, w której jest izolatem. Wykazuje relatywnie najmniej wspólnych cech z jakimkolwiek innym dialektem tej rodziny, co wynika z wielowiekowego oddalenia geograficznego i kulturowego. Z tego też powodu niewiele w nim zapożyczeń, chociaż niektóre słowa są relatywnie podobne do olseńskich, szyszeńskich czy ajdyniriańskich, co sugeruje intensywniejsze kontakty w przeszłości, nie pozwala jednak skutecznie wskazać kierunku tego zapożyczenia.
W naszym świecie, tarejski, podobnie jak wszystkie języki nuweńskie, jest inspirowany językami używanymi w światach fantasy, głównie Thedas (Dragon Age) i Nirn (Elder Scrolls). Każdy z tych języków ma dodatkowo pierwiastki antycznych języków naturalnych: w przypadku tarejskiego pojawia się tu trochę łaciny, akadyjskiego i preklasycznego mongolskiego.

1. Fonetyka i fonologia
Tarejski posiada następujące fonemy samogłoskowe:

i /i/; î /ɨ/; û /ʉ/; u /u/
e /e̞/; o /o̞/
ai /æ/; a /ɑ/

/æ/ wywodzi się z wcześniejszego dyftongu /æi̯/ i stopniowo "ucieka" w górę, zwiastując przyszłe zlanie się z /e̞/. Dyftongi jako takie w tarejskim nie istnieją: kombinacje /j/ + samogłoska traktowane są jak CV. Samogłoski nie ulegają redukcji w pozycji nieakcentowanej.

Spółgłoski prezentują się następująco:

m /m/; n /n/
p /p/; ph /pʰ/; b /b/; t /t/; th /tʰ/; d /d/; k /k/; kh /kʰ/; g /g/
f /f/; v /ʋ/, s /s/; z /z/; sh /ʃ/; h /ɣ/
w /w/; r /r/, l /l/, y /j/

Dźwięczne spółgłoski nie będące aproksymantami ulegają ubezdźwięcznieniu w pozycji przed spółgłoską bezdźwięczną i w wygłosie wyrazu. Dodatkowo, dźwięczne spółgłoski zwarte w pozycji między samogłoskami ulegają lenicji (odpowiednio do [β] [ð] [ɣ]). Obie te zasady działają na poziomie międzywyrazowym.

Akcent w języku tarejskim pada zazwyczaj na przedostatnią sylabę. Dodatkowy akcent pomocniczy pojawia się na pierwszej sylabie, jeśli wyraz ma ich cztery lub więcej. Bazowa struktura sylaby to (C)V(C)(C), gdzie nawias oznacza element opcjonalny. Specyfiką tareńskiego jest fakt, że długie ss i ll ([sː]; [lː]) również mogą otwierać sylabę i są wtedy traktowane jak pojedyncze samogłoski. Podobnie działa nn [nː], które również może otwierać sylabę, pod warunkiem że nie jest to pierwsza sylaba wyrazu.

Standardowa tonacja w języku jest opadająca, także w pytaniach innych niż typu "tak/nie", co czasami może rodzić nieporozumienia co do tego, czy dane wypowiedzenie rzeczywiście jest pytaniem, czy może stwierdzeniem faktu albo brzydkim sarkazmem.

2. Morfologia
Niewiele zostało w tarejskim z niekonkatenatywnej nuweńskiej morfologii. Można powiedzieć, że język ten jest na przeciwnym biegunie, niż opisany po części na wiki azeński. Rdzenie C-C(-C-C) nie odgrywają większej roli we fleksji czasownika - używane są natomiast nadal do tworzenia "nieregularnych" form liczby mnogiej niektórych rzeczowników, a także intensywnie w słowotwórstwie, gdzie wspólnie z afiksacją i kompozycją insercja samogłosek nadal jest podstawowym sposobem budowania nowych wyrazów.

Jeśli chodzi o czasownik, tarejski, podobnie jak północne języki nuweńskie znacznie okroił ilość czasownikowych form fleksyjnych. Jest to przede wszystkim rezultat leksykalizacji akcentu, który stał się inherentnym elementem znaczenia czasownika, a nie jego formą fleksyjną, podobnie jak w językach słowiańskich. Wyróżnia się aspekt perfektywny (połączenie dawnego perfectum i iterativum) i imperfektywny (imperfectum i progressivum). Odmiana przez czasy i tryby również uległa uproszczeniu (patrz tabela poniżej).

(img)

Tarejski zachowuje odmianę przez osoby tylko w liczbie pojedynczej, rozróżnia też na czasowniku rodzaj i żywotność. Daje nam to 36 form osobowych czasownika w trybie oznajmującym i łączącym. Forma rozkazująca jest jedna dla każdego czasownika i może być kierowana zarówno do jednej, jak i do wielu osób. W razie nieporozumień, może do niej zostać doklejona forma zaimka zwrotnego, wskazująca na konkretną osobę lub grupę osób. Ponadto, wyróżnia się następujące formy bezosobowe: bezokolicznik, rzeczownik procesu oraz imiesłów współczesny i uprzedni o funkcjach przymiotnika i przysłówka. Istnieją tylko dwa modele regularnej odmiany czasownika, uzależnione od końcówki, a nie od rdzenia.

Czasownik "być" pozostaje nieregularny i dalej zawiera się w znaczeniu zaimków osobowych, jeśli nie towarzyszy im inny czasownik. Ponadto nadal istnieje szereg innych czasowników nieregularnych, głównie tych najpowszechniejszych.

Formy zaimkow osobowych w formie podmiotu:

1s hil "ja (jestem)"
2s mol "ty (jesteś)"
3ams ner "on (jest)"
3afs pi "ona (jest)"
3ins hu "ono, to (jest)"
p sul "my, wy, oni, one (jesteśmy, jesteście, są)"

Inaczej niż w północnych językach nuweńskich, niezależna forma zaimka osobowego nie istnieje.

Jeśli chodzi o odmianę w grupie nominalnej, również uległa ona uproszczeniom. Z pięciu pranuweńskich przypadków ostały się trzy: mianownikobiernik, partytyw oraz celownik z funkcjami dopełniaczowymi. Oddzielne formy dla mianownika i biernika zachowały zaimki osobowe oraz wskazujące. Zaimki wskazujące, przymiotniki oraz wszystkie inne przymiotnikoidy (liczebniki, imiesłowy) nie rozróżniają rodzaju, ale żywotność owszem. Funkcjonuje liczba pojedyncza i mnoga. Odmiany mnogie czasem są nieregularne.

3. Składnia
SVO jest podstawowym szykiem tarejskiego zdania, z opcjonalnym SOV, głównie w zdaniach podrzędnych stojących przed nadrzędnymi. W grupie nominalnej wyrazy określające stoją przed określanym. Krótkie przymiotniki często łączą się w jedno słowo z określanymi przez nie rzeczownikami, co wpływa na miejsce padania akcentu. Zaimki osoboowe w formie podmiotu są formalnie opcjonalne, ale w praktyce rzadko opuszczane.

Na tekst przyjdzie jeszcze pora, jak zbuduję większy korpus. Tymczasem mogę zaprezentować odmianę rzeczownika adaraht "kapłan":

MBs adaraht
Ps adarah
Cs adarahta

MBp adarahta
Pp adarahtibi
Cp adarah

Jest to przykład odmiany rzeczownika żywotnego zakończonego na spółgłoskę. Oba te czynniki będą miały znaczenie przy przydzielaniu klasy odmiany.

4
Conlangi: a posteriori / Bizantyński
« dnia: Sierpień 12, 2017, 23:43:34 »
Bizantyński jest moim nowym conlangiem wywiedzionym z łaciny, który powstał w trakcie gry w Europę Universalis IV, w której to jakimś cudem udało mi się uratować Bizancjum od upadku. Nie wiem, na ile jest to projekt rozwojowy (czyt. na ile będzie chciało mi się to w szczegółach opisywać), ale poniżej krótka prezentacja, która pomoże w wyobrażeniu sobie, o co mi tu chodziło.

Założenia historyczne
Podstawowym założeniem jest podbój Grecji przez Rzymian, co faktycznie miało miejsce, przy tym jednak prowadząc do romanizacji kultury greckiej, a nie odwrotnie. Język grecki przetrwał, ale podupadł na prestiżu, niemniej, nadal wypadało go znać. Nowa kultura helleńsko-romańska powstawała już jednak po łacinie.

Kolejne założenie to podział Cesarstwa Rzymskiego na dwie części - ponownie tak, jak to było w rzeczywistości - z tym, że wschodnia połowa przetrwała znacznie dłużej, być może do dnia dzisiejszego. Jako że nie pojawia się linia Jirečka, językiem urzędowym wschodniego imperium będzie łacina, a nie greka, a ubocznym tego efektem pozostanie trwała dyglosja między urzędową łaciną klasyczną, a odmianą ludową, łączącą w sobie elementy lokalnego kolorytu i wpływy greckie, celtyckie, (dako-trackie), a później, w mniejszym stopniu, słowiańskie.

Samogłoski

Bizantyński traktuje łacińskie samogłoski trochę niestandardowo, niejako odbijając grecki system wokaliczny. Z tego powodu pojawia się w nim dźwięk /y/. Dawny łaciński iloczas ma, podobnie jak w rumuńskim, trochę mniejszy wpływ na nowe wartości samogłoskowe, niż ma to miejsce na zachodzie - przetasowania widzimy tylko w szeregu przednim. Samogłoski nieakcentowane i wygłosowe ulegają częściowej redukcji, zaznaczanej w pisowni.

c.d.n.

5
Języki naturalne / Słowiańska toponimia
« dnia: Lipiec 04, 2017, 16:16:41 »
Wątek może oczywiście zatoczyć szersze koła i broń borze nie był przeznaczony tylko na moje jedno poniższe pytanie.

Mamy tutaj specjalistów od toponimii słowiańskiej, a także od języków wschodniosłowiańskich, więc może ktoś z was zdradzi mi, gdzie można znaleźć najstarsze wschodniosłowiańskie toponimy? Czy płynna i rzadka struktura osadnicza ziem dawnej Rusi w ogóle pozwala to doprecyzować? I jak wiele z tych nazw oparło się ZSRR-owskiej manii upamiętniania osób zasłużonych?

6
Conlangi: a priori / [Kyon] języki nuweńskie
« dnia: Październik 30, 2016, 16:19:19 »
Językami nuweńskimi posługuje się populacja nowozdobytych przeze mnie regionów północno-wschodniego Kyonu. Do dzisiejszych czasów przetrwało sześć - a każda para reprezentuje odrębną gałąź rodziny. Rzućmy okiem:

język (pra)nuweński
* języki haleńskie
** język beleński
** język haleński (haleński właściwy)
* języki surańskie
** język azeński
** język merawański
* języki inawuryjskie
** język orleński
** kontinuum sabelańskie
*** język lateński

Nazwy poszczególnych grup wywodzą się z jedynego zaświadczonego pisemnie zdania nuweńskiego: Hālínisulā́chni īnnābʰóm "wędruję ze wschodu na zachód", co jednocześnie oddaje wzajemne relacje geograficzne między nimi: języki haleńskie są używane na wschodnich, a surańskie na zachodnich obszarach nuweńskiego obszaru językowego, podczas gdy inawuryjskie stoją pośrodku.

Nuweński był językiem fleksyjnym, z rdzeniową fleksją czasownika i derywacją rzeczownika odczasownikowego. W warstwie dźwiękowej był językiem raczej typu spółgłoskowego, z pięcioma parami samogłosek rozróżnanymi pod względem długości, ale nie barwy, i ruchomym akcentem. Szyk zdania był luźny, chociaż za nienacechowane uchodziły szyki SVO (zachód) i VSO (wschód). Okolczniki i przydawki muszą stać przed słowem, które określają.

Rekonstruowany inwentarz fonemiczny nuweńskiego prezentuje się następująco:

*m *n
*p *pʰ *b *bʰ *t *tʰ *d *dʰ *k *kʰ *g *gʰ *ʔ
*f *v *s *z *h *ɣ
*r *ʀ *l *ʎ
*j *w
*a *ɔ *ɛ *i *ʊ
*aː *ɔː *ɛː *iː *ʊː

Głównym kryterium rozróżniającym trzy grupy pod względem dźwiękowym jest rozwój spółgłosek zwartych i szczelinowych:
a) w grupie haleńskiej: dźwięczne spółgłoski nieaspirowane ulegają lenicji (bel.: *b d g > β ð ɣ, hal: *b d g > v ð Ø), dźwięczne aspirowane tracją aspirację, w szeregu bezdźwięcznym bez zmian (hal.) lub afrykatyzacja aspirowanych (bel.: *pʰ tʰ kʰ > pf ts kx),
b) w grupie inawuryjskiej: spółgłoski nieaspirowane ulegają lenicji (orl.  *p b t d k g > f v θ ð h ɣ, lat. *p b t d k g > b w/j d w/j g w/j), a aspirowane tracą aspirację (orl. i lat.:  *pʰ bʰ tʰ dʰ kʰ gʰ > p b t d k g),
c) w grupie surańskiej: spógłoski nieaspirowane nie ulegają zmianie, spółgłoski aspirowane ewoluują w szczelinowe (az.: *pʰ bʰ tʰ dʰ kʰ gʰ > f v s z h ɣ, mw.: *pʰ bʰ tʰ dʰ kʰ gʰ > *pʰ tʰ kʰ > f s h).

Izoglosy przechodzą w poprzek obszaru językowego, a jego ekstrema znajdują się na północnym wschodzie i południowym zachodzie. Haleński i azeński mają ze sobą najmniej wspólnego, są także największymi pod względem liczby użytkowników językami rodziny.

Jeśli chodzi o leksykę, wszystkie języki nuweńskie posiadają pewien zasób słownikowy pokrywający się z qin i językami trugilskimi, szczególnie w zakresie nazw geograficznych, jednak w świetle zupełnie innych rozwiązań morfoskładniowych, pokrewieństwo między tymi trzema rodzinami można śmiało wykluczyć.

7
Zhóng lōk Chánlāng Wùzáng lú wêi!
[t͡ʃɵŋ˩˥ lɵk˧ t͡ʃʰɑːn˦˥ lɑːŋ˧ wʊ˥˩t͡sɑːŋ˩˥ luː˩˥ wəɪ̯˧˦˧]
Witamy w Siedmiomieście i Zamurzu!


Symbole cywilizacji Qin

W tym temacie znajdzie się, mam nadzieję, szerszy opis cywilizacji Qin, która to w wyniku różnych historycznych zaszłości wytworzyła dwa, wydawałoby się, nieprzystające do siebie ludy, które od wieków skazane są na bliską koegzystencję. Wywodzące się z obszaru "żyznego półksiężyca" - pasa terenu między Morzem Słowem a górami, które Qin nazywają Dachem Świata (阮 yùyīn) - ludy te wytworzyły specyficzną kulturę, w której centralnym konceptem jest dążenie do perfekcji w każdej dziedzinie życia, wywodzące się wprost z systemu filozoficzno-etycznego znanego pod nazwą bohenizmu (bōhēng). Chociaż formalnie rzecz biorąc Qin nie wytworzyli własnego państwa, w praktyce posiadają narzędzia, które pozwalają na łatwe i szybkie stworzenie takiego organizmu. Niejako wymuszany przez taką a nie inną kulturę indywidualizm sprawia jednak, że każde miasto, każda wieś i każdy lud są od siebie niezależne. Historia pokazuje, że o trwałe zrzeszenia, jak np. Siedmiomieście, w którego skład wchodzi siedem największych miast kultury Qin, wcale nie tak trudno.

Konfederacja Siedmiu Miast jest tworem quasi-państwowym, zrzeszającym siedem nominalnie niezależnych miast:



W praktyce niepodległość jest już od dawna fikcyjna; większość spraw o zasięgu ponadlokalnym i wszystkie o zasięgu międzynarodowym leżą w gestii organów konfederacyjnych. Administracja miejska sprawuje kontrolę nad samym miastem (城 dù), a także nad obszarem wokół miasta (表城 dâdù dosł. "pozamieście"), pozostającym pod jego jurysdykcją. Granice dâdù są dosyć płynne. Poszczególne mniejsze osady, miasteczka czy wsie dołączają do Konfederacji na zasadzie rozwiązywalnego stowarzyszenia, a nie przymusu, ale nie mogą wybrać sobie przynależności administracyjnej samodzielnie - obszary oddziaływania poszczególnych miast są ustalone odgórnie, a maksymalny zasięg ich dâdù - dokładnie wytyczony na mapach. Warto zauważyć, że określenia dù i chán, oba tłumaczone na polski jako "miasto", nie są stosowane zamiennie. Podczas gdy pierwsze odnosi się do miasta jako formy administracyjno-prawnej, drugie dotyczy miasta jako społeczności.

Przywódcą administracji miejskiej jest książę-klucznik (dâshōu qié). Książę-klucznik wybierany jest przez starszyznę, często zwaną radą rodową (bèijiē), złożoną z przedstawicieli głównych Rodów (bèi). Jak przebiegają te wybory? O tym już wkrótce!

8
Kyon / Pytania i komentarze do języków
« dnia: Luty 05, 2016, 04:01:13 »
Pojawiły się pierwsze prezentacje, toteż otwieram temat na komentarze.

9
Kyon / Prezentacje języków
« dnia: Luty 03, 2016, 17:54:46 »
Proponuję, żeby w tym temacie przygotować skrócone opisy conlangów, których używacie/zamierzacie używać w conworldzie. Może to być odpis z dłuższej prezentacji w stosownym dziale, albo i nie, jeśli nie chce wam się/nie planujecie poświęcać danemu językowi aż tyle czasu. Mamy tylko jedną zasadę - ma być smacznie jak u mamy w miarę krótko, przejrzyście i zwięźle. A, no i 1 post = 1 conlang. Ułatwi to wyszukiwanie informacji i pomoże przy ewentualnych transkrypcjach, zapożyczeniach, czy co tam chcecie robić. #besos

Temat przyklejam; to ma być miejsce czysto informacyjne, a nie na dywagacje. Stosowne pytania, jeśli się pojawią, będzie można zadać w innym miejscu, mianowicie tutaj.

10
Conworldy i althisty / PRZENIESIONY: Kyon, Epizod 1: Świt Narodów
« dnia: Luty 01, 2016, 01:03:07 »
Ten wątek został przeniesiony do Kyon.

http://jezykotw.webd.pl/f/index.php?topic=1736.0

12
Tłumaczenia / Przetłumacz zdanie
« dnia: Listopad 27, 2015, 10:40:52 »
Proponuję nowy temat tłumaczeniowy, oparty na podobnej zasadzie, jak temat ze słowem do tłumaczenia. O co chodzi:

1. Znajdujemy jakieś zdanie do tłumaczenia, najlepiej po polsku, ale może być po angielsku - inne języki sobie odpuśćmy, wątpię, żeby znalazł się jeszcze jakiś, którzy znają wszyscy użytkownicy forum.
2. Podając zdanie, podajemy link do źródła, żeby można było sprawdzić kontekst.
3. Każda kolejna osoba tłumaczy zdanie poprzednika i swoje własne, najlepiej podając także glosy (polecam powszechne w opr. naukowych zasady lipskie). Można dodatkowo podać kilka dodatkowych informacji, jeśli coś ciekawego dzieje się w wymowie, składni, morfologii czy etymologii.

Na północ od Aarhus, drugiego co do wielkości miasta Danii, powstanie pierwsze w tym kraju osiedle pozbawione samochodów. (źr.)

Dr.
Nord fan Aarhus, de naastgrootste stad Dänmarkes, komd dat frome sedlung des landes, die frij fan dem autowaanen sei, oorricht.
nord fan Aarhus de naastgroot-st-e stad Dänmarke-s kom-d de from-e sedlung des land-es die frij fan dem autowaan-en sei oorricht-d
północ od Aarhus DEF.SG.F.NOM drugi-największy-SUP-DEF miasto Dania-SG.GEN przyjsć-3.SG.PRES.IND DEF.SG.F.NOM pierwszy-DEF osiedle DEF.SG.N.GEN kraj-SG.GEN REL wolny od DEF.PL.DAT samochód-PL.DAT być.SG.PRES.SUBJ budować-PTP.PERF

Uwagi:
1. Oorricht to imiesłów od oorrichten. Prefiks oor- powstrzymuje dodanie ge-, a zębowy wygłos - dodanie kolejnego -d.
2. Zastosowany w drugim zdaniu czas przyszły powstał w wyniku elipsy podwójnego czasownika posiłkowego warden kommen. To jest powszechna tendencja, mająca na celu unikanie łańcuchów czasownikowych na końcu zdania w stronie biernej. Kommen jest standardowym czasownikiem posiłkowym czasu przyszłego.
3. From "pierwszy" cf. skand. fram "naprzód".

13
Conlangi: a posteriori / Drawski
« dnia: Listopad 25, 2015, 06:54:15 »
Krótka prezentacja, bo i język nie zaskakuje. Drawski (drägisch /ˈdrɛʝiʃ/ [ˈd̪rɛʝiʃ]), w alternatywnej historii pomorski (pommersch /ˈpomeəʃ/ [ˈpʰomːəʃ]), jest kontynentalnym językiem zachodniogermańskim, który powstał dla urealistycznienia Pomorza w mojej historii alternatywnej (tak, wiem, to całe zdanie jest piękne stylistycznie). Jego bezpośrednim przodkiem są wschodnie dialekty dolnosaskie. W althiście stanowi trzeci "wierzchołek" trójkątnego diastystemu kontynentalno-zachodniogermańskiego i z założenia najbardziej miał przypominać niemiecki i niderlandzki. Poziom wzajemnej zrozumiałości drawskiego z innymi językami zachodniogermańskimi przynajmniej w piśmie jest dosyć wysoki. Jako że w alternatywnej historii istnieje także mocno konserwatywny angielski, można powiedzieć, że rzeczony diasystem rozciąga się także na Wyspy Brytyjskie. Na początek krótki tekst, standardowa bajka o durnej owcy.

    An eines hules had ein schaap, die geine wulle hade, sume rose geseen: ein tooch einen hevig waan, oder hebde eine groot last end den dridde ferde kwik einen mann. So sachde dat schaap to dem rosen: «Het dood mik so'in pein in dat herte, waneer ik sech, wat den mann dem rosen doon makd». So andordeden die rose: «Loo, schaap, het dood uws so'in pein in dat herte, waneer wij seen, huw den mann, uwr heer, dijn wulle für eine klocke für hem self nimd, end so had dat schaap geine wulle.» An het to höoren, flooch dat schaap over der efne.

Dźwięki

i /ɪ/ [i ə]; ij /iː/ [i]; /ʏ/ [y ɵ]; üu /yː/ [y]; u /ʊ/ [ɵ]; uw /uː/ [u ɵ]
e /e/ [ə]; ee /eː/ [e ə]; /ø/ [ɵ]; öo /øː/ [ø ɵ]; o /o/ [ɵ]; oo /oː/ [o ɵ]
/ɛ~e/ [ə]; äa /ɛː/ [ɛ~e ə]
a /ä/ [ɐ]; aa /aː/ [ä ɐ]

ei1 /eɪ̯/; ai /aɪ̯/; oi /oɪ̯/

m /m/; n /n/; ng /ŋ/
p /p/; b /b/ [p]; t /t̪/; d /d̪/ [t̪]; k /k/; g2 /g/ [k]
ts /t͡s/; tsch /t͡ʃ/
s /s/; z /z/; sch /ʃ/; 3 /ʒ/
f /f/; v /v/; ch4 /ç/; g /ʝ/; ch /x/; h /h/
w /ʋ/; j /j/
r /r/5
l /l/


Kolor zielony oznacza, że dźwięk nie występuje w słowach rodzimych.
1 W wygłosie dyftong ei często wywodzi się z pierwotnego ī i jest zapisywany jako ij: wij "my" [ʋeɪ̯]
2 Wymowa twarda tylko w nagłosie wyrazu i po spółgłosce; derywaty zachowują pierwotną twardą wymowę, jeśli związek etymologiczny pozostaje czytelny: gang "raz" [gäŋ].
3 Zapis zgodny z etymologią: garage "garaż" [gɐrˈäʒə]
4 Wymowa uzależniona od etymologii, dźwięk nieobecny w części dialektów i zanikający, inaczej niż w niem., brak prostych reguł.
5 /r/ ulega wokalizacji w wygłosie sylaby.

Zmiany fonetyczne
Nie będę tutaj pokazywać całych tabel, bo mija się to z celem. Pokrótce opowiem za to, jakie były najważniejsze procesy, kształtujące współczesny język.

Drawski podobnie jak niderlandzki uczestniczy tylko w czwartej fazie przesuwki (/θ/ > /d/; ssas. the > de, thenkian > denken). Podobnie jak fryzyjski, angielski i najpółnocniejsze odmiany dolnoniemieckie, wywala spółgłoski nosowe, jeśli są między samogłoską a frykatywem (pger. *anþeraz > oder). I-mutacja jest późniejsza, niż w pozostałych językach germańskich, które ją przeprowadziły, i czasem nie występuje w słowach, w których by się jej spodziewano, bo wywołujące ją i zdążyło już wcześniej wypaść (foot "stopa" - foot "stopy"). Nagłosowe grupy spółgłoskowe z h zostają uproszczone poprzez pozbycie się h. Długie samogłoski ulegają dyftongizacji sporadycznie - głównie w wygłosach i przed spółgłoskami nosowymi, a także w przypadku wypadnięcia spółgłoski między dwiema samogłoskami: ssas. "my" > wij [ʋeɪ̯]; stēn > stein [steɪ̯n]; ōge > ooi [oːɪ̯].

Jak to w germańskich, bezdźwięczne zwarte są aspirowane, jeśli nie tworzą zbitki z s. Dźwięczne zwarte ulegają ubezdźwięcznieniu, ale nie stają się automatycznie aspirowane, stąd opozycja fortis-lenis jest ważniejsza od opozycji dźwięczna-bezdźwięczna.

Morfologia
Drawski jest morfologicznie średnio bogaty. Angielski i górnoniemiecki biją go na głowę, jeśli chodzi o inwentarz morfemów fleksyjnych, ale z kolei występuje ich tu więcej, niż w niderlandzkim. W zaimkach osobowych ciągle rozróżnia się cztery przypadki ("ja": ik NOM, mijn GEN, mij DAT, mik ACC), chociaż w niektórych formy uległy już zlaniu ("ona": scher GENDAT; "ono": het NOMDATACC, w liczbie mnogiej wszystkie DAT=ACC). Pozostałe części mowy wyróżniają mianowniko-biernik i dopełniaczo-celownik (czasem nazywany "prepozycjonałem", bo większość przyimków wymaga jego użycia). Występuje rodzajnik określony i nieokreślony, nieokreślony nie posiada formy liczby mnogiej, a określony w liczbie mnogiej nie odróżnia rodzaju. Przymiotnik posiada odrębną odmianę mocną i słabą, ale różnice nie zawsze są czytelne, a w niektórych dialektach bliżej polskiej granicy opozycja została już zneutralizowana (jakkolwiek to brzmi).

W drawskim występują apofoniczne czasowniki mocne (rijden - reed - geriden), czasowniki słabe (deelen - deelde - gedeeld), czasowniki mieszane (bruwken - brook - gebruwkd; keezen - keezde - gekoren), czasowniki anomalne (doon - dede - gedon) i czasowniki nieregularne (sijn - was - gebeen). Czasownik odmienia się przez osoby tylko w liczbie pojedynczej w trybie oznajmującym. W liczbie mnogiej, a także w pojedynczej w trybie łączącym, jedna forma łączy się ze wszystkimi osobami. Prefiks ge- wprowadza imiesłów przeszły, ale jego wymowa waha się w zależności od dialektu: bliżej granicy z Meklemburgią może on być wymawiany jak [i] lub [ji], a w południowo-wschodniej części Pomorza (brzydka, Paint-made poglądowa mapka z podziałem Pomorza na regiony i powiaty pod tym linkiem) może zniknąć całkowicie. Dodatkowo, jeśli czasownik zaczyna się na samogłoskę, prefiks jest redukowany do g- (interesseeren - ginteresseerd). Podobnie jak w języku niemieckim, część prefiksów powstrzymuje użycie ge-. Są to m.in. be- (zawsze, chyba że etymologicznie zatarty: blijven - gebliven), ge- (zawsze, tzn. prefiksu nie powtarzamy); and- (zawsze), for- (często) i oor- (często).

Słowotwórstwo jest typowo germańskie, afiksowo-kompozycyjne. Tworzenie bardzo długich rzeczowników jest niezalecane, ale powszechne także w mowie potocznej.

Składnia
Szyk w zdaniu prostym to SVO: Dynozaur leevd dat KUNM. "Dynozaur kocha KUNM." W przypadku złożonych form czasownikowych obserwuje się konkurujące modele: starszy, uznawany za poprawny, z wyrzucaniem czasownika znaczącego na koniec: KUNM is af Dynozaur geleevd. "KUNM jest kochany przez Dynozaura", Dynozaur had ein naast toponym geverifiseerd "Dynozaur zweryfikował kolejny toponim.", i nowszy, nierozbijający frazy czasownikowej (odp. KUNM is geleevd af Dynozaur. Dynozaur had geverifiseerd ein naast toponym.). Drugi model jest niedopuszczalny w piśmie, ale stosunkowo powszechny w mowie, i to nie tylko potocznej.

Podobnie ma się rzecz w zdaniach złożonych: w piśmie preferowany jest szyk à la allemande. W mowie ma to zastosowanie do zdań złożonych współrzędnie, z szykiem prostym po części spójników i przestawnym po innych. W zdaniu złożonym podrzędnie natomiast szyk końcowy typowy jest dla języka pisanego. W mowie natomiast pojawia się często szyk prosty z przesunięciem przysłówka:
Lit. Of het morn necht regened, bearveed ik dem toponymen fan des kreetes Dantewijk. "Jeśli jutro nie będzie padać, opracuję toponimy z powiatu gdańskiego."
Pot. Of het necht regened morn, bearveed ik dem toponymen fan des kreetes Dantewijk.

Albo:

Lit. Ik bearveed dem toponymen fan des kreetes Dantewijk of het morn necht regened.
Pot. Ik bearveed dem toponymen fan des kreetes Dantewijk of het necht regened morn.

W odróżnieniu do przemiany w zdaniu prostym, eliminowanie szyku końcowego nie cieszy się aż takim społecznym przyzwoleniem,

14
Nauka conlangów / Angielski 2.0
« dnia: Marzec 30, 2015, 07:49:34 »
Zanim zrobię z tym cokolwiek więcej, zachęcam do przejrzenia i zgłaszania uwag.

15
Pisma i ortografie / Ortografia (południowo)kaszubska
« dnia: Lipiec 30, 2014, 03:56:21 »
Jako że zapisywanie [wɛ] jako <ò> uważam za najdziwniejszy pomysł, oto parę propozycji dot. kaszubskiej ortografii. W kwestiach, w których poszczególne kaszubskie gwary różnią się między sobą, preferowana będzie najbliższa mi wersja południowa.

1. Dwuznaki

Polskie <cz> i całą resztę zastępujemy zhaczkowanymi odpowiednikami (<č ř š ž>). Wyjątkiem pozostaje <dz> a także <dž>.

Takie rozwiązanie to w praktyce powrót do pierwotnego pomysłu Ceynowy, który to zastosowany został jeszcze w pierwszym słowniku kaszubskim. <Ď> zamiast <dz> nie wprowadzam, bo forma minuskuły wygląda kuriozalnie (Ceynowa też musiał tak to widzieć, bo znak ten w jego ortografii nie pojawia się). Z braku porządnej alternatywy dla <dž> do której łatwo przyzwyczaić oko (nie, te IP-owo-AS-owe zabawy z ʒ mnie nie przekonują), dwuznak pozostawiam. Rozróżnienie między <ż> a <rz> wciąż istnieje tu i ówdzie, toteż moja ortografia również to zaznacza.

<ch> również pozostaje dwuznakiem, jako że część mieszkańców Kaszub wciąż odróżnia ten dźwięk od <h> (które z kolei nie jest dźwięczne, to po prostu [h]).

2. Inne spółgłoski

Dla konsekwencji, <ń> i <ni> w formach fleksyjnych, w których wywodzi się z <ń> (np. dňa) zostają zastąpione przez <ň>. Palatalizacja kaszubska, mimo że przewidywalna, pozostaje zaznaczana, jako że jest cechą ekspansywną.

3. Samogłoski nosowe

"Tradycyjne" <ą> [ũ] i "wprowadzone żeby nie myliło" <ã> [ã] zastępuję odpowiednio przez <ų> i <ą>, bez zagłębiania się w asynchroniczną wymowę tych dźwięków.

4. Samogłoski pochylone

Ortografia samogłosek pochylonych zasadniczo nie zmienia się. Wyjątkiem jest tu <ô>, które na południu przybiera wymowę
  • , ale generalnie służy do oznaczenia milionów różnych dźwięków. W ramach konsensu wybieram tu opcję etymologiczną, <á>. Dodatkowo, grupy <ié> zostają uproszczone do <i>.
5. Samogłoski prelabializowane

Tutaj zdecydowałem się na rozpisanie ich na odpowiednio <łe> i <łu>. Znak diakrytyczny dla oznaczenia tej cechy nie wydał mi się niezbędny.

6. Inne

Jeśli chodzi o zapis szwy, zostanę przy <ë>, ponieważ wrosło ono już w lokalny koloryt. Dodatkowo, rezygnuję ze sztucznego rozróżnienia w pisowni między <i> a <y>, bo obie te litery wymawia się jak [i].

Wariantowo można sobie zamienić <w> na <v>, jeśli ktoś tak woli.

Próbka tekstu
(Roman Drzeżdżon - "Żenienié" [Ženieni])

Wersja z <w>
Našedł nó mią tači čas, čedë z jaječka wëkluł są ptášk, chtërni začųł wëriwac są do swiata tëšno wëzérajųc za jačims, mitčim, brutčim gniázdką. Jo, le dze nalezc nų płełówką cobë ptáškłewi pasirowa? Ješ wikšim jiwrą bëła mëma. Ha! To béł płe prádze wiáldži kłopłet.
Jednégłe dňa łedwážił jem są jic do ni spëtac czë ju młegą są hajtnųc. Mëma wezdřa nó mią z płelitowanim, ë řekła:
- Sinkłu, cëž cë do bani přëšło? Të doch jes ješ za młodi. Doždžë ješ párą latków, a te za dwa, třë, šterë płešmakáš negłe miodë.
- Ale mëma, já ju ni młegą wëtřëmac. Mie są začiná našá kłeza widzec... Mëma, já so młušą białką wzic.
- Alaže! Já cë gádają, të jes do nëch spráw za młodi a za głupi. Sinkłu kłechóni, cë doch ješ mléčkłe z wųsów scéká!

Wersja dla fanów bohemizacji
Našedł nó mią tači čas, čedë z jaječka vëkluł są ptášk, chtërni začųł vërivac są do sviata tëšno vëzérajųc za jačims, mitčim, brutčim gniázdką. Jo, le dze nalezc nų płełóvką cobë ptáškłevi pasirova? Ješ vikšim jivrą bëła mëma. Ha! To béł płe prádze viáldži kłopłet.
Jednégłe dňa łedvážił jem są jic do ni spëtac czë ju młegą są hajtnųc. Mëma vezdřa nó mią z płelitovanim, ë řekła:
- Sinkłu, cëž cë do bani přëšło? Të doch jes ješ za młodi. Doždžë ješ párą latkóv, a te za dva, třë, šterë płešmakáš negłe miodë.
- Ale mëma, já ju ni młegą vëtřëmac. Mie są začiná našá kłeza vidzec... Mëma, já so młušą białką vzic.
- Alaže! Já cë gádają, të jes do nëch správ za młodi a za głupi. Sinkłu kłechóni, cë doch ješ mléčkłe z vųsóv scéká!

Tekst oryginalny
Naszedl nó miã taczi czas, czedë z jajeczka wëklul sã ptôszk, chtërny zacząl wëriwac sã do swiata tëszno wëzérając za jaczims, mitczim, brutczim gniôzdkã. Jo, le dze nalezc ną pòlówkã cobë ptôszkòwi pasyrowa? Jesz wikszim jiwrã bëla mëma. Ha! To bél pò prôdze wiôldżi klopòt.
Jednégò dnia òdwôżil jem sã jic do ni spëtac czë ju mògã sã hajtnąc. Mëma wezdrza nó miò z pòlitowaniém, ë rzekla:
- Synkù, cëż cë do bani przëszlo? Të doch jes jesz za mlodi. Dożdżë jesz pôrã latków, a te za dwa, trzë, szterë pòszmakôsz negò miodë.
- Ale mëma, jô ju ni mògã wëtrzëmac. Mie sã zaczinô naszô kòza widzec… Mëma, jô so mùszã bialkã wzyc.
- Alaże! Jô cë gôdajã, të jes do nëch sprôw za mlodi, a za glupi. Synkù kòchóny, cë doch jesz mléczkò z wąsów scékô!

Całość do przeczytania na Zymk.Net, jeśli kogoś to ciekawi.

Strony: [1] 2 3 4