Autor Wątek: Temat rezjańsko-muzyczny  (Przeczytany 3526 razy)

Offline Pluur

  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 974
Temat rezjańsko-muzyczny
« dnia: Luty 06, 2014, 23:42:13 »
Primo: polecacie jakieś zespoły folk/rock/alt itp. które śpiewają w dialektach słoweńskich?
Drugo: To po jakiemu jest? (te umlauty Oo)
 

Offline Towarzysz Mauzer

Temat rezjańsko-muzyczny
« Odpowiedź #1 dnia: Luty 06, 2014, 23:53:13 »
To z płyty Kataleny Cvik cvak, która jest w całości po rezjańsku, ale umlauty pojawiają się też w innych dialektach i tak np. były prezydent Słowenii nazywał się Danilo Türk, co wcale nie znaczy, że pochodził z Anatolii, tylko z Prekmurja.

Tu jest tekst Banëriny z tłumaczeniem na knjižno slovenščino:
Cytuj
Banërinä

(Učjà / Uccea)

Lipaj ma na Banërinä,
lipaj ma na Banërinä.
Na ë rüdi snëgä basanä,
na ë rüdi snëgä basanä.
Nu onjatänt an prïdë plaz
nu onjatänt an prïdë plaz.
Lala lala jole lele
nu onjatänt an prïdë plaz.
Ka an parnašä körana,
ka an parnašä körana.
Lala lala jole lele
ka an parnašä körana.
Ću rejšë jet te körana,
ću rejšë jet te körana.
Lala lala jole lele
te körana
liköj no rüso rožico,
liköj no rüso rožico.
Lala lala jole lele
rüso rožico.
Lipaj ma na Banërinä,
lipaj ma na Banërinä.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Banërinä /Banera/

Lepa je moja gora Banera,
vedno je polna snega.
Včasih pride plaz,
ki prinaša korenine.
Raje primem te korenine
kot tisto rumeno rožico.
Lepa je moja gora Banera.
« Ostatnia zmiana: Luty 06, 2014, 23:54:58 wysłana przez Towarzysz Mauzer »
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Pluur

  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 974
Odp: Temat rezjańsko-muzyczny
« Odpowiedź #2 dnia: Luty 07, 2014, 00:07:06 »
Jej rezjański <3
Tak w ogóle, płyty Kataleny są gdzieś dostępne w Polsce?
I da się poczytać coś gdzieś o tym rezjańskim? Co to są te umlauty, jak działa ta harmonia czy co tam? Rezjańskiiiiiiiiiiiiiiiiiiii :D
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 673
  • Thanked: 54 times
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Temat rezjańsko-muzyczny
« Odpowiedź #3 dnia: Luty 07, 2014, 10:18:54 »
Widzę między oryginałem a tłumaczeniem na spisowną słoweńszczyznę dużo różnic, także leksykalnych i strukturalnych. Poziom odrębności wygląda podobnie, jak między polskim a kaszubskim (i zdecydowanie jest większy niż między polskim a ślązkim). To wszystko potwierdza, że język to djalekt, jeśli nie z piechotą i marynarką, to przynajmniej z ruchem niepodległościowym (którego taki rezjański za bardzo nie posiada)...
"Zaglądali do kufrów, zaglądali do waliz, nie zaźrzeli do dupy - tam miałem socjalizm".
Czesław Miłosz
 

Offline Towarzysz Mauzer

Odp: Temat rezjańsko-muzyczny
« Odpowiedź #4 dnia: Luty 07, 2014, 10:47:42 »
Cytuj
Tak w ogóle, płyty Kataleny są gdzieś dostępne w Polsce?
I da się poczytać coś gdzieś o tym rezjańskim? Co to są te umlauty, jak działa ta harmonia czy co tam?
Co do płyt - w polskim Internecie nie znalazłem, zostaje widać zamówić ze Słowenii, a ze Słowenią jest ten problem, że tego typu wydawnictwa - książki też - są tam drogie. I taka płyta to przyjemność rzędu 15 eur + 10 za przesyłkę.

Co do informacji o rezjańskim, to ze słoweńskim jest tak jak z niemieckimi dialektami. Mało rzeczy zdigitalizowanych, bo prawa autorskie, to i tamto, i trzeba by nakupić tych drogich publikacji. Ja szczerze mówiąc nie wiem, czemu odpowiadają te umlauty, to kwestia prawopisu rezjańskiego. Tu np. jest opis fonetyki rezjańskiej, a tu jeszcze jeden. Była też strona z innymi informacjami o rezjańskim, ale padła.

Co do harmonii, działa ona tak:
Cytuj
Na drugi strani pa je zanjo prav tako značilna vokalna harmonija, ki se realizira v tem, da akcentuirani vokali določajo artikulacijsko in akustično naravo sosednjih neakcentuiranih vokalov: če je akcentuirani vokal temen, zasopel, bodo temno, zasoplo izgovorjeni tudi neakcentuirani vokali; če je akcentuirani vokal ozek ali širok, bodo taki postali tudi neakcentuirani vokali.

Cytuj
z ruchem niepodległościowym (którego taki rezjański za bardzo nie posiada)...
No, to zależy...
« Ostatnia zmiana: Luty 07, 2014, 10:50:53 wysłana przez Towarzysz Mauzer »
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 673
  • Thanked: 54 times
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Temat rezjańsko-muzyczny
« Odpowiedź #5 dnia: Luty 07, 2014, 11:00:42 »
No, to zależy...

Widać zbyt marginalny, bo nawet Mikael z Bretonji (założyciel Eurominority.eu) nie umieścił ich na swojej mapie, a są tam nawet Seto, Wepsi, Asturja, Aosta, Kveni, Czango i drugije.
"Zaglądali do kufrów, zaglądali do waliz, nie zaźrzeli do dupy - tam miałem socjalizm".
Czesław Miłosz
 

Offline Pluur

  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 974
Odp: Temat rezjańsko-muzyczny
« Odpowiedź #6 dnia: Luty 07, 2014, 15:23:36 »
Cytuj
Co do płyt - w polskim Internecie nie znalazłem, zostaje widać zamówić ze Słowenii, a ze Słowenią jest ten problem, że tego typu wydawnictwa - książki też - są tam drogie. I taka płyta to przyjemność rzędu 15 eur + 10 za przesyłkę.
No to nie za fajnie ;<
Cytuj
Na drugi strani pa je zanjo prav tako značilna vokalna harmonija, ki se realizira v tem, da akcentuirani vokali določajo artikulacijsko in akustično naravo sosednjih neakcentuiranih vokalov: če je akcentuirani vokal temen, zasopel, bodo temno, zasoplo izgovorjeni tudi neakcentuirani vokali; če je akcentuirani vokal ozek ali širok, bodo taki postali tudi neakcentuirani vokali.
Moje amatorskie tłumaczenie:
Z drugiej strony, może to też oznaczać harmonię samogłoskową, która jest realizowana w tym, że akcentowane samogłoski dołączają* artykulację i akustyczną charakteryzację** sąsiednich nieakcentowanych samogłosek. Jeśli akcentowana samogłoska ciemna****, bez tchu, będzie ciemna, bez tchu będzie też mówiona nieakcentowana samogłoska***. Jeśli akcentowana samogłoska wąska lub szeroka**** pozostanie również nieakcentowaną samogłoską***.

* - że co? tu prawdopodobnie oznacza to co innego, pomóżcie :<
** - ton? (tzn.: akcent)
*** - tu podobnie zasopel pewnie ma jakieś inne jeszcze znaczenie, wgl. całe te zdanie wymaga przeredagowania
**** - to znaczy jaka?

Ja to rozumiem mniej więcej tak że ciemne (jeśli są akcentowane) wpływają na nieakcentowane samogłoski, a nieciemne nie, dobrze rozumiem? Pytanie co to samogłoski ciemne, a co wąskie/szerokie, no bo jeśli ciemnymi są [ɔ o u] to wąskimi/szerokimi będą [ɛ ɔ e o]? Ale to się gryzie, i nie wiem ;< Fakt jeszcze [i u] zostaje bo chyba [a ə] nie podlegają temu co nie?
Cytuj
Tu np. jest opis fonetyki rezjańskiej, a tu jeszcze jeden.
To będę studiował, zobaczymy co z tego wyjdzie :P
Cytuj
Była też strona z innymi informacjami o rezjańskim, ale padła.
; ... ;
 

Offline Feles

Odp: Temat rezjańsko-muzyczny
« Odpowiedź #7 dnia: Luty 07, 2014, 17:12:17 »
Cytuj
Moje amatorskie tłumaczenie:
Dupa, nie tłumaczenie. Powinno być raczej:

Z drugiej strony, [dialekt rezjański] cechuje się harmonią samogłoskową, przejawiającą się tym, że akcentowane samogłoski narzucają cechy artykulacyjne i akustyczne sąsiednim nieakcentowanym samogłoskom. Jeśli akcentowana samogłoska jest ciemna, tj. dyszącodźwięczna, to samogłoska nieakcentowana będzie też wymawiana ciemno, dysząco. Jeśli akcentowana samogłoska jest przymknięta lub otwarta, to samogłoska nieakcentowana również stanie się przymknięta lub otwarta.

anarchokomunizm jedyną drogą do zbawienia ludzkości
 

Offline Wedyowisz

Odp: Temat rezjańsko-muzyczny
« Odpowiedź #8 dnia: Luty 07, 2014, 18:47:32 »
Cytuj
Na drugi strani pa je zanjo prav tako značilna vokalna harmonija

Słoweński, brr. Oni piszą zaimki z przyimkami łącznie?

Cytuj
Była też strona z innymi informacjami o rezjańskim, ale padła.

Nawet na arcziwie arkajwie nie uchowała się?
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline Pluur

  • Uciekinier
  • Wiadomości: 1 974
Odp: Temat rezjańsko-muzyczny
« Odpowiedź #9 dnia: Luty 07, 2014, 22:01:03 »
Cytuj
Moje amatorskie tłumaczenie:
Dupa, nie tłumaczenie. Powinno być raczej:

Z drugiej strony, [dialekt rezjański] cechuje się harmonią samogłoskową, przejawiającą się tym, że akcentowane samogłoski narzucają cechy artykulacyjne i akustyczne sąsiednim nieakcentowanym samogłoskom. Jeśli akcentowana samogłoska jest ciemna, tj. dyszącodźwięczna, to samogłoska nieakcentowana będzie też wymawiana ciemno, dysząco. Jeśli akcentowana samogłoska jest przymknięta lub otwarta, to samogłoska nieakcentowana również stanie się przymknięta lub otwarta.

O dzięki :D Co to samogłoska dyszącodźwięczna?

+ wtf co do słoweńskiego, chyba jednak przetłumaczenie tego nie wyjdzie mi, albo dam 10 pochwaleń XD za przetłumaczenie tego :D
 

Offline Feles

Odp: Temat rezjańsko-muzyczny
« Odpowiedź #10 dnia: Luty 12, 2014, 18:19:28 »
Cytuj
O dzięki :D Co to samogłoska dyszącodźwięczna?
Taki jeden hipsterski rodzaj fonacji.

Cytuj
+ wtf co do słoweńskiego, chyba jednak przetłumaczenie tego nie wyjdzie mi, albo dam 10 pochwaleń XD za przetłumaczenie tego :D
Mogę spróbować, choć prawdę mówiąc słoweńskiego też ch… znam.

DIALEKT REZJAŃSKI

(szkic fonologiczny)

Tine Logar, 1972


Dialekt rezjański jest używany w Rezji, górskiej alpejskiej dolinie w prowincji Udine (słow. Videm) we Włoszech. Jest to najbardziej wysunięty na zachód i najbardziej odizolowany dialekt słoweński. Od dialektu soczańskiego [tj. używanego nad Soczą] na wschodzie oddzielają go wysokie szczyty góry Kanin na granicy Słowenii i Włoch, od dialektu terskiego [używanego nad rzeką Ter] oddzielają go równie strome i wysokie góry Musi. Na północy między Rezją a rzeką Gail w Karyntii rozciąga się szeroki, górzysty pas, dzisiaj zamieszkiwany przez romańskich Friulów. Dolina rezjańska jest więc otwarta tylko od zachodu, do kraju Friuli, gdzie, choć nie ma Słoweńców, sąsiadami Rezjan są Friulowie, z którymi przez stulecia utrzymują najwięcej kontaktów i umów handlowych.

Rezjanie nigdy w swojej historii nie mieli szkół słoweńskich. Gdy byli częścią republiki Wenecji, szkoły jeszcze nie istniały, po jej upadku znaleźli się pod panowaniem austriackim, a od r. 1866, w zjednoczonych Włoszech, które nie budowały szkół słoweńskich, lecz włoskojęzyczne. Kościół jednak zawsze kultywował miejscowy dialekt, gdyż w przeciwnym wypadku ludność nie mogłaby być wychowywana w doktrynie chrześcijaństwa. W ciągu ostatniego wieku nawet ten zwyczaj umarł, gdy włoska polityka kościelna umieszczała w Rezji obcych, głównie friulskich duchownych, którzy rezjańskiego nie rozumieli ani nie mówili w nim. Mimo to, gdzieniegdzie w Rezji śpiewa się podczas mszy również rodzime, słoweńskie pieśni, choć wszystko zależy od nastawienia poszczególnych księży.

Jest więc zrozumiałe, że Rezjanie nie są świadomi wspólnego pochodzenia i językowego pokrewieństwa ze Słoweńcami i ich językiem. Uważają się za odrębny naród, a swój dialekt — za osobny język, który, gdy mówią po włosku, nazywają madre lingua, zatem język funkcjonalnie równorzędny z włoskim.

Choć ich lokalny język nie spotyka się z powszechnym uznaniem, ich postawa jest zdeterminowana. Nie ma więc zagrożenia, że ten dialekt wymrze, dopóki żyje choć jeden Rezjanin. Rezjanie rozmawiają ze sobą po rezjańsku, gdziekolwiek się osiedlą — czy to w środku Mediolanu, w Szwajcarii, czy w odległej Ameryce. Rezjanin zachowuje swoją lingua madre, swój matczyny język wiernie do samej śmierci. Dlatego ten dialekt umrze tylko, gdy umrą wszyscy Rezjanie.

Dialektowi rezjańskiemu przypadł honor, gdy pierwsze naukowe badania nad tym językiem przeprowadził znany polski lingwista Baudouin de Courtenay. Do Rezji przybył za radą równie sławnego rosyjskiego językoznawcy i etnografa hrabiego Sriezniewskiego. Gdy przybył po raz pierwszy w 1872 r., mowa rezjańska przyciągnęła go tak bardzo, że wracał tam wielokrotnie, aż do 1907 r. Wynikiem jego naukowego zaciekawienia jest ogromny materiał dialektologiczny i seria publikacji o Rezjanach i ich języku, z których najbardziej istotne są dwie książki: Opyt fonietiki rieźjanskich goworow (1875) i Rezjanskie teksty (1896). De Courtenay opracowywał również obszerny słownik rezjański, lecz praca nie została ukończona. Jej wydanie znajduje się dziś w programie Leningradzkiej Akademii Nauki i Sztuki.

Zasługi B. de Courtenaya dla poznania narzecza rezjańskiego i wszystkich narzeczy słoweńskich są nieocenione. Zgromadził tyle materiału, ile tylko mógł znaleźć. Zebrał jednak wszystkie ważne elementy i cechy narzecza rezjańskiego. Najwięcej kłopotów sprawił mu opis akcentu i jakości samogłosek. Po pierwsze, odkrył, że rezjański ma w swoim zestawie samogłosek serię specyficznych, nadzwyczajnych samogłosek, które nazwał ciemnymi lub dyszącymi, i których nie znał z żadnego innego języka słowiańskiego. Z drugiej strony, [dialekt rezjański] cechuje się harmonią samogłoskową, przejawiającą się tym, że akcentowane samogłoski narzucają cechy artykulacyjne i akustyczne sąsiednim nieakcentowanym samogłoskom. Jeśli akcentowana samogłoska jest ciemna, tj. dyszącodźwięczna, to samogłoska nieakcentowana będzie też wymawiana ciemno, dysząco. Jeśli akcentowana samogłoska jest przymknięta lub otwarta, to samogłoska nieakcentowana również stanie się przymknięta lub otwarta. Te cechy dialektu rezjańskiego wyglądały De Courtenayowi na coś, co występowało tylko w mongolskich językach turańskich. Tak stworzył teorię o słowiańsko-turańskich korzeniach Rezjan i ich języka. W Rezji miałyby się wymieszać i zlać dwie ludzkie cząstki: jedno plemię słowiańskie i jedno turańskie. Dzisiejszym wynikiem są Rezjanie z fizjonomią różną od sąsiednich Słoweńców i Friulów, i ich dialekt ze swoimi ciemnymi, dyszącymi samogłoskami i harmonią samogłoskową.

Innym badaczem rezjańskiego był słoweński lingwista i dialektolog Fran Ramovš. Ramovš nigdy nie był w Rezji. Dlatego też nie miał swojego materiału. Mowę rezjańską badał natomiast za podstawie zapisów De Courtenaya. Jako badacz języka słoweńskiego i jego dialektów podważył słowiańsko-turańską teorię De Courtenaya o pochodzeniu Rezjan i ich dialektu. Wykazał, że harmonia samogłoskowa nie jest fenomen specyficznie rezjańskim, lecz znanym też w niektórych innych dialektach, zwłaszcza na wcześniejszym etapie rozwoju. Harmonia samogłoskowa jest mianowicie tylko pierwszym, wczesnym etapem tzw. nowoczesnej redukcji samogłoskowej, która pojawiła się już w XV/XVI wieku. W rezjańskim obecność harmonii jest tylko oznaką archaiczności tego odosobnionego dialektu, nie zaś specyfiką rezjańszczyzny nieznaną innym narzeczom. Tak Ramovš obalił dziwną teorię o pochodzeniu Rezjan, którą De Courtenay oparł na występowaniu harmonii. Wyjaśniała również obecność ciemnych i dyszących samogłosek, choć przyczyny ich występowania. Zatem Ramovš bezsprzecznie udowodnił, że rezjański jest archaicznym dialektem słoweńskim, na który wpłynęło geograficzne umiejscowienie i hisotyczny los doliny rezjańskiej, szczególnie na słownictwo i składnię pod silnym wpływem sąsiedniego romańskiego dialektu friulskiego.

[cdn]

anarchokomunizm jedyną drogą do zbawienia ludzkości