Autor Wątek: Narzecze wysokopolskie  (Przeczytany 216276 razy)

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #2025 dnia: Październik 12, 2020, 08:00:21 »
Rzeza i rzezka to chyba teoretycznie powinny być być rzaza i rzazka.
Chyba tak. Może i r powinno tu się znaleźć – raza, razka?

A szum to germanizm, więc się nie nadaje na hochpolnisch mus.
Na to wygląda. Tak stoi u Mostowiaka – odróżnia rodzime szum, szumieć, szumny i zapożyczone szum, szumowiny, szumować, szuminy. U Borysia jest tylko szumieć, od którego szum 'odgłos, szmer' i 'zamieszanie, zamęt, zamieszki'.

A to niemieckie słowo nie zostało bezspornie objaśnione. Dzisiejszy schaum 'piana' opisane jako „herkunft unklar” z domniemaniem ostatecznego pochodzenia od łac. spuma w Kluge 2011, a w Duden 2014, „vielleicht” związane z scheune lub z tej łaciny. Nie ma tych wątpliwości na anglojęzycznej stronie Wiktionary – to romańskie miały zapożyczać z germańskich. Wśród zapożyczeń wymieniono również lit. šamas 'sum', z którym sum jest łączony w polskich źródłownikach, ale bez podania przekonującego pochodzenia.

oliwniak – majonez
To wszyscy przeoczyli.
 

Offline Siemoród

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #2026 dnia: Październik 12, 2020, 18:26:07 »
Cytuj
Chyba tak. Może i r powinno tu się znaleźć – raza, razka?
To może, nomen omen, od razu raz? Bo to raz jest właśnie derywatem od psł. *rězati i oznaczał początkowo "nacięcie". Myślałem z tego powodu o czymś rodzaju męzkiego, ale nie znalazłem nic co by brzmiało znośnie.

Cytuj
šamas to potomek bałtosłowiańskiej nazwy suma, jest to nazwa znana całej słowiańszczyźnie, a także Łotyszom, raczej nie wiązałbym tego z niemieckim schaum, bo sum jest dużo starszym słowem.

Cytuj
oliwniak – majonez
A właśnie, oliwa chyba nie jest za bardzo słowiańska wbrew pozorom. Swoją drogą kiedyś proponowałem na maśliny/maślinki na oliwki.
Ej Sluwioni jist ją nasa
sluwenska rec zîwa,
pukie nás truwe zîwåtak
za nás narod bėje!
 

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #2027 dnia: Październik 12, 2020, 18:44:23 »
Rzeza i rzezka to chyba teoretycznie powinny być być rzaza i rzazka.
Chyba tak. Może i r powinno tu się znaleźć – raza, razka?

Chyba kwestia gustu, ale rzaza, czy nawet rzaz brzmią w porządku, no i są, czy też były, analogiczne formacje, jak narzaz.


Na to wygląda. Tak stoi u Mostowiaka – odróżnia rodzime szum, szumieć, szumny i zapożyczone szum, szumowiny, szumować, szuminy. U Borysia jest tylko szumieć, od którego szum 'odgłos, szmer' i 'zamieszanie, zamęt, zamieszki'.

A to niemieckie słowo nie zostało bezspornie objaśnione. Dzisiejszy schaum 'piana' opisane jako „herkunft unklar” z domniemaniem ostatecznego pochodzenia od łac. spuma w Kluge 2011, a w Duden 2014, „vielleicht” związane z scheune lub z tej łaciny. Nie ma tych wątpliwości na anglojęzycznej stronie Wiktionary – to romańskie miały zapożyczać z germańskich. Wśród zapożyczeń wymieniono również lit. šamas 'sum', z którym sum jest łączony w polskich źródłownikach, ale bez podania przekonującego pochodzenia.


Angielski wikisłownik jest chyba czasem trochę turbo, no ale niezależnie od pochodzenia tego słowa, to kierunek pożyczki tutaj jest raczej jasny.

Poświadczone chyba we wszystkich większych językach germańskich a wśród słowiańskich pojawia się chyba tylko w polskim, późno.


Cytuj
A właśnie, oliwa chyba nie jest za bardzo słowiańska wbrew pozorom

Myślałem, że to się łapie jako zapożyczenie prasłowiańskie, ale faktycznie jednak nie.
 

Offline Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #2028 dnia: Październik 15, 2020, 15:46:49 »
opinia - mniem (od czas. mniemać)
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 861
  • Pochwalisze: 212 razy
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #2029 dnia: Październik 15, 2020, 19:34:26 »
Czemu nie istniejące mniemanie?

Offline Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #2030 dnia: Październik 15, 2020, 20:04:51 »
Czemu nie istniejące mniemanie?
Bo chodzi mi o rzeczownik nie w znaczeniu czynnościowym takiego jak mniemanie, lecz - w stanowym odnośnie wytworu mniemania takiego jak mniem.
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Offline Henryk Pruthenia

  • Der Untermenschenbändiger
  • Moderatór
  • Wiadomości: 5 861
  • Pochwalisze: 212 razy
  • Pieśń Arjów!
    • Mój konlangerski dorobek
  • Konlangi: Ziemskie, Kyońskie, Adnackie; autor neszszszczyzny
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #2031 dnia: Październik 15, 2020, 20:12:09 »
Mniemanie ma takie znaczenie takoż.

Offline Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #2032 dnia: Październik 16, 2020, 18:50:49 »
Mniemanie ma takie znaczenie takoż.
Postuluję dla większej ścisłości znaczenia, żeby wszelkie rzeczowniki z przyrostkiem -nie odnosiły się tylko do czynności czyli ziszczającego albo wybrakowującego przejścia od wcześniejszego stanu do późniejszego.
« Ostatnia zmiana: Październik 16, 2020, 20:30:00 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Offline Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #2033 dnia: Październik 17, 2020, 18:17:37 »
Moje:
innumeracja (z ang. innumeracy) - nieliczatość
analfabeta matematyczny - nieliczaty
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Offline QRSGN

  • Przewodniczący Rady Języka Idei
  • Wiadomości: 126
  • Pochwalisze: 30 razy
  • Konlangi: Języki Idei: LšG oraz Nowoga
Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #2034 dnia: Październik 17, 2020, 21:28:20 »
idąc za ciosem

analfabeta - nieczytaty, nieczytelnik

analfabetyzm - nieczytatość

dysgrafia - nieczytelność (Mam nieczytelność. Patrząc na moje pismo, specjalista zdiagnozował u mnie nieczytelność)

osoba z dysgrafią - ciemnopiszący (w opozycji do jasnopiszącego - osoby piszącej czytelnie)

Powyższe w użyciu
[close]
Najlepszego Dnia - wszyscy ludzie Idei
 

Offline Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #2035 dnia: Październik 18, 2020, 08:15:38 »
idąc za ciosem

analfabeta - nieczytaty, nieczytelnik

analfabetyzm - nieczytatość
Jak już, to raczej niegłogołaty i niegłogołatość (obie od staropolskiego głogoł "litera"), jako że analfabetyzm obejmuje tez niepisatość.
« Ostatnia zmiana: Październik 18, 2020, 15:59:03 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Offline Boletto

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #2036 dnia: Październik 18, 2020, 20:48:34 »
Zastanawia mię, czy takie coś by przeszło:
czędołada – czekolada (stpol. czędo + daw. ładzić); jako że czekolada to dobry sposób ugłaskania niepokornego bachora
 

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #2037 dnia: Październik 18, 2020, 23:25:24 »
Prędzej na "kindersztubę" się nadaje.
 

Offline Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #2038 dnia: Październik 22, 2020, 18:29:56 »
chemia (potocznie pojęta jako środek do czyszczenia) - czyścióg
« Ostatnia zmiana: Październik 22, 2020, 18:33:13 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja
 

Offline Ainigmos

Odp: Narzecze wysokopolskie
« Odpowiedź #2039 dnia: Listopad 06, 2020, 06:27:53 »
Moje:
debiutować - prastąpić (od staropolskiego przedrostka pra- "pierwszy")
debiut - prastęp
debiucik - prastępek
debiutanckość - prastępczość
debiutant - prastępca
debiutantka - prastępczyni
debiutancki - prastępczy
debiutowy - prastępny
debiutancko - prastępczo
debiutowo - prastępnie
« Ostatnia zmiana: Listopad 06, 2020, 08:39:30 wysłana przez Ainigmos »
Słownictwo nie może upodobnić się do poharatanego wykorzeniającymi wtrętami drzewa bez korzeni - oto hasło czyścielskiego słowodzieja