Autor Wątek: Pytania różne (polszczyzna)  (Przeczytany 238451 razy)

Offline Widsið

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #1110 dnia: Luty 01, 2014, 16:03:03 »
Jakie jeszcze konstrukcje zastępujące przypadki występują (...) w innych j.słowiańskich?
Bułgarski polubił w funkcji starego dopełniacza przyimek на. Generalnie przyimki wyrażają tam takie relacje, jakich można się po nich semantycznie spodziewać, podobnie jak w pozostałych językach bałkańskiego Sprachbundu, nawet mimo że w tym gronie bułgarski i macedoński charakteryzują się największą kasacją przypadków, zachowując, zdaje się, tylko odrębną formę dla określonego rzeczownika męskiego w pozycji dopełnieniowej w liczbie pojedynczej i paroma skostniałymi zwrotami z dawnym narzędnikiem.
 

Offline Pluur

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #1111 dnia: Luty 01, 2014, 17:14:46 »
W takim razie inne przypadki po prostu zanikły? Czy zostawiły jakieś ślady; miejscownik, celownik? A propos bałkańskiej ligi językowej, a konkretnie języka serbskiego (jego południowych dialektów) tam ponoć też mocno uproszczona deklinacja, wie ktoś jak to wygląda? Czy to zwykłe uproszczenia w odmianach, czy coś poważniejszego?
 

Offline Widsið

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #1112 dnia: Luty 01, 2014, 17:20:24 »
W takim razie inne przypadki po prostu zanikły? Czy zostawiły jakieś ślady; miejscownik, celownik?
Biernik i celownik połączyły się w jeden przypadek w zaimkach, w pozostałych częściach mowy nie ma po nich śladu. Miejscownik jest w dużej mierze redundantny nawet w polszczyźnie, więc nic dziwnego, że po nim również śladu nie ma.

Oczywiście, jest jeszcze wołacz, ale w sumie czy wołacz to faktycznie forma przypadkowa, skoro nie wchodzi w związki składniowe z innymi wyrazami w zdaniu, poza ew. własną grupą nominalną?
 

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #1113 dnia: Luty 01, 2014, 18:02:20 »
Cytuj
A propos bałkańskiej ligi językowej, a konkretnie języka serbskiego (jego południowych dialektów) tam ponoć też mocno uproszczona deklinacja, wie ktoś jak to wygląda? Czy to zwykłe uproszczenia w odmianach, czy coś poważniejszego?
Diachronicznie wszystko się zaczęło od uproszczeń w odmianach, ale nawet w serbskochorwackim standardzie literackim to poważniejsza sprawa. DAT. i LOC. są w praktyce zlane w jeden przypadek (różnice pojawiają się tylko z rzadka w akcentuacji). W liczbie mnogiej mamy synkretyzm DAT.-LOC.-INS., a w gwarach na południu jest wręcz synkretyzm GEN.-DAT.-LOC.-INS. Do tego dochodzi południowa tendencja do mieszania przypadków ruchu i przypadków statyki, więc zanika ACC. sg. rodzaju żeńskiego. Teoretycznie więc możliwe są gwary z systemem sg.: NOM. GEN. DAT. INS. VOC., pl.: NOM. OBL., ale jak to z gwarami - rzecz nie jest konsekwentna.

Ogólnie mówi się w Belgradzie o Serbach z południa, że mieszają im się przypadki.
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Pluur

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #1114 dnia: Luty 01, 2014, 21:05:41 »
Ciekawe to :D (i Widsiðowe i Mauzerowe)

Cytuj
Diachronicznie wszystko się zaczęło od uproszczeń w odmianach, ale nawet w serbskochorwackim standardzie literackim to poważniejsza sprawa. DAT. i LOC. są w praktyce zlane w jeden przypadek (różnice pojawiają się tylko z rzadka w akcentuacji). W liczbie mnogiej mamy synkretyzm DAT.-LOC.-INS., a w gwarach na południu jest wręcz synkretyzm GEN.-DAT.-LOC.-INS. Do tego dochodzi południowa tendencja do mieszania przypadków ruchu i przypadków statyki, więc zanika ACC. sg. rodzaju żeńskiego. Teoretycznie więc możliwe są gwary z systemem sg.: NOM. GEN. DAT. INS. VOC., pl.: NOM. OBL., ale jak to z gwarami - rzecz nie jest konsekwentna.

Jesteś w stanie podać przykłady?
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 743
  • Pochwalisze: 277 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #1115 dnia: Luty 03, 2014, 11:11:51 »
Jaka jest forma gen. pl. od "warjatkowo"? Warjatków?
ZÎWE WENSKA!
Joz jis råd, cu wå Wilķaj Wida ni sǫ al murste pasî.

Jestem Wendem, więc mam obowiązki połabskie. Są one tym większe, im więcej morskich piesów panoszy się we Wielkiej Wodzie.
 

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #1116 dnia: Luty 03, 2014, 16:24:17 »
Cytuj
Jesteś w stanie podać przykłady?
W standardowym serbskochorwackim mamy następujący synkretyzm:
Dajem novac liječniku `Daję pieniądze lekarzowi`
Golub sjedi na liječniku `Gołąb siedzi na lekarzu` (synkretyzm DAT. LOC. sg.)
Dajemo novac liječnicima `Dajemy pieniądze lekarzom`
Golubovi sjede na liječnicima `Gołębie siedzą na lekarzach`
Golubovi sjedaju na liječnike `Gołębie siadają na lekarzach`
Razgovaramo s liječnicima `Rozmawiamy z lekarzami`
Uzeli smo novac od liječnika `Wzięliśmy pieniądze od lekarzy` (synkretyzm DAT. INS. LOC. pl.)

W dialektach kosowsko-resawskich będzie natomiast tak:
Dajemo novac lekarama `Dajemy pieniądze lekarzom`
Golubovi sede na lekarama / lekara `Gołębie siedzą na lekarzach`
Golubovi sedaju na lekare `Gołębie siadają na lekarzach`
Razgovaramo sa lekarama `Rozmawiamy z lekarzami` (synkretyzm LOC. INS. pl. / GEN. LOC. pl.)
Uzeli smo novac od lekara / lekarama `Wzięliśmy pieniądze od lekarzy`

W dialektach czarnogórskich rzecz może wyglądać tak:
Dajemo novac lijekarma `Dajemy pieniądze lekarzom`
Golubovi sjede na lijekare `Gołębie siedzą na lekarzach`
Golubovi sjedaju na lijekare `Gołębie siadają na lekarzach`(synkretyzm przypadków ruchu i statyki)
Razgovaramo sa lijekarma `Rozmawiamy z lekarzami` (synkretyzm DAT. INS. pl.)
Uzeli smo novac od lijekarah `Wzięliśmy pieniądze od lekarzy`(synkretyzm GEN. LOC. - konkuruje z tendencją do synkretyzmu ruchu i statyki)

W dialektach najbardziej południowo-wschodnich timočko-prizreńskich jest natomiast niemalże bułgarska sieczka:
Lekar ide `Lekarz idzie`
Vidim lekara `Widzę lekarza`
Dajem novac za lekara `Daję pieniądze lekarzowi`
Golub sedi na lekara `Gołąb siedzi na lekarzu` (synkretyzm przypadków zależnych w sg.)
Dajemo novac za lekari `Dajemy pieniądze lekarzom`
Golubovi sede na lekari `Gołębie siedzą na lekarzach`
Golubovi sedaju na lekari `Gołębie siadają na lekarzach`
Razgovaramo sa lekari `Rozmawiamy z lekarzami`
Uzeli smo novac od lekari `Wzięliśmy pieniądze od lekarzy` (synkretyzm wszystkiego w pl.)

Przy czym mowa tu jest o rzeczownikach, bo np. te najradykalniejsze dialekty timočko-prizreńskie z południowego-wschodu potrafiły zachować rozróżnienie DAT. i LOC. u zaimków. Żeby dopełnić obrazu, trzeba wspomnieć, że kajkawski i czakawski nie mają w ogóle synkretyzmu przypadków liczby mnogiej.
« Ostatnia zmiana: Luty 07, 2014, 10:59:10 wysłana przez Towarzysz Mauzer »
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #1117 dnia: Luty 03, 2014, 17:05:47 »
Jeśli chodzi o diachroniczne przyczyny tego zamieszania, to najpierw winny był zanik liczby podwójnej i mieszanie się końcówek liczby mnogiej i dwoiny: w XIV w. w DAT. i INS. potrafiły się obok siebie pojawiać końcówki -om, -i, -mi, -ima, -am, -ama. Zwyciężyły końcówki dualne -ima, -ama, a jak wiemy w liczbie podwójnej już w prasłowiańsczyźnie był synkretyzm DAT. INS.

Wcześniej jeszcze zrównał się DAT. i LOC. w masculinach i neutrach poprzez przywędrowanie końcówki -u z u-tematów, a także w femininach przez uogólnienie zestawu końcówek ja-tematów (podobny rozwój mamy też w słoweńskim).

Jakby tego było mało, w XVI w. zanikło /x/, a wówczas LOC. pl. na -ih przestał się czymkolwiek różnić od INS. pl. na -i, i koniec-końców przyjął najpopularniejszą końcówkę INS. pl.: -ima. W dialektach, które uogólniły końcówkę a-tematyczną LOC. pl. -ah zjawisko to znowu doprowadziło do zrównania LOC. pl. i GEN. pl. - tak jak w Czarnogórze.
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Widsið

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #1118 dnia: Luty 03, 2014, 17:30:56 »
Jaka jest forma gen. pl. od "warjatkowo"? Warjatków?
Powiedziałbym, że "wariatkowów".
 

Offline spitygniew

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #1119 dnia: Luty 03, 2014, 18:05:14 »
Ja też, mimo że w gwarach zaszła sytuacja odwrotna: tam, gdzie upowszechniła się końcówka Gen.pl. -ów, krów wyjątkowo pozostało nie dopuszczając formy *krowów.
P.S. To prawda.
 

Offline Ghoster

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #1120 dnia: Luty 03, 2014, 23:49:08 »
[...........]
« Ostatnia zmiana: Październik 27, 2020, 11:29:40 wysłana przez Ghoster »
 

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #1121 dnia: Luty 03, 2014, 23:58:32 »
One, podobnie jak marginalia i inne takie.
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Widsið

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #1122 dnia: Luty 03, 2014, 23:59:03 »
Ona, za łaciną.
 

Offline Noqa

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #1123 dnia: Luty 04, 2014, 00:01:11 »
One.
Tak jak "pomożesza".
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.
 

Offline CookieMonster93

Odp: Pytania różne (polszczyzna)
« Odpowiedź #1124 dnia: Luty 04, 2014, 05:17:47 »
Czy istnieje u was zbitka zgn?
Mówicie:
a) poślizgnąć, poślizgnie
b) pośliznąć, pośliznie
czy c) pośliznąć, pośliźnie?

Ja używam C, czy to coś dziwnego, czy raczej norma?