Autor Wątek: Pytania różne (polszczyzna)  (Przeczytany 238290 razy)

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 743
  • Pochwalisze: 277 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #255 dnia: Czerwiec 16, 2012, 19:09:39 »
W "Walce o język" Brückner napisał coś takiego "zamiast wodospadu mielimy dawniej jedno sowo, zapomniane zupenie.", ale skubaniec nie powiedział jakie to jest słowo (poszukałbym w jego SEJPie, ale etymologia.org nie działa od paru dni. Ta strona cholernie często zawodzi).

Czy zna ktoś to słowo, które miał na myśli Brü? I nie, nie sądzę, że chodziło mu o góralską "siklawę".
ZÎWE WENSKA!
Joz jis råd, cu wå Wilķaj Wida ni sǫ al murste pasî.

Jestem Wendem, więc mam obowiązki połabskie. Są one tym większe, im więcej morskich piesów panoszy się we Wielkiej Wodzie.
 

Offline varpho :Ɔ(X)И4M:

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #256 dnia: Czerwiec 16, 2012, 21:05:29 »
I nie, nie sądzę, że chodziło mu o góralską "siklawę".

w SEJP-ie nie znalazłem wodospadu. natomiast przy siklawie [w haśle sik] pisze, że to z węgierskiego... o_O
pewnie chodziło mu o sikló 'zaskroniec, kolejka linowa', czyli imiesłów od siklik 'ślizgać się, mknąć', ale nie mam niestety teraz przy sobie słownika etymologicznego węgierskiego, żeby sprawdzić, czy to w ogóle może mieć coś wspólnego.
K̥elHä wet̥ei ʕaK̥un kähla k̥aλai palhʌ-k̥ʌ na wetä
śa da ʔa-k̥ʌ ʔeja ʔälä ja-k̥o pele t̥uba wete
Ѫ=♥ | Я←Ѧ
 

Silmethúlë

  • Gość
Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #257 dnia: Czerwiec 16, 2012, 21:36:55 »
Może to słowo jest tak zapomniane, ze Brückner sam go nie zna? :P
 

Offline Wedyowisz

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #258 dnia: Czerwiec 16, 2012, 23:18:00 »
W południowosłowiańskich trafiają się jednordzeniowce slap i buk, nie wiem skąd wzięte. Może to drugie od buczenia
стань — обернися, глянь — задивися
 

Offline spitygniew

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #259 dnia: Czerwiec 17, 2012, 18:26:29 »
Może to słowo jest tak zapomniane, ze Brückner sam go nie zna? :P
Siklawa to podhalanizm znany dzięki Tetmajerowi i spółce...
P.S. To prawda.
 

Offline varpho :Ɔ(X)И4M:

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #260 dnia: Czerwiec 17, 2012, 20:30:27 »
sikló 'zaskroniec, kolejka linowa', czyli imiesłów od siklik 'ślizgać się, mknąć', ale nie mam niestety teraz przy sobie słownika etymologicznego węgierskiego, żeby sprawdzić, czy to w ogóle może mieć coś wspólnego.

OK, FYI:
siklik pochodzi od sík 'płaski, równina', o niepewnej etymologii, możliwe, że wyraz dźwiękonaśladowczy lub jakoś powiązany z sí[r] 'płakać, beczeć'.
K̥elHä wet̥ei ʕaK̥un kähla k̥aλai palhʌ-k̥ʌ na wetä
śa da ʔa-k̥ʌ ʔeja ʔälä ja-k̥o pele t̥uba wete
Ѫ=♥ | Я←Ѧ
 

Offline Noqa

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #261 dnia: Czerwiec 23, 2012, 01:32:10 »
"W" w "stawać", "czuwać", "trawić", "krwawić" to jakaś pozostałość po aspekcie częstotliwym czy jakiejś innej jednostce gramatycznej? (Od "stać", "czyć", ~"tracić", "krew") Domyślam się, że to mogłoby być bardzo stare.

A jak z innymi zkończonymi na "wać/wić" - bawić, mówić, krzewić, krzywić...

("ować" zresztą zostało jako częsta końcówka bezokolicznika dla słów obcych, a "-yw-" jest powszechne dla urabiania aspektu niedokonanego)
At him he yelled and yelped, tackling with taunting and dauntings; he tied and tacked him tightly and tautly, and killed him and quelled him and quenched him.
 

Offline Feles

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #262 dnia: Czerwiec 30, 2012, 17:59:39 »
"tutejszy", "dzisiejszy" to postacie z dialektów?
anarchokomunizm jedyną drogą do zbawienia ludzkości
 

Offline Dynozaur

  • Audytor w: Komisja Ustalania Nazw Miejscowości
  • Wiadomości: 3 743
  • Pochwalisze: 277 razy
  • Wiecznie obserwowany
Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #263 dnia: Czerwiec 30, 2012, 22:59:21 »
Nie, zdaje mi się, że -aj i -ejszy to genetycznie dwa różne przyrostki (tak czy inaczej, -aj nie jest tu częścią rdzenia, zwłaszcza że to -j jest późne. Dawniej mówiono tuta, dzisia).
ZÎWE WENSKA!
Joz jis råd, cu wå Wilķaj Wida ni sǫ al murste pasî.

Jestem Wendem, więc mam obowiązki połabskie. Są one tym większe, im więcej morskich piesów panoszy się we Wielkiej Wodzie.
 

Offline Feles

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #264 dnia: Lipiec 04, 2012, 22:48:29 »
"ż" w wyżynie, to jakaś polska innowacja?
anarchokomunizm jedyną drogą do zbawienia ludzkości
 

Offline Widsið

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #265 dnia: Lipiec 05, 2012, 15:33:38 »
Samo słowo zdaje się być polską innowacją; podstawą jest tu temat stopnia wyższego czasownika wysoki, wyż-. Niby nizina też wychodzi od niż-, więc może nasz dzielny naród to postanowił jakoś rozróżnić?
 

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #266 dnia: Lipiec 05, 2012, 16:20:04 »
Cytuj
Niby nizina też wychodzi od niż-, więc może nasz dzielny naród to postanowił jakoś rozróżnić?
No właśnie nizina wychodzi nie od niż-, a od niz-. A samo słowo nizina jest znane - w podobnym znaczeniu - sztokawszczyźnie. A u ruskich z rzadka pojawia się вышина, z ichnią samogłoską stopnia wyższego.
Cytuj
ВЫШИНА, -ы; ж.
1.
=Высота (1 зн.).
2.
Пространство, находящееся высоко над землёй; высь. Орёл парит в вышине. * Спокойно всё, луна сияет Одна с небесной вышины (Пушкин).

Polską nowinką musi być widać udźwięcznienie š > ž w słowie wyż i dalej wyżyna, bo w wyższy uznać można to tylko za założenie czysto prawopiśmienne.

Quidem, id est apud Brücknerem:
Cytuj
 wysoki, przymiotnik, ze zdrobniającym przyrostkiem -ki w pierwszym stopniu (porównaj szeroki, głęboki) ; nie używa się go w drugim stopniu ani w dalszych urobieniach (porównaj szerszy, szerzyć) ; więc pierwotne: wysota, wysić ; stopień drugi był »wyszy, Wyszogród (Wyszehrad praski), wysze ; przysłówek uysze(j),  w XIV i XV wieku nadwyszej, t. j. ‘więcej niż’; w dalszych przypadkach: wyszszeyo, wyszszemu itd.; to wysz- zajęło miejsce pierwotnego wys-, więc: wy szyna (wysza, ‘wysokość’, z wysja, jak szerza), wyszyć, wyszka, ‘poddasze’ (r. 1500:.przętr albo wyszka«), a wedle niższy zaczęto pisać i wyższy, najniesluszniej zresztą. Pisownia XIV i XV wieku nie rozstrzyga co do brzmienia, można ją różnie uważać; w psałterzu: wyszyć się, »na wyszę« (i »na wysoce«), wyszszy, naiwyszszy ; w biblji: »na wyszszą«, icyszszeyo, wiszszy, » poczną cię wysycz« (wyszyć?, wysić?). Piszemy zwyżka, jak zniżka ; do tego urobiliśmy na nowo: wyżyna.
« Ostatnia zmiana: Lipiec 05, 2012, 16:25:58 wysłana przez Towarzysz Mauzer »
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Todsmer

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #267 dnia: Lipiec 07, 2012, 14:35:55 »
1. Po jakich spółgłoskach (prawie) nigdy nie występuje "je"/inne samogłoski jotowane? Chyba po "ż" i "sz"? Są jeszcze jakieś?
2. Przed jakimi głoskami nigdy nie występuje "ł" tylko "l"? Na pewno* przed "i", są jakieś jeszcze?

*wyjątkiem jest chyba "weekend".
 

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #268 dnia: Lipiec 07, 2012, 14:46:35 »
Cytuj
1. Po jakich spółgłoskach (prawie) nigdy nie występuje "je"/inne samogłoski jotowane? Chyba po "ż" i "sz"? Są jeszcze jakieś?
Wszystkie historycznie miękkie (sz, ż, cz, dż, rz, l, c, dz) i funkcjonalnie miękkie (ś, ź, ć, dź, ń, j). Oprócz zapożyczeń (hiena, hierofant, itd.) nie ma też ich po /x/.

Cytuj
2. Przed jakimi głoskami nigdy nie występuje "ł" tylko "l"? Na pewno* przed "i", są jakieś jeszcze?
Synchronicznie nie ma innych; ba, w synchronii to i to "i" jest falsyfikowane przez istnienie "weekendu" i "whiskey". W diachronii nie ma "ł" przed "e" pochodzącym z psł. *e i *ě, a także "a" z psł. *ě oraz "o" z psł. *e.

Ogólnie, zależy, czy chcesz spojrzeć na rzecz synchronicznie, czy diachronicznie.
« Ostatnia zmiana: Lipiec 07, 2012, 14:48:50 wysłana przez Towarzysz Mauzer »
Skrzydła miłości, mocy, o wielki, Twardy Jerze,
Rozpostrzyj ponad nami, ogrzej i przyjmij nas. -Mrkalj, Palinodia o twardym jerze
***
VIVAT CAROLVS GVSTAVVS REX POLONIÆ
 

Offline Wedyowisz

Odp: Pytania różne
« Odpowiedź #269 dnia: Lipiec 07, 2012, 15:07:03 »

Cytuj
2. Przed jakimi głoskami nigdy nie występuje "ł" tylko "l"? Na pewno* przed "i", są jakieś jeszcze?
Synchronicznie nie ma innych; ba, w synchronii to i to "i" jest falsyfikowane przez istnienie "weekendu" i "whiskey".

Polskie oddawanie angielskich samogłosek w zapożyczeniach jest tak cudownie chaotyczne: mecz ale laptop, sory ale łiski...
стань — обернися, глянь — задивися